Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā
Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā

ကာယကမ္မဒွါရကထာဝဏ္ဏနာ ကာယကမ္မဒွါရကထာအဖွင့်

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ကာယကမ္မဒွါရကထာဝဏ္ဏနာ

ကာယကမ္မဒွါရကထာအဖွင့်

ဣမဿ ပနတ္ထဿာတိ၊ ကား။ ကမ္မဒွါရာနံ၊ ကံ ဒွါရတို့၏။ အညမညသ္မိံ၊ အချင်းချင်း၌။ အနိယတတာယ၊ မမြဲကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို။ (ပကာသနတ္ထံ-၌ စပ်။) ဒွါရေ စရန္တိ ကမ္မာနီတိ အာဒိနာ၊ အစရှိသော စကားဖြင့်။ ပကာသနတ္ထံ၊ ငှာ။ (ကထိတာ-၌ စပ်။)
ပဉ္စဝိညာဏာနီတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ဆဋ္ဌဿ၊ သော။ ဝိညာဏဿ၊ မနောဝိညာဉ်၏ လည်းကောင်း။ တဿ၊ ထို မနောဝိညာဉ်၏။ ဒွါရဿ စ၊ မနောဒွါရ၏ လည်းကောင်း။ အနုဒ္ဒေသော၊ မညွှန်ပြခြင်းသည်။ ဒွါရဒွါရဝန္တာနံ၊ ဒွါရ ဒွါရရှိသောစိတ်တို့၏။ (ခြောက်ခုမြောက် မနောဒွါရ, ထို ဒွါရ၌ဖြစ်သော မနောဝိညာဉ်တို့၏။) သဟာဘာဝါ၊ တကွ မဖြစ်ခြင်းကြောင့်တည်း။
နိယတရူပရူပဝသေန၊ မြဲသော ရူပရုပ်၏ အစွမ်းဖြင့်။ (ခန္ဓာကိုယ်၌ အမြဲ ဖြစ်သော နိပ္ဖန္နရုပ်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။) စတုသမုဋ္ဌာနိကကာယာ၊ စတုသမုဋ္ဌာနိက ကာယတို့ကို။ (အာစရိယေဟိ။) ဝုတ္တာ၊ ဆိုအပ်ကုန်ပြီ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ သဒ္ဒဿ၊ သဒ္ဒရုပ်ကိုလည်းကောင်း။ ဝိကာရရူပါဒီနဉ္စ၊ တို့ကိုလည်းကောင်း။ (အာဒိဖြင့်အာကာ ဓာတ်, လက္ခဏရုပ်တို့ကိုယူ။) အသင်္ဂဟော၊ မသိမ်းယူခြင်းသည်။ (ဟောတိ။)
ပထမဇဝနသမုဋ္ဌိတာ၊ ပထမဇောကြောင့် ဖြစ်သော။ ဝါယောဓာတု၊ သည်။ တသ္မိံ ခဏေ၊ ၌။ ရူပါနံ၊ တို့၏။ ဒေသန္တရုပ္ပတ္တိဟေတုဘာဝေန **၁။ ဒေသန္တ ရုပ္ပတ္တိဟေတုဘာဝေန**။ ။လှုပ်ခြင်းဟူသည် ရုပ်ကလာပ်တို့၏ မူလဖြစ်ရာအရပ်မှ အခြားအရပ်၌ နောက်ထပ်ဥပါဒ်ခြင်းတည်း။ ထိုသို့ နေရာပြောင်း၍ ဥပါဒ်ရခြင်းမှာလည်း ရှေးရှေးရုပ်ကလာပ်တွင် ပါဝင်သော ဝါယောဓာတ်၏ အစွမ်းကြောင့်တည်း။ တိုသို့ နေရာပြောင်း၍ ပြောင်း၍ ဥပါဒ်ခြင်းကိုပင် လူအများက "လှုပ်ရှားခြင်း"ဟု ထင်မြင်ကြသည်။ ၊ အရပ်တစ်ပါး၌ ဥပါဒ်ခြင်း၏ အကြောင်း၏ အဖြစ်ဖြင့်။ စာလေတုံ၊ လှုပ်ရှားစေခြင်းငှာ။ ယဒိပိန သက္ကောတိ၊ အကယ်၍မူလည်း မစွမ်းနိုင်ပါပေ။ တထာပိ၊ ထိုသို့ မစွမ်းနိုင်ပါသော်လည်း။ သာ၊ ထို ဝါယောဓာတ်ကို။ ဝိညတ္တိဝိကာရ သဟိတာဝ၊ ဝိညတ်ဟူသော ဝိကာရရုပ်နှင့် တကွဖြစ်၏ ဟူ၍သာ။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်၏။ (တစ်နည်း) ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ (သာ ဝိညတ္တိဝိကာရသဟိတာ၀။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ နည်း။) ဟိ(ယသ္မာ။) ဒသသု၊ ကုန်သော။ ဒိသာသု၊ တို့တွင်။ ယံ ဒိသံ၊ အကြင်အရပ်သို့။ ဂန္တုကာမော၊ ၏။ [အဘိက္ကမာပေတုံ ပဋိက္ကမာပေတုံ စသည်ကို ရည်ရွယ်သည်။] ဝါ၊ တစ်နည်း။ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ၊ အင်္ဂါကြီးငယ်တို့ကို။ ခိပိတုကာမော၊ ပစ်ခြင်းငှာ အလိုရှိ၏။ [ "သမိဉ္ဆာပေတုံ, ပသာရာပေတုံ"စသည်ကို ရည်ရွယ်သည်။) တံဒိသာဘိမုခါနေဝ၊ ထိုအရပ်သို့ ရှေးရှုသည်သာလျှင် ဖြစ်ကုန်သော။ ရူပါနိ၊ ရုပ်တို့ကို။ သာ၊ ထိုဝါယောဓာတ်သည်။ သန္ထ မ္ဘေတိ စ၊ ကောင်းစွာလည်း ထောက်ပံ့၏။ သန္ထမ္ဘေတိ စ၊ ကောင်းစွာလည်း ဆောင်ထား၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ တဒဘိမုခဘာဝဝိကာရဝတီ၊ ထိုအရပ်သို့ ရှေးရှုသည်၏ အဖြစ်ဟူသော ထူးခြားသော အမူအရာရှိသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ အဓိပ္ပာယသဟဘာဝီ၊ အလိုဆန္ဒနှင့်တကွ ဖြစ်လေ့ရှိသော။ ဝိကာရော စ၊ ထူးခြားသော အမူအရာသည်လည်း။ ဝိညတ္တိ၊ ဝိညတ်မည်၏။ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်။ (သာဝိညတ္တိဝိကာရသဟိတာ၀။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။)
ဧဝဉ္စ ကတွာ၊ ဤအကြောင်းကြောင့်။ အာဝဇ္ဇနဿပိ၊ မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း၏လည်း။ ဝိညတ္တိသမုဋ္ဌာပကဘာဝေါ၊ ဝိညတ်ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်၏ အဖြစ်သည်။ ယထာ။ပ။ ဥပ္ပာဒနေန၊ အလိုဆန္ဒအားလျော်စွာ ဝိကာရရုပ်ကို ဖြစ်စေခြင်းအားဖြင့်။ ဥပပန္နော၊ သင့်လျော်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ယတော၊ ယင်းကဲ့သို့ သင့်လျော်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဗာတ္တိံသ၊ သော။ စိတ္တာနိ၊ စိတ်တို့ကို။ ရူပိရိယာပထဝိညတ္တိဇနကာနိ၊ ရုပ်သာမည, ဣရိယာပုထ်, ဝိညတ်ကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်၏ ဟူ၍။ ဝုတ္တာနိ၊ ကုန်ပြီ။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
အနေကသဟဿဝါရံ၊ အကြိမ် ထောင်ပေါင်း များစွာ။ ဥပ္ပန္နာ၊ ဖြစ်သော ဝါယောဓာတ်သည်။ ယောဇနံ၊ တစ်ယူဇနာရှိသော အရပ်သို့။ ဂတော၊ ရောက်ပြီ။ ဒသ ယောဇနံ၊ ၁၀-ယူဇနာရှိသော အရပ်သို့။ ဂတော၊ ရောက်ပြီ။ ဣတိ၊ သို့။ ဝတ္တဗ္ဗတံ၊ ဆိုထိုက်သည်၏ အဖြစ်သို့။ အာပဇ္ဇာပေတိ၊ ရောက်စေ၏။
ဝါယောဓာတုယာ။ပ။ ဘဝိတုန္တိ၊ ကား။ ထမ္ဘနစာလနေသု၊ ထောက်ပံ့ခြင်း, လှုပ်ရှားစေခြင်းတို့၌။ ဝါယောဓာတုယာ၊ ၏။ ပစ္စယော၊ အကြောင်းသည်။ ဘဝိတုံ၊ ငှာ။ သမတ္ထော၊ သော။ စိတ္တသမုဋ္ဌာန မဟာဘူတာန၊ စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော မဟာဘုတ်တို့၏။ ဧကော၊ သော။ အာကာရဝိသေသော၊ အခြင်းအရာ အထူးသည်။ အတ္ထိ၊ ၏။ အယံ၊ ဤ အခြင်းအရာ အထူးသည်။ ဝိညတ္တိ နာမ၊ မည်၏။ [အဋ္ဌကထာ၌ ဝိညတ်ကို ဝါယောဓာတ်၏ အာကာရဝိသေသ ဟု ဆို၏။ ဤဋီကာ၌ကား မဟာဘုတ် ၄-ပါးလုံး၏ အာကာရဝိသေသဟု ဆိုသည်။ "အဋ္ဌကထာ၌ လိုရင်းပဓာနကိုသာဆို၍, ဋီကာ၌ ပဓာန-အပဓာန ၂-မျိုးလုံးကို ပေါင်း၍ ဆိုသည်"ဟု မှတ်ပါ။]
ဟိ၊ မှန်။ တေသံ၊ ထိုစိတ္တဇ မဟာဘုတ်တို့၏။ တဒါကာရတ္တာ၊ ထိုထူးသော အခြင်းအရာ ရှိကုန်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဝါယောဓာတု၊ သည်။ ထမ္ဘေတိ စ၊ ထောက်လည်း ထောက်ပံ့နိုင်၏။ စာလေတိ စ၊ လှုပ်လည်း လှုပ်ရှားစေနိုင်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
န စိတ္တသမုဋ္ဌာနာတိ ဧတေန၊ ဖြင့်။ (ဝိညတ္တိယာ၊ ၏။) ပရမတ္ထတော၊ အားဖြင့်။ အဘာဝံ၊ မရှိခြင်းကို။ ဒဿေတိ၊ ၏။
**၁။န ဟိ ရူပံ။ ပ။ အတ္ထိ**။ ။ "ပရမတ္ထတော အဘာပံ ဒဿေဿေ"ဟူသော ဧရှေ့စကား၏ အကြောင်းပြ ဖြစ်၏။ "န စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ"ဟူသော စကားသည် ဝိညတ်၏ ပရမတ္ထရုပ်အစစ် မဟုတ်ကြောင်းကို ပြသောစကားတည်း။ အဘယ်ကြောင့် ထိုသို့ သိနိုင်သနည်း။ "န စိတ္တ သမုဋ္ဌာနာ"ဟူသော စကားဖြင့် "ဝိညတ်သည် အပစ္စယတည်း"ဟု ဆိုရာရောက်၏။ ရုပ်မှန်လျှင်လည်း အပစ္စရုပ်ဟူ၍ မရှိ။ ထို့ကြောင့် "န စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ"ပါဌ်ဖြင့် ဝိညတ်၏ မရမတ္ထရုပ်အစစ် မဟုတ်ကြောင်းကို ပြသည်-ဟု သိနိုင်ပါသည်-ဟူလို။ ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်းကသ္မာ န စိတ္တသမုဋ္ဌာနာတိ ဧတေန ဝိညတ္တိယာ ပရမတ္ထတော အဘာဝံ။ ဒဿေတိ၊ ၏။ ဣတိ။ ဝိညာယတိ၊ နည်း။) ဟိ (ယသ္မာ။) ရူပံ၊ ရုပ်အစစ်မှန်လျှင်။ အပ္ပစ္စယံ၊ အကြောင်းမရှိသောရုပ်သည်။ န အတ္ထိ။ **၁။ န စ နိဗ္ဗာနဝန္နော။ပ။အတ္တီတိ**။ ။ ဝိညတ်ရုပ်သည် နိဗ္ဗာန်ကဲ့သို့ နိစ္စဖြစ်သော အပ္ပစ္စယတရား မဖြစ်နိုင်ပါလော-ဟု ထပ်၍မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "န စ" စသည်မိန့်။ နိဗ္ဗာန်မှတစ်ပါး နိစ္စဖြစ်သော ပရမတ္ထံတရားမရှိသောကြောင့် ဝိညတ်ကို အပ္ပစ္စယဟုလည်း မဆိုနိုင်ပါ-ဟူလို။ နိဗ္ဗာနဝဇ္ဇော၊ နိဗ္ဗာန်သည် ကြဉ်အပ်သော။ နိစ္စော၊ မြဲသော။ အတ္ထော စ၊ ပရမတ္ထ သည်လည်း။ န အတ္ထိ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (န စိတ္တသမုဋ္ဌာနာတိဧတေန။ပ။ ဒဿေတိ၊ ဣတိ။ ဝိညာယတိ၊ ၏။)
ဝိညတ္တိတာယာတိ **၂။ ဝိညတ္တိတာယာတိ**။ ။ "ဝိညတ္တိဗဟုလာ, ယာစနဗဟုလာ"ဟူသော ပါဌ်၌ ဝိညတ္တိသဒ္ဒါသည် တောင်းခြင်းအနက်ကို ဟောသကဲ့သို့ ဤ၌လည်း တောင်းခြင်းအနက် ဟောလေလား-ဟု ယုံမှားဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ဝိညတ္တိတာယ"ကို "ဝိညတ္တိဝိကာရတာယ"ဟု ဖွင့်သည်။ ထိုဝိညတ်သည် ပရိယာယ်အားဖြင့် (ဌာနူပစာရအားဖြင့်) စိတ္တသမုဋ္ဌာန် အမည်ရသကဲ့သို့ မဟာဘုဟ်တို့၏ ဝိကာရဖြစ်သောကြောင့် မဟာဘုတ်တို့ကို စွဲမှီ၍သာ ထင်ရှားရကား ဥပါဒါရုပ် အမည်ကိုလည်း ရနိုင်သည်။ ၊ ကား။ ဝိညတ္တိဝိကာရတာယ၊ ဝိညတ်ဟူသောဝိကာရ၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (စိတ္တသမုဋ္ဌာနာ နာမဟောတိ-၌ စပ်။ ဝိညတ္တိယာ၊ ၏။)
စိတ္တ သမုဋ္ဌာနဘာဝေါ၊ စိတ္တသမုဋ္ဌာန်၏ အဖြစ်ကို။ (အဓိပ္ပေတော)ဝိယ၊ အလိုရှိအပ် သကဲ့သို့။ (ဧဝံ၊ တူ။) မဟာဘူတဝိကာရတာယ၊ မဟာဘုတ်တို့၏ ဝိကာရ၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဥပါဒါရူပဘာဝေါ စ၊ ဥပါဒါရုပ်၏ အဖြစ်ကိုလည်း။ (ဥပါဒါ ရုပ်ဟူသော အမည်ကိုလည်း။) အဓိပ္ပတော၊ ၏။ ဣတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။
ကာယိကကရဏန္တိ၊ ကား။ ကာယဒွါရပဝတ္တစိတ္တကိရိယံ၊ ကာယဒွါရ၌ ဖြစ်သောစိတ်၏ အမူအရာကို။ အဓိပ္ပာယံ၊ အလိုဆန္ဒကို။ ဝါ၊ အကြံကို။ (ဝိညာ ပေတိ။) ဣတိ အတ္ထော။

ကာရေတိ မညေတိ ဧတေန

၃။ ဧတေန။ပ။ ဒ‌ဿေတိ။ ။ဝိညတ်ကိုသိသော ဝီထိကိုပြရာ၌ (၁)ရူပါရုံကိုသိသော ဝီထိ, (၂)ထိုအတိတ် ရူပါရုံကိုသိသော တဒနုဝတ္တိက မနောဒွါရဝီထိ, (၃)ဝိညတ်ကိုသိသော မနောဒွါရဝီထိ, (၄)အလိုဆန္ဒ (ဘာဝ)ကိုသိသော မနောဒွါရဝီထိဟု ဝီထိအစဉ် ၄-မျိုးရှိ၏။ ထိုတွင်-ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏာနုသာရေနဖြင့် ၁-၂-ဝီထိတို့သို့ အစဉ်လိုက်ပုံကို ပြ၏။ ဂဟိတာယ ဝိညတ္တိယာဖြင့် (၃) ဝီထိကို ပြ၏။ ယံ ကရဏံ ဝိညာတဗ္ဗံ၊ တဿ ဝိဇာနနေနဖြင့် (၄) ဝီထိကို ပြသည်။

ရူပံ ပထမစိတ္တေန၊ တီတံ ဒုတိယ စေတသာ။ တတိယေန ကု ဝိညတ္တိံ ၊ ဘာဝံ စတုတ္ထစေတသာ။

၊ ဖြင့်။ (ဝိညာ တတ္တံဒဿေတိ- ၌စပ်။) ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏာနုသာရေန၊ အဆင်းကို ယူကြောင်းဖြစ်သော စက္ခုဒွါရဝီထိ, မနောဒွါရဝီထိကို အစဉ်လိုက်သဖြင့်။ ဂဟိတာယ၊ ယူအပ်သော။ (သိအပ်သော။) ဝိညတ္တိယာ၊ ဝိညတ်ကြောင့်။ ယံ ကရဏံ၊ အကြင်အမူအရာကို။ (အကြင်အလိုဆန္ဒကို။) ဝိညာတဗ္ဗံ၊ သိနိုင်၏။ တဿ၊ ထိုအမူအရာကို။ (ထို အလိုဆန္ဒကို။) ဝိဇာနနေန၊ သိခြင်းအားဖြင့်။ ဝိညတ္တိယာ၊ ၏။ ဝိညာတတ္တံ၊ သိအပ်သည်၏အဖြစ်ကို။ ဒဿေတိ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း ကသ္မာတဿ ဝိဇာနနေန ဝိညတ္တိယာ ဝိညာတတ္တံ။ ဒဿတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝိညာယတိ၊ နည်း။) ဟိ (ယသ္မာ) ဝိညတ္တိရဟိတေသု၊ ဝိညတ်မှ ကင်းကုန်သော။ ရုက္ခစလနာဒီသု၊ သစ်ပင်လှုပ်ခြင်း အစရှိသည်တို့၌။ ဧသ(ဧသော)၊ ဤ သစ်ပင်သည်။ ဣဒံ၊ ဤအမှုကို။ ကာရေတိ၊ ပြုစေလို၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝိဇာနနံ၊ သိခြင်းသည်။ န ဟောတိ။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (တဿ။ပ။ဒဿေတိ။ ဣတိ၊ သို့။ ဝိညာယတိ၊ ၏။)
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း) ဟိ (ယသ္မာ)။ စက္ခုဝိညာဏဿ၊ စက္ခုဝိညာဉ်၏။ ရူပေ၊ ရူပါရုံ၌။ အဘိနိပါတမတ္တံ၊ ရှေးရှုကျခြင်းမျှသည်။ ကိစ္စံ၊ ကိစ္စတည်း။ အဓိပ္ပာယသဟဘုနော၊ အလိုဆန္ဒနှင့် တကွဖြစ်သော။ စလနဝိကာရဿ၊ လှုပ်ခြင်းဟူသော ဝိကာရကို။ ဂဟဏံ **၁။ ဂဟဏံ**။ ။ "စလန ဝိကာရဿ ဂဟဏံ" စသည်ဖြင့် ဂဟဏ- ဟုလာသမျှ၌ ယူကြောင်း ဝီထိဟု မှတ်ပါ။ "ယူ" ဟူသည် ဝီထိစိတ်ဖြင့် သိခြင်းတည်း။ ဂယှတိ ဧတေနာတိ ဂဟဏံ-ယူကြောင်း ဝီထိစိတ်။ ၊ ယူခြင်းသည်။ (သိခြင်းသည်။) န(ကိစ္စံ)၊ ကိစ္စမဟုတ်။ [စက္ခုဝိညာဉ်က အလိုဆန္ဒ အဓိပ္ပာယ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဝိကာရ ဝိညတ်ကိုလည်းကောင်း မသိနိုင်-ဟူလို]
ပန၊ ထိုသို့ပင် စက္ခုဝိညာဉ်၏ အလိုဆန္ဒနှင့်တကွ ဝိကာရကို သိခြင်းကိစ္စ မရှိပါသော်လည်း။ စိတ္တဿ၊ စိတ်၏။ လဟုပရိဝတ္တိတာယ၊ လျင်မြန်သော အပြောင်းအလွဲရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ စက္ခုဝိညာဏဝီထိယာ၊ ၏။ အနန္တ ရံ၊ အခြားမဲ့၌။ မနောဝိညာဏေန၊ ဖြင့်။ ဝိညာတမ္ပိ၊ သိအပ်သည်လည်း ဖြစ်သော။ စလနံ၊ လှုပ်ခြင်းဟူသော ဝိကာရကို။ စက္ခုနာ၊ စက္ခုပသာဒဖြင့်။ ဝါ၊ စက္ခုဝိညာဉ်ဖြင့်။ ဒိဋ္ဌံ ဝိယ၊ မြင်အပ်သကဲ့သို့။ အဝိသေသဝိဒုနော၊ အထူးကို မသိနိုင်သူတို့သည်။ (စက္ခုဝိညာဏဝီထိနှင့် မနော ဝိညာဏဝီထိတို့၏ အထူးကို မသိနိုင်ကုန်သော လူပြိန်းတို့သည်။) မညန္တိ၊ မှတ်ထင်ကြကုန်၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ (ဝိဇာနနံ ဟောတိ-၌ စပ်။) နီလာဘိနိပါ တဝသပ္ပဝတ္တာယ၊ ညိုသော အာရုံ၌ ရှေးရှုကျခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်ဖြစ်သော။ စက္ခုဝိညာဏဝီထိယာ၊ ၏လည်းကောင်း။ နီလန္တိ၊ ညိုသော အဆင်းဟူ၍။ ပဝတ္တာယ၊ ဖြစ်သော။ မနောဝိညာဏဝီထိယာ စ၊ ၏လည်းကောင်း။ အန္တရံ၊ အထူးကို။ န ဝိညာယတိ ယထာ၊ မသိအပ် မသိနိုင်သကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ စိတ္တေန၊ နှင့်။ သဟေဝ၊ တကွသာလျှင်။ အနုပရိဝတ္တေ၊ အစဉ်လိုက်၍ ဖြစ်သော။ (စိတ္တာနုပရိဝတ္တိဓမ္မဖြစ်သော။) ကာယ။ပ။ သင်္ခါတေ၊ ရူပကာယကို ထောက်ပံ့တတ်, လှုပ်ရှားစေတတ်သော ထူးခြားသော အမူအရာဟု ဆိုအပ်သော။ တသ္မိံ၊ = ထို ဝိကာရရုပ်ကို။ အဝိညာယမာနန္တ ရေန **၁။ အဝိညာယမာနန္တရေန**။ ။ အဝိညာယမာနံ+အန္တရံ ယဿာတိ အဝိညာယ မာနန္တရံ-စက္ခုဝိညာဏဝီထိမှ မှ မသိအပ်သော အထူးရှိသော မနောဝိညာဉ်။ စက္ခုဝိညာဏဝီထိနှင့် မာနေဝိညာဏဝီထိ ဟု ၂-မျိုး ကွဲပြားပုံကို မသိရသော (စက္ခုဝိညာဏဝီထိဟုပင် ထင်ရသော) မနောဝိညာဏဝီထိ။ ၊ မသိအပ်သော အထူးရှိသော။ (စက္ခုဝိညာဏ ဝီထိမှ အထူးကိုမသိနိုင်သော။) မနောဒွါရဝိညာဏေန၊ မနောဒွါရဝိညာဉ်ဖြင့်။ ဂဟိတေ၊ ယူအပ်ပြီးသော်။ ဝါ၊ ယူအပ်ပြီးမှ။ (ဝိကာရဟူသော ဝိညတ်ကိုသိပြီးမှ။) ဧဝ (ဧသော)၊ ဤသူသည်။ ဣဒံ၊ ဤအမှုကို။ ကာရေတိ၊ ပြုစေလို၏။ အယံ၊ ဤအလိုသည်။ အဿ၊ ထိုသူ၏။ အဓိပ္ပာယော၊ အလိုတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဝိဇာနနံ၊ သိခြင်းသည်။ ဟောတိ။

(ကိမိဝ၊ အဘယ်ကဲ့သို့နည်း။)

၂။ တာလပဏ္ဏာဒိ။ပ။ဝိယ။ ။ "တာလပဏ္ဏာဒိရူပါနိ ဒိသွာ"ဖြင့် ဒက္ခုဒွါရဝီထိ, တဒနုဝတ္တိက အတီတဂ္ဂဟဏ မနောဒွါရဝီထိတို့ကို ပြ၏။ "တဒနန္တရပ္ပဝတ္တာယ မနောဒွါရဝီထိယာ"ဖြင့် တာလပဏ္ဏနှင့် ဥဒက တို့၏ တကွဆက်စပ်ပုံ အခြင်းအရာကို သိသော ဝီထိ, တာလပဏ္ဏသည် ထိုရေ စသည်ရှိကြောင်း သိစေနိုင်သော အမှတ်အသား-ဟု သိသော ဝီထိများကို ပြ၏။ ။ ဥဒကာဒိဂ္ဂဟဏံဖြင့် ဥဒကာဒိ ရေကိုသိသော ဝီထိကို ပြသည်။ ဤ၌ ရေကိုသိသော ဝီထိသည် အလိုဆန္ဒကို သိ သိသော ဝီထိမျိုးတည်း။ ဥဒကာဒိသဟစာရိပ္ပကာရ-တံ သညာဏာကာရ ဂဟဏဝီထိသည် ဝိညတ်ကို သိသော ဝီထိမျိုးတည်း။

မှတ်ချက်။ ။ဤဝီထိ၌ ဥဒကာဒိ သဟစာရိပ္ပကာရကို သိသော ဝီထိတစ်မျိုး၊ တံသညာဏာကာရကိုသိသော ဝီထိတစ်မျိုးဟု မနောဒွါရဝီထိ ၂-မျိုး ရှိနိုင်သကဲ့သို့ ဝိညတ်ကို သိရာ၌လည်း လက်လှုပ်ခြင်းနှင့် လာစေလိုခြင်း၏ ဆက်သွယ်မှု သမ္ဗန္နကိုသိသော ဝီထိ တစ်မျိုးလည်း ရှိရသေးသည်-ဟု မှတ်ပါ။ ထိုဝီထိကား "ရူပံ ပထမ စိတ္တေနစသော ဂါထာ၌မပါ။

တာလပဏ္ဏာဒိရူပါနိ၊ ထန်းရွက်အစရှိသည်တို့၏ အဆင်းတို့ကို။ ဒိသွာ၊ မြင်ပြီး၍။ တဒနန္တရပ္ပဝတ္တာယ၊ ထို မြင်ခြင်း၏ အခြားမဲ့၌ဖြစ်သော။ အဝိညာယမာနန္တရာယ၊ မသိအပ်သော အထူးရှိသော။ (စက္ခုဝိညာဏဝီထိမှ အထူးကို မသိနိုင်သော။) မနောဒွါရဝီထိယာ၊ ဖြင့်။ **တာလပဏ္ဏာဒီနံ** `` **၁။ တာလပဏ္ဏာဒိ, ဥဒကာဒိ**။ ။ တာလပဏ္ဏာဒိ၌ အာဒိဖြင့် အဋ္ဌကထာ၌ ပြအပ်သော ဓဇ၊ သာခါစလန၊ ပုဗ္ဗူဠက၊ ဥဿရိတတိဏပဏ္ဏကသဋ တို့ကိုယူပါ။ ဥဒကာဒိ၌ အာဒိဖြင့် သုရာ၊ ဝါတပ္ပဟတ၊ မစ္ဆ၊ သြဃတို့ကို ယူပါ။ [သဉ္ဇာနာဘိ ဧတေနာတိ သညာဏံ- ရေ အစရှိသည်တို့ကို သိကြောင်း အမှတ်အသား။ တဿဥဒကာဒိနော သညာဏံ၊ တဿ၊ အာကာ ရောတံသညာဏာကာရော၊ ဥဒကာဒိသဟစာရိပ္ပဘာရော စ+သော+တံသညာဏာကာရော စာတိ ဥဒကာပ။ ကာရော။-အနု။] `` ၊ တို့၏။ **ဥဒကာဒိ** `` **၁။ တာလပဏ္ဏာဒိ, ဥဒကာဒိ**။ ။ တာလပဏ္ဏာဒိ၌ အာဒိဖြင့် အဋ္ဌကထာ၌ ပြအပ်သော ဓဇ၊ သာခါစလန၊ ပုဗ္ဗူဠက၊ ဥဿရိတတိဏပဏ္ဏကသဋ တို့ကိုယူပါ။ ဥဒကာဒိ၌ အာဒိဖြင့် သုရာ၊ ဝါတပ္ပဟတ၊ မစ္ဆ၊ သြဃတို့ကို ယူပါ။ [သဉ္ဇာနာဘိ ဧတေနာတိ သညာဏံ- ရေ အစရှိသည်တို့ကို သိကြောင်း အမှတ်အသား။ တဿဥဒကာဒိနော သညာဏံ၊ တဿ၊ အာကာ ရောတံသညာဏာကာရော၊ ဥဒကာဒိသဟစာရိပ္ပဘာရော စ+သော+တံသညာဏာကာရော စာတိ ဥဒကာပ။ ကာရော။-အနု။] `` ။ပ။ တံသညာဏာကာရံ၊ ရေ အစရှိသည်တို့နှင့်တကွဖြစ်လေ့ရှိသည်၏ အဖြစ်ဟူသော အပြား, ထို ရေအစရှိသည်တို့၏ အမှတ်အသားဟူသော အခြင်းအရာကို။ ဂဟေတွာ။ ဥဒကာဒိဂ္ဂဟဏံ ဝိယ၊ ရေ အစရှိသည်တို့ကိုယူခြင်း ကဲ့သို့တည်း။ ဝါ၊ ရေ အစရှိသည်တို့ကို သိရခြင်းကဲ့သို့တည်း။
စ၊ ဆက်။ ဧတ္ထ။ ဘဝိဿတီတိ အာဒိနာ၊ စကားရပ်ဖြင့်။ ဥဒကာဒိသမ္ဗန္ဓ- နာကာရေန၊ ရေ အစရှိသည်တို့နှင့် ဆက်သွယ်ခြင်းဟူသော အခြင်းအရာကြောင့်။ ရူပဂ္ဂဟဏာနုသာရဝိညာဏေန၊ ရူပါရုံကိုသိကြောင်း ဝီထိကို အစဉ်လိုက်သော မနောဝိညာဉ်ဖြင့်။ ယံ ဥဒကာဒိ၊ အကြင် ရေ အစရှိသည်ကို။ ဝိညာတဗ္ဗံ၊ သိထိုက်၏။ တဿ၊ ထို ရေ စသည်ကို။ ဝိဇာနနေန၊ သိခြင်းအားဖြင့်။ တဒါကာရဿ၊ ထို ရေစသည်တို့၏ အထိမ်းအမှတ်ဟူသော အခြင်းအရာ၏။ ဝါ၊ ရာကို။ ဝိညာတတာ၊ သိအပ်သည်၏ အဖြစ်ကို။ ဝုတ္တာ၊ ပြီ။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ မှတ်ထိုက်၏။
ပန၊ ဆက်။ ဧတဿ ကာယိကကရဏဂ္ဂဟဏဿ၊ ဤ ကာယဒွါရ၌ဖြစ်သော အမူအရာကိုယူကြောင်း ဝီထိ၏လည်းကောင်း။ (ဥပမေယျဘက်အတွက်။ ဧတဿ) ဥဒကာဒိဂ္ဂဟဏဿ စ၊ ဤ ရေ အစရှိသည်ကိုယူကြောင်း ဝီထိ၏လည်းကောင်း။ (ဥပမာနဘက်အတွက်။) ပုရိမသိဒ္ဓသမ္ဗန္ဓဂ္ဂဟဏံ **၂။ ပုရိမသိဒ္ဓသမ္ဗန္ဓဂ္ဂဟဏံ**။ ။ဤစကားအရ ဝီထိတစ်မျိုး တိုးလာပြန်၏။ တောထဲ၌ ရေရှိ၏ဟူသော အထိမ်းအမှတ်ကိုပြသော ထန်းရွက်ကိုမြင်လျှင် ရေနှင့်ထန်းရွက်တို့ ဆက်သွယ်ခြင်းကို ရှေးက သိဖူး၏။ ထို သိအပ်ဖူးသော ဆက်သွယ်မှုကို ပြန်၍ သတိရသော ဝီထိသည် ပုရိမသိဒ္ဓ သမ္ဗန္ဓဂ္ဂဟဏဝီထိပင်တည်း၊ လက်ယပ်လိုက်လျှင် လာစေလို၏ ဟူသော ရှေးက အဆက်အသွယ်ကို ပြန်၍ သတိရခြင်း၌လည်း နည်းတူ။ ၊ ရှေး၌ပြီးပြီးသော အဆက်အသွယ်ကိုယူကြောင်း ဝီထိသည်။ ဥပနိဿယော၊ အားကြီးသော မှီရာ အကြောင်းသည်။ ဟောတိ။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။
အထ ပန **၁။ အထ ပန**။ ။ရှေးနည်းမှ တစ်နည်းပြသော စကားတည်း။ ရှေ့နည်း၌ "မနေဝိညာဏေန ဂဟိတေ တသ္မိံ။ပ။စောပနသင်္ခါတေ" ဟူသော စကားဖြင့် ဝိညတ်ဟူသော ဝိကာရကို မနောဝိညာဉ်ဖြင့် တိုက်ရိုက်အာရုံပြု၍ သိအပ်ကြောင်းကို ပြ၏။ ဤနည်း၌ကား တိုက်ရိုက် အာရုံမပြုဘဲ အနုမာနအားဖြင့် သိကြောင်းကိုပြ၏။ [ အထ ပနာတိ အာဒိနာ ဝိညတ္တိယာ အနုမာနေန ဂတေတဗ္ဗတံ ဒဿေတိ။-အနု။ ] ၊ သို့မဟုတ်။ (တစ်နည်းကား) **၂။ အနာလမ္ဗိတာပိ။ပ။ဝသေန**။ ။ "ဝိညတ်သည် တိုက်ရိုက်အာရုံမပြုအပ်သော်လည်း ကာယိကကရဏ (ကာယဒွါရ၌ဖြစ်သော အမူအရာဟူသော အလိုကို)ယူသော ဝီထိအား ကျေးဇူးပြုနိုင်၏"ဟု ဆိုရာ၌ အဘယ်နည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုနိုင်သနည်း-ဟု မေးဖွယ်ရှိ၍ "ပုရိမ။ပ။ဝသေန"ဟု မိန့်သည်။ [ ရှေ့၌ပြခဲ့သော "ပုရိမသိဒ္ဓသမ္ဗန္နဂ္ဂဟဏံ ဥပနိဿယော"ကိုပင် "ပုရိမသိဒ္ဓသမ္ဗန္ဓ ဂ္ဂဟဏောပနိဿယဝသေန"ဟု ဆိုသည်။] "လာစေလိုလျှင် လက်ယပ်၏" ဟု လာစေလိုခြင်းနှင့် လက်ယပ်ခြင်း၏ ဆက်သွယ်ပုံကို ပြန်၍သိသော ဝီထိက ပကတူပနိဿယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုခြင်း ဟူသော အစွမ်းကြောင့် ဝိညတ်သည် အာရုံ မပြုအပ်ဘဲလျက် ကာယိက အမူအရာ ဟူသော အလိုကို သိခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အနာလမ္ဗိတာ၊ အာရုံမပြုအပ်သည်။ (သမာနာ) ပိ၊ သော်လည်း။ ဝါ၊ သော။ ဝိညတ္တိ၊ ဝိညတ်သည်။(ပစ္စယော- ၌ စပ်။) ကာယိကကရဏဂ္ဂဟဏဿ စ၊ ကာယဒွါရ၌ဖြစ်သော အမူအရာဟူသော အလိုကိုယူကြောင်း ဝီထိအားလည်း။ ပုရိမ။ပ။ ဝသေန၊ ရှေး၌ ပြီးပြီးသော အဆက်အသွယ်ကိုယူခြင်း၏ ဥပနိဿယ၏ အစွမ်းဖြင့်။ ပစ္စယော၊ ကျေးဇူးပြုသည်။ (ဟောတိ။ ကသ္မာ၊ နည်း။) **၃။ သာဓိပ္ပာယ။ပ။အဘာဝတော**။ ။ ["အဓိပ္ပာယသဟိတ ဝိကာရေန သဟဇာတ"ဟု အနုဖွင့်သောကြောင့် "သာဓိပ္ပာယဝိကာရသဟဘူတ"ဟု ပါဌ်ရှိသင့်၏။ ယခုစာအုပ်များ၌ သဟ မပါ။] လက်ယပ်၍ခေါ်ရာ၌ လက်၏အဆင်းဝယ် ဝိညတ်ဟူသော ဝိကာရနှင့်တကွဖြစ်သည်ကို "ဝိကာရသဟဘူတဝဏ္ဏ"ဟု ဆိုသည်။ ထိုဝိကာရ၌ အလိုနှင့်တကွဖြစ်သည်ကို "သာဓိပ္ပာယဝိကာရ" ဟုဆိုသည်။ ထိုအဆင်းကိုသိသော စက္ခုဝိညာဏ တဒနုဝတ္တိက ၂-ဝီထိ၏ အခြားမဲ့၌ဖြစ်သော အလိုကိုသိသော ဝီထိသည် ဝိညတ်ဟူသော ဝိကာရမရှိလျှင် မနဖြစ်နိုင်။ ထို့ကြောင့် ဝိညတ်ဟူသော ဝိကာရသည် (အာရုံမပြုအပ်သော်လည်း) ကာယိကကရဏအား ပကတူပနိဿယသတ္တိဖြင့်ကျေးဇူးပြုသည်-ဟူလို။ [ဤစကားအရ "အလိုကိုသိခြင်းဖြင့် ဝိညတ်ဟူသော ဝိကာရကို မှန်းဆ၍ သိအပ်သည်"ဟု ပြသည်။] သာဓိပ္ပာယဝိကာရသဟဘူတ-ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏာနန္တ ရံ၊ အလိုနှင့်တကွဖြစ်သော ဝိကာရနှင့်တကွဖြစ်သော အဆင်းကို ယူကြောင်း ဝီထိ၏ အခြားမဲ့၌။ ပဝတ္တမာနဿ၊ ဖြစ်သော။ အဓိပ္ပာယဂ္ဂ-ဟဏဿ၊ အလိုကိုယူကြောင်း ဝီထိ၏။ အဓိပ္ပာယသဟဘူဝိကာရာဘာဝေ၊ အလိုနှင့်တကွဖြစ်သော ဝိကာရ၏ မရှိခြင်းသည်။ (သတိ။) အဘာဝတော၊ မဖြစ်နိုင်ခြင်းကြောင့်တည်း။ ဧဝံ သတိ **၁။ ဧဝံ သတိ**။ ။ "ဝိညတ်၏ မှန်းဆ၍ သိအပ်သည်၏အဖြစ်ဟူသောအနက်ကို နိဂုံးအနေ အားဖြင့် ပြလို၍ "ဧဝံ သတိ"စသည်ကို မိန့်သည်။ ထန်းရွက် စသည်တို့၏ အဆင်းကို သိသော ဝီထိ၏ အခြားမဲ့၌ ရေကိုသိသော ဝီထိဖြစ်ခြင်းအားဖြင့် "ထန်းရွက်သည် ရေရှိခြင်း၏ အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်၏" ဟူသော အခြင်းအရာကို အထူးအားရုံမပြုအပ်သော်လည်း ထင်ရှားပြီး ဖြစ်သကဲ့သို့ လက်ယပ်၍ခေါ်ရာဝယ် လက်၏ အဆင်းကို သိကြောင်းဝီထိ၏ အခြားမဲ့၌ အဓိပ္ပာယဂ္ဂဟဏဝီထိ၏ ဖြစ်ခြင်းအားဖြင့် ဝိညတ်လည်း အနုမာနအားဖြင့် ထင်ရှားပြီးဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် "ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ကာရေတိ မညေ"ဟူသောစကားဖြင့် အလိုကို သိမှုကြောင့်ပင် ဝိညတ်လည်း အနုမာနအားဖြင့် ထင်ရှားပြီး သိအပ်ပြီး ဖြစ်ခြင်းကို အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုအပ်ပါသည်-ဟူလို။ ၊ သော်။ ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏာနန္တ ရေန၊ ထန်းရွက် အစရှိသည်တို့၏ အဆင်းကိုယူကြောင်း (သိကြောင်း) ဝီထိ၏ အခြားမဲ့ဖြစ်သော။ ဥဒကာဒိဂ္ဂဟဏေနေဝ၊ ရေ အစရှိသည်ကိုယူကြောင်း (သိကြောင်း) ဝီထိဖြင့်ပင်။ တာလ။ ပ။ ကာရော၊ ထန်းရွက် အစရှိသည်တို့၏ အမှတ်အသားဟူသော အခြင်းအရာသည်။ (ပါကဋော) ဝိယ၊ ကဲ့သို့။ (ဧဝံ၊ တူ။) ဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏာနန္တ ရေန၊ အဆင်းကိုယူကြောင်း (သိကြောင်း) ဝီထိ၏ အခြားမဲ့ဖြစ်သော။ အဓိပ္ပာယဂ္ဂဟဏေနေဝ၊ အလိုကိုယူကြောင်း (သိကြောင်း) ဝီထိဖြင့်ပင်။ ဝိညတ္တိ၊ သည်။ ပါကဋာ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဣဒဉ္စိ။ပ။ မညေတိ၊ ဟူသော ပါဌ်ဖြင့် (ဝုတ္တာ-၌ စပ်။) အဓိပ္ပာယ ဝိဇာနနေနေဝ၊ အလိုကို သိခြင်းဖြင့်ပင်။ ဝိညတ္တိယာ၊ ၏။ ဝိညာတတာ၊ သိအပ်သည်၏အဖြစ်ကို။ (သင်္ဂဟကာရေန။) ဝုတ္တာ၊ ပြီ။
အယံ။ပ။ ကာမောတိ၊ ပါဌ်ဖြင့်။ အဓိပ္ပာယဝိဇာနနေန၊ အားဖြင့်။ ဝိညတ္တိယာ၊ ၏။ ပါကဋဘာဝံ ဒဿေတိ။
ဟိ၊ မှန်။ (တစ်နည်း) ကသ္မာ ဝိညာယတိ၊ ဟိ (ယသ္မာ)။ တဒပါကဋဘာဝေ၊ ထိုဝိညတ်၏ မထင်ရှားသည်၏ အဖြစ်သည်။ (သတိ။) အဓိပ္ပာယဝိဇာနနံ၊ သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်နိုင်။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (အယံ နော။ပ။ ဒဿေတိ၊ ဣတိ ဝိညာယတိ။)
သမ္မုခီ။ပ။ ဟောတီတိ၊ ပါဌ်ဖြင့်။ (သာဓေတိ-၌ စပ်။) အသမ္မုခီဘူတတာယ၊ မျက်မှောက် မဟုတ်သည်ဖြစ်၍ ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အနာပါထဂတာနံ၊ ရှေးရှုကျရောက်ခြင်းတို့ မရောက်ကုန်သော။ ရူပါဒီနံ၊ တို့၏။ စက္ခုဝိညေယျာဒိဘာဝေါ၊ စက္ခုဝိညေယျ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ကို။ (သာဓိတော) ၀ိယ၊ ပြီးစေအပ်ပြီး ဖြစ်သကဲ့သို့။ (ဧဝံ၊ တူ။) သဘာဝဘူတံ **၂။ သဘာဝဘူတံ တံ**။ ။သဘာဝဘူတံကို "အနွတ္ထဘူတံ"ဟု အနုဋီကာဖွင့်၏။ ဝိညတ်ကို တိုက်ရိုက် အာရုံမပြုအပ်သောအခါ "ဝိညာပေတီတိ ဝိညတ္တိ၊ ဝိညာယ တီတိ ဝိညတ္တိ"ဟူသောအနက်သည် မဖြစ်နိုင်-ဟု ယူဆဖွယ်ရှိသောကြောင့် ထိုအခါ၌လည်း "ဝိညာပေတီတိ ဝိညတ္တိ, ဝိညာယတီတိ ဝိညတ္တိ" ဟူသော ၂-ပါး အပြားအားဖြင့်ပင် ဝိညတ္တိအမည်ဖြစ်နိုင်၏-ဟု ပြလို၍ "သဘာဝဘူတံ တံ ဒွိဓာ ဝိညတ္တိ ဘာဝံ"ဟု မိန့်သည်။ ထို ၂-ပါးသော အနွတ္ထအနက်ကို "သမ္မုခီ။ပ။ယေဝ နာမ ဟောတိ"ဟူသော စကားက သိစေပါသည်-ဟူလို။ ၊ အစစ်အမှန် သဘောဖြစ်၍ ဖြစ်သော။ (အနွတ္ထဖြစ်၍ ဖြစ်သော။) တံ ဝိညတ္တိဘာဝံ၊ ထိုဝိညတ်၏အဖြစ်ကို။ ဝါ၊ ထို ဝိညတ္တိဟူသောအမည်ကို။ ဒွိဓာ၊ ဝိညာပေတီတိ ဝိညတ္တိ, ဝိညာယတီတိ ဝိညတ္တိဟူသော ၂-ပါး အပြားအားဖြင့်။ သာဓေတိ၊ ပြီးစေ၏။
ပရံ၊ သူတစ်ပါးကို။ ဗောဓေ တုကာမတာယ၊ သိစေခြင်းငှာအလိုရှိသည်၏ အဖြစ်နှင့်။ ဝိနာပိ၊ လည်း။ အဘိက္ကမ နာဒိပ္ပဝတ္တနေန၊ ရှေ့သို့သွားခြင်း အစရှိသည်ကို ဖြစ်စေခြင်းအားဖြင့်။ စိတ္တသဟဘူ၊ စိတ်နှင့်တကွဖြစ်သော။ သော ဝိကာရော၊ ထို ဝိကာရရုပ်သည်။ အဓိပ္ပာယံ၊ အလိုကို။ ဝိညာပေတိ၊ သိစေတတ်၏။ သယံ စ၊ မိမိဟူသော ဝိကာရရုပ် ကိုယ်တိုင်လည်း။ ဝိညာယတိ၊ သိအပ်၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒွိဓာပိ၊ ၂-ပါး အပြားအားဖြင့်လည်း။ ဝိညတ္တိယေဝ၊ ဝိညတ်မည်သည်သာ။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
တသ္မိံ ဒွါရေ သိဒ္ဓါတိ၊ ကား။ တေန ဒွါရေန၊ ထို ကာယဒွါရဖြင့်။ ဝိညာတဗ္ဗဘာဝတော၊ သိထိုက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ တေနေဝဒွါရေန၊ ဖြင့်ပင်။ နာမလာဘတော၊ ကာယကံဟူသော အမည်ကို ရခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။ တသ္မိံ ဒွါရေ၊ ၌။ ပါကဋဘာဝဝသေန၊ ထင်ရှားသည်၏ အဖြစ်၏ အစွမ်းဖြင့်။ သိဒ္ဓါ၊ ထင်ရှားသော။ (ယာ စေတနာ-၌စပ်။)
ကုသလံ ဝါအကုသလံ ဝါတိ၊ ဟူ၍။ ထပေတဗ္ဗံ၊ တန့်ရပ်ထားရာ၏။
ကသ္မာ၊ နည်း။
ယသ္မာ။ ပရဝါဒိနော၊ ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်၏။ (မတိယာ၊ ဖြင့်။) အဝိပါကဿ၊ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘော မရှိသော ကြိယာစိတ်၏။ ကမ္မ ဘာဝေါ၊ ကံ၏အဖြစ်သည်။ န သိဒ္ဓေါ၊ မထင်ရှား။ (တသ္မာ ကုသလံ ဝါ အကုသလံ ဝါတိ ထပေတဗ္ဗံ။ ) ပန၊ ကား။ ဣတရဿ၊ အခြားသော သကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်၏။ (မတိယာ အဝိပါကဿ ကမ္မဘာဝေါ။) သိဒ္ဓေါ၊ ထင်ရှား၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ ဝိညတ္တိသမုဋ္ဌာပကာနံ၊ ဝိညတ်ကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်သော။ ဧကာဒသန္နံ၊ ကုန်သော။ ကြိယစိတ္တာနံ၊ တို့၏။ (မနောဒွါရာဝဇ္ဇန်း, ဟသိတုပ္ပာဒ်, မဟာကြိယာစိတ် ဂ, ကြိယာအဘိညာဉ်စိတ်တို့၏။) ဝသေန၊ ဖြင့်။ တိကံ၊ တိက်ကို။ ပူရေတွာ၊ ပြည့်စေ၍။ ထပေတဗ္ဗံ၊ တန့်ရပ်ထားရာ၏။
ဒွါရေ။ပ။ ဧတ္ထ၊ အစရှိသော ဤဂါထာ၌။ အယံ၊ ကား။ အဓိပ္ပာယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။ ဒွါရာ၊ ဒွါရတို့သည်။ **၁။ ဒွါရန္တ ရစာရိနော။ပ။န သိယာ**။ ။ [ဒွါရန္တရဘာဝေန ပဝတ္တနကာ။] ဒွါရတို့သည် မူလဒွါရမှတစ်ပါး အခြားဒွါရတစ်မျိုးအဖြစ်ဖြင့် ပြောင်းလွဲ၍ဖြစ်ကြလျှင် ကာယဒွါရသည် ဝစီဒွါရ ဖြစ်လိုက်, မနောဒွါရဖြစ်လိုက်၊ ဝစီဒွါရကလည်း ကာယဒွါရဖြစ်လိုက်, ဤသို့ စသည်အားဖြင့် ဒွါရသမ္ဘေဒ (ဒွါရ အရောရော အနှောနှော) ဖြစ်နေခြင်းကြောင့် ပါဏာတိပါတဟူသော ကာယကံသည်ပင် ဝစီကံ အမည် ရလိုက်၊ မနောကံ အမည်ရလိုက် ဤသို့အားဖြင့် ကံလည်း အရောရောအနှောနှော ဖြစ်ရကား ဒွါရဖြင့် ကံကို အမြဲသတ်မှတ်လျက် နာမည်တပ်၍လည်းမဖြစ်၊ ကံဖြင့် ဒွါရကို အမြဲသတ်မှတ်လျက် နာမည်တပ်၍လည်း မဖြစ်တော့။ ဒွါရန္တရစာရိနော၊ ဒွါရတစ်ပါး ၌ ဖြစ်လေ့ရှိကုန်သည်။ (ဒွါရတစ်ပါး၏အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်လေ့ရှိကုန်သည်။) ယဒိ ဟောန္တိ၊ (ဧဝံ ဟောန္တေသု။) ဒွါရသမ္ဘေဒါ၊ ဒွါရတို့၏ ရောစပ်ခြင်းကြောင့်။ ကမ္မသမ္ဘေဒေါပိ၊ ကံတို့၏ ရောစပ်ခြင်းသည်လည်း။ (ဟောတိ။) ဣတိ၊ ကြောင့်။ ကာယကမ္မံ၊ ကာယကံ။ (ကာယဒွါရ၌ဖြစ်သောကံ။ ) ကာယကမ္မဒွါရံ၊ ကာယ ကမ္မဒွါရ။ ဣတိ၊ သို့။ အညမညဝ ဝတ္ထာနံ၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြား သတ်မှတ် နာမည်တပ်ခြင်းသည်။ န သိယာ။ **၂။ ကမ္ဘာနံပိ ကမ္မန္တရစရဏေ**။ ။ ကာယကံက ဝစီကံအဖြစ် မနောကံအဖြစ်သို့ ပြောင်းလွဲ ပြန်လျှင်လည်း ကံအချင်းချင်း အရောရောအနှောနှော ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထိုကံဖြင့် ဒွါရတို့ကို အမြဲသတ်မှတ်လျက် (ကာယကမ္မဒွါရ-စသော)နာမည်တပ်၍ မဖြစ်နိုင်တော့ရကား "ကမ္မာနံပိ။ပ။ဧဿေဝ နယော"ဟု ဆိုသည်။ ကမ္မာနံပိ၊ တို့၏လည်း။ ကမ္မန္တရစရဏေ၊ ကံတစ်ပါးဝယ် လှည့်လည်ခြင်း၌ (ကံတစ်ပါး၏ အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်ခြင်း၌။) ဧသေဝနယော။
**၃။ ယဒိ ပန။ပ။သုဋ္ဌုတရံ သိယာ**။ ။ ဤဝါကျ၌ "ကမ္မန္တရစရဏ"ဟူသည် ဒွါရက ကံတစ်မျိုး အမှတ်အသား ဖြစ်ခြင်းတည်း။ [ကမ္မန္တ ရစရဏန္တိကမ္မန္တ ရူပလက္ခဏဘာ။] ထို့ကြောင့် "ဒွါ ရဘာဝေန"ဟု ဝိသေသနပြုသည်။ ဆိုလိုရင်းကား-ဒွါရတို့က အခြားဒွါရ၌ဖြစ်သော ကံ၏အမှတ်အသား မဖြစ်လျှင်လည်းကောင်း၊ ကံတို့လည်း အခြား ဒွါရ၌ မဖြစ်လျှင်လည်းကောင်း ကံဖြင့် ဒွါရကို သတ်မှတ်ခြင်း၊ ဒွါရဖြင့် ကံကိုသတ်မှတ်ခြင်းသည် "သုဋ္ဌုတရ-အလွန်ရှင်းလင်းပြတ်သားစရာ ရှိပါပေသည်"ဟူလို။ ပန၊ ဆက်။ ဒွါရာနံပိ၊ တို့၏လည်း။ (ပိဖြင့် ကံတို့ကို ပေါင်း။) ဒွါရဘာဝေန၊ ဒွါရ၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ကမ္မန္တရစရဏံ၊ ကံတစ်ပါး၌ ဖြစ်ခြင်းသည် လည်းကောင်း။ ကမ္မာနံ၊ တို့၏။ ဒွါရန္တရစရဏံ စ၊ ဒွါရတစ်ပါး၌ ဖြစ်ခြင်းသည် လည်းကောင်း။ ယဒိ န သိယာ၊ (ဧဝံ သတိ။) သုဋ္ဌုတရံ၊ သာ၍ ကောင်းစွာ။ (အတိုင်းထက် အလွန်။) ကမ္မဒွါရဝ ဝတ္ထာနံ၊ ကံ, ဒွါရတို့ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်နာမည်တပ်ခြင်းသည်။ သိယာ၊ ၏။
ပန၊ ထိုသို့ဖြစ်ရာပါသော်လည်း။ ကမ္မာနံ၊ တို့၏။ ဒွါရန္တရေ၊ ဒွါရတစ်ပါး၌။ အစရဏံ၊ မဖြစ်ခြင်းသည်။။ နအတ္ထိ၊ မရှိ။ ကိန္တု၊ စင်စစ်ကား။ ဒွါရေ၊ ရိုးရာ ဒွါရ၌လည်းကောင်း။ အညသ္မိံ စ၊ အခြား ဒွါရ၌ လည်းကောင်း။ ကမ္မာနိ၊ ဖြစ်နေကျ ကံတို့သည် လည်းကောင်း။ အညာနိပိ၊ အခြား ကံတို့သည်လည်းကောင်း။ စရန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
*ပန၊ ဆက်။ ယသ္မာ။ ဒွါရေ၊ ၌။ ဒွါရာနိ၊ အခြား ဒွါရတို့သည်။ န စရန္တိ၊ မဖြစ်ကုန်။ တသ္မာ၊ အဒွါရစာရီဟိ၊ ဒွါရတစ်ပါး၌ ဖြစ်လေ့မရှိကုန်သော။ ကာရဏဘူတေဟိ၊ အကြောင်းပြု၍ ဖြစ်ကုန်သော။ ဒွါရေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ကမ္မာနိ၊ တို့ကို။ ဝါ၊ တို့သည်။ ဒွါရန္တရေ၊ ၌။ စရန္တာနိပိ၊ ဖြစ်ပါကုန်သော်လည်း။ ဝဝတ္ထိတာနိ ***၁။ ယသ္မာပန။ပ။ဝဝတ္ထိတာနိ**။ ။ ဒွါရတစ်ခု၌ကား အခြားဒွါရများသည် မဖြစ်နိုင်ကြ။ ကာယဒွါရသည် ၀စီဒွါရ မနောဒွါရ မဖြစ်နိုင်၊ ဤသို့စသည်ဖြင့် ဒွါရကခိုင်မြဲသည်-ဟူလို။ ထို့ကြောင့် အပြောင်းအလွဲမရှိသော ဒွါရတို့ဖြင့် ကံတို့ကို အမြဲသတ်မှတ်၍ နာမည်တပ်ရသည်။ ["ကာရဏဘူတေဟိ"၏ အဓိပ္ပာယ်ကား-ဝိညတ်ဟူသော ဒွါရသည် ကံဟူသော စေတနာအား ၂၄-ပစ္စည်းတွင် တစ်စုံတစ်ခုသော ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့်မျှ ကျေးဇူးမပြုနိုင်။ သို့သော် ကာယဝိညတ်ဖြစ်မှ (ဓားကို လက်ဖြင့်ကိုင်၍ ခုတ်လိုက်မှ) ပါဏာတိပါတကံ အထမြောက်သောကြောင့် ထိုဝိညတ်သည် ပါဏာတိပါတကံ အထမြောက်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သည်-ဟုဆိုလိုသည်။] ၊ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်၍ နာမည်တပ်အပ်ကုန်ပြီ။
**၂။ န ကေဝလံ။ပ။ယုတ္တိယာ**။ ။ ကံတို့ကိုသာ ဒွါရတို့ဖြင့် သတ်မှတ်၍ နာမည်တပ်ရသည် မဟုတ်သေး၊ ဒွါရတို့ကိုလည်း ထိုကံတို့ဖြင့် (ကာယကမ္မဒွါရ စသည်ဖြင့်) သတ်မှတ်ရသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ကံနှင့်ဒွါရတို့ကို အချင်းချင်း ဝဝတ္ထာနပြုရသည်။ ထိုသို့ပြုရာ၌ အဋ္ဌကထာဝယ် ဆိုအပ်လတ္တံ့သော ယေဘုယျနည်း တဗ္ဗာဟုလ္လနည်းဟူသော ယုတ္တိအားဖြင့် သတ်မှတ်ရသည်။[ဝဝတ္ထာနေ+ယုတ္တိ-ဝဝတ္ထာနယုတ္တိ။] ကေဝလံ။ ကမ္မာနေဝ၊ တို့ကိုသာ။ (ဝဝတ္ထိတာနိ၊ ကုန်သည်။) န၊ မဟုတ်ကုန်သေး။ ပန၊ အဟုတ်ကား။ တေဟိ၊ ထိုကံတို့ဖြင့်။ ဒွါရာနိပိ၊ တို့ကိုလည်း။ (ဝဝတ္ထိတာနိ။) ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ ကမ္မဒွါရာနိ၊ တို့ကို။ ယေဘုယျေန။ပ။ ဝုတ္တိတာယ စာတိ၊ ဟူ၍။ ဝုစ္စမာနာယ၊ ဆိုအပ်လတ္တံ့သော။ ဝဝတ္ထာနယုတ္တိယာ၊ ပိုင်းခြားသတ်မှတ် နာမည်တပ်ခြင်း၌ သင့်သောအကြောင်းအားဖြင့်။ အညမညံ၊ ချင်း။ ဝဝတ္ထိတာနိ၊ ကုန်ပြီ။
တတ္ထ၊ ထို ဒွါရ ကံတို့တွင်။ ကမ္မာနံ၊ တို့၏။ ကာယကမ္မာဒိဘာဝဿ၊ ကာယကမ္မ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်(နာမည်)၏။ ဒွါရပေက္ခတ္တာ၊ ဒွါရကို ငဲ့သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အဒွါရစာရီဟိ၊ ဒွါရတစ်ပါးအဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်လေ့မရှိကုန်သော။ ဒွါရေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဝ ဝတ္ထာနံ ဟောတိ။ ပန၊ ကား။ ဒွါရန္တ ရစာရီဟိ၊ ဒွါရတစ်ပါး၌ ဖြစ်လေ့ရှိကုန်သော။ ကမ္မေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဒွါရာနံ၊ တို့ကို။ အဝဝတ္ထာနံ၊ ပိုင်းခြားသတ်မှတ် နာမည်မတပ်နိုင်ခြင်းသည်။ န(ဟောတိ)။ ["န အ ဝဝတ္ထာနံ၊ ပိုင်းခြားသတ်မှတ် နာမည်တပ်နိုင်ခြင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏" ဟု ဆိုလိုသည်။] (ကသ္မာ။) **၁။ ကမ္မာန။ပ။ဒွါရေဟိ**။ ။ ကမ္မာနပေက္ခော+ကာယဒွါရာဒိဘာဝေါ ယေသန္တိ ကမ္မာနပေက္ခကာယဒွါရာဒိဘာဝါနိ(ဒွါရာနိ)၊ ကာယဒွါရ စသောအမည်သည် ကံကို မငဲ့ဘဲ သဘာဝအတိုင်း ရအပ်သောနာမည် ဖြစ်၏။ ထို ကာယဒွါရ စသောနာမည်တို့ဖြင့်ကံကို ကာယကံ စသည်ဖြင့် နာမည်တပ်ပြီးသောအခါ ထို ကာယကံ စသည်တို့က ဒွါရကိုပြန်၍ "ကာယ ကမ္မဒွါရ" စသည်ဖြင့် နာမည်တပ်ဖို့ရန် သတ်မှတ်နိုင်သောကြောင့် ကံတို့ဖြင့် ဒွါရတို့ကို သတ်မှတ်၍ မဖြစ်မဟုတ်၊ ဖြစ်သည်သာ။ ကမ္မာနပေက္ခကာယဒွါရာဒိဘာဝေဟိ၊ ကံကိုမငဲ့သော ကာယဒွါရ အစရှိသည်တို့၏ အဖြစ်ရှိကုန်သော။ ဒွါရေဟိ၊ တို့ဖြင့်။ ဝဝတ္ထိတာနံ၊ ပိုင်းခြား သတ်မှတ် နာမည်တပ်အပ်ပြီးကုန်သော။ ကာယကမ္မာဒီနံ၊ တို့၏။ ကာယ။ ပ။ ကရတ္တာ၊ ကာယကမ္မဒွါရ အစရှိသည်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ် နာမည်တပ်ခြင်းကို ပြုတတ်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
အထ ဝါ **၂။ အထ ဝါ**။ ။ "ယေဘုယျေန ဝုတ္တိယာ, တဗ္ဗာဟုလ္လဝုတ္တိယာ"ဟူသော ဝဝတ္ထာနယုတ္တိမှ အခြားတစ်နည်းကိုပြလို၍ "အထ ဝါ" စသည်ကို မိန့်သည်။ ဤနည်း၌ ပါဏာတိပါတ ကံသည် ယေဘုယျနည်းအားဖြင့် ကာယကံ အမည်ရသည် မဟုတ်။ ကာယဒွါရဖြင့် မှတ်သားအပ်သော သဘောရှိသောကြောင့် ကာယကံအမည် ရ၏။ မှန်၏-ကာယကံသည် ဝစီဒွါရ စသော ဒွါရတစ်ပါး၌ ဖြစ်သော်လည်း ကာယဒွါရဖြင့် မှတ်သားအပ်(နာမည်တပ်အပ်) ပြီးသည်ဖြစ်၍ သာလျှင် လှည့်လည်ရကား သဘာဝအတိုင်းပင် ကာယကံဟူသော အမည်ကိုရသည်။ ထိုကံ၏ ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်သောကြောင့် ကာယဝိညတ်လည်း ကာယ ကမ္မဒွါရ ဟူသောအမည်ကို ရသည်-ဟု ဆိုလိုသည်။ [အခြားကံ, အခြားဒွါရတို့၌လည်း နည်းတူ။] ၊ ကား။ ဒွါရန္တ ရေ၊ ဒွါရတစ်ပါး၌။ စရန္တာနိပိ၊ ဖြစ်ပါကုန်သော်လည်း။ ဝါ၊ ဖြစ်သည်လည်းဖြစ်သော ကံတို့သည်။ ကာယာဒီဟိ၊ ကာယဒွါရ အစရှိသည်တို့ဖြင့်။ ဥပလက္ခိတာနေဝ၊ အမြဲသတ်မှတ်အပ်ပြီးကုန်သည်သာလျှင်။ (ဟုတွာ။) စရန္တိ၊ ကုန်၏။ (ကသ္မာ။) ပါဏာတိပါတာဒီနံ၊ တို့၏။ **၃။ ဧဝံ သဘာဝတ္တာ။ပ။ဗောဓတော**။ ။ဤဟိတ်ကို "စရန္တိ "၌လည်းကောင်း၊ နောက်ကသဘာဝါဝဗောဓ၏ ဟိတ်ကူအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း မဓု၌ အစပ်၂-မျိုးပြ၏။ ဤ၌ နောက်အစပ်အတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ပြမည်။ ပါဏာတိပါတ ကံ၏ ကာယဒွါရဖြင့် မှတ်သားအပ်သောသဘော (ထုံးစံ)ရှိခြင်းကို "ဧဝံသဘာဝ"ဟု ဆိုသည်။ ထိုသို့ သဘောရှိသည့်အတွက် ပါဏာတိပါတ အမှုကို စေခိုင်းခြင်းဖြင့် ပြောဆိုအပ်သူ (အစေအခိုင်းခံရသူ) ကလည်း ကိုယ်ဖြင့်ပြီးစေရမည့် ပါဏာတိပါတ သဘောကို သိနိုင်ခြင်း၊ မုသာဝါဒအမှုကို လက်ပြ၍ ပြောဆိုအပ် (စေခိုင်းအပ်) သူကလည်း နှုတ်ဖြင့်ပြီးစေရမည့် မုသား၏သဘောကို သိနိုင်ခြင်း ကြောင့် ပါဏာတိပါတ အမှုသည် ကာယဒွါရမှ တစ်ပါးသော ဝစီဒွါရ၌ ဖြစ်သော်လည်း ကာယဒွါရဖြင့် မှတ်သားအပ်ပြီးဖြစ်၍သာ လှည့်လည်ရ၏။ ဤသို့စသည်ဖြင့် သိပါ။ ဧဝံ သဘာဝတ္တာ၊ ဤသို့ သဘောရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ (ကာယဒွါရ အစရှိသည်တို့ဖြင့် အမြဲသတ်မှတ်နာမည်တပ်အပ်ပြီးသော သဘောရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။) ဝါ၊ အတွက်။ အာဏတ္တိ ဟတ္ထ ဝိကာရာဒီဟိ၊ စေခိုင်းခြင်း, လက်၏ ထူးခြားသော အမူအရာ အစရှိသည်တို့ဖြင့်။ ဝုစ္စမာနဿပိ၊ ပြောဆိုအပ်သူ (ပြအပ်သူ)၏လည်း။ ဝါ၊ သည်လည်း။ ကာယာဒီဟိ၊ သာဓေတဗ္ဗ သဘာဝါဝ ဗောဓတော၊ ကိုယ် အစရှိသော ဒွါရတို့ဖြင့် ပြီးစေထိုက်သော သဘောကို ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းကြောင့်တည်း။ **၁။ တသ္မာ။ပ။အညမညဝဝတ္ထာနံ**။ ဤနည်းအရ အကျိုးဖလကို ပြလို၍ "တသ္မာ"စသည်မိန့်။ "တသ္မာ- ထိုသို့ဒွါရတစ်ပါး၌ ဖြစ်သော်လည်း ကာယ စသည်တို့ဖြင့် မှတ်သားအပ်ပြီးဖြစ်၍သာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်" ပါဏာတိပါတ ကံသည် ဝစီဒွါရ၌ ဖြစ်သော်လည်း ၀စီဒွါရက မိမိနာမည်ကို မပေး၊ ဝစီကံ မခေါ်စေရ-ဟူလို၊ ထိုပါဏာတိပါတကံသည်ပင် ဝစီဒွါရ၌ဖြစ်ရသော်လည်း မိမိ၏ ကာယကံဟူသော အမည်ကို ထိုဒွါရအားမပေး၊ ထိုဒွါရကို "ဝစီကမ္မဒွါရ"ဟုမခေါ်စေရ-ဟူလို။ ထို့ကြောင့် အညမညဝဝတ္ထာန (အချင်းချင်းသတ်မှတ်၍ နာမည်တပ်မှု)ကိစ္စသည် ပြီးစီးနိုင်ပါ၏-ဟူလို။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ကမ္မန္တ ရဿ၊ ကံတပါးအား။ အတ္တနိ၊ မိမိဟူသော ဒွါရ၌။ စရန္တဿပိ၊ သော်လည်း။ ဒွါရန္တ ရံ၊ ဒွါရတစ်ပါးသည်။ သနာမံ၊ မိမိ အမည်ကို။ န ဒေတိ၊ မပေး။ ကမ္မံပိ၊ ကံသည်လည်း။ ဒွါ ရဿ၊ အား။ (သနာမံ၊ ကို။) န(ဒေတိ)။ ပန၊ အနွယ ကား။ တံတံ ဒွါရမေဝ၊ ထိုထိုဒွါရသည်သာ။ ကမ္မဿ၊ ကံအားလည်းကောင်း။ ကမ္မဉ္စ၊ သည်လည်း။ ဒွါရန္တ ရေ၊ ၌။ စရန္တံပိ၊ ဖြစ်သော်လည်း။ အတ္တနောယေဝ၊ မိမိဟူသော ကံ၏သာလျှင်။ ဒွါရဿ၊ အားလည်းကောင်း။ နာမံ၊ ကို။ ဒေတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ အညမည ဝဝတ္ထာနံ၊ သည်။ သိဒ္ဓံ၊ ပြီးစီး၏။
**၂။ ပုဗ္ဗေ ပန။ပန ဧတံ ဝဝတ္ထာနန္တိ**။ ။ ပါဏာတိပါတ စသော ကံကို ကာယဒွါရစသော ဒွါရဖြင့် အမြဲသတ်မှတ်ပြီး သဘောရှိလျှင် ရှေး၌ "ဒွါရံ ပန အနိဗဒ္ဓံ"ဟုလည်းကောင်း၊ "ကမ္မဿ အနိဗဒ္ဓတ္တာ"ဟု လည်းကောင်း အဘယ့်ကြောင့် ဆိုခဲ့ပါသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် "ပုဗ္ဗေ ပန" စသည်ကိုမိန့်သည်။ ရှေး၌ကား ကံကဒွါရတစ်မျိုးတည်း၌သာ မက အခြားဒွါရ၌လည်း ဖြစ်သေးသည်ကို ရည်ရွယ်၍ "ဒွါရံ ပန အနိဗဒ္ဓံ" စသည်ဖြင့် ဆိုခဲ့သည်။ ယခုသတ်မှတ်နာမည်တပ်ခြင်းကို ရည်ရွယ်ဆိုခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ-ဟူလို၊ [ "ဒွါရေစရန္တိ ကမ္မာနီတိ ဧတ္ထ အယမဓိပ္ပာယော" ဟု ရှေ့၌ ဆိုခဲ့၏ ။ ဣတိဖြင့် ထို အဓိပ္ပာယောကို ပြန်လှည့်၍ နိဂုံးအုပ်သည်။] ပန၊ ဆက်။ ပပုဗ္ဗေ၊ ၌။ ဒွါရေသု၊ တို့၌။ အနိဗဒ္ဓတာ၊ မဖွဲ့စပ်အပ်သည်၏အဖြစ်ကို။ ဝါ၊ မမြဲသည်၏အဖြစ်ကို။ ကမ္မာနံ၊ တို့၏ ။ ဒွါရန္တရ စရဏမေဝ၊ ဒွါရတစ်ပါး၌ လှည့်လည်ခြင်းကိုသာ။ သန္ဓာယ။ ဝုတ္တာ၊ ပြီ။ ဧတံ ဝ ဝတ္ထာနံ၊ ဤပိုင်းခြားသတ်မှတ် နာမည်တပ်ခြင်းကို။ (သန္ဓာယ) န (ဝုတ္တံ) ။ ဣတိ (အယံ)၊ ကား။ အဓိပ္ပာယော၊ တည်း။
[ "တတ္ထ ကမ္မေနာပိ ဒွါရံ နာမံ လဘတိ" စသည်ကို ဖွင့်ပြလို၍ တတ္ထစသည် မိန့်။] တတ္ထာတိ၊ ကား။ တေသု ဒွါရကမ္မေသု၊ တို့တွင်။ (ဤစကားဖြင့် တတ္ထအစွဲကို ပြသည်။)
ကာယကမ္မဿ ဥပ္ပဇ္ဇနဋ္ဌာနန္တိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ တံ သဟဇာတာ၊ ထိုကံနှင့်တကွ ဖြစ်သော။ ဝိညတ္တိယေဝ၊ ဝိညတ်ကိုပင်။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။ သာ၊ ထိုဝိညတ်သည်။ တဿ၊ ထိုကံအား။ ကေနစိ ပကာရေန၊ တစ်စုံတစ်ခုသော အပြားအားဖြင့်။ (၂၄-ပစ္စည်းတွင် တစ်စုံတစ်ခုသော ပစ္စည်းဖြင့်။] ပစ္စယော၊ ကျေးဇူးပြုသည်။ ကိဉ္စာပိ န ဟောတိ၊ အကယ်၍မူလည်း မဖြစ်ပါပေ။ တထာပိ၊ ထိုသို့ မဖြစ်ပါသော်လည်း။ **၁။ ကမ္မဿ ဝိသေသိကာ**။ ။ ကာယဝိညတ် ဖြစ်ပေါ်မှ အထမြောက်သော ကံကို ကာယဝိညတ်က "ကာယကံ"ဟု အထူးပြုသောကြောင့် (ဝစီကံ မနောကံတို့မှ အထူးပြုသောကြောင့်) ဝိညတ်ကို "ကမ္မဿ ဝိသေသိကာ"ဟု ဆိုသည်။ ဝစီဝိညတ်က ဝစီကံကို အထူးပြုရာ၌လည်း နည်းတူ။ ["မဓု၌ကား ကံသည် အထူးပြုအပ်သော ဝိညတ်"ဟု တစ်နည်းဖွင့်သေး၏၊ စဉ်းစားပါ ။] ထိုဝိညတ်သည် စိတ် စေတသိက်တွင် ပါဝင်သော စေတနာကံနှင့် အတူတကွ စိတ္တဇရုပ်အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်သောကြောင့် "တံသဟဇာတာ"ဟုဆိုသည်။ ကမ္မဿ၊ ကံကို။ ဝိသေသိကာ၊ အထူးပြုတတ်သော။ ဝိညတ္တိ၊ ဝိညတ်ကို။ (ဝုတ္တာ-၌ စပ်။) ဝါ၊ သည်။ တံ သဟဇာတာ၊ ထိုကံနှင့်တကွ ဖြစ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်လည်းကောင်း။ ယထာဝုတ္တ နိယမေန **၂။ ယထာဝုတ္တ နိယမေန**။ ။ ယေဘုယျဝုတ္တိအားဖြင့် ဝဝတ္ထာန နိယမကို အဋ္ဌကထာ၌ ဆိုခဲ့၏။ ထိုကို ရည်ရွယ်၍ "ယထာဝုတ္တ နိယမ"ဟု ဆိုသည်။ ထို နိယမအရကာယဒွါရဟူသော ဝိသေသနဖြင့် "ကာယကံ"ဟု ယေဘုယျနည်းအရ အမည်ရပြီးသော ကံသည် ၀စီဒွါရဟူသော ဝိသေသနတစ်ပါး၌ မဖြစ်နိုင်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ (ရှေ့၌ပြခဲ့သော အကြောင်းကြောင့် လည်းကောင်း) ဝိညတ်ကို ကံ၏ ဖြစ်ရာဌာန အဖြစ်ဖြင့် ဆိုအပ်သည်-ဟူလို။ [စသဒ္ဒေါ စေတ္ထ လောပေါ၊ အဘာဝါ၏ နောက်၌ စသဒ္ဒါ ကျေသည်။ အဘာဝါ စာတိ အတ္ထော၊ တဿ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။-ပဓု။ဤအတိုင်း အနက်ပေးထားသည်။] ၊ အကြင်ကြင် ဆိုအပ်ပြီးသော သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့်။ အညဝိသေသနဿ၊ အခြား ဝိသေသနရှိသော။ ကမ္မဿ၊ ၏။ ဝိသေသနန္တ ရေ၊ တစ်ပါးသော ဝိသေသန၌။ ဥပ္ပတ္တိ အဘာဝါ (စ)၊ ဖြစ်ခြင်း၏ မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။ တဿ၊ ထိုကံ၏။ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဘာဝေန၊ ဖြစ်ရာဌာန၏ အဖြစ်ဖြင့်။ ဝုတ္တာ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
ကာယေန ပန ကတတ္တာတိ၊ ကား။ ကာယဝိညတ္တိံ၊ ကို။ ဇနေတွာ၊ ၍။ ကာယ၊ ထို ကာယဝိညတ်ဖြင့်။ ဇီဝိတိန္ဒြိ။ပ။ နိပ္ပာဒနတော၊ ဇီဝိတိန္ဒြေကို ဖြတ်ခြင်း အစရှိသော အမှုကို ပြီးစေခြင်းကြောင့်။ အတ္တနော၊ မိမိဟူသော ကံ၏။ နိပ္ဖတ္တိဝသေန၊ ပြီးခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ ကာယေန၊ ကာယဖြင့်။ ကတံ၊ ပြုအပ်သော။ ကမ္မန္တိ၊ ကံဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ (ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ ကမ္မဿ၊ ကံ၏။ နိပ္ဖတ္တိ၊ ပြီးခြင်းကို။ ကာယေန ကတံတိ၊ ကာယေန ကတံ ဟူ၍။ ဝုတ္တာ၊ နည်း။)
**၁။ ကာရဏဘူတော ဟိ ပနေတ္ထ**။ ။ဤဝါကျ၌ "ဟိ-ပန"ဟု နိပါတ် ၂-ခုရှိ၏။ နောက်၌လည်း "ကာယောတိ"ဟု ဣတိသဒ္ဒါပါ၏။ ထို့ကြောင့် မဓု၌ "ဟိသဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထော၊ ပနသဒ္ဒေါ ဝစနသိလိဋ္ဌတ္ထော" ပထမဖွင့်သည်။ ဤနည်းအလို "ကသ္မာ ကမ္မဿ နိပ္ဖတ္တိ ကာယေန ကတန္တိဝုတ္ထာ"ဟု ပုစ္ဆာဝါကျအပိုထည့်၍ အနက်ပေးဖို့ရန် မဓုဖွင့်သည်။ ဤအတိုင်း နိဿယ၌ အနက်ပေးထား၏။ "ဟိသဒ္ဒေါ ဝါ အဝဓာရဏတ္ထော, ပနသဒ္ဒေါ အာရမ္ဘတ္တော"ဟု တစ်နည်းဖွင့်သေး၏။ ထိုအလို "ပန၊ဆက်။ပ။ကာရဏဘူတောဟိ၊အကြောင်းဖြစ်၍ ဖြစ်သည်သာ။ ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏"ဟု ပေးပါ။ ဟိ (ယသ္မာ)။ ဧတ္ထ၊ ဤ ကံကိုပြီးစေရာ၌။ ကာယော၊ ကာယဝိညတ်သည်။ ကာရဏဘူတော၊ အကြောင်းဖြစ်၍ ဖြစ်၏။ ဣတိ၊ ကြောင့်။ (ကမ္မဿ နိပ္ဖတ္တိ ကာယေန ကတံတိ ဝုတ္တာ။)
အညမည ဝဝတ္ထိတာတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ကမ္မုနာ၊ ကံဖြင့်။ ကာယော၊ ကာယဝိညတ်ကို။ ကာယကမ္မဒွါရန္တိ၊ ကာယကံ၏ဖြစ်ရာ ဒွါရဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ ဝဝတ္ထိတော၊ ပိုင်းခြား သတ်မှတ်အပ်ပြီ။ ကာယော ဣစ္စေဝ၊ ကာယ ဟူ၍သာ။ န(ဝဝတ္ထိတော)၊ ပိုင်းခြား သတ်မှတ်အပ်သည်မဟုတ်။
သူစိ၊ အပ်ကို။ ကမ္မုနာ၊ အလုပ်ဖြင့်။ သူစိကမ္မ ကရဏန္တိ၊ အပ်အမှုကို ပြုကြောင်းဟူ၍။ ဝ ဝတ္ထိတာယထာ၊ သကဲ့သို့လည်းကောင်း။ သူစိဣစ္စေဝ၊ သူစိဟူ၍သာ။ (ကမ္မကရဏ မပါဘဲ- ဟူလို။) န (ဝဝတ္ထိတာ ယထာ)၊ မပိုင်းခြား မသတ်မှတ်အပ်သကဲ့သိုလည်းကောင်း။ တထာ၊ တူ။ ဣဒံပိ၊ ဤ ကာယကမ္မဒွါရကိုလည်း။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။
စ၊ ဆက်။ အညမည ဝဝတ္ထိတာတိ (ပဒဿ)၊ ၏။ အညမညံ။ ဝိသေသိတာ၊ အထူးပြုအပ်ကုန်ပြီ။ ဣတိ အတ္ထော၊ ကို။ ( ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ )
ဧဝံ သန္တေတိ၊ ကား။ **၂။ ယထာဝုတ္တံ။ပ။နိယမံ**။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ယေဘုယျဝုတ္တိအားဖြင့် လည်းကောင်း။ တဗ္ဗာဟုလ္လဝုတ္တိအားဖြင့်လည်းကောင်း ဒွါရဝဝတ္ထာန ကမ္မဝဝတ္ထာန ကို ဆိုထား၏ ထိုအဆိုကို "ယထာဝုတ္တံ ဝဝတ္ထာနနိယမံ" ဟုဆိုသည်။ အဋ္ဌကထာ၌ နောက်နားဝယ် ဆိုအပ်သော ဝဝတ္ထာ နနိယမကို မယူဘဲ "ဒွါရေ စရန္တိ ကမ္မာနိ" စသော စကားတစ်ဖက်သတ်ကိုသာ ယူ၍ ဧဝံ သန္တေ စသည်ဖြင့် စောဒနာသည်။ [ဝဝတ္ထာနေ၊ ပိုင်းခြားသတ်မှတ် နာမည်တပ်ခြင်း၌+နိယမော၊ အမြဲ မှတ်သားကြောင်းဖြစ်သော ယေဘုယျဝုတ္တိ, တဗ္ဗာဟုလ္လဝုတ္တိတည်း။ ဝဝတ္ထာနနိယမော။] ယထာဝုတ္တံ၊ သော။ ဝဝတ္ထာနနိယမံ၊ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခြင်း၌မြဲသောအမှတ်အသားကို။ အဂ္ဂဟေတွာ၊ မယူမူ၍။ ဒွါရေ။ ပ။ ဝစနမေဝ၊ ကိုသာ။ ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။ စောဒေတိ၊ ၏။
တတ္ထ၊ ထိုစောဒနာ၌။ ဧဝံ သန္တတိ၊ ကား။ ကမ္မာနံ၊ တို့၏။ ဒွါရန္တရစရဏေ၊ ဒွါရတစ်ပါး၌ ဖြစ်ခြင်းသည်လည်းကောင်း။ အညမညေန၊ တစ်ပါးတစ်ပါးဖြင့်။ ဝဝတ္ထာနေ စ၊ ပိုင်းခြားသတ်မှတ် နာမည်တပ်ခြင်းသည် လည်းကောင်း။ **၁။ နာမလာဘေ ဝိသေသနေ**။ ။ ရှေ့၌ ဝဝတ္ထိတာကို "ဝိသေသိတာ'ဟု ဖွင့်ခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် ဤ ဝိသေသနေလည်း "ဝဝတ္ထာနေ"၏ အဓိပ္ပာယ်ဟု မှတ်ပါ။ "နာမလာဘေ" ကား အဘယ်အရာ၌ ဝိသေသနပြုသနည်း ဟု မေးဖွယ်ရှိ၍ ထည့်အပ်သော အာဓာရတည်း။ [နာမလာဘေ-အာဓာရဘူတေ။-မဓု။] နာမလာဘေ၊ နာမည်ရခြင်း၌။ ဝိသေသနေ၊ အထူးပြုခြင်းသည်။ သတိ၊ သော်။ (န ယုဒ္ဓတိ-၌ စပ်။) ဣတိ အတ္ထော။
ကာယကမ္မဒွါရကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ။