• 版纳：ete te, bhikkhave,
• 缅甸：ete kho, bhikkhave,

ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena

abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya

abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati’’.

‘ ‘ katamā ca sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena

abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya

abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati?

ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ–

sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo

sammāvācā sammākammanto sammāājīvo

sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.

ayaṃ kho sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena

abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya

abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.

‘ ‘ idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ–

• 版纳：jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhaṃ
• 缅甸：jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṃ,

appiyehi sampayogo dukkho,

piyehi vippayogo dukkho,

yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ–

saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.

idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ–

yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī,

seyyathīdaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā.

idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ–

yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo.

idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ–

ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ –

sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo

sammāvācā sammākammanto sammāājīvo

sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi.

‘ ‘‘ idaṃ dukkhaṃ ariyasaccanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu

cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

‘ taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyyanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu

cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

‘ taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññātanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu

cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

‘ ‘‘ idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu

cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

‘ taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabbanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu

cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

‘ taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahīnanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu

cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

‘ ‘‘ idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu

cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

‘ taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabbanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu

cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

‘ Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikatan’ ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu

cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

‘ ‘‘ Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan’ ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu

cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabbanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu

cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

‘ taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvitanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu

cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

‘ ‘ yāvakīvañca me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu

evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ na suvisuddhaṃ ahosi,

neva tāvāhaṃ, bhikkhave , sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya

sadevamanussāya ‘ anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ ti paccaññāsiṃ.

‘ ‘ yato ca kho me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu

evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ suvisuddhaṃ ahosi,

athāhaṃ, bhikkhave , sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya

sadevamanussāya ‘ anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ ti paccaññāsiṃ.

imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato koṇḍaññassa

virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi–

‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ, appaṭivattiyaṃ

samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti.’

cātumahārājikānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā tāvatiṃsā devā saddamanussāvesuṃ–

tāvatiṃsānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā yāmā devā saddamanussāvesuṃ–

yāmānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā tusitā devā saddamanussāvesuṃ–

tusitānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā nimmānaratī devā saddamanussāvesuṃ–

nimmānaratīnaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā paranimmitavasavattī devā saddamanussāvesuṃ–

paranimmitavasavattīnaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā brahmaparisajjā devā saddamanussāvesuṃ–

brahmaparisajjānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā brahmapurohitā devā saddamanussāvesuṃ–

brahmapurohitānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā mahābrahmā devā saddamanussāvesuṃ–

mahābrahmānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā parittābhā devā saddamanussāvesuṃ–

parittābhānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā appamāṇābhā devā saddamanussāvesuṃ–

appamāṇābhānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā ābhassarā devā saddamanussāvesuṃ–

ābhassarānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā parittasubhā devā saddamanussāvesuṃ–

parittasubhānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā appamāṇasubhā devā saddamanussāvesuṃ–

appamāṇasubhānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā subhakiṇhakā devā saddamanussāvesuṃ–

subhakiṇhakānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā vehapphalā devā saddamanussāvesuṃ–

vehapphalānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā avihā devā saddamanussāvesuṃ–

avihānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā atappā devā saddamanussāvesuṃ–

atappānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā sudassā devā saddamanussāvesuṃ–

sudassānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā sudassī devā saddamanussāvesuṃ–

sudassīnaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā akaniṭṭhakā devā saddamanussāvesuṃ–

‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ, appaṭivattiyaṃ

samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti.’

ayañca dasasahassilokadhātu saṅkampi sampakampi sampavedhi,

appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pāturahosi atikkammeva devānaṃ devānubhāvaṃ.

iti hidaṃ āyasmato koṇḍaññassa‘ aññākoṇḍañño’ tveva nāmaṃ ahosīti.

koṇḍañño bhaddiyo vappo mahānāmo ca assaji ete pañca mahātherā pañcavaggiyeti vuccareti.