4. Yonakaraṭṭhasāsanavaṃsakathāmaggo
4. Idāni pana yonakaraṭṭhe sāsanassuppattiṃ kathessāmi
M0.54 .Bhagavā hi veneyyahitāvaho yonakaraṭṭhe mamasāsanaṃ cirakālaṃ pabhiṭṭhahissatīti āpekkhitvā saddhiṃ bhikkhu saṅghena desacārikaṃ āhiṇḍanto labhuñjaṃ nāma nagaraṃ agamāsi .
Tadā eko nesādo hariphalaṃ datvā taṃ paribhuñjitvā haribīje khipite pathaviyaṃ apatitvā ākāseyeva patiṭṭhāsi .
Taṃ disvā sitaṃ patvākāsi .
Tamatthaṃ disvā ānandatthero pucchi .
Anāgate kho ānanda imasmiṃ ṭhāne mama dhātucetiyaṃ patiṭṭhahissati , sāsanaṃ virūḷamāpajjissatīti byākāsi .
Bhagavatā pana hariphalassa bhuñjitaṭṭhānattāharibhuñjoti tassa raṭṭhassa nāmaṃ ahosi .
Dvinnaṃ tāpasānaṃ ṭhapitaṃ jalasuttikaṃ paṭicca yonakānaṃ bhāsāya labhuñjoti nāmaṃ ahosi .
Tadā tattha mapinnāya nāma ekissā mātikāya samīpe nisinno eko lavakulikajeṭṭhako attano puttaṃ sattavassikaṃ bhagavato niyyādetvā pabbājesi .
Kammaṭṭhānānuyogavasena acireneva arahattaṃ pāpuṇi .
Sattavassi kassaca sāmaṇerassa arahattaṃ sacchikataṭṭhānataṃ paṭicca yonakabhāsāya etaṃ ṭhānaṃ caṅgamaṅgha iti vuccati .
Cirakāla vasena jaṅgamaṅgha iti vuccati .
Tato paṭṭhāyayeva yonakaraṭṭhe sāsanaṃ patiṭṭhātīti .
Idaṃ yonakaraṭṭhe paṭhamaṃ sāsanassa patiṭṭhānaṃ .
Sāsane pana pañcatiṃsādhike dvivassasate sampatte mahārakkhitatthero yonakaraṭṭhaṃ gantvā kambojakhemāvara haribhuñjāyuddhayādīsu anekesu raṭṭhesu sāsanaṃ patiṭṭhāpeti .
Tāni hi sabbāni raṭṭhāni saṅgahetvā dassentehi aṭṭhakathācariyehi yonakalokanti okāsakālokavācakena sāmaññasaddena vuttaṃ .
Pakati hesā ganthakārānaṃ yena
M0.55 kenacākārena atthantarassa viññāpanāti .Mahārakkhitatthero ca saddhiṃ pañcahi bhikkhūhi pāṭaliputtato anilapathamaggena yonakalokaṃ āgantvā kāḷakārāmasuttena yonake pasādesi .
Sattatisahassādhikapāṇasatasahassaṃ maggaphalālaṅkāraṃ adāsi .
Santike cassa dasasahassāni pabbajiṃsu .
Evaṃ so tatthasāsanaṃ patiṭṭhāpesi .
Tathā ca vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ,–
Yonakaraṭṭhaṃ tadā gantvā , so mahārakkhito isi ;
Kāḷakārāmasuttena , te pasādesi yonaketi .
Tato paṭṭhāya tesaṃ sissaparamparā bahū honti , gaṇanapathaṃ vītivattā .
Idaṃ yonakaraṭṭhe mahārakkhitattherādayo paṭicca
Dutiyaṃ sāsanassa patiṭṭhānaṃ .
Yonakaraṭṭhe lakunnanagare jinacakke pañcavassasate maṇimayaṃ buddhappaṭimaṃ māpetvā visukammadevaputto nāgasenattherassa adāsi .
Nāgesenatthero ca tasmiṃ paṭimamhi dhātu āgantvā patiṭṭhātūti adhiṭṭhāsi .
Adhiṭṭhānavaseneva sattadhātuyo āgantvā tattha patiṭṭhahitvā pāṭihāriyaṃ dassesunti rājavaṃse vuttaṃ .
Tañca vacanaṃ mama parinibbānato pañcavassasate atikkante ete uppajjissantīti milindapañhāyaṃ vuttavacanena kālaparimāṇavasena ca sameti .
Yonakaraṭṭhe milindarañño kāle jinacakke pañcavassasateyeva nāgasenattheraṃ paṭissa jinacakkaṃ virūḷaṃ hutvā patiṭṭhāsi .
Idaṃ yonakaraṭṭhe nāgasenattheraṃ paṭicca tatiyaṃ
Sāsanassa patiṭṭhānaṃ .
Kaliyuge
M0.56 pañcasaṭṭhivasselabhuñjanagarato saṅkamitvā kyuṅgaranagare māpikassa baññācomaṅgara nāmakassa rañño kāle majjhimadesato kassapatthero pañcahi therehi saddhiṃ āgacchi .Tadā so rājā vihāraṃ katvā tesaṃ adāsi .
Sīhaḷadīpato ca dhātuyo ānetvā eko thero āgacchi .
Dhātuto pāṭihāriyaṃ disvā pasīditvā labhuñjacetiya nidhānaṃ akāsi .
Te ca there paṭicca yonakaraṭṭhe sāsana vaṃso āgato .
Idaṃ yonakaraṭṭhe catutthaṃ sāsanassa patiṭṭhānaṃ .
Kaliyuge dvāsaṭṭhādhike sattasate sampatthe cinaraṭṭhindo rājā abhibhavitvā sakalampi yonakaraṭṭhaṃ saṅkhubtitaṃ hoti .
Tadā mahādhammagambhīratthero mahāmedhaṅkaratthe rocāti dve thero yonakaraṭṭhato saddhiṃ bahūhi bhikkhūhi sīhaḷadīpaṃ agamaṃsu .
Tadā ca sīhaḷadīpe dubbhikkhabhayena abhibhūto hutvā tato syāmaraṭṭhe sokkatayanagaraṃ puna agamaṃsu .
Tato pacchā lakunnanagaraṃ gantvā sāsanaṃ paggaṇhantānaṃ lajjipesalānaṃ bhikkhūnaṃ santike puna sikkhaṃ gaṇhiṃsu .
Te ca thero syāmaraṭṭhe yonakaraṭṭhe ca sabbattha sāsanaṃ patiṭṭhāpesunti .
Idaṃ yonakaraṭṭhe pattalaṅke dve there paṭicca pañcamaṃ
Sāsanassa patiṭṭhānaṃ .
Kaliyuge pañcavīsādhike aṭṭhavassasate sampatte sirisaddhammalokapaticakkavattirājā labhuñjacetiyaṃ puna mahantaṃ katvā
M0.57 tassa cetiyassa samīpe cattāro vihāre kārāpetvā mahāmedhaṅkarattherassa sāriputtattherassa ca adāsi .Tadāpi te dve therā sāsanaṃ parisuddhaṃ katvā patiṭṭhāpesunti .
Idaṃ yonakaraṭṭhe mahāmedhaṅkarasāriputtatthere
Paṭicca chaṭṭhaṃ sāsanassa patiṭṭhānaṃ .
Kaliyuge tecattālīsādhike navavassasate sampatte haṃsāvatīnagare anekasetibhindo nāma rājā yonakaraṭṭhaṃ abhibhavitvā attano hatthagataṃ katvā bali bhuñjanatthāya jeṭṭhaputtassa anuruddhassa nāma rājakumārassa datvā bahūhi amaccehi saddhiṃ tattha gantvā anurājatāvena rajjaṃ kārāpesi .
Sāsanañca visodhāpetuṃ saddhammacakkasāmittheraṃ tena saddhiṃ pahiṇi .
Anekasetibhinno kira rājā yonakaraṭṭhaṃ vijayakāle paṭhamaṃ sāsanassa patiṭṭhānabhūtamidanti katvā taṃraṭṭhavāsino karamarānītabhāvena na aggahesīti .
Yathāvuttattheravaṃsesu ca eko lakunnanagare araññavāsī thero tattha nagare ajja asukasmiṃ ṭhāne eko matoti gihīnaṃ kathetvā yathākathitaṃ bhūtaṃ hutvā ayaṃ abhiññālābhīti pākaṭo ahosi .
Tasmiṃyeva ca nagare mahāmaṅgalo nāma thero anekasetibhindassa rañño yujjhituṃ āgatakāle anekasetibhindo rājā maṃ pakkosissati , samānajātikaṃ dūtaṃ pessessatīti pakkositakālato paṭhamamevavadi .
Yathāvuttaniyāmeneva pakkosanato ayaṃ abhiññā lābhīti kitti ghoso ahosi .
Tattha nagare ñāṇavilāsatthero saṅkhyāpakāsakaṃ nāma
M0.58 pakaraṇaṃ akāsi .Taṃḷīkaṃ pana pattalaṅkattherassa vihāre vasanto sirimaṅgalonāma thero akāsi .
Visuddhimaggadīpaniṃ pana saṃññvattaaraññavāsī uttarārāmo nāma eko thero .
Maṅgaladīpaniṃ sirimaṅgalatthero .
Uppātasantiṃ aññataro thero .
Taṃ kira uppātasantiṃ sajjhāyitvā cīnarañño senaṃ ajinīti .
Iccevaṃ yonakaraṭṭhe abhiññālābhīnaṃ ganthakārānañca therānaṃ ānubhāvena jinasāsanaṃ parisuddhaṃ hutvā patiṭṭhāti .
Evaṃ hetuphalasambandhavasena ādi anta sambandhavasena ca yathāvuttehi tīhi nayehi theraparamparā ghaṭṭetvā gahetabbā .
Iti sāsanavaṃse yonakaraṭṭhasāsanavaṃsakathā
Maggo nāma catuttho paricchedo .