9. Dutiyaupakkhaṭasikkhāpadavaṇṇanā
Dutiyaupakkhaṭena
M0.78V0.72 kiṃ payojananti ce ?Natthi payojanaṃ , kevalaṃ aṭṭhuppattivasena pana paññattaṃ bhikkhuniyā rahonisajjasikkhāpadaṃ viya .
Evaṃ sante saṅgītikārakehi saṅgītiṃ anāropetabbaṃ bhaveyya vināpi tena tadatthasiddhito , anissarattā , anāropetuṃ anuññātattā ca .
Vuttañhetaṃ ‘‘ ākaṅkhamāno , ānanda , saṅgho … pe … samūhaneyyā ’’ ti ( dī . ni .2.216; cūḷava .441).
Idaṃ sabbamakāraṇaṃ .
Na hi buddhā appayojanaṃ vacanaṃ nicchārenti , pageva sikkhāpadaṃ .
Tenevāha aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ imināva nayena attho veditabbo .
Idañhi purimassa anupaññattisadisan ’’ tiādi .
Anupaññatti ca nippayojanaṃ natthi .
Taṃsadisañcetaṃ , na nippayojananti dassitaṃ hoti .
Evaṃ sante ko panettha atthavisesoti ?
Tato āha ‘‘ kevalaṃ tattha ekassa pīḷā katā , idha dvinnaṃ , ayamettha viseso ’’ ti .
Iminā atthavisesena ko panañño atirekattho dassitoti ?
Porāṇagaṇṭhipade tāva vuttaṃ ‘‘ ekasmimpi vatthusmiṃ ubhinnampi pīḷā kātuṃ na vaṭṭatīti ayamatirekattho dassito ’’ ti .
Tenetaṃ dīpeti ‘‘ na kevalaṃ paṭiladdhacīvaragaṇanāya eva āpattigaṇanā , pīḷitapuggalasaṅkhātavatthugaṇanāyapī ’’ ti .
Honti cettha –
‘‘ Vatthuto gaṇanāyapi , siyā āpatti nekatā ;
Iti sandassanatthañca , dutiyūpakkhaṭaṃ idha .
‘‘ Kāyasaṃsaggasikkhāya , vibhaṅge viya kintetaṃ ;
Ekitthiyāpi nekatā , āpattīnaṃ payogato ’’ ti .( vajira . ṭī . pārājika 532);
Apicetaṃ sikkhāpadaṃ taṃjātikesu sikkhāpadesu sabbesupi gahetabbavinicchayassa dassanappayojananti veditabbaṃ .
Āha ca –
‘‘ Aññātikāya bahutāya vimissatāya ;
Āpattiyāpi bahutā ca vimissatā ca ;
Iccevamādividhisambhavadassanatthaṃ
V0.73 ;Satthā upakkhaṭamidaṃ dutiyaṃ avocā ’’ ti .( vajira . ṭī . pārājika 532);
Tassāyaṃ
M0.79 saṅkhepato adhippāyapubbaṅgamā vicāraṇā – purāṇacīvaraṃ ekameva bhikkhu bhikkhunīhi dvīhi , bahūhi vā dhovāpeti , bhikkhunigaṇanāya pācittiyagaṇanā .Tathā dvinnaṃ , bahūnaṃ vā sādhāraṇaṃ ekameva cīvaraṃ aññatra pārivattakā paṭiggaṇhāti , idhāpi tathā dvinnaṃ , bahūnaṃ vā sādhāraṇamekaṃ viññāpeti , viññattapuggalagaṇanāya āpattigaṇanā .
Tathā aññesupi evarūpesu sikkhāpadesu nayo netabbo .
Ayaṃ tāva bahutāya nayo .
Vimissatāya pana ñātikāya , aññātikāya ca ekaṃ dhovāpeti , ekato niṭṭhāpane ekaṃ pācittiyaṃ .
Atha ñātikā paṭhamaṃ thokaṃ dhovitvā ṭhitā , puna aññātikā sudhotaṃ karoti , nissaggiyaṃ pācittiyaṃ .
Atha aññātikā paṭhamaṃ dhovati , pacchā ñātikā sudhotaṃ karoti , aññātikāya payogavasena bhikkhuno dukkaṭameva .
Aññātikāya , ñātikāya ca aññātikasaññī , vematiko , ñātikasaññī vā dhovāpeti , yathāvuttanayena nissaggiyadukkaṭādiāpattibhedagaṇanā veditabbā .
Tathā aññātikāya , ñātikāya ca santakaṃ cīvaraṃ ubhohi ekato diyyamānaṃ paṭiggaṇhāti , nissaggiyameva .
Atha aññātikāya eva hatthato paṭiggaṇhāti , nissaggiyameva .
Atha ñātikāya hatthato paṭiggaṇhāti , anāpatti .
Atha ubhosu aññātikādisaññī , vuttanayeneva nissaggiyadukkaṭādiāpattibhedagaṇanā veditabbā .
Tathā aññātikaviññattiādīsupi yathāsambhavaṃ nayo netabbo .
Ayaṃ vimissatāya nayo .
Ādi saddena pana aneke aññātikā viññattā , viññattapuggalagaṇanāya dukkaṭaṃ .
Eko deti , eko na deti , nissaggiyaṃ .
Atha aviññatto deti , na nisaggiyaṃ .
Atha viññattāviññattānaṃ sādhāraṇaṃ viññatto deti , nissaggiyaṃ .
Ubho denti , nissaggiyameva .
Aviññatto deti , nissaggiyena anāpatti .
Viññattassa vacanena aviññatto deti , anāpatti eva .
Tathā upakkhaṭādīsupi yathāsambhavaṃ nayo netabbo .
Ettāvatā saṅkhepato aññātikāyādigāthā vuttādhippāyā hoti .
Yaṃ panettha bhikkhuniyā rahonisajjasikkhāpadaṃ nippayojanatāya nidassanaṃ
M0.80 vuttaṃ , tassa payojanaviseso tasmiṃyeva āvibhavissatītiV0.74 .Evameva aññatthapi vacanena , visesaaṭṭhuppattivasena ca sikkhāpadesu ñātabbaṃ visesappayojananti .
Dutiyaupakkhaṭasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .