Issues
Select Version
arhaငaindāsabha
မြန်မာဘာသာ
ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ
  • ၁=ပါရာဇိကကဏ္ဍ
  • ၁=ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၂=ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၄=အဋ္ဌဝတ္ထုကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၂=သံဃာဒိသေသကဏ္ဍ
  • ၁=ပဌမသံဃာ‌ဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၂=ဒုတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၃=တတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၄=စတုတ္ထသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၅=ပဉ္စမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၆=ဆဋ္ဌသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၃=နိဿဂ္ဂိယကဏ္ဍ
  • ၂=ဒုတိယနိဿဂ္ဂိယာဒိပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၄=ပါစိတ္တိယကဏ္ဍ
  • ၁။ လသုဏဝဂ္ဂ
  • ၁=ပဌမလသုဏာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၂=အန္ဓကာရဝဂ္ဂ
  • ၁=ပဌမာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၃=နဂ္ဂဝဂ္ဂ
  • ၁=ပဌမာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၄=တုဝဋ္ဋဝဂ္ဂ
  • ၁၀=ဒသမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၅=စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂ
  • ၁=ပဌမာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၈=ကုမာရိဘူတဝဂ္ဂ
  • ၁=ပဌမာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၅=ပါဋိဒေသနီယကဏ္ဍ
  • ပါဋိဒေသနီယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ
  • ၁=ပါရာဇိကကဏ္ဍ
  • ၁=ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၂=ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၄=အဋ္ဌဝတ္ထုကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၂=သံဃာဒိသေသကဏ္ဍ
  • ၁=ပဌမသံဃာ‌ဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၂=ဒုတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၃=တတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၄=စတုတ္ထသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၅=ပဉ္စမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၆=ဆဋ္ဌသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၃=နိဿဂ္ဂိယကဏ္ဍ
  • ၂=ဒုတိယနိဿဂ္ဂိယာဒိပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၄=ပါစိတ္တိယကဏ္ဍ
  • ၁။ လသုဏဝဂ္ဂ
  • ၁=ပဌမလသုဏာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၂=အန္ဓကာရဝဂ္ဂ
  • ၁=ပဌမာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၃=နဂ္ဂဝဂ္ဂ
  • ၁=ပဌမာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၄=တုဝဋ္ဋဝဂ္ဂ
  • ၁၀=ဒသမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၅=စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂ
  • ၁=ပဌမာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၈=ကုမာရိဘူတဝဂ္ဂ
  • ၁=ပဌမာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
  • ၅=ပါဋိဒေသနီယကဏ္ဍ
  • ပါဋိဒေသနီယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ

Author: arhaငaindāsabha @ IAPT

ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ

**၁၊ ပါရာဇိကကဏ္ဍ**

**၁၊ ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

(၆၇) ၆၅၆။ ဘိက္ခုနီ ဝိဘင်္ဂေ၊ ဘိက္ခုနီ ဝိဘင်း၌။ မိဂါရမာတုယာ-တိ၊ ဟူသည်ကား။ မိဂါရမာတု၊ မိဂါရသူဌေးသည် အမိအရာ၌ ထားအပ်သော။ ဝိသာခါယ၊ ဝိသာခါ၏။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
ပါဠိယံ၊ ၌။ "ဧဟိ ဘိက္ခုနီတိ ဘိက္ခုနီ၊ တီိဟိ သရဏဂမနေဟိ ဥပသမ္ပန္နာ-တိ ဘိက္ခုနီ"တိ ဣဒံ၊ ဟူသောစကားကို။ ဘိက္ခုဝိဘင်္ဂပါဠိယာ၊ ဘိက္ခုဝိဘင်းပါဠိနှင့်။ သမဒဿနတ္ထံ၊ အညီအညွတ်ပြခြင်းငှာ။ အဋ္ဌဂရုဓမ္မပ္ပဋိဂ္ဂဟ-ဏေန၊ ရှစ်ပါးသော ဂရုဓမ္မကို ဝန်ခံသဖြင့်။ လဒ္ဓူပသမ္ပဒံ၊ ရအပ်သောပဉ္စင်းအဖြစ်ရှိသော။ မဟာပဇာပတိဂေါတမိဉ္စေဝ၊ မဟာပဇာပတိ ဂေါတမီကိုလည်းကောင်း။ တာယ၊ ထိုမဟာပဇာပတိ ဂေါတမီနှင့်။ သဟ၊ တကွ။ နိက္ခန္တာ၊ ထွက်ကုန်သော။ ဘဂဝတော၊ ၏။ အာဏာယ၊ အာဏာတော်ဖြင့်။ ဘိက္ခူနညေဝ၊ ရဟန်းယောက်ျားတို့၏သာလျှင်။ သန္တိကေ၊ အထံ၌။ ဧကတော-ဥပသမ္ပန္နာ၊ ဧကတောဥပသမ္ပန္နဖြစ်ကုန်သော။ ပဉ္စသတသာကိယာနိယော စ၊ ငါးရာသောသာကီဝင်မတို့ကို လည်းကောင်း။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဟိ၊ သင့်စွ။ တာ၊ ထိုရဟန်းမိန်းမတို့သည်။ (ဇာတာ-၌ စပ်။) အာနန္ဒတ္ထေရဿ၊ အာနန္ဒာထေရ်၏။ ယာစနာယ၊ တောင်းပန်ခြင်းဖြင့်။ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ ရဟန်းအဖြစ်ကို။ အနုဇာနန္တေန၊ ခွင့်ပြုတော်မူသော။ ဘဂဝတာ၊ သည်။ (ဝုတ္တာ-၌ စပ်။) "ဘိက္ခုနိယော၊ ရဟန်းမိန်းမတို့။ ဧထ၊ လာကုန်လော့။ တုမှေပိ၊ သင်တို့သည်လည်း။ မမ သာသနေ၊ ငါဘုရားသာသနာတော်သို့။ ပဝိသထ၊ ဝင်ကုန်လော့"။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တာ ဝိယ၊ ဆိုတော်မူအပ်ကုန်သကဲ့သို့။ ဇာ-တာ၊ ဖြစ်ကုန်၏။
သာကိယာနိယော ဧဝ၊ သာကိီဝင်မ တို့ကိုပင်လျှင်။ သရဏသီလာနိ၊ သရဏဂုံသီလတို့ကို။ ဒတွာ၊ ပေး၍။ ကမ္မဝါစာယ၊ ကမ္မဝါစာဖြင့်။ ဥပသမ္ပာဒိတတ္တာ၊ ပဉ္စင်းခံသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ "တီဟိ သမဏဂမနေဟိ ဥပသမ္ပန္နာ"တိ၊ သာရဏဂုံ သုံးပါးဖြင့် ပဉ္စင်းဖြစ်ကုန်၏ ဟူ၍။ ဝုတ္တာ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။
ဟိ၊ သင့်စွ။ ဧတာဟိ၊ ဤသာကီဝင်မိန်းမတို့မှ။ အညာ၊ တပါးကုန်သော။ ဧဟိဘိက္ခုနိဘာဝါဒိနာ၊ ဧဟိဘိက္ခုနီ၏အဖြစ် အစရှိသည်ဖြင့်။ ဥပသမ္ပန္နာ နာမ၊ ပဉ္စင်းခံသော ရဟန်းမိန်းမတို့မည်သည်။ န သန္တိ၊ မရှိကုန်။
ထေရီဂါထာသု၊ ထေရီဂါထာတို့၌။ ဘဒ္ဒါယ ကုဏ္ဍလကေသိယာ၊ ကုဏ္ဍလကေသိီ ဘဒ္ဒါ-အမည်ရှိသော ထေရီမသည်။
"နိဟစ္စ ဇာဏုံ ဝန္ဒိတွာ၊ သမ္မုခါ အဉ္စလိံ အကံ။ 'ဧဟိ ဘဒ္ဒေ'တိ မံ အဝေါစ၊ သာ မေအာသူပ-သမ္ပဒါ"တိ၊ ဟူ၍။ ယံ ဝစနံ၊ ကို။ **အနက်ကား။** ဇာဏုံ၊ ပုဆစ်ကို။ နိဟစ္စ၊ တုပ်၍။ သမ္မုခါ၊ မျက်မှောက်‌တော်၌။ ဝန္ဒိတွာ၊ ရှိခိုး၍။ အဉ္ဇလိံ၊ လက်အုပ်ကို။ အကံ၊ ပြု၏။ ဘဂဝါ၊ သည်။ (ထည့်)။ မံ၊ ငါ့ကို။ 'ဘဒ္ဒေ၊ ဘဒ္ဒါ။ ဧဟိ၊ လာလည့်'။ ဣတိ၊ သို့။ အဝေါစ၊ ခေါ်‌တော်မူ၏။ သာအာလပနာ၊ ထိုခေါ်တော်မူခြင်းသည်။ မေ၊ ငါ၏။ ဥပသမ္ပဒါ၊ ပဉ္စင်းဖြစ်ခြင်း၏အကြောင်းသည်။ အာသိ၊ ဖြစ်၏။ (ထေရီဂါထာအနက်)။
ဝုတ္တံ၊ ၏။
အပဒါနေပိ၊ အပဒါန်ပါဠိ၌လည်း။
"အာယာစိတော တဒါ အာဟ၊ 'ဧဟိ ဘဒ္ဒေ'တိ နာယကော။ တဒါဟံ ဥပသမ္ပန္နာ၊ ပရိတ္တံ တောယမဒ္ဒသ"န္တိ၊ ဟူ၍။ ယဉ္စ ဝစနံ၊ ကိုလည်း။ တဒါ၊ ထိုအခါ၌။ အာယာစိ‌တော၊ တောင်းပန်အပ်သော။ နာယကော၊ ဘုရားရှင်သည်။ 'ဧဟိ ဘဒ္ဒေ'တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ မိန့်တော်မူ၏။ တဒါ၊ ထိုအခါ၌။ အဟံ၊ ငါသည်။ ဥပသမ္ပန္နာ၊ ပဉ္စင်းဖြစ်၍။ ပရိတ္တံ၊ အနည်းငယ်သော။ တောယံ၊ ရေကို။ အဒ္ဒသံ၊ မြင်၏။ (အပါဒါန်ဂါထာအနက်)။
ဝုတ္တံ၊ ၏။
တမ္ပိ၊ ထိုစကားကိုလှည်း။ "ဧဟိ၊ လာလှည့်။ တွံ၊ သည်။ ဘိက္ခုနီနံ၊ တို့၏။ သန္တိကေ၊ ၌။ ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စ၊ ရှင်၏အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း။ ဥပသမ္ပဒဉ္စ၊ ပဉ္စင်း၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း။ ဂဏှာဟိ၊ ယူလော့"။ ဣတိ၊ သို့။ ဘဂဝတော၊ ၏။ အာဏာ၊ စေခိုင်းခြင်းသည်။ ဥပသမ္ပဒါယ၊ ပဉ္စင်းခံခြင်း၏။ ကာရဏတ္တာ၊ အကြောင်း၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဥပသမ္ပဒါ၊ ပဉ္စင်းဖြစ်ကြောင်းသည်။ အဟောသိ၊ ၏။ ဣတိ ဣမံ အတ္ထံ၊ ဤအနက်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
တထာ ဟိ၊ ထိုကြောင့်သာလျှင်။ ထေရီဂါထာဋ္ဌကထာယံ၊ ထေရီဂါထာ၏အဋ္ဌကထာ၌။ "ဧဟိ ဘဒ္ဒေ (၆၈) ဘိက္ခုနုဥပဿယံ ဂန္တွာ။ ပ။ အဟောသီ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
၆၅၇။ သာဓာရဏပါရာဇိကေဟီတိ၊ ဟူသည်ကား။ မေထုနာဒီဟိ၊ မေထုန်အစရှိကုန်သော။ စတူဟိ၊ လေးပါးသော ပါရာဇိကတို့နှင့်။
တာနိ စ၊ ထိုသာဓာရဏပါရာဇိက လေးပါးတို့ကိုလည်းကောင်း။ အညာနိ၊ တပါးကုန်သော။ သာဓာရဏသိက္ခာပဒါနိ စ၊ တို့ကိုလည်းကောင်း။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဘိက္ခုဝိဘင်္ဂေ၊ ၌။ ဝုတ္တနိဒါနဝတ္ထာဒီသု ဧဝ၊ ဆိုအပ်သော နိဒါန်းဝတ္ထုအစရှိသည်တို့၌သာလျှင်။ သာဓာရဏဝသေန၊ ‌ဆက်ဆံသည်၏အစွမ်းအားဖြင့်။ ပညတ္တာနိ၊ ပညတ်အပ်ကုန်၏။ ပစ္ဆာ ပန၊ နောက်၌ကား။ တာနိ၊ ထိုသာဓာရဏသိက္ခာပုဒ်တို့ကို။ (သင်္ဂဟိတာနိ-၌ စပ်။) ဘိက္ခုနီနံ၊ တို့အား။ ပါတိ-မောက္ခုဒ္ဒေသံ၊ ပါတိမောက်ပြစိမ့်သည်ကို။ အနုဇာနန္တေန၊ ခွင့်ပြုသော။ ဘဂ-ဝတာ၊ သည်။ တာသံ၊ ထိုဘိက္ခုနီမတို့အား။ သိက္ခာပစ္စက္ခာနာဘာဝေန၊ သိက္ခာချခြင်း၏ မရှိခြင်းကြောင့်။ "ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဆန္ဒသော မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျာ"တိအာဒိနာ၊ အစရှိသည်ဖြင့်။ တဒနုရူပဝသေန၊ ထိုနှင့်လျော်သည်၏အစွမ်းအားဖြင့်။ ပရိဝတ္တေတွာ၊ ပြန်၍။ အသာဓာရဏသိက္ခာပဒေဟိ၊ တို့နှင့်။ သဒ္ဓိံ၊ တကွ။ သံသန္ဒေတွာ၊ နှီးနှော၍။ ဘိက္ခုနီပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသ-ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။ ဧကတော၊ တပေါင်းတည်း။ သင်္ဂဟိတာနိ၊ ယူအပ်ကုန်၏။
ယသ္မာ စ၊ ကြောင့်လည်း။ နေသံ၊ ထိုသာဓာရဏသိက္ခာပုဒ်တို့၏။ ဘိက္ခု-ဝိဘင်္ဂေ၊ ၌။ ဝုတ္တနယေနေဝ၊ ဖြင့်သာလျှင်။ သဗ္ဗောပိ၊ လည်း‌ဖြစ်သော။ ဝိနိစ္ဆယော၊ ကို။ ဉာတုံ၊ ငှာ။ သက္ကာ၊ ၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တာနိ၊ ထိုသာဓာရဏသိက္ခာပုဒ်တို့ကိို။ ဝဇ္ဇေတွာ၊ ကြဉ်၍။ အသာဓာရဏာနံ ဧဝ၊ အသာဓရဏသိက္ခာပုဒ်တို့၏သာလျှင်။ ဣဓ၊ ဤအရာ၌။ ဝိဘင်္ဂေါ၊ ဝိဘင်းကို။ ဝုတ္တော၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
၆၅၉။ ဘိက္ခူနံ၊ ရဟန်းယောက်ျားတို့အား။ "ကာယသံသဂ္ဂံ သာဒိ-ယေယျာ"တိ၊ ဟူ၍။ အဝတွာ၊ မဟောပဲ။ "သမာပဇ္ဇေယျာ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဟောအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ "ဘိက္ခု အာပတ္တိယာ န ကာရေ-တဗ္ဗော"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
တဗ္ဗဟုလနယေနာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ကိရိယာသမုဋ္ဌာနဿော၊ ကိရိယာသမုဋ္ဌာန်၏သာလျှင်။ ဗဟုလဘာဝတော၊ များသည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဧတေန၊ ဤတဗ္ဗဟုလနယေန-ဟူသော ပါဌ်ဖြင့်။ အယံ အာပတ္တိ၊ သည်။ အကိရိယာသမုဋ္ဌာနာပိ၊ အကိရိယာသမုဋ္ဌာန်ရှိသည်လည်း။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။
ကိဉ္စာပိ ဒဿေတိ၊ အကယ်၍ကားပြ၏ရှင့်။ ပန၊ ထိုသို့ပြသော်လည်း။ ဧတ္ထ၊ ဤအရာ၌။ မယံ၊ ငါတို့သည်။ ဧဝံ၊ သို့။ တက္ကယာမ၊ ကြံကုန်၏။ "ကာယသံသဂ္ဂက္ခဏေ၊ ကိုယ်လက်နှီးနှောဆဲခဏ၌။ သာဒိယန္တိယာ၊ သာယာသော ရဟန်းမိန်းမအား။ ကိရိယာယ၊ ကိရိယာ၏။ အဘာဝေပိ၊ မရှိသော်လည်း။ တတော၊ ထို ကိုယ်လက်နှီးနှောသောအခါမှ။ ပုဗ္ဗေ၊ ရှေး၌။ ပဝတ္တိတာနံ၊ ဖြစ်စေအပ်ကုန်သော။ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနဂမန-ဣင်္ဂိတာကာရဒဿနာဒိကိရိယာနံ၊ ဖုံးလွှမ်းရာအရပ်သို့ သွားခြင်း, မျက်စိမှိတ်ခြင်း အခြင်းအရာကိုပြခြင်း-အစရှိသည်တို့၏။ ဝသေနေဝ၊ အစွမ်းဖြင့်သာလျှင်။ ဧတံ၊ ဤဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလသိက္ခာပုဒ်သည်။ ကိရိယာသမုဋ္ဌာနမေဝ၊ ကိရိယာသမုဋ္ဌာန်သာလျှင်တည်း။ ကိမိဝ၊ အဘယ်ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား။ ပရေဟိ၊ သူတပါးတို့သည်။ မဂ္ဂေ၊ ၌။ ကိရိယမာနုပက္ကမံ ....မေန- (ဆဋ္ဌ) ၊ ပြုအပ်သော လုံ့လကို။ နိစ္စ-လဿ၊ မတုန်မလှုပ်။ သာဒိယတော၊ သာယာသောရဟန်း၏။ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ ဝိယ၊ သုတ်လွတ်ခြင်းကဲ့သို့တည်း။ ဝါ၊ တနည်းကား။ ပုဗ္ဗပယောဂါဘာဝေပိ၊ ပုဗ္ဗပယောဂမရှိသော်လည်း။ တသ္မိညေဝ ခဏေ၊ ထိုခဏ၌သာလျှင်။ ပရူပက္ကမေ-န၊ သူတပါးတို့၏လုံ့လသည်။ ဇနိယမာနာယ၊ ဖြစ်စေအပ်သော။ အတ္တနော၊ မိမိ၏။ ကာယစလနာဒိသင်္ခါတာယ၊ ကိုယ်လှုပ်ခြင်းအစရှိသည်ဟု ဆိုအပ်သော။ ကိရိယာယ၊ ကိရိယာကို။ သာဒိယနေန၊ သာယာခြင်းကြောင့်။ တဿာ သာ ဟိ- (ဆဋ္ဌ) ၊ ထိုရဟန်းမိန်းမ၏။ စိတ္တေနာပိ၊ စိတ်ကြောင့်လည်း။ သမုဋ္ဌိတာ၊ ဖြစ်သော။ သာအာပတ္တိ၊ သည်။ ကိရိယာ နာမ၊ မည်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ကိမိဝ၊ အဘယ်ကဲ့သို့နည်း။ အဝါယမိတွာ၊ လုံ့လမပြုမူ၍။ ပရူပက္ကမေန၊ သူတပါးလုံ့လဖြင့်။ မေထုနာဒိသာဒိယနေ ဝိယ၊ မေထုန်အစရှိသည်ကို သာယာခြင်း၌ကဲ့သို့တည်း။ ဘိက္ခူနံ ပန၊ ရဟန်းယောက်ျားတို့အားကား။ ပရူပက္ကမဇနိတံ၊ သူတပါးတို့လုံ့လသည်ဖြစ်စေအပ်သော။ ကိရိယံ၊ ကို။ အဗ္ဗောဟာရိကံ ကတွာ၊ မခေါ်ဝေါ်လောက်သည်ကိုပြု၍။ အတ္တနော၊ သည်။ ကရိယမာနပယောဂဝသေနေဝ၊ ပြုအပ်သောပယောဂ၏အစွမ်းဖြင့်သာလျှင်။ ကာယသံသဂ္ဂံ သမာပဇ္ဇေယျာတိ၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ ဝိသေသေတွာ၊ အထူးပြု၍။ သိက္ခာပဒဿ၊ ကို။ ပညတ္တတ္တာ၊ ပညတ်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သာဒိယမာနေပိ၊ သာယာခြင်း၌လည်း။ န ဒေါသော၊ အပြစ်မရှိ။
ဟိ၊ သင့်စွ။ ဧတ္ထ၊ ဤဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလသိက္ခာပုဒ်၌။ ဣတရထာ၊ ဤမှ တပါးသော အပြားဖြစ်သော။ တဗ္ဗဟုလနယေန၊ တဗ္ဗဟုလနည်းဖြင့်။ ကိရိယတ္တေ၊ ကိရိယာအဖြစ်ကို။ ဂယှမာနေ၊ ယူချေသည်ရှိသော်။ အညေသမ္ပိ၊ တပါးလည်းဖြစ်ကုန်သော။ ကိရိယာ ကိရိယသိက္ခာ-ပဒါနံ၊ တို့၏။ ကိရိယတ္တဂ္ဂဟဏပ္ပသင်္ဂေါ၊ ကိရိယာအဖြစ်ဖြင့် ယူခြင်း၏လျဉ်းပါးခြင်းသည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။
ဣတိ (၆၉) တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဝီမံ-သိတွာ၊ စုံစမ်း၍။ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ၏။
သာတိ၊ သာဟူသည်ကား။ ကိရိယာ-သမုဋ္ဌာနတာ၊ ကိရိယာသမုဋ္ဌာန်၏အဖြစ်သည်။
တထေဝါတိ၊ ဟူသည်ကား။ ကာယသံသဂ္ဂရာဂီ ဧဝ၊ ကာယသံသဂ္ဂရာဂရှိသည်ဖြစ်၍သာလျှင်။
ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

**၂၊ ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

၆၆၆။ ဒုတိယေ၊ ၌။ "ပုရိမေနာ"တိအာဒိ၊ အစရှိသောစကားကို။ သုန္ဒရီနန္ဒာယ၊ သုန္ဒရီနန္ဒာ၏။ ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒနေ၊ အပြစ်ကိုဖုံးလွှမ်းခြင်းကြောင့်။ ပညတ္တတံ၊ ပညတ်အပ်သောအဖြစ်ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
"အဋ္ဌန္န"န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဆိုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒနဿာပိ၊ အပြစ်ကို ဖုံးလွှမ်းသော ရဟန်းအားလည်း။ ပဋိစ္ဆာဒနေ၊ ဖုံးလွှမ်းခြင်းကြောင့်။ ပါရာဇိကမေဝ၊ ပါရာဇိကသာလျှင်တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။
"ဓုရံ နိက္ခိတ္တမတ္တေ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဆိုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ပဏ္ဏတ္တိံ၊ ပညတ်တော်ကို။ အဇာနန္တိယာပိ၊ မသိသော ရဟန်းမိန်းမအားလည်း။ "ဣဒံ ဝဇ္ဇံ၊ ဤအပြစ်ကို။ န ပကာသေဿာမိ၊ မပြအံ့"။ ဣတိ ဆန္ဒေန၊ ဤသို့သော အလိုဖြင့်။ ဓုရံ နိက္ခေပက္ခဏေ၊ ဝန်ချသော ခဏ၌။ ပါရာဇိကံ၊ တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။
တံ ပဋိစ္ဆာဒနံ၊ ထိုဖုံးလွှမ်းခြင်းကို။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ "ပေသလာ၊ သီလကို ချစ်သော ရဟန်းတို့သည်။ ဉတွာ၊ သိ၍။ ဂရဟိဿန္တိ၊ ကဲ့ရဲ့ကုန်လတ္တံ့"။ ဣတိ၊ သို့။ ဘယေနေဝ၊ ကြောက်သောကြောင့်သာလျှင်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဘယဉ္စ၊ ကြောက်ခြင်းသည်လည်း။ ကောဓစိတ္တသမ္ပယုတ္တံ၊ ဒေါသမူစိတ်နှင့် ယှဉ်၏။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဣဒံ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်ကို။ "ဒုက္ခဝေဒန"န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
သာရတ္ထ-ဒီပနိယံ၊ ၌။ "ကိဉ္စာပိ။ ပ။ ဟောတီ"တိ၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ သို့။ ပဏ္ဏတ္တိဝီတိက္ကမ္မ-စိတ္တေနေဝ၊ ပညတ်တော်ကို လွန်ကျူးသော စိတ်ဖြင့်သာလျှင်။ ဆာဒနံ၊ ဖုံးလွှမ်းခြင်းသည်။ ဒေါမနဿတ္တေ၊ ဒေါမနဿအဖြစ်၌။ ကာရဏံ၊ အကြောင်းတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ (ထည့်)။ ယံ ကာရဏံ၊ အကြင်အကြောင်းကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ တံ ကာရဏံ၊ သည်။ အကာရဏံ၊ အကြောင်းမဟုတ်။ ကသ္မာ၊ နည်း။ ပဏ္ဏတ္တိဝိဇာနနံ၊ ပညတ်တော်ကို သိခြင်းကို။ ဝိနာပိ၊ ကြဉ်၍လည်း။ အာ-ပဇ္ဇိတဗ္ဗတောဝ၊ ရောက်သင့်သောကြောင့်သာတည်း။ သာရတ္ထဒီပနီပါဌ် အနက်ကား။ "ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒနံ၊ အပြစ်ကို ဖုံးလွှမ်းခြင်းသည်။ ပေမဝသေန၊ ချစ်သည်အစွမ်းဖြင့်။ ကိဉ္စာပိ ဟောတိ၊ အကယ်၍ကား ဖြစ်၏ရှင့်။ တထာပိ၊ ယင်းသို့ ဖြစ်လျှင်းမူလည်း။ သိက္ခာပဒဝီတိက္ကမစိတ္တံ၊ သိက္ခာပုဒ်ကို လွန်ကျူးသော စိတ်သည်။ ဒေါမနဿိကမေဝ၊ ဒေါမနဿနှင့် ယှဉ်သည်သာလျှင်။ ဟောတိ၊ ၏။ (ဤသို့ပေးလေး)။
ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၆၆၉။ တတိယံ၊ တတိယသည်။ ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်သလျှင်ကတည်း။

**၄၊ အဋ္ဌဝတ္ထုကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

၆၇၅။ စတုတ္ထေ၊ ၌။ လောကဿာဒသင်္ခါတံ၊ လူတို့ သာယာအပ်သည်ဟု ဆိုအပ်သော။ မိတ္တေဟိ၊ အဆွေ ခင်ပွန်းတို့သည်။ အညမညံ၊ အချင်းချင်း။ ကာတဗ္ဗံ၊ ပြုအပ်သော ပေါင်းဖော်ခြင်းသည်။ သန္ထဝံ၊ မည်၏။
ဝုတ္တမေဝတ္ထံ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော အနက်ကိုသာလျှင်။ ပရိယာယန္တရေန၊ ပရိယာယ်တပါးဖြင့်။ ဒဿေတုံ၊ ပြခြင်းငှာ။ "ကာယသံသဂ္ဂရာဂေနာ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
တိဿိတ္ထိယော မေထုနံ တံ န သေဝေတိ၊ ဟူသည်ကား။ ယာ တိဿော ဣတ္ထိယော၊ အကြင် မိန်းမသုံးယောက်တို့သည်။ သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။ တာသု၊ ထို မိန်းမသုံးယောက်တို့၌။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သော။ တံ မေထုနံ၊ ကို။ န သေ-ဝေယျ၊ မမှီဝဲရာ။
အနရိယပဏ္ဍကေတိ၊ ဟူသည်ကား။ တယော အနရိယေ စ၊ ဥဘတောဗျည်း သုံးယောက်တို့ကို လည်းကောင်း။ တယော ပဏ္ဍကေ၊ ပဏ္ဍုက် သုံးယောက်တို့ကို လည်းကောင်း။ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ၍။ မေထုနံ၊ ကို။ န သေ-ဝေ၊ မမှီဝဲရာ။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
(၇၀) ဧတ္ထ၊ ဤဂါထာ၌။ ဥဘတောဗျဉ္ဇနကာ၊ တို့ကို။ အနရိယာတိ၊ ဟူ၍။ အဓိပ္ပေတာ၊ ကုန်၏။
ဗျဉ္ဇနသ္မိန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ အတ္တနော၊ ၏။ ဝစ္စမုခမဂ္ဂေပိ၊ ဝစ္စမဂ်, မုခမဂ်၌လည်း။
ဆေဒေါ ဧဝ၊ ပြတ်ခြင်း သည်ပင်လျှင်။ ဆေဇ္ဇံ၊ မည်၏။ ပါရာဇိကံ၊ ပါရာဇိကကို ရ၏။
"ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏော"တိ၊ ဟူသော။ ဒွီဟိ၊ နှစ်ပါးသောပုဒ်တို့ဖြင့်။ သုက္က-ဝိဿဋ္ဌိ၊ ကို။ ဝုတ္တာ၊ ၏။
"ဂမနုပ္ပာဒန"န္တိ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ သဉ္စရိတ္တံ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
"မေထုနဓမ္မဿ ပုဗ္ဗဘာဂတ္တာ ပစ္စယော ဟောတီ"တိ ဣမိနာ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ ကာရိယောပစာရေန၊ အကျိုး၌ တင်စားသဖြင့်။ ကာယသံသဂ္ဂေါ၊ ကို။ "မေထုနဓမ္မော"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တော၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။
သဗ္ဗပဒေသူတိ၊ ဟူသည်ကား။ သင်္ဃာဋိကဏ္ဏဂ္ဂ-ဟဏာဒိပဒေသု၊ သင်္ဃာဋိကဏ္ဏဂ္ဂဟဏ-အစရှိသော ပုဒ်တို့၌။
ကာယသံသဂ္ဂ-ရာဂေါ၊ လည်းကောင်း။ သဥဿာဟတာ၊ အားထုတ်ခြင်းရှိသော အဖြစ်လည်းကောင်း။ အဋ္ဌမဝတ္ထုဿ၊ ရှစ်ခုမြောက် ဝတ္ထု၏။ ပူရဏံ၊ ပြည့်ခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဣမာနိ တီဏိ၊ ဤသုံးပါးတို့သည်။ ဧတ္ထ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
အဋ္ဌဝတ္ထုကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

**၂၊ သံဃာဒိသေသကဏ္ဍ**

**၁၊ ပဌမသံဃာ‌ဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

(၇၁) ၆၇၉။ သံဃာဒိသေသကဏ္ဍေ၊ သံဃာဒိသိသ်ကဏ္ဍ၌။ "ဒုတိယ-ဿ အာရောစေတီ"တိ ဧတ္ထာပိ၊ ဟူသောပုဒ်၌လည်း။ ဒွီသု အဍ္ဍကာရကေသု၊ တရားတွေ့သူ နှစ်ယောက်တို့တွင်။ ယဿ ကဿစိ၊ အမှတ်မရှိသော။ ဒုတိ-ယဿ၊ နှစ်ယောက်မြောက်သော သူ၏။ ကထံ၊ စကားကို။ ယော ကောစိ၊ အမှတ်မရှိသော သူသည်။ အာ‌ရောစေတိ၊ ကြားအံ့။ ဣတိ ဧဝံ၊ သို့။ အတ္ထော၊ ကို။ ဂဟေတဗ္ဗော၊ ၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ "ဧသေဝ နယော"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
ဂတိဂတန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ စိရကာလပ္ပဝတ္တံ၊ ကြာမြင့်ရှည်စွာ ဖြစ်သည်တည်း။
အာပတ္တီတိ၊ ဟူသည်ကား။ အာပဇ္ဇနံ၊ ရောက်ခြင်းသည်။
"နိဿာ-ရဏီယ"န္တိ ဣဒံ၊ ဟူသော ဤပုဒ်သည်။ ကတ္တုအတ္ထေ၊ ကတ္တားအနက်၌။ သိဒ္ဓံ၊ ပြီး၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ "နိဿာရေတီ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ဆို၏။
အာပန္နံ၊ အာပတ်သင့်သော။ ဘိက္ခုနိံ၊ ကို။ သံဃတော၊ မှ။ ဝိယောဇေတိ၊ ကင်းစေ၏။ ဝိယောဇနဟေတု၊ ကင်းခြင်း၏ အကြောင်းသည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
ဂီဝါယေဝါတိ၊ ဟူသည်ကား။ အာဏတ္တိယာ၊ စေခြင်း၏။ အဘာဝ-တော၊ မရှိခြင်းကြောင့်။ ဂီဝါ ဧဝ၊ အစားသာတည်း။
တေသံ အနတ္ထ-ကာမတာယာတိ၊ ဟူသည်ကား။ "စောရော"တိ၊ ခိုးသူဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သော။ မမ ဝစနံ၊ ငါ၏ စကားကို။ သုတွာ၊ ကြား၍။ ကေစိ၊ အချို့သော ဒါယကာတို့သည်။ ဒဏ္ဍိဿန္တိ၊ အလျော်စားကုန်လတ္တံ့။ ဇီဝိတာ၊ ဇီဝိတိန္ဒြေမှ။ ဝေါရောပေဿန္တိ၊ ချကုန်လတ္တံ့။ ဣတိ ဧဝံ သညာယ၊ ဤသို့သော အမှတ်ဖြင့်။
ဧတေန၊ ဤ တေသံ အနတ္ထကာမတာယ-ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ ကေဝလံ၊ သက်သက်။ ဘယေနဝါ၊ ကြောက်သောကြောင့်လည်းကောင်း။ ပရိက္ခာရဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဝါ၊ ပရိက္ခရာကို ယူစေခြင်းငှာလည်းကောင်း။ သဟသာ၊ အဆောတလျင်။ "စောရော"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တေ၊ ဆိုသည်ရှိသော်။ ဒဏ္ဍိတေပိ၊ အလျော်တပ်သော်လည်း။ န ဒေါသော၊ အပြစ်မရှိ။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ပြ၏။
ဟိ၊ သင့်စွ။ ရာဇပုရိသာနံ၊ မင်းချင်းတို့အား။ "အယံ၊ ဤသူသည်။ စောရော၊ တည်း"။ ဣတိ၊ သို့။ ဥဒ္ဒိဿ၊ ရည်၍။ ကထနေ ဧဝ၊ ဆိုရာ၌သာလျှင်။ ဂီဝါ၊ အစားတည်း။ ဘိက္ခူနံ ဝါ၊ တို့၏လည်းကောင်း။ အာရာမိကာဒီနံ ဝါ၊ အရံစောင့် စသည်တို့၏လည်းကောင်း။ သမ္မုခါ၊ မျက်မှောက်၌။ "အသုကော စောရော၊ ဤမည်သောခိုးသူသည်။ ဧဝံ၊ သို့။ အကာသိ၊ ၏"။ ဣတိ၊ သို့။ ကေနစိ၊ တစုံတယောက်သော ရဟန်းသည်။ ဝုတ္တဝစနံ၊ ဆိုအပ်သော စကားကို။ နိဿာယ၊ မှီ၍။ အာရာမိကာဒီသု၊ အရံစောင့်အစရှိသည်တို့သည်။ ရာဇပုရိသာနံ၊ မင်းချင်းတို့အား။ ဝတွာ၊ ၍။ ဒဏ္ဍာပေန္တေသုပိ၊ အလျော်တပ်စေကုန်သော်လည်း။ ဘိက္ခုဿ၊ အား။ န ဂီဝါ၊ အစားမထိုက်။ ကသ္မာ၊ နည်း။ ရာဇပုရိသာနံ၊ မင်းချင်းတို့အား။ အဝုတ္တတ္တာ စ၊ မဆိုအပ်သောကြောင့်လည်းကောင်း။
ယေသံ၊ အကြင် အရံစောင့် စသည်တို့အား။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ တေဟိ၊ ထို အရံစောင့်စသည်တို့သည်။ သယံ၊ ကိုယ်တိုင်။ စောရဿ၊ ကို။ အဒဏ္ဍိတတ္တာ စ၊ အလျော်မတပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်းတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ၏။
ဟိ၊ သင့်စွ။ "တွံ၊ သည်။ ဧတဿ၊ ထိုသူ၏။ သန္တကံ၊ ဥစ္စာကို။ အစ္ဆိန္ဒ၊ လုယက်လော့"။ ဣတိ၊ သို့။ အာဏတ္တောပိ၊ စေခိုင်းအပ်သော သူသည်လည်း။ အညေန၊ သူတပါးကို။ သစေအစ္ဆိန္ဒာပေတိ၊ အကယ်၍ လုယက်စေငြားအံ့။ အာဏာပကဿ၊ စေခိုင်းတတ်သော ရဟန်းအား။ ဝိသင်္ကေတတ္တာ၊ ချွတ်ယွင်းသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အနာပတ္တိ၊ အာပတ်မသင့်။
"အတ္တနော ဝစနကရ"န္တိ ဣဒံ၊ ဟူသောစကားကို။ သာမီစိဝသေန၊ အရိုအသေ၏ အစွမ်းဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဝစနံ၊ ကို။ အကရောန္တာနံ၊ မလိုက်နာကုန်သော။ ရာဇပုရိသာနမ္ပိ၊ တို့အားလည်း။ "ဣမိနာ၊ ဤသူကို။ ဂဟိတပရိက္ခာရံ၊ ယူအပ်သောပရိက္ခရာကို။ အာဟရာပေဟိ၊ ဆောင်စေလော့။ အဿ စ၊ ထိုသူအားလည်း။ ဒဏ္ဍံ၊ အလျော်တတ်ခြင်းကို။ မာ ကရောဟိ၊ မပြုလင့်"။ ဣတိ၊ သို့။ ဥဒ္ဒိဿ၊ ရည်၍။ ဝဒန္တဿာပိ၊ ဆိုသောရဟန်းအားလည်း။ ဒဏ္ဍေ၊ အလျော်ကို။ ဂဟိတေပိ၊ ယူသော်လည်း။ န ဂီဝါ ဧဝ၊ အစားမထိုက်သလျှင်ကတည်း။ ကသ္မာ၊ နည်း။ ဒဏ္ဍဂ္ဂဟဏဿ၊ အလျော်ယူခြင်းကို။ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ၊ ပယ်အပ်သော ကြောင့်တည်း။ ကိမိဝ၊ အဘယ်ကဲ့သို့နည်း။ "အသုကံ ဘဏ္ဍံ၊ ဤမည်သောဘဏ္ဍာကို။ အဝဟရာ"တိ၊ ခိုးလော့ယူ၍။ အာဏာပေတွာ၊ စေ၍။ ဝိပ္ပဋိသာရေ၊ နှလုံးမသာယာခြင်းသည်။ ဥပ္ပန္နေ၊ ဖြစ်သည်ရှိသော်။ ပုန၊ တဖန်။ ပဋိက္ခိပနေ ဝိယ၊ ပယ်ခြင်း၌ကဲ့သို့တည်း။
ဒါသာဒီနံ၊ ကျွန်အစရှိသည်တို့ကို။ သမ္ပဋိစ္ဆနေ၊ ခံခြင်း၌။ ဒုက္ကဋံ ဝိယ၊ ဒုက္ကဋ်သင့်သကဲ့သို့။ တဒတ္ထာယ၊ ထို ကျွန်အစရှိသည်အကျိုးငှာ။ အဍ္ဍကရဏေပိ၊ တရားတွေ့ခြင်း၌လည်း။ ဘိက္ခူနံ၊ တို့အား။ ဒုက္ကဋံ၊ တည်း။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ "အကပ္ပိယအဍ္ဍေ နာမ န ဝဋ္ဋတီ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
ကေစိ ပန၊ တို့သည်ကား။ ဘိက္ခုနာ၊ သည်။ ခေတ္တာဒိတ္ထောယ၊ လယ်အစရှိသည်အလို့ငှာ။ ဝေါဟာရိကာနံ၊ တရားသူကြီးတို့၏။ သန္တိကံ၊ သို့။ ဂန္တွာ၊ ၍။ အဍ္ဍေ၊ တရားတို့ကို။ ကတေပိ၊ တွေ့သော်လည်း။ တံ ခေတ္တာဒိံ၊ ထိုလယ်အစရှိသည်ကို။ သမ္ပဋိစ္ဆနေ ဝိယ၊ ခံခြင်း၌ကဲ့သို့။ သဗ္ဗေသံ၊ ခပ်သိမ်းသော ရဟန်းတို့အား။ အကပ္ပိယံ၊ မအပ်သည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ ကသ္မာ၊ နည်း။ ပုဗ္ဗေ ဧဝ၊ ရှေး၌ပင်လျှင်။ သံဃဿ၊ ၏။ (၇၂) သန္တကတ္တာ၊ ဥစ္စာဖြစ်သောကြောင့်တည်း။ ဘိက္ခုဿ ပန၊ ရဟန်းအားကား။ ပယောဂ-ဝသေန၊ လုံ့လ၏အစွမ်းအားဖြင့်။ အာပတ္တိယော၊ တို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
ဒါသာဒီနမ္ပိ၊ ကျွန်အစရှိသည်တို့၏လည်း။ အတ္ထာယ၊ ငှာ။ ရက္ခံ၊ အစောင့်အရှောက်ကို။ ယာစိတုဉ္စ၊ တောင်းခြင်းငှာလည်းကောင်း။ ဝေါဟာရိကေန၊ တရားသူကြီးသည်။ ပုဋ္ဌေန၊ မေးအပ်သော ရဟန်းသည်။ သံဃဿ၊ အား။ ဥပ္ပန္နံ၊ ဖြစ်သော။ ကပ္ပိယက္ကမံ၊ အပ်သောအစဉ်ကို။ ဝတ္တုဉ္စ၊ ပြောခြင်းငှာလည်းကောင်း။ အာရာမိကာဒီဟိ၊ အရံစောင့်စသည်တို့ကို။ အဍ္ဍံ၊ တရားကို။ ကာရာပေတုဉ္စ၊ တွေ့စေခြင်းငှာလည်းကောင်း။ ဝဋ္ဋတိ ဧဝ၊ အပ်သည်သာလျှင်တည်း။ (ဤတွင် ဝေါဟာရိကေန ပုဗ္ဗေ သံဃဿ ဥပ္ပန္နံ ကပ္ပိယံ ဣမံ ဝတ္ထု-ဟုပါဌ်အများရှိကြသည်။ ကြံစည်လျှောက်ထားကြလေဦး။)
ဝိဟာရဝတ္ထာဒိကပ္ပိယအဍ္ဍံ ပန၊ ကျောင်း, သင်္ကန်း အစရှိသော ကပ္ပိကတရားကိုကား။ ဘိက္ခုနော၊ အား။ သယံ ကာတုမ္ပိ၊ ကိုယ်တိုင်တွေ့ခြင်းငှာလည်း။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။ (စာစောင်အများ၌ ဣတိ ဝဒန္တိ-မရှိကြ၊ ကျသည် ဖြစ်ရာ၏။)
ဘိက္ခုနီနံ ဝုတ္တောတိ၊ ဟူသည်ကား။ ရက္ခံ၊ ကို။ ယာစန္တီနံ၊ တောင်းကုန်သော။ ဘိက္ခုနီနံ၊ တို့အား။ ဝုတ္တော၊ သော။ ဥဒ္ဒိဿာနုဒ္ဒိဿဝသေန၊ ရည်, မရည်၏ အစွမ်းအားဖြင့်။ ရက္ခာယာစနဝိနိစ္ဆယော၊ အစောင့်တောင်းသောအဆုံးအဖြတ်တည်း။ သဗ္ဗော၊ သော။ သိက္ခာပဒဝိနိစ္ဆယော၊ သည်။ န၊ မဟုတ်။ ကသ္မာ၊ နည်း။ သိက္ခာပဒဿ၊ ၏။ အသာဓာရဏတ္တာ၊ အသာဓာရဏဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
တေန၊ ကြောင့်။ "ဘိက္ခုနောပီ"တိအာဒိ၊ အစရှိသောစကားကို။ အာဟ၊ ၏။
အနာကဍ္ဎိတာယ၊ ‌ မခေါ်ငင်ပဲ။ အဍ္ဍကရဏံ၊ တရားတွေ့ခြင်းလည်းကောင်း။ အဍ္ဍပရိယောသာနံ၊ တရားဆုံးဖြတ်ခြင်းပြီးခြင်း လည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ၊ ဤနှစ်ပါးတို့သည်။ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
ပဌမသံဃာ‌ဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

**၂၊ ဒုတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

၆၈၃။ ပါဠိယံ၊ ၌။ ဒုတိယေ၊ ၌။ "မလ္လဂဏဘဋိပုတ္တဂဏာဒိက"န္တိအာဒီသု၊ အစရှိသောပါဌ်တို့၌။ မလ္လရာဇူနံ၊ မလ္လာမင်းတို့၏။ ဂဏော၊ အပေါင်းသည်။ မလ္လဂဏော၊ မည်၏။
ဘဋိပုတ္တာ နာမ၊ ဘဋိပုတ္တ အမည်ရှိကုန်သော။ ကေစိ၊ ကုန်သော။ ဂဏရာဇာနော၊ အပေါင်းဖြစ်သော မင်းတို့သည်။ သန္တိ၊ ရှိကုန်၏။ တေသံ၊ ထိုမင်းတို့၏။ ဂဏော၊ အပေါင်းတည်း။ ဘဋိပုတ္တဂဏော၊ မည်၏။ (ထည့်)။
ကေစိ ပန၊ တို့သည်ကား။ "နာရာယနဘတ္တိကော၊ ဗိဿနိုးနတ်စာကျွေးသော။ ပုညကာရဂဏော၊ ကောင်းမှုပြုသော သူအပေါင်းသည်။ မလ္လဂဏော၊ မည်၏။
တထာ၊ ထိုမှတပါး။ ကုမာရဘတ္တိကော၊ သားငယ်ကိုအစာကျွေးသော။ ဂဏော စ၊ အပေါင်းသည်လည်း။ ဘဋိပုတ္တဂဏော၊ မည်၏"။ ဣတိပိ၊ ဤသို့လည်း။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ဓမ္မဂဏောတိ၊ ဟူသည်ကား။ သာယနေ ဝါ၊ ၌လည်းကောင်း။ လောကေ ဝါ၊ ၌လည်းကောင်း။ အနေကပ္ပကာရပုညကာရကော၊ များစွာအပြားရှိသော ကောင်းမှုကို ပြုတတ်သော။ ဂဏော၊ အပေါင်းတည်း။
ဂန္ဓဝိကတိကာရကော၊ အနံ့အထူးကိုပြုသော။ ဂဏော၊ သည်။ ဂန္ဓိကသေဏီ၊ မည်၏။
ပေသကာရာဒိဂဏော၊ ယက်ကန်းသည်အစရှိသော အပေါင်းသည်။ ဒုဿိကသေဏီ၊ မည်၏။
ကပ္ပ-ဂတိကန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ကပ္ပိယဘာဝံ၊ အပ်သော‌အဖြစ်သို့။ ဂတံ၊ ရောက်သော။ ပဗ္ဗဇိတပုဗ္ဗံ၊ ရဟန်းပြုဖူးသော။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
၆၈၅။ ပါဠိယံ၊ ၌။ ဝုဋ္ဌာပေတီတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဥပသမ္ပာဒေတိ၊ ပဉ္စင်းခံ၏။
အကပ္ပဂတမ္ပိ၊ အပ်သည်၏အဖြစ်သို့ မရောက်သော မာတုဂါမကိုလည်း။ ပဗ္ဗာဇေန္တိယာ၊ ရဟန်းခံသော ဘိက္ခုနီအား။ ဒုက္ကဋံ၊ တည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
ခီဏာသဝါယပိ၊ အာသဝေါကုန်သော ဘိက္ခုနီအားလည်း။ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတော၊ ရောက်ထိုက်သောကြောင့်။ "တိစိတ္တ"န္တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
စောရိတာ၊ ခိုးသူမ၏အဖြစ်လည်းကောင်း။ တံ၊ ထိုခိုးသူမကို။ ဉတွာ၊ သိလျက်။ အနနုညာတကာရဏာ၊ ခွင့်ပြုအပ်သော အကြောင်းမရှိပဲ။ ဝုဋ္ဌာပနံ၊ ပဉ္စင်းခံခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
ဒုတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

**၃၊ တတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

(၇၃) ၆၉၂။ တတိယေ၊ ၌။ ပရိက္ခေပံ အတိက္ကာမေန္တိယာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဂါမန္တရဿ၊ ၏။ ပရိက္ခေပံ၊ အရံကို။ အတိက္ကာမေန္တိယာ၊ လွန်သော ဘိက္ခုနီအား။
ဟိ၊ သင့်စွ။ "ဂါမန္တရံ ဂစ္ဆေယျာ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဝိကာလ ဂါမပ္ပဝေသန သိက္ခာပဒေ ဝိယ၊ နေလွဲအခါ ရွာဝင်သိက္ခာပုဒ်၌ကဲ့သို့။ "အပရိက္ခိတ္တဿ ဥပစာရံ ဩက္ကမန္တိယာ"တိ၊ ဟူ၍။ အဝတွာ၊ မဟောပဲ။ "အတိက္ကာမေန္တိယာ"တိ၊ ဟူ၍။ ပါဠိယံ၊ ၌။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဟောအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဂါမံ၊ သို့။ ပဝိသန္တိယာ၊ ဝင်သော ဘိက္ခုနီ၏။ (အတိက္ကမော နာမ-၌ စပ်။) ဃရူပစာရေ၊ အိမ်ဥပစာ၌။ ဌိတဿ၊ တည်သော ယောက်ျား၏။ ဒုတိယ လေဍ္ဍုပါတသင်္ခါတဿ၊ ခဲနှစ်ကျဟုဆိုအပ်သော။ ဥပစာရဿ၊ ကို။ အတိက္ကမော နာမ၊ လွန်ခြင်း မည်သည်ကား။ ပဌမလေဍ္ဍုပါတနဋ္ဌာနသင်္ခါတဿ၊ ရှေးဦးစွာ ခဲတကျဟု ဆိုအပ်သော။ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနဿ၊ အရံထိုက်ရာ အရပ်ကို။ အတိက္ကမော ဧဝ၊ လွန်ခြင်းသာတည်း။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ "ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနံ ဧကေန ပါဒေန အတိက္ကမတီ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
မဇ္ဈေတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဂါမမဇ္ဈေ၊ ရွာလယ်၌။
ပစ္ဆာတိ၊ ဟူသည်ကား။ အပရကာလေ၊ နောက်ကာလ၌။
"စတုဂါမသာဓာရဏတ္တာ"တိ ဣမိနာ၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ "ဝိဟာရတော စတူသု ဂါမေသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ ပဝိသိ-တုံ ဝဋ္ဋတီ"တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသောဝါကျ၌။ ကာရဏတ္ထံ ကာရဏံ- (ဆဋ္ဌ) ၊ အကြောင်းဖြစ်သောအနက်ကို။ အာဟ၊ ၏။
ပရတီရမေဝ အက္ကမန္တိယာတိ၊ ဟူသည်ကား။ နဒိံ၊ သို့။ အနောတရိ-တွာ၊ မသက်မူ၍။ ဩရိမတီရတော၊ ဤမှာဘက် ကမ်းမှ။ လင်္ဃိတွာ ဝါ၊ ခုန်၍လည်းကောင်း။ အာကာသာဒိနာ ဝါ၊ ကောင်းကင် အစရှိသည်ဖြင့်လည်းကောင်း။ ပရတီရမေဝ၊ ထိုမှာဘက်ကမ်းကိုသာလျှင်။ အက္ကမန္တိယာ အတိက္ကာမေန္တိယာ- (ဆဋ္ဌ) ၊ နင်းသော ဘိက္ခုနီအား။
"ဩရိမတီရမေဝ အာဂစ္ဆတိ၊ အာပတ္တီ"တိ၊ ဟူသောစကားကို။ ပါရဂမနာယ၊ ထိုမှာဘက် ကမ်းသို့ သွားခြင်းငှာ။ ဩတိဏ္ဏတ္တာ၊ သက်သည်အဖြစ်ကြောင့်။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
တာဒိသေ အရညေတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဣန္ဒခီလတော၊ တံခါးခုံမှ။ ဗဟိ-ဘာဝလက္ခဏေ၊ အပ၏အဖြစ်လျှင် လက္ခဏာရှိသော။ အရညေ၊ တော၌။
"တေနေဝါ"တိအာဒိနာ၊ အစရှိသည်ဖြင့်။ ဒဿနူပစာရေ၊ မြင်လောက်သောဥပစာကို။ ဝိဇဟိဟေ ဝိရဟိတေ- (ဆဋ္ဌ) ၊ စွန့်သည်ရှိသော်။ သဝနူပစာရဿ၊ ကြားလောက်သော ဥပစာ၏။ ဝိဇ္ဇမာနတ္တေ၊ ရှိသောအဖြစ်သည်။ သတိပိ၊ သော်လည်း။ အာပတ္တိ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။
အညံ မဂ္ဂံ ဂဏှာတီတိ၊ ဟူသည်ကား။ မဂ္ဂမူဠှတ္တာ၊ ခရီးမှား‌သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်။ ဂဏှာတိ၊ ၏။ ဒုတိယိကံ၊ အဖော်ကို။ ဇဟိတုံ ဩဟိယိတုံ- (ဆဋ္ဌ) ၊ စွန့်ခြင်းငှာ။ န ဂဏှာတိ၊ ယူသည်မဟုတ်။ (ဒုတိယကံ ဒါတုံ ဒုတိယကံ ဂါဟာပေတုံစသည်ဖြင့် အထွေထွေ ပါဌ်ရှိကြ၏။ ယောဇနာခဲ့သော ပါဌ်သာရှိသင့်သည်။)
တသ္မာ၊ ထိုကြောင့်။ အနာပတ္တိ၊ အာပတ်မသင့်။
အနန္တရာယေန၊ အန္တရာယ်မရှိသဖြင့်။ ဧကဘာဝေါ၊ တယောက်တည်းအဖြစ်လည်းကောင်း။ အနာပဒါယ၊ ဘေးရန်မရှိသဖြင့်။ ဂါမန္တရဂမနာဒီသု၊ ရွာတပါးသို့ သွားခြင်းအစရှိသည်တို့တွင်။ ဧကံ၊ တခုလည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
တတိယသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

**၄၊ စတုတ္ထသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

၆၉၄။ စတုတ္ထေ၊ ၌။ "ကာရကဂဏဿာ"တိ၊ ဟူသောစကားကို။ ဣမဿ၊ ဤရဟန်းအား။ ကမ္မံ၊ ကံကို။ ကာတဗ္ဗန္တိ၊ ပြုအပ်၏ဟူ၍။ ယေဟိ၊ အကြင်ရဟန်းတို့သည်။ သန္နိဋ္ဌာနံ၊ ဆုံးဖြတ်ခြင်းကို။ ကတံ၊ ပြုအပ်၏။ တေ၊ ထိုရဟန်းတို့ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ကမ္မဝါစက္ခဏေ စ၊ ကမ္မဝါစာခဏ၌လည်း။ သဟဌိတေ၊ တကွတည်သော ရဟန်းတို့ကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ ဣတိ၊ သို့။ ကေစိ၊ တို့သည်။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
နေတ္ထာရဝတ္တေ-တိ၊ ဟူသည်ကား။ နိတ္ထရဏဟေတုမှိ၊ ထွက်မြောက်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော။ ဝတ္တေ၊ ဝတ်၌။
(၇၄) ၆၉၈။ ပါဠိယံ၊ ၌။ "အသန္တေ ကာရကသံဃေ"တိ ဧတ္ထ၊ ဟူသောပုဒ်၌။ ဝိဇ္ဇမာနံ၊ ထင်ရှားရှိသော ကာရကသံဃာကို။ သုဒူရမ္ပိ၊ အလွန်ဝေးရာအရပ်သို့လည်း။ ဂန္တွာ၊ သွား၍။ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ ပန်အပ်၏။
အန္တရာ-ယေ၊ သည်။ သတိ၊ သော်။ သမ္မာ၊ ကောင်းစွာ။ ဝတ္တန္တံ၊ ကျင့်အပ်သောရဟန်းကို။ ဩသာရေတုံ၊ သွင်းခြင်းငှာ။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။
ဓမ္မကမ္မေန၊ ဖြင့်။ ဥက္ခိတ္တတာ၊ နှင်ထုတ်အပ်သောအဖြစ်လည်းကောင်း။ အနနုညာတကာရဏာ၊ ခွင့်ပြုတော်မူအပ်သော အကြောင်းမရှိပဲ။ ဩသာရဏံ၊ သွင်းခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
စတုတ္ထသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

**၅၊ ပဉ္စမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

၇၀၁။ ပဉ္စမေ၊ ၌။ တန္တိ၊ တံဟူသည်ကား။ မဟာအဋ္ဌကထာယံ၊ ၌။ အဝစနံ၊ မဆိုခြင်းသည်။ "အနဝဿုတောတိ ဇာနန္တီ ပဋိဂ္ဂဏှာတီ"တိအာဒိပါဠိယာ၊ အစရှိသောပါဠိနှင့်။ သမေတိ၊ ညီ၏။
ဥဘတော အဝဿုတ-ဘာဝေါ၊ နှစ်ယောက်စုံ ရာဂစွတ်သောအဖြစ်လည်းကောင်း။ ဥဒကဒန္တ-ပေါဏတော၊ ရေ, တံပူမှ။ အညံ၊ တပါးသော ခဲဖွယ် ဘောဇဉ်ကို။ သဟတ္ထာ၊ မိမိလက်ဖြင့်။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ အဇ္ဈောဟရဏံ၊ မျိုခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
ပဉ္စမသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။

**၆၊ ဆဋ္ဌသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

၇၀၅။ ဆဋ္ဌေ၊ ၌။ ပဋိဂ္ဂဟော တေန န ဝိဇ္ဇတီတိ၊ ဟူသည်ကား။ တေနေဝ "န ဒေတီ"တိ ဝုတ္တကာရဏေန၊ ထို န ဒေတိ-ဟူ၍ ဆိုအပ်သောအကြောင်းဖြင့်သာလျှင်။ ဥယျောဇိတာယ၊ တိုက်တွန်းအပ်သော ဘိက္ခုနီ၏။ ဟတ္ထတော၊ မှ။ ဣတရာယ၊ တိုက်တွန်းအပ်သော ဘိက္ခုနီ၏။ ပဋိဂ္ဂဟောပိ၊ ခံယူခြင်းသည်လည်း။ နတ္ထိ၊ မရှိ။
ပရိဘောဂပစ္စယာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဥယျောဇိတာယ၊ တိုက်တွန်းအပ်သော ဘိက္ခုနီ၏။ ဘောဇနပရိယောသာန-ပစ္စယာ၊ စား၍ပြီးဆုံးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင်း။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
မနုဿပုရိသဿ၊ လူယောက်ျား၏။ အဝဿုတကာ၊ ရာဂစွတ်သော အဖြစ်လည်းကောင်း။ တံ၊ ထိုရာဂစွတ်သော အဖြစ်ကို။ ဉတွာ၊ သိလျက်။ အနနုညာတကာရဏာ၊ ခွင့်ပြုအပ်သော အကြောင်းမရှိပဲ။ ဥယျောဇနာ၊ တိုက်တွန်းခြင်းလည်းကောင်း။ တေန၊ ထိုတိုက်တွန်းခြင်းကြောင့်။ ဣတရိဿာ၊ တိုက်တွန်းအပ်သော ဘိက္ခုနီ၏။ ဂဟေတွာ၊ ၍။ ဘောဇန-ပရိ‌ယောသာနံ၊ စား၍ပြီးခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ တီဏိ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
ဆဋ္ဌသံဃာဒိသေသသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။
၇၀၉-၇၂၇။ သတ္တမာဒိဒသမပရိယောသာနာနိ သတ္တမတော ယာဝ ဒသမပရိယောသာနာနိ- (ဆဋ္ဌ) ၊ သတ္တမအစ ဒသမမအဆုံးရှိသောသိက္ခာပုဒ်တို့သည်။ ဥတ္တာနာနေဝ၊ ပေါ်ကုန်သလျှင်ကတည်း။
သံဃာဒိသေသဝဏ္ဏနာန‌ယော၊ သည်။ နိဋ္ဌိတော၊ ပြီ။

**၃၊ နိဿဂ္ဂိယကဏ္ဍ**

**၂၊ ဒုတိယနိဿဂ္ဂိယာဒိပါစိတ္တိယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**

(၇၅) ၇၃၃။ နိဿဂ္ဂိယသုပိ၊ တို့တွင်လည်း။ ပဌမံ၊ သည်။ ဥတ္တာန-မေဝ၊ ပေါ်သလျှင်ကတည်း။
၇၄၀။ ဒုတိယေ၊ ၌။ အယျာယ ဒမ္မီတိ ဧဝံ ပဋိလဒ္ဓန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ နိဿဋ္ဌပဋိလဒ္ဓံ၊ စွန့်အပ်ပြီးသည်ကို တဖန် ရအပ်၏။ နိဿဋ္ဌံ၊ စွန့်အပ်ပြီးသည်ကို။ ပဋိလဘိတွာပိ၊ တဖန် ရ၍လည်း။ ယံ၊ အကြင်ကျောင်းကို။ ဥဒ္ဒိဿ၊ ရည်၍။ ဒါယကေဟိ၊ တို့သည်။ ဒိန္နံ၊ လှူအပ်၏။ တတ္ထေဝ၊ ထိုကျောင်း၌သာလျှင်။ ဒါတဗ္ဗံ၊ ပေးအပ်၏။
တေန၊ ကြောင့်။ "ယထာဒါနေယေဝ ဥပနေတဗ္ဗ"န္တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
အကာလစီဝရတာ၊ လည်းကောင်း။ တံ၊ ထိုသင်္ကန်းကို။ ဉတွာ၊ လျက်။ ကာလစီဝရန္တိ၊ ဟူ၍။ လေ-သေန၊ အမြွက်ထောင်သဖြင့်။ ဘာဇာပနံ၊ ဝေဖန်ခြင်းလည်းကောင်း။ ပဋိ-လာဘော၊ ရခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ တီဏိ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
၇၄၃။ တတိယေ၊ ၌။ မေတန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ မမ၊ ၏။ ဧတံ စီဝရံ၊ ကို။
ဥပသမ္ပန္နတာ၊ လည်းကောင်း။ ပရိဝတ္တိတဝိကပ္ပနူပဂစီဝရဿ၊ ဖလှယ်အပ်ပြီးသော ဝိကပ္ပနာလောက်သော သင်္ကန်းကို။ သကသညာယ၊ မိမိဥစ္စာ အမှတ်ဖြင့်။ အစ္ဆိန္ဒနာဒိ၊ လုယက်ခြင်းအစရှိသည်လည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
၇၄၈-၇၅၂။ စတုတ္ထေ၊ ၌။ အာဟဋသပ္ပိံ ဒတွာတိ၊ ဟူသည်ကား။ အတ္တနော၊ အား။ ဒတွာ၊ ၍။
ယမကံ ပစိတဗ္ဗန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ သပ္ပိဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ တေလဉ္စ၊ ကိုလည်းကောင်း။ ဧကတော၊ တပေါင်းတည်း။ ပစိတဗ္ဗံ၊ ချက်အပ်၏။
လေသေန၊ အမြွက်ထောင်သဖြင့်။ ဂဟေတုကာမတာ၊ ယူလိုသော အဖြစ်လည်းကောင်း။ အညဿ၊ သူတပါးအား။ ဝိညတ္တိ၊ တောင်းခြင်း လည်းကောင်း။ ပဋိလာဘော၊ လည်းကောင်း။ ဣတိ တီဏိ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
၇၅၃။ ပဉ္စမေ၊ ၌။ သာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ထုလ္လနန္ဒာ၊ သည်။
အယန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ သိက္ခမာနာ၊ သည်။
စေတာပေတွာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဇာနာပေတွာ၊ သိစေ၍။ ဣတိ၊ သို့။ ဣဓ၊ ဤအဋ္ဌကထာ၌။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ မာတိကာဋ္ဌကထာယံ ပန၊ ၌ကား။ "အတ္တနော၊ ၏။ ကပ္ပိယဘဏ္ဍေန၊ ဖြင့်။ 'ဣဒံ နာမ၊ ဤမည်သောဝတ္ထုကို။ အာဟရ၊ ဆောင်ခဲ့လော့'။ ဣတိ၊ သို့။ အညံ၊ သူတပါးကို။ ပရိဝတ္တာပေတွာ၊ ဖလှယ်စေ၍"။ ဣတိ၊ သို့။ ဝုတ္တံ၊ ၏။ (ငုံပါဌ်ပြု၍ ‌သော်လည်းပေး)။
၇၅၈။ ဆဋ္ဌေ၊ ၌။ ပါဝါရိကဿာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဒုဿဝါဏိဇကဿ၊ ပုဆိုးကုန်သည်၏။
၇၆၄။ သတ္တမေ၊ ၌။ သညာစိတကေနာတိ၊ ဟူသည်ကား။ သယံ၊ ကိုယ်တိုင်။ ယာစိတကေနပိ၊ တောင်းအပ်သော ပရိက္ခရာဖြင့်လည်း။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
၇၆၉-၇၈၉။ အဋ္ဌမတော၊ မှ။ ယာဝ ဒွါဒသမာ၊ တိုင်အောင်။ ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်သလျှင်ကတည်း။
နိဿဂ္ဂိယဝဏ္ဏနာနယော၊ သည်။ နိဋ္ဌိတော၊ ပြီ။

**၄၊ ပါစိတ္တိယကဏ္ဍ**

၁။ လသုဏဝဂ္ဂ

**၁၊ ပဌမလသုဏာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**
(၇၆) ၇၉၇။ ပါစိတ္တိယေသု၊ ပါစိတ်တို့၌။ လသုဏဝဂ္ဂဿ၊ ၏။ ပဌမေ၊ ၌။ ဗဒရသာဠဝံ နာမ၊ မည်သည်ကား။ ဗဒရဖလာနိ၊ အိမ်ဆီးသီးတို့ကို။ သုက္ခာပေတွာ၊ ခြောက်စေ၍။ တေဟိ၊ ထိုဆီးသီးခြောက်တို့ဖြင့်။ ကာတဗ္ဗဗျဉ္ဇနဝိကတိ၊ ပြုအပ်သော ဟင်းလျာအထူးတည်း။
အာမကမာဂဓ-လသုဏဉ္စေဝ၊ အစိမ်းဖြစ်သော မဂဓရာဇ်ကြက်သွန်လည်းကောင်း။ အဇ္ဈော-ဟရဏဉ္စ၊ မျိုခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
၇၉၉-၈၁၂။ ဒုတိယာဒီနိ၊ ဒုတိယအစရှိသည်တို့သည်။ ဥတ္တာနတ္ထာနိ၊ ပေါ်သော အနက်ရှိကုန်၏။
၈၁၅။ ဆဋ္ဌေ၊ ၌။ ပါဠိယံ၊ ၌။ အာသုမ္ဘိတွာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ပါတေ-တွာ၊ ချ၍။
၈၁၇။ ဒဓိမတ္ထူတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဒဓိမှိ၊ နို့ဓမ်း၌။ ပ။ သန္နောဒကံ၊ ကြည်သောရေတည်း။
ရသခီရာဒီနန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ မံသရသခီရာဒီနံ၊ အမဲရည်, နို့ရည်အစရှိသည်တို့၏။
ဘုဉ္ဇန္တဿ၊ သော။ ဘိက္ခုနော၊ ၏။ ဟတ္ထပါသေ၊ ၌။ ဌာနံ၊ တည်ခြင်းလည်းကောင်း။ ပါနီယဿ ဝါ၊ သောက်ရေကိုလည်းကောင်း။ ဝိဓူပနဿ ဝါ၊ ယပ်ကိုလည်းကောင်း။ ဂဟဏံ၊ ကိုင်ခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
၈၂၂။ သတ္တမေ၊ ၌။ အဝိညတ္တိယာ လဒ္ဓန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ အတ္တနော၊ ၏။ ဝိညတ္တိံ၊ တောင်းခြင်းကို။ ဝိနာ၊ ကြည်၍။ လဒ္ဓံ၊ ရအပ်သော။
"ပုဗ္ဗာ-ပရဝိရုဒ္ဓ"န္တိ၊ ဟူသော စကားကို။ "သယံ ကရဏေ ပါစိတ္တိယ"န္တိ ဝစနဿ၊ ဟူသောစကား၏။ ကာရာပနေ၊ ပြုစေခြင်း၌။ ဒုက္ကဋဝစနေန၊ ဒုက္ကဋ်ကိုဆိုခြင်းနှင့်။ ဣဒံ ဝိရုဇ္ဈနံ၊ ဤဆန့်ကျင်ခြင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
တေန၊ ကြောင့်။ "န ဟီ"တိအာဒိ၊ အစရှိသောစကားကို။ အာဟ၊ ၏။ ဝါ၊ ကား။ "အဝိညတ္တိယာ လဒ္ဓ"န္တိအာဒိဝစနေန၊ အစရှိသောစကားနှင့်။ ဝိရုဇ္ဈနံ၊ ဆန့်ကျင်ခြင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
ဟိ၊ သင့်စွ။ အညာယ၊ တပါးသော ဘိက္ခုနီသည်။ ဝိညတ္တိပိ၊ တောင်းအပ်သော်လည်း။ ဣမိဿာ၊ ဤရဟန်းမိန်းမအား။ အဝိညတ္တိယာ၊ ‌မတောင်းသဖြင့်။ လဒ္ဓမေဝ၊ ရအပ်သလျှင်ကတည်း။ ဣတိ၊ ဤသို့သိအပ်၏။
အာမကဓညဝိညာပနာဒိ၊ စပါးစိမ်းကိုတောင်းခြင်းအစရှိသည်လည်းကောင်း။ တံ၊ ထိုစပါးစိမ်းကို။ ဘဇ္ဇနာဒိနာ၊ လှော်ခြင်းအစရှိသည်ဖြင့်။ အဇ္ဈောဟရဏံ၊ မျိုခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
၈၂၄။ အဋ္ဌမေ၊ ၌။ နိဗ္ဗိဋ္ဌောတိ၊ ဟူသည်ကား။ လဒ္ဓေါ၊ ရအပ်၏။
ကေဏီတိ၊ ဟူသည်ကား။ ရညော၊ အား။ ဒါတဗ္ဗော၊ ပေးအပ်သော။ အာယော၊ အခွန်အတုတ်သည်။ အာယုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ၊ အခွန်ဖြစ်ရာ အရပ်တည်း။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။
တေန၊ ကြောင့်။ "ဧကံ ဌာနန္တရ"န္တိအာဒိ၊ အစရှိသော စကားကို။ အာဟ၊ ၏။
စ၊ ဆက်၍ဖွင့်အံ့။ ဌာ-နန္တရန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဂါမဇနပဒါဒိနာယကတ္တံ၊ ရွာ ဇနပုဒ်စသည်၏အကြီးအမှူးအဖြစ်တည်း။ (ဇနပဒါနာယတ္တံ-ဟူ၍သာ ပါဌ်ရှိကြ၏၊ မသင့်။)
ဝဠဉ္ဇိယမာနတိ‌ရောကုဋ္ဋာဒိတာ၊ သုံးဆောင်သောနံရံတဘက်အစရှိသည်၏အဖြစ်လည်းကောင်း။ အနပလောကေတွာ၊ မကြည့်မရှုမူ၍။ ဥစ္စာရာဒီနံ၊ ကျင်ကြီးစသည်တို့ကို။ ဆဍ္ဍနာဒိ၊ စွန့်ခြင်းအစရှိသည်လည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
၈၃၀။ နဝမေ၊ ၌။ "မတ္ထကစ္ဆိန္နနာဠိကေရမ္ပိီ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ၊ ဆိုအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်။ ဟရိတူပရိ၊ စိမ်းရှင်‌သော ကောက်ပဲ၏ အထက်၌။ ဆဍ္ဍနမေဝ၊ စွန့်ခြင်းကိုသာလျှင်။ ပဋိက္ခိတ္တံ၊ ပယ်အပ်၏။
တေန၊ ထိုကြောင့်။ "အနိက္ခိတ္တဗီဇေသူ"တိအာဒိ၊ ကို။ အာဟ၊ ၏။
ယတ္ထ စ၊ အကြင်အရပ်၌လည်း။ ဆဍ္ဍေတုံ၊ စွန့်ခြင်းငှာ။ ဝဋ္ဋတိ၊ ၏။ ဟရိတေ၊ စိမ်းစိုသော။ တတ္ထ၊ ထိုအရပ်၌။ ဝစ္စာဒိံ၊ ကျင်ကြီးစသည်ကို။ ကာတုမ္ပိ၊ ငှာလည်း။ ဝဋ္ဋတိ ဧဝ၊ အပ်သည်သာတည်း။
သဗ္ဗေသန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနီနံ၊ ရဟန်းယောက်ျား, ရဟန်းမိန်းမတို့အား။
(၇၇) ၈၃၆-၇။ ဒသမေ၊ ၌။ တေသံယေဝါတိ၊ ဟူသည်ကား။ ယေသံ၊ အကြင်သူတို့၏။ နစ္စံ နိစ္စံ- (ဆဋ္ဌ) ၊ ကခြင်းကို။ ပဿတိ၊ မြင်၏။
အာရာမေ ဌတွာတိ၊ ဟူသည်ကား။ နသိန္နဋ္ဌာနေ ဧဝ ဌိတနိသိန္နဋ္ဌာနေ ဧဝ- (ဆဋ္ဌ) ၊ နေသောအရပ်၌သာလျှင်။ ဌတွာ၊ တည်၍။ သမန္တတော၊ ထက်ဝန်းကျင်မှ။ ဂီဝံ၊ လည်ကို။ ပရိဝတ္တေတွာပိ၊ လှည့်၍လည်း။ ပဿတိ၊ ငြားအံ့။ အနာပတ္တိ၊ အာပတ်မသင့်။
ဌိတဋ္ဌာန-တော၊ တည်ရာအရပ်မှ။ ဂန္တွာ၊ ၍။ ပဿိတုံ၊ ရှုခြင်းငှာ။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။
ကေစိ ပန၊ တို့သည်ကား။ "ဝဋ္ဋတီ"တိ၊ အပ်၏ဟူ၍။ ဝဒန္တိ၊ ကုန်၏။
တံ ပန၊ ထိုစကားကိုကား။ "ဒဿနာယ ဂစ္ဆေယျေ၊ ပါစိတ္တိယ"န္တိ၊ ဟူ၍။ သာ-မညတော၊ အားဖြင့်။ ဂမနဿ၊ သွားခြင်းကို။ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ စ၊ ပယ်အပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ အနာပတ္တိယမ္ပိ၊ အနာပတ္တိဝါရ၌လည်း။ ဂမနာယ၊ သွားခြင်းကို။ အဝုတ္တတ္တာ စ၊ ‌မဟောအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း။ န ဂဟေတဗ္ဗံ၊ မယူအပ်။
နစ္စာဒိတာ၊ ကခြင်း အစရှိသောအဖြစ်လည်းကောင်း။ အနနုညာတကာရဏာ၊ ခွင့်ပြုအပ်သောအကြောင်းမရှိပဲ။ ဂမနံ၊ သွားခြင်းလည်းကောင်း။ ဒဿနာဒိ စ၊ ရှုခြင်း အစရှိသည်လည်းကောင်း။ ဣတိ ‌တီဏိ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
ပဌမော၊ သော။ လသုဏဝဂ္ဂေါ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတော၊ ပြီ။

**၂၊ အန္ဓကာရဝဂ္ဂ**

**၁၊ ပဌမာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**
၈၄၁။ ဒုတိယဝဂ္ဂဿ၊ ၏။ ပဌမေ၊ ၌။ ဒါနေ ဝါတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဒါနနိမိတ္တံ၊ အလှူဟူသော အကြောင်းကြောင့်။
ရတ္တန္ဓကာရေ၊ ညဉ့်မှောင်မိုက်၏။ ပုရိသဿ၊ ၏။ ဟတ္ထပါသေ၊ ဟတ္ထပါသ်၌။ ဌာနာဒိ၊ ရပ်ခြင်းအစရှိသည် လည်းကောင်း။ ရ‌ဟောပေက္ခာ၊ ဆိတ်ငြိမ်ရာ ငဲ့ခြင်းလည်းကောင်း။ သဟာယာဘာဝေါ၊ အဖော်၏မရှိခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ တီဏိ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
၈၄၂-၈၅၀။ ဒုတိယာဒီနိ၊ ဒုတိယ အစရှိသည်တို့သည်။ ဥတ္တာနာနိ၊ ပေါ်ကုန်၏။
၈၅၄။ ပဉ္စမေ၊ ၌။ ပလ္လင်္ကဿ အနောကာသေတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဦရုဗဒ္ဓါသနဿ၊ တင်ပျဉ် ခွေခြင်းငှာ။ အပ္ပဟောနကေ၊ မ‌လောက်သောနေရာ၌။
ပုရိဘတ္တံ၊ နံနက်အခါ၌။ အန္တရဃရေ၊ ရွာတွင်း၌။ ပလ္လင်္ကပ္ပဟော-နကာသနေ၊ တင်ပျဉ်ဖွဲ့လောက်သော နေရာ၌။ နိသဇ္ဇာ၊ ထိုင်ခြင်း လည်းကောင်း။ အနနုညာတကာရဏာ၊ ခွင့်ပြုအပ်သော အကြောင်းမရှိပဲ။ အနာ-ပုစ္ဆာ၊ မပန်မူ၍။ ဝုတ္တပရိစ္ဆေဒါတိက္ကမော၊ ဟောအပ်သော တံစက်အပိုင်းအခြားကို လွန်ခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
၈၆၀-၈၇၉။ ဆဋ္ဌာဒီနိ၊ ဆဋ္ဌအစရှိသည်တို့သည်။ ဥတ္တာနာနိ၊ ပေါ်ကုန်၏။
ဒုတိယော၊ သော။ အန္ဓကာရဝဂ္ဂေါ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတော၊ ပြီ။

**၃၊ နဂ္ဂဝဂ္ဂ**

**၁၊ ပဌမာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**
၈၈၃-၈၈၇။ တတိယဝဂ္ဂဿ၊ ၏။ ပဌမဒုတိယာနိ၊ တို့သည်။ ဥတ္တာနာနိ၊ ပေါ်ကုန်၏။
၈၉၃။ တတိယေ၊ ၌။ ဝိသိဗ္ဗေတွာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဝိဇဋေတွာ၊ ဖြည်၍။
ဓုရံနိက္ခိတ္တမတ္တေတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဝိသိဗ္ဗနဒိဝသတော၊ ဖြည်သောနေ့မှ။ ပဉ္စ ဒိဝသေ၊ ငါးရက်တို့ကို။ အတိက္ကာမေတွာ၊ လွန်စေ၍။ ဓုရံ နိက္ခိတ္တမတ္တေ၊ ဝန်ချကာမျှ၌။
အန္တောပဉ္စာဟေ ပန၊ ငါးရက်အတွင်း၌ကား။ ဓုရနိက္ခေပေပိ၊ ဝန်ချသော်လည်း။ အနာပတ္တိ ဧဝ၊ အာပတ် မသင့်သည်သာ လျှင်တည်း။ ကသ္မာ၊ နည်း။ "အညတြ စတူဟပဉ္စာဟာ"တိ၊ ဟူ၍။ (၇၈) ဝုတ္တတ္တာ၊ ဟောအပ်သောကြောင့်တည်း။
ဥပသမ္ပန္နာယ၊ ရဟန်းမိန်းမ၏။ စီဝရံ၊ ကို။ သိဗ္ဗနတ္ထာယ၊ ချုပ်ခြင်းငှာ။ ဝိသိဗ္ဗေတွာ၊ ဖြည်၍။ ပဉ္စာဟာတိက္ကမော၊ ‌ငါးရက်လွန်ခြင်းလည်းကောင်း။ အနနုညာတကာရဏာ၊ ခွင့်ပြုအပ်သောအကြောင်းမရှိပဲ။ ဓုရနိက္ခေပေါ၊ လည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
၉၀၀။ စတုတ္ထေ၊ ၌။ ပဉ္စန္နံ စီဝရာနံ၊ သင်္ကန်းငါးထည်တို့ကို။ အပရိ-ဝတ္တနံ၊ မလှည့်ဝတ်ခြင်း လည်းကောင်း။ အနနုညာတကာရဏာ၊ ခွင့်ပြုအပ်သော အကြောင်းမရှိပဲ။ ပဉ္စာဟာတိက္ကမော၊ လည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
၉၀၃။ ပဉ္စမံ၊ သည်။ ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်သလျှင်ကတည်း။
၉၀၉။ ဆဋ္ဌေ၊ ၌။ ဝိကပ္ပနုပဂဿ၊ ဝိကပ္ပနာလောက်သော သင်္ကန်း၏။ သံဃေ၊ ၌။ ပရိဏတတာ၊ ညွတ်သော အဖြစ်လည်းကောင်း။ အာနိသံသ-ဒဿနေန၊ အကျိုးကို ပြခြင်းနှင့်။ ဝိနာ၊ ကင်း၍။ အန္တရာယကရဏံ၊ အန္တရာယ်ကိုပြုခြင်းလည်းကောင်း။ ဣတိ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ တို့တည်း။
၉၁၁။ သတ္တမံ၊ သည်။ ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်သလျှင်ကတည်း။
၉၁၆။ အဋ္ဌမေ၊ ၌။ ကုမ္ဘထူဏံ နာမ၊ မည်သည်ကား။ ကုမ္ဘသဒ္ဒေါ၊ အိုးသံကွဲသို့ အသံရှိသော စည်တည်း။ တေန၊ ထိုစည်ဖြင့်။ ကီဠန္တိ၊ ကစားကုန်၏။ ဣတိ၊ ထိုကြောင့်။ ကုမ္ဘထူဏိကာ၊ မည်ကုန်၏။
တေန၊ ထိုကြောင့်။ "ဃဋကေန ကီဠနကာ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ ပန၊ ဒီဃနိကာယ်အဋ္ဌကထာ၌ကား။ "စတုရဿအမ္ဗဏကတာဠ"န္တိ၊ လေးထောင့်ရှိသော စည်ကိုတီးခြင်းဟူ၍။ ဝုတ္တံ၊ ၏။
တံ ဟိ တံ ပန ဝါဒိတဘဏ္ဍံ၊ ထိုစည်ဘဏ္ဍာသည်ကား။ ရုက္ခသာရာဒိမယံ၊ သစ်သားနှစ် စသည်ဖြင့် ပြီး၏။ အန္တောဆိဒ္ဒံ၊ အတွင်း၌အပေါက်ရှိ၏။ စတူသု ပဿေသု၊ နံပါးလေးဘက်တို့၌။ စမ္မောနဒ္ဓံ၊ သားရေဖြင့် ကျက်အပ်သော။ ဝါဒိတဘဏ္ဍံ၊ တီးအပ်သော ဘဏ္ဍာတည်း။ ယံ၊ အကြင်စည်ဘဏ္ဍာကို။ "ဗိမ္ဗိသက"န္တိပိ၊ ဗိမ္ဗိသကဟူ၍လည်း။ ဝုစ္စတိ၊ ၏။ တံ၊ ထိုစည်ဘဏ္ဍာကို။ ဝါဒေန္တာပိ၊ တီးသောသူတို့သည်လည်း။ ကုမ္ဘထူဏိကာ၊ မည်ကုန်၏။
တေန၊ ကြောင့်။ "ဗိမ္ဗိသကဝါဒိ-တကာတိပိ ဝဒန္တီ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
၉၁၈။ ပါဠိယံ၊ ၌။ ကပ္ပကတန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ ကပ္ပကတံ၊ ကပ္ပဗိန္ဒုပြုအပ်ပြီးသော။ နိဝါသနပါရုပနူပဂံ၊ ဝတ်လောက် ရုံလောက်‌သော သင်္ကန်းသည်။
သမဏစီဝရတာ၊ ရဟန်းသင်္ကန်း အဖြစ်လည်းကောင်း။ အနနုညာ-တာနံ၊ ခွင့်မပြုအပ်ကုန်သော သူတို့အား။ ဒါနံ၊ ပေးခြင်း လည်းကောင်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဒွေ အင်္ဂါနိ၊ နှစ်ပါးသော အင်္ဂါတို့သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
၉၁၂-၉၃၁။ နဝမဒသမာနိ၊ တို့သည်။ ဥတ္တာနာနေဝ၊ လျှင်တည်း။
တတိယော၊ သော။ နဂ္ဂဝဂ္ဂေါ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတော၊ ပြီ။

**၄၊ တုဝဋ္ဋဝဂ္ဂ**

**၁၀၊ ဒသမသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**
၉၇၆။ တုဝဋ္ဋဝဂ္ဂဿ၊ ၏။ ဒသမေ၊ ၌။ စာရိကာယ၊ ဒေသစာရီကို။ အပက္ကမနံ၊ မလှည့်လည်ခြင်းသည်။ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇမေဝ၊ တည်း။
ပဏ္ဏတ္တိဝိဇာနန-စိတ္တေန၊ ပညတ်ကို သိသောစိတ်ဖြင့်။ သစိတ္တကတံ၊ စိတ်ရှိသော အဖြစ်ကို။ သန္ဓာယ ပန၊ ရည်၍ကား။ ဧတ္ထ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။ "လောကဝဇ္ဇ"န္တိ၊ ဟူ၍။ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ၏။
သေသံ၊ ကြွင်းသော စကားသည်။ သဗ္ဗတ္ထ၊ ခပ်သိမ်းသောပုဒ်၌။ ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်သလျှင်တည်း။
စတုတ္ထော၊ သော။ တုဝဋ္ဋဝဂ္ဂေါ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတော၊ ပြီ။

**၅၊ စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂ**

**၁၊ ပဌမာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**
(၇၉) ၉၇၈။ စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂဿ၊ စိတ္တာဂါရဝဂ်၏။ ပဌမေ၊ ၌။ ပါဋေက္ကာ အာပတ္တိယောတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဂီဝါယ၊ လည်ကို။ ပရိဝတ္တ-နပ္ပယောဂဂဏနာယ၊ လှည့်လည်ခြင်းပ‌ယောဂအရေအတွက်ဖြင့်။
၁၀၁၅။ နဝမေ၊ ၌။ ဟတ္ထိအာဒီသု၊ ဟတ္ထိ-သဒ္ဒါအစရှိသည်တို့၌။ သိပ္ပသဒ္ဒေါ၊ သိပ္ပသဒ္ဒါကို။ ပစ္စေကံ၊ အသီး အသီး။ ယောဇေတဗ္ဗော၊ ယှဉ်အပ်၏။ တထာ၊ ထိုအတူ။ အာထဗ္ဗဏာဒီသု၊ အာထဗ္ဗဏသဒ္ဒါအစရှိသည်တို့၌။ မန္တသဒ္ဒေါ၊ ကို။ ယောဇေတဗ္ဗော၊ ၏။
တတ္ထ ဝစနေ၊ ၌။ အာထဗ္ဗဏမန္တော နာမ၊ မည်သည်ကား။ အာထဗ္ဗဏဝေဒေ၊ အာထဗ္ဗဏဗေဒင်၌။ ဝိဟိတော၊ စီရင်အပ်သော။ ပရူပဃာတကရော၊ သူတပါးအားညှဉ်းဆဲခြင်းကိုပြုတတ်သော။ မန္တော၊ မန္တရားတည်း။
ခီလနမန္တော နာမ၊ မည်သည်ကား။ ဝေရိမာရဏတ္ထာယ၊ ရန်သူကိုသတ်ခြင်းငှာ။ သာရဒါရုမယံ၊ သစ်သားနှစ်ဖြင့်ပြီးသော။ ခီလံ၊ တန်သင်းသစ်ငုတ်ကို။ မန္တေတွာ၊ မန်းမှုတ်၍။ ပထဝိယံ၊ ‌ မြေ၌။ အာကော‌ဋနမန္တော၊ နှက်သော မန္တန်တည်း။
ဝိသပ္ပ-ယောဇနံ၊ သည်။ အဂဒပ္ပယောဂေါ၊ အဆိပ်ပယောဂမည်၏။
နာဂမဏ္ဍ-လန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ သပ္ပါနံ၊ မြွေတို့၏။ ပဝေသနိဝါရဏတ္ထံ၊ ဝင်ခြင်းကိုတားမြစ်ခြင်းငှာ။ မဏ္ဍလဗန္ဓမန္တော၊ စဉ်ဝန်းဖွဲ့သောမန္တန်တည်း။
သေသံ၊ ကြွင်းသော စကားသည်။ သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံတို့၌။ ဥတ္တာနမေဝ၊ လျှင်တည်း။
ပဉ္စမော၊ ‌သော။ စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂေါ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတော၊ ပြီ။
၁၀၂၅-၁၁၁၆။အာရာမဝဂ္ဂေ စ၊ ၌လည်းကောင်း။ ဂဗ္ဘိနိဝဂ္ဂေ စ၊ ၌လည်းကောင်း။ သဗ္ဗံ၊ အလုံးစုံသော စကားသည်။ ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်သလျှင်ကတည်း။

**၈၊ ကုမာရိဘူတဝဂ္ဂ**

**၁၊ ပဌမာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ**
၁၁၁၉။ အဋ္ဌမဝဂ္ဂဿ၊ ၏။ ပဌမေ၊ ၌။ သဗ္ဗပဌမာ ဒွေ ‌မဟာသိက္ခ-မာနာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ဂဗ္ဘိနိဝဂ္ဂေ၊ ၌။ သဗ္ဗပဌမံ၊ အလုံးစုံတို့၏ ရှေးဦးစွာ။ ဝုတ္တာ၊ ဆိုအပ်ကုန်သော။ ဒွေ၊ သိက္ခမာန် နှစ်ယောက်တို့တည်း။
သိက္ခမာနာ ဣစ္စေဝ ဝတ္တဗ္ဗာတိ၊ ဟူသည်ကား။ သမ္မုတိကမ္မာဒီသု၊ သမ္မုတိကံအစရှိသည်တို့၌။ အညထာ၊ တပါးသော အပြားဖြင့်။ ဝုတ္တေ၊ ဆိုသည်ရှိသော်။ ကမ္မံ၊ သည်။ ကုပ္ပတိ၊ ၏။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အဓိပ္ပါယော၊ တည်း။
၁၁၆၇။ ဧကဒသမေ၊ ၌။ ပါရိဝါသိယေန ဆန္ဒဒါနေနာတိ၊ ဟူသည်ကား။ ပရိဝုတ္ထေန၊ ထက်ဝန်းကျင်မှ ထလေပြီးသော။ ဝိကပ္ပဝုတ္ထေန၊ အထူးကြံ၍ ထလေပြီးသော။ (ဝုတ္ထေန-ဟု ပါဌ်အရှိများ၏။) ဝိဂတေန၊ ကင်းသော။ ဆန္ဒဒါနေန၊ ဆန္ဒပေးခြင်းဖြင့်။ ဣတိ အယံ၊ ကား။ အတ္ထော၊ တည်း။ ဝါ၊ ကား။ ဆန္ဒဝိဿဇ္ဇနမတ္တေန၊ ဆန္ဒကိုစွန့်ကာမျှဖြင့်။
၁၁၆၈။ "ဝုဋ္ဌိတာယာ"တိ ဧတေန၊ ဟူသောပါဌ်ဖြင့်။ "ဣဒါနိ၊ ၌။ ကမ္မံ၊ ကို။ န ကရိဿာမ၊ မပြုကုန်လတ္တံ့"။ ဣတိ၊ သို့။ ဓုရံ၊ ကို။ နိက္ခိပိတွာ၊ ချ၍။ ကာယေန၊ ဖြင့်။ အဝုဋ္ဌဟိတွာ၊ မထမူ၍။ နိသိန္နာယ၊ ထိုင်သော။ ပရိသာယပိ၊ ပရိသတ်၌လည်း။ ကမ္မံ၊ ကို။ ကာတုံ၊ ငှာ။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်။ ဣတိ၊ သို့။ ဒဿေတိ၊ ၏။
တေန၊ ထိုကြောင့်။ "ဆန္ဒံ အဝိဿဇ္ဇေတွာ အဝုဋ္ဌိတာယာ"တိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ၏။
ပန၊ ယင်းသို့ ပြသော်လည်း။ ပါဠိယံ၊ ၌။ "အနာပတ္တိ အဝုဋ္ဌိတာယ ပရိသာယာ"တိ၊ ဟူ၍။ သာမညတော၊ အားဖြင့်။ (၈၀) ဝုတ္တတ္တာ စ၊ ဟောအပ်သောကြောင့် လည်းကောင်း။ ဥပေါတထက္ခန္ဓကေ စ၊ ၌လည်း။ "န ဘိက္ခဝေ ပါရိဝါသိကပါရိသုဒ္ဓိဒါနေန ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော အညတြ အဝုဋ္ဌိတာယ ပရိသာယာ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ စ၊ ကြောင့်လည်းကောင်း။ တဒဋ္ဌကထာယမ္ပိ၊ ထိုဥပေါသထက္ခန္ဓကအဋ္ဌကထာ၌လည်း။ "ပါရိဝါသိကပါရိသုဒ္ဓိဒါနံ နာမ ပရိသာယ ဝုဋ္ဌိတကာ-လတော ပဋ္ဌာယ န ဝဋ္ဋတိ၊ အဝုဋ္ဌိတာယ ပန ဝဋ္ဋတီ"တိ၊ ဟူ၍။ ဝုတ္တတ္တာ စ၊ ကြောင့်လည်းကောင်း။ "ကမ္မံ၊ ကို။ န ကရိဿာမိ၊ မပြုအံ့"။ ဣတိ၊ သို့။ ဓုရံ၊ ကို။ နိက္ခိပိတွာ၊ ချ၍။ နိသိန္နာယပိ၊ ထိုင်သော ပရိသတ်၌လည်း။ ကမ္မံ၊ ကို။ ကာတုံ၊ ငှာ။ န ဝဋ္ဋတိ၊ မအပ်သည်ကား။ န၊ မဟုတ်။ ဝဋ္ဋတိ ဧဝ၊ အပ်သည်သာတည်း။ ဣတိ၊ သို့။ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ၏။ (န ကမ္မံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ-ဟု ပဋိသိဓ် နှစ်ချက်ရှိမှ သင့်သည်။)
သေသံ၊ ကြွင်းသော စကားသည်။ ဥတ္တာ‌နမေဝ၊ လျှင်ကတည်း။
အဋ္ဌမော၊ သော။ ကုမာရိဘူတဝဂ္ဂေါ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတော၊ ပြီ။
၁၁၈၁။ ဆတ္တဝဂ္ဂေါ၊ သည်။ ဥတ္တာနော ဧဝ၊ လျှင်ကတည်း။
ခုဒ္ဒကဝဏ္ဏနာနယော၊ သည်။ နိဋ္ဌိတော၊ တည်း။

**၅၊ ပါဋိဒေသနီယကဏ္ဍ**

ပါဋိဒေသနီယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
(၈၁) ၁၂၂၈။ ပါဋိဒေသနီယာဒီသု၊ ပါဋိဒေသနီ အစရှိသည်တို့၌။ ပါဠိဝိနိမုတ္တကေသူတိ၊ ဟူသည်ကား။ ပါဠိယံ၊ ၌။ အနာဂတေသု၊ မလာကုန်သော။ သပ္ပိအာဒီသု၊ ထောပတ်အစရှိသည်တို့၌။
သတ္တာဓိကရဏဝှယာတိ၊ ဟူသည်ကား။ သတ္တ၊ ခုနစ်ပါးကုန်သော။ အဓိ-ကရဏ သမထနာမကာ၊ အဓိကရဏသမထ အမည်ရှိကုန်သော သိက္ခာပုဒ်တို့သည်။
တာဒိသံယေဝ၊ ထိုသို့သဘောရှိသည်သာလျှင်ဖြစ်သော။ တံ အတ္ထ-ဝိနိစ္ဆယံ၊ ထိုအနက်အဆုံးအဖြတ်ကို။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ ဝိဒူ ဝဒန္တိ၊ ပညာရှိတို့ဆိုကုန်၏။ ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။ အတ္ထော၊ အနက်တည်း။
နိဋ္ဌိတာ ယထာ၊ ပြီးသကဲ့သို့။ ဣတိ အယံ၊ ဤသည်ကား။ သမ္ဗန္ဓော၊ စာစပ်တည်း။ (ဤ ယထာ နိဋ္ဌိတာ-စသော ဂါထာကား ယခုကာလ အဋ္ဌကထာစာကိုယ်တို့၌ မရှိကုန်။)
သဗ္ဗာသဝပဟန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ သဗ္ဗာသဝံ၊ ခပ်သိမ်းသော အာသဝေါကို။ ဝိဃာတကံ၊ သတ်တတ်သော။ အရဟတ္တမဂ္ဂံ၊ အရဟတ္တမဂ်ကို။
ပဿန္တု နိဗ္ဗုတိန္တိ၊ ဟူသည်ကား။ မဂ္ဂဉာဏေန၊ မဂ်ဉာဏ်ဖြင့်။ နိဗ္ဗာနံ၊ နိဗ္ဗာန်ကို။ သစ္ဆိကရောန္တု၊ မျက်မှောက်ပြုစေကုန်သတည်း။ ဝါ၊ တနည်းကား။ ပပ္ပေါန္တူ-တိပိ၊ ပပ္ပေါန္တု ဟူ၍လည်း။ ပါဌော၊ ပါဌ်ရှိ၏။
တတ္ထ၊ ထိုပါဌ်၌။ "နိဗ္ဗုတိ"န္တိ ပဒေန၊ နိဗ္ဗုတိံ ဟူသောပုဒ်ဖြင့်။ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနံ၊ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်ကို။ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ယူအပ်၏။
ဣတိ ဣမိနာ အနုက္ကမေန၊ ဤသဒ္ဒါအစဉ် အနက်အစဉ်ဖြင့်။ သမန္တ-ပါသာဒိကာယ၊ သမန္တပါသာဒိကအမည်ရှိသော။ ဝိနယဋ္ဌကထာယ၊ ဝိနည်းအဋ္ဌကထာ၏။ ဋီကာယံ၊ ဋီကာဖြစ်သော။ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ၊ ဝိမတိဝိနောဒနီကျမ်း၌။
ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာနယော၊ ဘိက္ခုနီဝိဘင်းကို ဖွင့်ကြောင်းဖြစ်သောနည်းသည်။ နိဋ္ဌိ‌တော၊ ပြီးပြီ။
ဥဘတောဝိဘင်္ဂဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။