14. PamādoV1.78 ettha tiṭṭhatīti pamādaṭṭhānaṃ .Jūtañca taṃ pamādaṭṭhānañcāti jūtappamādaṭṭhānaṃ .Ekekāya pantiyā aṭṭha aṭṭha padāni assāti aṭṭhapadaṃ dasapadepi eseva nayo .Ākāsan ti aṭṭhapadadasapadesu viya ākāseyeva kīḷanaṃ .Parihārapathan ti bhūmiyaṃ nānāpathamaṇḍalaṃ katvā tattha tattha pariharitabbaṃ , pathaṃ pariharantānaṃ kīḷanaṃ .Santikan ti santikakīḷanaṃ .Ekajjhaṃ ṭhapitā sāriyo vā sakkharāyo vā acālentā nakheneva apanenti ca upanenti ca , sace tattha kāci calati , parājayo hoti , evarūpāya kīḷāyetaṃ adhivacanaṃ .Khalikan ti jūtaphalake pāsakakīḷanaṃ .Ghaṭikā vuccati dīghadaṇḍakena rassadaṇḍakaṃ paharaṇakīḷanaṃ .Salākahatthan ti lākhāya vā mañjiṭṭhikāya vā piṭṭhodakena vā salākahatthaṃP1.86 temetvā –‘‘ kiṃM1.83 hotū ’’ ti bhūmiyaṃ vā bhittiyaṃ vā taṃ paharitvā hatthiassādirūpadassanakīḷanaṃ .Akkhan ti guḷakīḷā .Paṅgacīraṃ vuccati paṇṇanāḷikaṃ , taṃ dhamantā kīḷanti .Vaṅkakan ti gāmadārakānaṃ kīḷanakaṃ khuddakanaṅgalaṃ .Mokkhacikā vuccati samparivattanakīḷā , ākāse vā daṇḍakaṃ gahetvā bhūmiyaṃ vā sīsaṃ ṭhapetvā heṭṭhupariyabhāvena parivattanakīḷāti vuttaṃ hoti .Ciṅgulikaṃ vuccati tālapaṇṇādīhi kataṃ vātappahārena paribbhamanacakkaṃ .Pattāḷhakaṃ vuccati paṇṇanāḷikā .Tāya vālukādīni minantā kīḷanti .Rathakan ti khuddakarathaṃ .Dhanukan ti khuddakadhanumeva .Akkharikā vuccati ākāse vā piṭṭhiyaṃ vā akkharajānanakīḷā .Manesikā nāma manasā cintitajānanakīḷā .Yathāvajjaṃ nāma kāṇakuṇikhujjādīnaṃ yaṃ yaṃ vajjaṃ , taṃ taṃ payojetvā dassanakīḷā .

15. Āsandin ti pamāṇātikkantāsanaṃ .Anuyuttā viharantīti idaṃ apekkhitvā pana sabbapadesu upayogavacanaṃ kataṃ .Pallaṅkoti pādesu vāḷarūpāni ṭhapetvā kato .Gonakoti dīghalomako mahākojavo , caturaṅgulādhikāni kira tassa lomāni .Cittakan ti vānavicittaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ .Paṭikāti uṇṇāmayo setattharaṇo .PaṭalikātiP1.87 ghanapupphako uṇṇāmayattharaṇo .Yo āmalakapattotipi vuccati .Tūlikāti tiṇṇaṃ tūlānaṃ aññatarapuṇṇā tūlikā .Vikatikāti sīhabyagghādirūpavicitro uṇṇāmayattharaṇo .Uddalomīti ubhayatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ , keci ‘‘ ekatouggatapupphan ’’ ti vadanti .Ekantalomīti ekatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ .Keci ‘‘ ubhatouggatapupphan ’’ ti vadanti .Kaṭṭissan ti ratanaparisibbitaṃ koseyyakaṭṭissamayapaccattharaṇaṃ .Koseyyan ti ratanaparisibbitameva kosiyasuttamayapaccattharaṇaṃ .Suddhakoseyyaṃ pana vaṭṭatīti vinaye vuttaṃ .Dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘ ṭhapetvā tūlikaṃ sabbāneva gonakādīni ratanaparisibbitāni na vaṭṭantī ’’ ti vuttaṃ . Kuttakan ti soḷasannaṃ nāṭakitthīnaṃ ṭhatvā naccanayoggaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ .Hatthattharaṃ assattharan tiV1.79 hatthiassapiṭṭhīsu attharaṇaattharakāyeva .Rathattharepi eseva nayo .Ajinappaveṇīti ajinacammehi mañcappamāṇena sibbitvā katāM1.84 paveṇī .Kadalīmigapavarapaccattharaṇan ti kadalīmigacammaṃ nāma atthi , tena kataṃ pavarapaccattharaṇaṃ ;uttamapaccattharaṇanti attho .Taṃ kira setavatthassa upari kadalīmigacammaṃ pattharitvā sibbetvā karonti .Sauttaracchadan ti saha uttaracchadena , uparibaddhena rattavitānena saddhinti attho .Setavitānampi heṭṭhā akappiyapaccattharaṇe sati na vaṭṭati , asati pana vaṭṭati .Ubhatolohitakūpadhānan ti sīsūpadhānañca pādūpadhānañcātiP1.88 mañcassa ubhatolohitakaṃ upadhānaṃ , etaṃ na kappati .Yaṃ pana ekameva upadhānaṃ ubhosu passesu rattaṃ vā hoti padumavaṇṇaṃ vā vicitraṃ vā , sace pamāṇayuttaṃ , vaṭṭati .Mahāupadhānaṃ pana paṭikkhittaṃ .Alohitakāni dvepi vaṭṭantiyeva .Tato uttari labhitvā aññesaṃ dātabbāni .Dātuṃ asakkonto mañce tiriyaṃ attharitvā upari paccattharaṇaṃ datvā nipajjitumpi labhati .Āsandīādīsu pana vuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ .Vuttañhetaṃ –‘‘ anujānāmi , bhikkhave , āsandiyā pāde chinditvā paribhuñjituṃ , pallaṅkassa vāḷe bhinditvā paribhuñjituṃ , tūlikaṃ vijaṭetvā bimbohanaṃ kātuṃ , avasesaṃ bhummattharaṇaṃ kātun ’’ ti ( cūḷava .297).

16. Ucchādanādīsu mātukucchito nikkhantadārakānaṃ sarīragandho dvādasavassapattakāle nassati , tesaṃ sarīraduggandhaharaṇatthāya gandhacuṇṇādīhi ucchādenti , evarūpaṃ ucchādanaṃ na vaṭṭati .Puññavante pana dārake ūrūsu nipajjāpetvā telena makkhetvā hatthapādaūrunābhiādīnaṃ saṇṭhānasampādanatthaṃ parimaddanti , evarūpaṃ parimaddanaṃ na vaṭṭati .Nhāpanan ti tesaṃyeva dārakānaṃ gandhādīhi nhāpanaṃ .Sambāhanan ti mahāmallānaṃ viya hatthapāde muggarādīhi paharitvā bāhuvaḍḍhanaṃ .Ādāsan ti yaṃ kiñci ādāsaṃ pariharituṃ na vaṭṭati .Añjanan ti alaṅkārañjanameva .Mālāti baddhamālā vā abaddhamālā vā .Vilepanan ti yaṃ kiñci chavirāgakaraṇaṃ .Mukhacuṇṇaṃ mukhalepanan ti mukhe kāḷapīḷakādīnaṃ haraṇatthāya mattikakakkaṃ denti , tena lohite calite sāsapakakkaṃ denti , tena dose khādite tilakakkaṃ denti , tena lohite sannisinne haliddikakkaṃ denti , tena chavivaṇṇe ārūḷhe mukhacuṇṇakena mukhaṃ cuṇṇenti , taṃ sabbaṃ na vaṭṭati .