181. Catutthassa
V3.66 paṭhame mandattā momūhattāti neva samādānaṃ jānāti , na ānisaṃsaṃ .Attano pana mandattā momūhattā aññāṇeneva āraññakoM3.65 hoti .Pāpiccho icchāpakatoti ‘‘ araññe me viharantassa ‘ ayaṃ āraññako ’ ti catupaccayasakkāraṃ karissanti ,‘ ayaṃ bhikkhu lajjī pavivitto ’ tiādīhi ca guṇehi sambhāvessantī ’’ ti evaṃ pāpikāya icchāya ṭhatvā tāya eva icchāya abhibhūto hutvā āraññako hoti .Ummādavasena araññaṃ pavisitvā viharanto pana ummādā cittakkhepā āraññako nāma hoti .Vaṇṇitan tiP3.307 idaṃ āraññakaṅgaṃ nāma buddhehi ca buddhasāvakehi ca vaṇṇitaṃ pasatthanti āraññako hoti .Idamatthitan ti imāya kalyāṇāya paṭipattiyā attho etassāti idamatthī , idamatthino bhāvo idamatthitā .Taṃ idamatthitaṃyeva nissāya , na aññaṃ kiñci lokāmisanti attho .Sesamettha ito paresu ca uttānatthameva . 181. CatutthassaM3.56 paṭhame appīcchataṃyeva nissāyātiādīsu ‘‘ iti appiccho bhavissāmī ’’ ti idaṃ me āraññikaṅgaṃ appicchatāya saṃvattissati ,‘‘ iti santuṭṭho bhavissāmī ’’ ti idaṃ me āraññikaṅgaṃ santuṭṭhiyā saṃvattissati ,‘‘ iti kilese sallikhissāmī ’’ ti idaṃ me āraññikaṅgaṃ kilesasallikhanatthāya saṃvattissatīti āraññiko hoti .Aggoti jeṭṭhako .Sesāni tasseva vevacanāni .
Gavā khīran ti gāvito khīraṃ nāma hoti , na gāviyā dadhi .Khīramhā dadhītiādīsupi eseva nayo .
Evamevan ti yathā etesu pañcasu gorasesu sappimaṇḍo aggo , evamevaṃ imesu pañcasu āraññikesu yo ayaṃ appicchatādīni nissāya āraññiko hoti , ayaṃ aggo ceva seṭṭho ca mokkho ca pavaro ca .Imesu āraññikesu jātiāraññikā veditabbā , na āraññikanāmamattena āraññikāti veditabbā .Paṃsukūlikā dīsupi eseva nayo .