4. Catukkaniddesavaṇṇanā
133. Parena kataṃ dussīlyaṃ āṇattiyā attanā ca payogena katanti āṇattiyā pāpassa dāyādo ‘‘ tato upaḍḍhassa dāyādo ’’ ti vutto .
145. Ayan ti ‘‘ tesu paṭhamo ’’ tiādikaṃ nayaṃ vadati .
148. Desanāya dhammānaṃ ñāṇassa āpāthabhāvasampādanaṃ ñāṇugghāṭanaṃ .
Saha udāhaṭavelāyāti udāhaṭavelāya saddhiṃ tasmiṃ kāle anatikkante evāti attho .
152. Tan ti anantaravacanaṃ vadati .
‘‘ Katamo loko ’’ ti vutte ‘‘ pañcupādānakkhandhā ’’ ti mahantaṃ atthaṃ saṅgahitvā ṭhitavacanaṃ atthayuttaṃ .
Lujjatīti lokoti kāraṇayuttaṃ .
156. Sahitāsahitassāti
M0.42 sahitāsahiteti attho , sahitāsahitassa paricchindaneti vāV0.42 .Dveyevāti dutiyacatutthāyeva .
Desakasāvakasampattiyā bodhetuṃ samatthatāya sabhāvadhammakathikā , saccadhammakathikāti attho .
157. Kusaladhammehi cittassa vāsanābhāvanā vāsadhuraṃ .
Ayaṃ pāpapuggaloti catuttho vutto , na paṭhamo .
Paṭhamo hi avisaṃvādetukāmo verañjabrāhmaṇasadiso adhippetoti .
159. Puggalepi ariyānaṃ abhikkamanādisadisatāti puggale abhikkamanādīnaṃ ariyānaṃ abhikkamanādisadisatāti attho , ariyānaṃ abhikkamanādinā puggalassa sadisatāti vā sadisābhikkamanāditāti attho .
166. Dussīlaṃ ‘‘ dussīlo ’’ ti vadanto bhūtaṃ bhāsati nāma .
Pāṇātipātena dussīlaṃ adinnādānena dussīloti avatvā pāṇātipātenevāti vadanto tacchaṃ bhāsati nāma .
Yamidaṃ ‘‘ kālenā ’’ ti vuttaṃ , tatra tasmiṃ vacane , yo ‘‘ kālena bhaṇatī ’’ ti vutto , so kīdisoti dassanatthaṃ ‘‘ kālaññū hotī ’’ tiādi vuttanti dassento ‘‘ yamidaṃ kālenāti vuttaṃ , tatra yo puggalo ’’ tiādimāha .
168. Āgamanavipatti nāma kammaṃ , pubbuppannapaccayavipatti sukkasoṇitaṃ .
Pavatte , pavattassa vā paccayā pavattapaccayā , āhārādayo .
Jotetīti joti , āloko .
Kulasampattiyādīhi jotamāno ca joti viyāti joti .
173. Pahīnāvasiṭṭhakilesapaccavekkhaṇāpi yehi kilesehi vimutto avimutto ca , tesaṃ dassanavasena vimuttidassanameva hotīti āha ‘‘ vimuttiñāṇadassanaṃ ekūnavīsatividhaṃ paccavekkhaṇañāṇan ’’ ti .
174. Yāni kānici tantāvutānan ti tantāvutānaṃ vatthānaṃ yāni kānici vatthānīti vuttaṃ hoti .
Sāyaṃ tatiyaṃ assāti sāyatatiyo .
Anuyuñjanaṃ anuyogo .
Taṃ anuyuttoti upayogavacanaṃ daṭṭhabbaṃ , bhāvanapuṃsakaṃ vā .
178. Tattha
M0.43V0.43 sikkhanabhāvenāti sikkhāya sājīve ca sikkhanabhāvena .Sikkhaṃ paripūrentoti sīlasaṃvaraṃ paripūrento .
Sājīvañca avītikkamantoti ‘‘ nāmakāyo padakāyo niruttikāyo byañjanakāyo ’’ ti vuttaṃ sikkhāpadaṃ bhagavato vacanaṃ avītikkamanto hutvāti attho .
Idameva ca dvayaṃ ‘‘ sikkhanan ’’ ti vuttaṃ .
Tattha sājīvānatikkamo sikkhāpāripūriyā paccayo .
Tato hi yāva maggā saṃvarapāripūrī hotīti .
Vināsanabhāvatoti hiṃsanabhāvato .
Haliddirāgo viya na thirakatho hotīti ettha kathāya aṭṭhitabhāvena haliddirāgasadisatā veditabbā , na puggalassa .
179. Dārumāsakoti ye vohāraṃ gacchantīti iti -saddena evaṃpakāre dasseti .
Aññaṃ dassetvā aññassa parivattanan ti dasagghanakaṃ vatthayugaṃ dassetvā tassa ajānantassa pañcagghanakassa dānaṃ .
181. Avikiṇṇasukhan ti rūpādīsu subhādiparikappanavasena avisaṭasukhaṃ .
187. Khandhadhammesu aniccādivasena pavattā vipassanā maggaphalalābhena paṭiladdhā nāma hoti tadalābhena anavaṭṭhānatoti maggaphalalābhī eva ‘‘ adhipaññādhammavipassanālābhī ’’ ti vutto , maggaphalañāṇameva ca adhikapaññābhāvato catusaccadhamme sabbadhammassa vare nibbāne eva vā visiṭṭhadassanabhāvato ca adhipaññādhammavipassanāti daṭṭhabbā .
189. Sutena anupapannoti yathāsutena vā atthena vā na samannāgatoti attho .
Catukkaniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .