( Buddhavandanā )
1.
So
M0.41 , ko ;Ne , saṃ ;
2.
Satthā , nesaṃ ;
Khemaṃ , dātā ;
3.
Heḷāta-kkāro so ;
Jantūnaṃ , no mā nu ;
4.
So lokandhaṃ , hantvā nakko ;
Sattambojaṃ , bodhetā nu .
5.
Jinasūriyo , tibhavanabhe ;
Muhatimiraṃ , abhitapaye .
6.
Jeno jinamūle , disvā janakāyaṃ ;
Saṃsāranimuggaṃ , sabbaññuta micchaṃ .
7.
Hitvā karupetaṃ , mokkhaṃ paṇidhānaṃ ;
Vattesi dayāṇā , yo taṃ muni vande .
8.
Sutāyubhariyā me , dhanaṅgamapi cajjaṃ .
Cinaṃ budhinidāne , agā muniyaṃ metaṃ .
9.
So sasajātiya dehaṃ , cajjiya dānavarañca ;
Nāgusabho varasīlaṃ , pūrayi samparicāgo .
10.
Nekkhammaggaṃ rājā hutvā , senabbidvā paññāseṭṭhaṃ ;
Vedehindo vīrukkaṃsaṃ , khantīvādī khantīseṭṭhaṃ .
11.
So sutasomo tathagaṃ , temiya dhiṭṭhānavaraṃ ;
Ekabhugo mettavaraṃ , lomahasopekkhataraṃ .
12.
Pāramī
M0.42 tidukkarāva , pūriyāna seṭṭhabodhi ;Pāpuṇittha yo ananta-dhammasāradaṃ namāmi .
13.
Pahāya cakkavattikaṃ , karopanīta maddiyaṃ ;
Bhusidhare sasenakaṃ , ajeni pāpimaṃ name .
14.
Athuttaraṃ jayākaraṃ , bahūpakārataṃ jino ;
Paṭicca nimmisakkhibhi , udikkhate namāmi taṃ .
15.
Caṅkame maruvimati yo , chindayaṃ kami rataniye ;
Iddhipāṭihiraṇakaro , cakkhumaṃ tamabhipaṇame .
16.
Atha ratanaghare buddho , chadidhiti janayaṃ saṅkhyaṃ ;
Sīmīsā tamabhidhammaṃ yo , suranaramahitaṃ vande .
17.
Nigrodhantika nubbhavī sukhaṃ , dhammaṃ yo vicinaṃ nadhīvaro ;
Kicchāladdha manaññabodhiyaṃ , vande taṃ sugataṃ nigrocaraṃ .
18.
Sabbhogehi tha mucalindena ,
Nāgindena rahasi pāvutto ;
Sokhyaṃ yo nubhavi vimuttiṃtaṃ ,
Vande mārāji atulappañño .
19.
Kāruṇiko rājāyatane yo ,
Bhoja muḷāraṃ bhojjarasekaṃ ;
Vāsa makā nantagguṇadhāro ,
Ekagato vandāmi mahesī .
20.
Keyyaṃ keyyaṃ abhijayaketuṃ ,
Jeyyaṃ jeyyaṃ varajayapānaṃ ;
Peyyaṃ peyyaṃ suvici name taṃ ,
Neyyaṃ neyyaṃ samatamupekkhiṃ .
21.
Satta ca sattāhe vijitāvī ,
Khepiya nigrodhaṃ puna gantvā ;
Dhammasududdasyaṃ pati jāto ,
Dhammakathā pposukka vitakko .
22.
Marugaṇehi
M0.43 brahmunā samaṃ ,Ratanadāmameruṇā dadā ;
Samabhiyācito paṭissavaṃ ,
Dasabalo namāmi desituṃ .
23.
Gantvā isippātakkānanañca ,
Satthā migaddāyaṃ desayittha ;
Saccappakāraṃ yo dhammacakka-
Suttaṃ name chabbīdhaṃsu tāva .
24.
Rañño magadhassa katappaṭiñño ,
Gantvānatha rājagahaṃ vineti ;
Satte malarogayute gadaggaṃ ,
Pāyetuna taṃ paṇame bhisakkaṃ .
25.
Sakyādhivāse kapile saññatiṃ ,
Mānaddhajaṃ bhindiya middhivātā ;
Dhammāmataṃ pāyi pituppabhuti ,
Vandāmi sakyinda manomadassiṃ .
26.
Anāthapiṇḍoti vhayena nanta-
Ddhanaṃ cajitvā sukate vihāre ;
Vihāsi bhiyyo janatā hitatthaṃ ,
Sudhammabheriṃ vadayaṃ bhivande .
27.
Upetapuññaṃ varalakkhaṇokaṃ-
Ṇokaṃ visuddhaṃ jalitappadīmaṃ ;
Dīpaṃ pajānaṃ anighaṃ navajjaṃ-
Navajjavācaṃ sugataṃ namāmi .
28.
Munibhānu dhammapabhāhi jana-
Mbuja muddhatandhatamo sutapo ;
Karuṇāruṇo samabodhayi yo ,
Bhavisītalattapano paṇame .
29.
Indu viyambaramajjhatale yo ,
Rājati tāragaṇena munindo ;
Ariyagaṇapparito tibhave taṃ ,
Sādara muggatasobha mavandi .
30.
Mūlāmūlā
M0.44 tiṃsatipāramiyo ,Sākhāsākhā majjhimajjhānakāyā ;
Pattāpattā buddhacakkhuni yassa ,
Pupphāpupphā kāruṇā maggakhandho .
31.
Sārāsārā yamakā pheggubhiññā ,
Sabbālambaṅkurakaṃ sīlavaṇṭaṃ ;
Sesādhammā madhupakkapphalāni ,
Raṃsīchallī sutacā lakkhaṇāni .
32.
Chāyupagā suṃ puthunaradevā ,
Mārajidīpaṅkara mahijātaṃ ;
Patthatanantañca kusalabījaṃ ,
Ekaruhaṃ pādapamuni vande .
33.
Māratitthiyaripuṃ tamañca yo ,
Dhaṃsayaṃ nagaradhamma māpayaṃ ;
Sīlanīvaraṇa dvārakoṭṭhakaṃ ,
Esikāparamasaddha muttamaṃ .
34.
Dvārapālasuyataṃ satiṭālaṃ ,
Ñāṇacaccara sighāṭapadiddhiṃ ;
Dhammamaggakuṭisāla sahittaṃ ,
Dhammasenapatisārijabhūtaṃ .
35.
Dutiyasutaparohitaṃ mahā-
Dhutaguṇadharamaggha dassikaṃ ;
Vinayacinaka dhammarakkhakaṃ ,
Tibhavapatika dhammarājiyaṃ .
36.
Sutaṃ sutaṃ sabbadhi sajjanaṃjanaṃ ,
Mitaṃ mitaṃ nantaguṇālayaṃ layaṃ ;
Hutaṃ hutaṃ jantunamānamaṃ namaṃ ,
Bhave bhave tebhavamaṅgalaṃ galaṃ .
37.
Lokābhirāmaṃ ramaṇeyyaveduraṃ ,
Lokantaguṃ antubhayānupāgataṃ ;
Lokaddhajaṃ mānadhajappahārakaṃ ,
Lokaggaruṃ aggaru paccaye name .
38.
Makuṭaggaphalaṃ
M0.45 nayanañcanikaṃ ,Savanabbhusanaṃ vadanabbhusanaṃ ;
Galamaṇḍanamiddhi manaññurasaṃ ,
Kiriyaññudaraṃ dvikhaṇaññukaraṃ .
39.
Kaṭivibhūsana majjhimaññaṇakaṃ ,
Dayavilepana dhāraṇamaṇḍanaṃ ;
Paṭakhilaññunivattha manuttaraṃ ,
Munimaruttama meka mahaṃ name .
40.
Sativara sucakaṃ ibbhaggapaññaṃ ,
Suvīriyavasuvāhaṃ pītiselaṃ ;
Gahapatisamathaggaṃ thīpasaddhiṃ ,
Asaṇiyasunupekkhaṃ sattabhogaṃ .
41.
Catudisikiddhippada masahāyaṃ ,
Suparivutaṃ khattiyavirajānaṃ ;
Suciparisaṃ devanara manāpaṃ ,
Dasabalacakkādhipati bhivande .
42.
Samādhibbahiddhaṃ saticchaṭṭhaselaṃ ,
Virappañcamā jīvamajjhaṃ sukamma-
Ttatiyaṃ suvācādutiyaṃ bhiseṭṭhaṃ ,
Samātakkapubbañca sattappavāraṃ .
43.
Vividhañāṇapabhutibbasākaraṃ ,
Bahumahiddhika marūna māsayaṃ ;
Dhuṃvapabhājalitarāmaṇeyyakaṃ ,
Sugatanerunagarāja māname .
44.
Sīlajjalaṃ ratanadhamma mākaraṃ ,
Bhiññāviciṃ satikulaṭṭhi gambhiraṃ ;
Vitthiṇṇañāṇa mariyodajāsayaṃ ,
Aṭṭhambīdhacchariyakaṃ asandanaṃ .
45.
Bahunajjamosaraṇa mekarasaṃ ,
Durupaggamaṃ acitasambharinaṃ ;
Puthupotapuññavatameva name ,
Dvīpaduttamaṇṇava nadindavaraṃ .
46.
Abhiniharadhanuṃ
M0.46 guṇapāramiṃ ,Naḷamatimanabājarahammukhā ;
Dhitisamitasarena sudhārayaṃ ,
Malama gagaṇa mekapavedanā .
47.
Yo pāvedhesiṃ aggamaggañca tūṇiṃ ,
Dhammālaṅkārabbamma mekabbalaṃ taṃ ;
Nettiṃsānantañāṇa gīrellimantaṃ ,
Sabbaññussāsaṃ iddhidaṇḍaṃ namāmi .
48.
Varatapavuṭṭhi subījakasaddhā ,
Matiyuganaṅgala hīrutapīsā ;
Susamatharajju satidvijatuttaṃ ,
Vīriyadurāvaha saccanidānaṃ .
49.
Vatisaṃvaraṃ soratamocanañcaṃ ,
Saraṇā nivattabbahanatthaṃ yassa ;
Amatapphalaṃ nekarasehupetaṃ ,
Sugataṃ mahākassaka mābhivande .
50.
Devaggo tidasapure varāsane yo ,
Devānaṃ janikapabhutinaṃ bhidhammaṃ ;
Bālakkova laḷayamācale timāsaṃ ,
Desesyā paravisayaṃ name ajeyyo .
51.
Mahāyaso vividhasubhappakāsakaṃ ,
Kurūsu yo amitaguṇo tamonudo ;
Parappavādahari subhānuyoginaṃ ,
Namāmi taṃ kathayi satippaṭhānakaṃ .
52.
Samathakapaliko sasnehasammāsati ,
Paramamatiginī savaṭṭiparakkamo ;
Sakalajutikaro sudhammapadīpako ,
Ima mupajalito jinena namāmahaṃ .
53.
Vigatagatamalaṃ malagatavigataṃ ,
Mahita hitamanaṃ manahitamahitaṃ ;
Vibhavabhavakaraṃ karabhavavibhavaṃ ,
Sujana janaguṇaṃ guṇajanasujanaṃ .
54.
Sīlaggadaṇḍavicitaṃ
M0.47 susamādhipattaṃ ,Sobhāsamujjala manantaga ñāṇasīkhaṃ ;
Saddhammaseṭṭharatanañca tilokaketuṃ ,
Vandāmi locanabhiseka susobhayuttaṃ .
55.
Vinayanaya manayavinaya manamitaṃ ,
Vijayajaya majayavijaya matulitaṃ ;
Vibhajabhaja mabhajavibhaja mananakaṃ ,
Visamasama masamavisama mabhiname .
56.
Paramarama maramaparama matiguṇaṃ ,
Pagahagati magatipagata mamamakaṃ ;
Pacayacaya macayapapaya manaṇakaṃ ,
Pakatakata makatapakata macalakaṃ .
57.
Ujuka mayanamagge mokkhadesaṃ niyāsi ,
Vararathakujarena cammacakkena satthā ;
Hiritapadukapālambena dhammassutena ,
Satinivarayutena ppāṭihiraddhajena .
58.
Avihananakkhinā suyama nemupakkharā ,
Udariyamabbhinā paripuraṅgasaccinā ;
Kusalavibhūsinā nimadakupparena yo ,
Akharanatesinā gupitasilanandanā .
59.
Anusanughātinā matipurejavena kāla-
Ññutamatisārike na ca visāradatthidaṇḍā ;
Satituda dhītirasmi manadammasindhavena ,
Vinayagaṇe namāmi ta matulyasatthavāhaṃ .
60.
Yamakkaggijālaṃ paravisaya maccherasahitaṃ ,
Dudiṭṭhandhubbāhaṃ yugagahaṇatitthīna makarī ;
Bahūnaṃ majjhe yo ratanakamane pāṭihariyaṃ ,
Jayakketussāpi ta mabhinami kaṇṭambasamipe .
61.
Nakhajutirajaṃ cakkaṅgopeta pādavarambujaṃ ,
Subhasirimato raṃsijālaṅgulidasasaṃsubhiṃ ;
Pavarasirasā devādevā sadā na pilandhayuṃ ,
Ta mativa manorammaṃ tittīkarā nami yassa ke .
62.
Buddhopyeko
M0.48 nidhanaguṇino vaṇṇaye yāvajīvaṃ ,Kāmaṃ aññaṃ kathamabhaṇa māsuṃ khiyethā yukappo ;
Na tvevā yaṃ khaya mupavajje yassa vaṇṇo ananto ,
Taṃ sabbaññuṃ sakalarirī nekanāthaṃ namāmi .
63.
Pādidīpādaṃ dvinayanadijaṃ dhammakāyaṃ dhisoṇḍaṃ ,
Bhāṇīsoṇḍaggaṃ saraṇasirasiṃ maggāvālaṃ subhaṅgaṃ ;
Sīlālaṅkāraṃ vimalibhavu taṃ sattatiṭṭhidhidabbaṃ ,
Nāthebhindaggaṃ phalakariṇukaṃ mokkhabhojaṃ namāmi .
64.
Malāloḷullolaṃ atibhayajanaṃ duggasaṃsārasinduṃ ,
Phiyabbhāniggāho sivataṭamukho nāvi kajjeṭṭhanātho ;
Padappārakkāmaṃ bahujanagaṇaṃ ekamaggattaramhi ,
Samāropetvā mattari ta matulasādarañcā bhivande .
65.
Byāmaṃsugghanadhāra makkuḷusatabbhāṇujjalantattanaṃ ,
Ukkaṃsajjuti ketumālavicitaṃ saddhammajotindharaṃ ;
Bundinniggatapajjalanta didhitiṃ ajjatthanā yāva ca ,
Vandetaṃ muni sakyapuṅgava mahaṃ puṇṇinduvattampi ca .
66.
Sattamaṃtamaṃ vināsakaṃsakaṃ dadaṃ vineyyakānameva ,
Bhāvanaṃvanaṃ dhulīkaraṃ karaṃ tidukkaraṃ pajābhibhuñja ;
Gāravaṃravaṃ manoharaṃharaṃ narānarānayaṃ namāmi ,
Sādaraṃdaraṃ vinodakaṃdakaṃ pavassakaṃ pajānamiva .
67.
Buddho nigrodhabimbo mudukaracaraṇo brahmaghoseṇijaṅgho ,
Kosacchādaṅgajāto punarapi sugato suppatiṭṭhitapādo ;
Mudodātuṇṇalomo athamapi sugato brahmujuggattabhāvo ,
Nīlakkhī dīghapaṇhī sukhumamalachavī thomyarassaggasaggī .
68.
Cattālīsaggadanto samakalapanajo antaraṃsappapīṇo ,
Cakkenaṅkītapādo aviraḷadasano mārajussaṅkhapādo ;
Tiṭṭhantonomento bhayakaramudunā jaṇṇukānā masanto ,
Vaṭṭakkhandho jino gotaruṇapakhumako sīhapubbaḍḍhukāyo .
69.
Sattappīṇo ca dīghaṅgulaṃ matha sugato lomakūpekalomo ,
Sampannodātadāṭho kanakasamataco nīlamuddhaggalomo ;
Sambuddho thūlajivho atha sīhahanuko jālikappādahattho ,
Nātho uṇhīsasīso iti guṇasahitaṃ taṃ mahesiṃ namāmi .
70.
Vaṭṭacitānupubbakasubhaṅgulī
M0.49 ruhiramaṭṭhatuṅganakhako ,Nigguḷagopphako samapado sīhosabhibha haṃsasannibhakamo ;
Dakkhiṇatāvatakkami samantamaṇḍala nigaṇṭhi jāṇusubhako ,
Byañjanapuṇṇaposatanu nābhigambhīra achiddadakkhiṇavaṭo .
71.
Dviradakarappakāsurubhujo suvibbhajanupubbamaṭṭhaanunā-
Nunaalinānupubbarucira ttilādirahitabbisuddhatanuko ;
Dasasatakoṭi hatthibaladhāraṇo kanakatuṅganāsikasubho ,
Suruhiradantamaṃsatha sucisiniddhadasano tha lokasaraṇo .
72.
Suddhapasādindri ca vaṭṭataradāṭho ruhiroṭṭha ca suranaranātho ,
Āyatasobhabbadano tha muni gambhīrujukāyatasuruciralekho ;
Byāmapabhāmaṇḍalabundi supuraggaṇṇi ca āyatavisaṭasubhakkhī ,
Pañcapasādakkhi ca kuñcikasubhaggapakhumo mudutanuruṇajivho .
73.
Sommasiniddha tyujjalakomala varuṇavimalatanu ca amitaguṇo ,
Komala dakkhiṇāvaṭa añjanabhidasarisanilaka mudutanuruho ;
Dakkhiṇavaṭṭakomala saṇusamasunila alulita siraruhi jino ,
Sobhaṇasaṇṭhāno tha siniddhasiraruhi ca supacitasatakusala jo .
74.
Nigguḷonigganticchattassarisaatisubhagasira cāyatāruci kaṇṇako ,
Sosaṇṭhānassaṇhāhārānukamapahutabhamutha suāyatabbhamuko ca so ;
Suggandhaggatto muddhicātha vadani ca puthulakanalāṭa āyatasobhaṇo ,
Assāsappassāsātissaṇu dharamasamasama nami ketumālavicittakaṃ .
75.
Buddhuppādo kimaṅgaṃ atidulabhataraṃ ghosamattampi loke ,
Tasmā nānappakāraṃ saparahitasukhaṃ viddhasū patthayantā ;
Yātiṭṭhatthāva haṃ taṃ suranarasaraṇaṃ antarāyappahānaṃ ,
Puññakkhettekabhūtaṃ sugatamavirataṃ sādhu vandantu santo .
76.
Khettavaraṅgatatthutipure javapaṇama tejasā idha bhave ,
Rogabhayādyupaddavahato anunasukha bhogapuññamatiko ;
Devamanussabhogapavaraṃ paratthanubhāvañca antimabhave ,
Aññataro tibodhipavare bhavissati yathāsayaṃ katanato .
77.
Puññenānena
M0.50 sohaṃ nipuṇajavamati pemavāco sakhīlo ,Saddho kalyāṇamittotisaraṇagamano sīlavā cāgayogo ;
Hirottappī sudakkho avitasucarito dhitimā saccabhāṇī ,
Bāhussacci vibhāgi saparahitakaro vaggurāvo bhirupo .
78.
Dīghajjīvi nirogo sucikulapassuto dhammaratto viratto ,
Niccāpalyo kataññu atimudujumano sādhubhāvādiviññū ;
Dhammājīvo bhaveyyaṃ bahukusalarato appakodho aluddho ,
Evañcaññaṃ kareyyaṃ paṇidhi carimake mokkhanibbānabhāgī .
79.
(1) Mahākathaṃ buddhaghoso , tanumeva karaṃapi ;
Cajaṃ heyyā diyā deyyaṃ , akarittha yathā tathā .
80.
(2) Mahāpaṇāmaporāṇaṃ , kiñci eva punappunaṃ ;
Kāmokkamaṃ dudhārañca , cajaṃ deyyā diyaññattha .
81.
(3) Sutajjaya anubhava-ṭṭhapanatthena lañchinā ;
Sutena garunānena , katoyaṃ paṇāmo navo .
82.
(4) Ekakkharāya gāthāyo , yāva chabbisatakkharā ;
Jātiya pajjasattatyā , saṅkhato caturādhikā .
83.
(5) Aṭṭhādhikā sahevuyyo- janādīhi midaṃ nataṃ ;
Yathāvuttatthakā kāmā , ye niccaṃ dhārayantu te .
84.
Rājātirājātimanoharo yo ,
Devātidevātiguṇoghadhārī ;
Brahmātibrahmātibhavantagū taṃ ,
Saṅghātisaṅghātivirāva vande .
85.
Anaṅganaṅgaṃ naradevadevaṃ ,
Aniñjaniñjaṃ bhayatāṇatāṇaṃ ;
Anaṇḍanaṇḍañca anāthanāthaṃ ,
Khayantayantaṃ paṇamāmi māmi .
86.
Tambasiniddhatuṅganakhako nuṃvaṭṭasucituraṅguli ca muniso ,
Sīhusabhobhahaṃsasamago nigūḷasama gopphakāyatamukho ;
Komaladakkhāṇāvaṭatanuruho sucimalujjalābhasariro ,
Pañcapasādayuttanayano sugandhamukhatuṅganāsikayuto .
87.
Koṭisahassanāgabaliko
M0.51 surattamadharo suvaṭṭadasano ,Āyatasaṇulomabhamūko muduttanukaratta jivhasahito ;
Chattasamānasobhaṇasiro sukesavara ketumālavicito ,
Iccanubyañjanebhi sahitaṃ munindapavaraṃ namāmi sirasā .
88.
Sakalamalehi so muni sudūratāya ca malāriniṃ hatatayā ,
Tibhavarathe samānitamanārakāni ca namālayo naravaro ;
Malakaraṇe rahāraha manantañeyya mabhijānanā muni tathā ,
Caraṇayuto tivijji ca suvācatā sugamanā janesu sugato .
89.
Lokavidū so nitalokatayatā sākalato asamanaradamā so ,
Sārathi jino anusāsanakaro satthavaho dupathataraṇasattā ;
Bujjhati sāmaṃ catusaccamakhilaṃ bodhayi jantugaṇamiti ca buddho ,
Bhākaraābhāphuṭapaṅkajasamo maggiyañāṇaphuvikasito ca .
90.
Bhaggakileso so bhagavā tibhava vamita gamana sujana bhajanato ,
So bhaji saddhamme pavibhatta sarasa chabhagayuta garukaraṇiyato ;
Sattanikāye kenapitulyaguṇamapamita sirighaṃnajutisusubhaṃ ,
Devanarānaṃ ekapatiṭṭha mavitathutiyasa masaki mabhaṃname .
91.
Buddhuppādo kimmaṅgaṃ bho atidulabhataramidha bhave sughosa mapāparo ,
Tasmā patthentā sabbaññuṃ vividhahitasukha manadhikaṃ namantu ca sādhavo ;
Puññenānenete diṭṭhe bhayaaghaṃpīḷanaṭṭha virahitā parattha cubho subhe ,
Bhutvānante ve hessante avikalasukhasirimatikā anuttara bhāgino .
92.
So cakkopetapādo mudubhujacaraṇo suppatiṭṭhitapādo ,
Eṇījaṅgho ca buddho kanakanibhataco āyatapaṇhi nātho ;
Kosonaddhaṅgajāto atisudhumachavī jālikappānaheṭṭhā ,
Ussaṅkhapādayutto abhinilanayano āyataṅguliyogo .
93.
Ṭhito
M0.52 kho no namanto kirubhayaputhunājāṇuyo āmasanto ,Lomakūpekekalomo samataladasano añjanuddhaggalomo ;
Brahmaddehujjugatto aviraḷamukhato sattakaṅgussado so ,
Nigrodhappāribimbo migapatihanuko sīhapubbaḍḍhakāyo .
94.
Puṇṇattālīsadanto supahutarasano sobhaṇodātadāṭho ,
Saṇhodātuṇṇalomo samavaṭalagalo antaraṃsapiṇo so ;
Brahmagghoso munindo punapi gupakhumo uṇhisasamphullasīso ,
Bāttiṃsaṅgopasobhaṃ mudurasahaṇī lokajeṭṭhaṃ name taṃ .
Mahāpaṇāma niṭṭhitā .