54. Dvādasame jātibhūmiyan ti ettha jananaṃ jāti , jātiyā bhūmi jātibhūmi , jātaṭṭhānaṃ .Taṃ kho panetaṃ neva kosalamahārājādīnaṃ , na caṅkibrāhmaṇādīnaṃ , na sakkasuyāmasantusitādīnaṃ
V3.111 , na asītimahāsāvakānaṃ , na aññesaṃ sattānaṃ ‘‘ jātibhūmī ’’ ti vuccati .Yassa pana jātadivase dasasahassī lokadhātu ekaddhajamālāvippakiṇṇakusumavāsacuṇṇagaṇasugandhā sabbapāliphullamiva nandanavanaṃ virocamānā paduminipaṇṇe udakabindu viya akampittha , jaccandhādīnañca rūpadassanādīni anekāni pāṭihāriyāni pavattiṃsu .Tassa sabbaññubodhisattassa jātaṭṭhānaṃ , sātisayassa pana janakakapilavatthusannissayo ‘‘ jātibhūmī ’’ ti vuccati .Jātibhūmakā upāsakāti jātibhūmivāsino upāsakā .Santanetvā sabbaso tanetvā pattharitvā ṭhitamūlāni mūlasantānakāni .Tāni pana atthato mūlāniyevāti āha ‘‘ mūlasantānakānanti mūlānan ’’ ti .
Jātadivase āvudhānaṃ jotitattā , rañño aparimitassa ca sattakāyassa anatthato paripālanasamatthatāya ca ‘‘ jotipālo ’’ ti laddhanāmattā vuttaṃ ‘‘ nāmena jotipālo ’’ ti .Govindoti govindiyābhisekena abhisitto , govindassa ṭhāne ṭhapanābhisekena abhisittoti attho .Taṃ kira tassa brāhmaṇassa kulaparamparāgataṃ ṭhānantaraṃ .Tenāha ‘‘ ṭhānena mahāgovindo ’’ ti .Gavaṃ paññañca vindati paṭilabhatīti govindo , mahanto govindoti mahāgovindo .Mahāgovindo ca amhākaṃ bodhisattoyeva .So kira disampatissa nāma rañño purohitassa govindabrāhmaṇassa putto hutvā attano pitussa ca rañño ca accayena tassa putto reṇu , sahāyā
M3.119 cassa sattabhū , brahmadatto , vessabhū , bharato , dve dhataraṭṭhāti ime satta rājāno yathā aññamaññaṃ na vivadanti .Evaṃ rajje patiṭṭhāpetvā tesaṃ atthadhamme anusāsante jambudīpatale sabbesaṃ rājāva raññaṃ , brahmāva brāhmaṇānaṃ , devova gahapatikānaṃ sakkato garukato mānito pūjito apacito uttamagāravaṭṭhānaṃ ahosi .Tena vuttaṃ ‘‘ reṇuādīnaṃ sattannaṃ rājūnaṃ purohito ’’ ti .Imeva satta bhāradhārā mahārājāno .Vuttañhetaṃ –‘‘ Sattabhū brahmadatto ca , vessabhū bharato saha ;Reṇu dve ca dhataraṭṭhā , tadāsuṃ satta bhāradhā ’’ ti .( dī . ni . aṭṭha .2.308);Rañño diṭṭhadhammikasamparāyikatthānaṃ puro vidhānato pure saṃvidhānato purohito .
Kodhāmagandhenāti kodhasaṅkhātena pūtigandhena .
Karuṇā assa atthīti karuṇan ti sapubbabhāgakaruṇajjhānaṃ vuttanti āha ‘‘ karuṇāya ca karuṇāpubbabhāge ca ṭhitā ’’ ti .
Yakāro sandhivasena āgatoti āha ‘‘ yeteti ete ’’ ti .
Arahattato paṭṭhāya sattamoti sakadāgāmī .
Sakadāgāmiṃ
V3.112 upādāyāti sakadāgāmibhāvaṃ paṭicca .Sakadāgāmissa hi pañcindriyāni sakadāgāmibhāvaṃ paṭicca mudūni nāma honti .Sesamettha suviññeyyameva .