Ettha pana saṅkheparucittā ācariyassa saddalakkhaṇaṃ avicāretvā atthameva pucchaṃ katvā vissajjetuṃ ‘‘ kathinaṃ attharituṃ ke labhanti , ke na labhantī ’’ tiādimāha .Tattha ke labhantīti ke sādhentīti attho .
Pañca janā labhantīti pañca janā sādhenti .Kathinadussassa hi dāyakā pacchimakoṭiyā cattāro honti , eko paṭiggāhakoti .‘‘ Tatra , bhikkhave , yvāyaṃ catuvaggo bhikkhusaṅgho ṭhapetvā tīṇi kammāni upasampadaṃ pavāraṇaṃ abbhānan ’’ ti campeyyakkhandhake ( mahāva .388) vuttattā na pañcavaggakaraṇīyanti gahetabbaṃ .
Paṭhamappavāraṇāya pavāritāti idaṃ vassacchedaṃ akatvā vassaṃvutthabhāvasandassanatthaṃ vuttaṃ antarāyena apavāritānampi vutthavassānaṃ kathinatthārasambhavato .
Teneva ‘‘ appavāritā vā ’’ ti avatvā ‘‘ chinnavassā vā pacchimikāya upagatā vā na labhantī ’’ ti ettakameva vuttaṃ .
Aññasmiṃ vihāre vutthavassāpi
M2.93 na labhantīti nānāsīmāya aññasmiṃ vihāre vutthavassā imasmiṃ vihāre kathinatthāraṃ na labhantīti attho .Sabbeti chinnavassādayo , anupagatāpi tattheva saṅgahitā .Ānisaṃsan ti kathinānisaṃsacīvaraṃ .Ekaṃ atthatacīvaraṃyeva hi kathinacīvaraṃ nāma hoti , avasesāni cīvarāni vā sāṭakā vā kathinānisaṃsāyeva nāma .Vakkhati hi ‘‘ avasesakathinānisaṃse balavavatthāni vassāvāsikaṭhitikāya dātabbānī ’’ ti .( Vi . saṅga . aṭṭha .226) itaresan ti purimikāya upagatānaṃ .
So ce pacchimikāya upasampajjati , gaṇapūrako ceva hoti , ānisaṃsañca labhatīti iminā sāmaṇerānaṃ vassūpagamanaṃ anuññātaṃ hoti .So hi purimikāya vassūpagatattā ānisaṃsaṃ labhati , pacchimikāya pana upasampajjitattā gaṇapūrako hotīti .
Sace purimikāya upagatā kathinatthārakusalā na hontītiādinā ‘‘ aṭṭhadhammakovido bhikkhu , kathinatthāramarahatī ’’ ti vinayavinicchaye ( vi . vi .2704) āgatattā sayaṃ ce aṭṭhadhammakusalo , sayameva attharitabbaṃ .No ce , aññe aṭṭhadhammakusale pariyesitvā netabbā , evaṃ akatvā kathinaṃ attharituṃ na vaṭṭatīti dasseti .
Kathinaṃ attharāpetvāti sakāritavacanena tehi bāhirato āgatattherehi sayaṃ kathinaṃ na attharitabbaṃ , sabbapubbakiccādikaṃ saṃvidahitvā te
V2.69 purimikāya vassūpagatā antosīmaṭṭhabhikkhūyeva attharāpetabbāti dasseti , aññathā añño kathinaṃ attharati , añño ānisaṃsaṃ labhatīti āpajjati , na panevaṃ yujjati .Vakkhati hi ‘‘ ānisaṃso pana itaresaṃyeva hotī ’’ ti .Dānañca bhuñjitvāti khādanīyabhojanīyabhūtaṃ annapānādidānaṃ bhuñjitvā .Na hi te vatthudānaṃ labhanti .Kathinacīvaraṃ
M2.94 demāti dātuṃ vaṭṭatīti ettha ‘‘ saṅghassa kathinacīvaraṃ demā ’’ ti vattabbaṃ .Evañhi sati ‘‘ idaṃ saṅghassa kathinadussaṃ uppannan ’’ ti ( mahāva .307) kammavācāya sameti .Atha ca pana pubbe kataparicayattā ‘‘ saṅghassā ’’ ti avuttepi sampadānaṃ pākaṭanti katvā avuttaṃ siyāti .Ettheke ācariyā vadanti ‘‘ saṅghassāti avuttepi kāle dinnaṃ saṅghikaṃ hotī ’’ ti , tatrevaṃ vattabbaṃ ‘‘ na kāle dinnaṃ sabbaṃ saṅghikaṃ hotī ’’ ti .Kathaṃ viññāyatīti ce ?‘‘ Yañca kālepi saṅghassa vā idaṃ akālacīvaranti , puggalassa vā idaṃ tuyhaṃ dammītiādinā nayena dinnaṃ , etaṃ akālacīvaraṃ nāmā ’’ ti kaṅkhāvitaraṇiyaṃ ( kaṅkhā . aṭṭha . akālacivarasikkhāpadavaṇṇanā ) āgatattā puggalikampi hotīti viññāyati , tasmā parammukhāpi nāmaṃ vatvā sammukhāpi pādamūle ṭhapetvā dinnaṃ puggalikameva hoti , na saṅghikaṃ .Vuttañhetaṃ aṭṭhakathāyaṃ ( mahāva . aṭṭha .379)‘‘ puggalassa detīti ‘ imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa dammī ’ ti evaṃ parammukhā vā , pādamūle ṭhapetvā ‘ imaṃ , bhante , tumhākaṃ dammī ’ ti evaṃ sammukhā vā detī ’’ ti .Evaṃ puggalike sati taṃ cīvaraṃ saṅghassa bhājetabbaṃ hoti vā na hoti vāti ?So puggalo attano saddhivihārikaantevāsikabhūtassa saṅghassa vā aññassa sahadhammikasaṅghassa vā bhājetukāmo bhājeyya , abhājetukāmo ‘‘ bhājetū ’’ ti na kenaci vacanīyo .Kathaṃ viññāyatīti ce ?‘‘ Na hi puggalassa ādissa dinnaṃ kenaci bhājanīyaṃ hotī ’’ ti ṭīkāsu āgamanato viññāyati .Atheke ācariyā evaṃ vadanti ‘‘ kathinassa ekaṃ mūlaṃ saṅghoti ( pari .408) vuttattā puggalaṃ uddissa dinnepi saṅghāyattaṃ saṅghikaṃ hoti .Yathā kiṃ ‘ sīmāya dammi , senāsanassa dammī ’ ti vuttepi taṃ dānaṃ saṅghikaṃ hoti , yathā ca ‘ kathinacīvaraṃ dammī ’ ti vutte saṅghikaṃ hotī ’’ ti .
TatrevaṃM2.95 vicāretabbaṃ –‘‘ kathinassa ekaṃ mūlaṃ saṅgho ’’ ti vacanaṃ ( pari .408) kathinassa mūlaṃ kathinassa kāraṇaṃ dasseti .Yathā hi mūle vijjamāne rukkho tiṭṭhati , avijjamāne na tiṭṭhati , tasmā mūlaṃ rukkhassa kāraṇaṃ hoti , patiṭṭhaṃ hoti , evaṃ saṅghe vijjamāneV2.70 kathinaṃ hoti , no avijjamāne , tasmā saṅgho kathinassa mūlaṃ kathinassa kāraṇaṃ nāma hoti .Kathaṃ saṅghe vijjamāne kathinaṃ hoti ?Sabbantimena paricchedena catuvaggabhūtena saṅghena atthārārahassa bhikkhuno ñattidutiyakammavācāya kathinacīvare dinneyeva tena cīvarena atthataṃ kathinaṃ nāma hoti , no adinne , tasmā catuvaggasaṅghe alabbhamāne sahassakkhattuṃ ‘‘ kathinaṃ dammī ’’ ti vuttepi kathinaṃ nāma na hoti , tasmā upacārasīmāya paricchinne vihāre eko vā dve vā tayo vā cattāro vā bhikkhū viharanti , tattha kathinacīvare uppanne aññato pariyesitvā catuvaggasaṅgho eko paṭiggāhakoti pañcannaṃ bhikkhūnaṃ pūraṇe sati kathinaṃ attharituṃ labhati , nāsati , evaṃ saṅghe vijjamāneyeva kathinaṃ nāma hoti , no avijjamāne , tasmā saṅghassa kathinassa mūlabhūtataṃ kāraṇabhūtataṃ sandhāya ‘‘ kathinassa ekaṃ mūlaṃ saṅgho ’’ ti vuttaṃ .‘‘ Kathinan ’’ ti vutte saṅghikaṃyeva hoti , no puggalikanti adhippāyo etasmiṃ pāṭhe na labbhati .Yathā kiṃ ‘‘ kiccādhikaraṇassa ekaṃ mūlaṃ saṅgho ’’ ti ( cūḷava .219) ettha apalokanakammañattikammañattidutiyakammañatticatutthakammasaṅkhātaṃ kiccādhikaraṇaṃ catuvaggādike saṅghe vijjamāneyeva hoti , no avijjamāne , tasmā saṅghassa kiccādhikaraṇassa mūlabhūtataṃ kāraṇabhūtataṃ sandhāya ‘‘ kiccādhikaraṇassa ekaṃ mūlaṃ saṅgho ’’ ti vuccati , evaṃsampadamidaṃ daṭṭhabbaṃ .
YadipiM2.96 vuttaṃ ‘‘ yathā ‘ sīmāya dammi , senāsanassa dammī ’ tiādīsu taṃ dānaṃ saṅghāyattameva hoti , tathā ‘ kathina dammī ’ ti vutte puggalaṃ uddissa dinnepi saṅghāyattameva saṅghikameva hotī ’’ ti , tathāpi evaṃ vicāraṇā kātabbā –‘‘ sīmāya dammi , senāsanassa dammī ’’ tiādīsu sīmā ca senāsanañca dānapaṭiggāhakā na honti , tasmā sīmaṭṭhassa ca senāsanaṭṭhassa ca saṅghassa āyattaṃ hoti , puggalo pana dānapaṭiggāhakova , tasmā ‘‘ imaṃ kathinacīvaraṃ itthannāmassa bhikkhuno dammī ’’ ti parammukhā vā tassa bhikkhuno pādamūle ṭhapetvā sammukhā vā dinnaṃ kathaṃ saṅghāyattaṃ saṅghasantakaṃ bhaveyya , evaṃ saṅghassa apariṇataṃ puggalikacīvaraṃ saṅghassa pariṇāmeyya , navasu adhammikadānesu ekaṃ bhaveyya , tassa cīvarassa paṭiggahopi navasu adhammikapaṭiggahesu eko bhaveyya , tassa cīvarassa paribhogopi navasu adhammikaparibhogesu eko bhaveyya .Kathaṃ viññāyatīti ce ?Nava adhammikāni dānānīti saṅghassa pariṇataṃ aññasaṅghassa vā cetiyassa vā puggalassa vā pariṇāmeti , cetiyassa pariṇataṃ aññacetiyassa vā saṅghassa vā puggalassa vā pariṇāmeti , puggalassa pariṇataṃ aññapuggalassaV2.71 vā saṅghassa vā cetiyassa vā pariṇāmeti ,‘‘ nava adhammikā paribhogā ’’ ti āgataṃ parivārapāḷiñca ( pari .329)‘‘ nava paṭiggahaparibhogāti etesaṃyeva dānānaṃ paṭiggahā ca paribhogā cā ’’ ti āgataṃ aṭṭhakathañca ( pari . aṭṭha .329) oloketvā viññāyatīti .
Athāpi evaṃ vadanti – dāyako saṅghattherassa vā ganthadhutaṅgavasena abhiññātassa vā bhattuddesakassa vā pahiṇati ‘‘ amhākaṃ bhattaggahaṇatthāya aṭṭha bhikkhū gahetvā āgacchathā ’’ ti , sacepi ñātiupaṭṭhākehi pesitaṃM2.97 hoti , ime tayo janā pucchituṃ na labhanti .Āruḷhāyeva mātikaṃ , saṅghato aṭṭha bhikkhū uddisāpetvā attanavamehi gantabbaṃ .Kasmā ?Bhikkhusaṅghassa hi ete bhikkhū nissāya lābho uppajjatīti .Ganthadhutaṅgādīhi pana anabhiññāto āvāsikabhikkhu pucchituṃ labhati , tasmā tena ‘‘ kiṃ saṅghato gaṇhāmi , udāhu ye jānāmi , tehi saddhiṃ āgacchāmī ’’ ti mātikaṃ āropetvā yathā dāyakā vadanti , tathā paṭipajjitabbanti ( cūḷava . aṭṭha .325), īdisesu ṭhānesu ‘‘ saṅghassa lābho puggalaṃ upanissāya uppajjatī ’’ ti vacanaṃ upanidhāya ‘‘ saṅghassa lābho puggalaṃ nissāya uppajjati , puggalassa pattalābho saṅghaṃ āmasitvā dento saṅghāyatto hotī ’’ ti viññāyatīti .
Imasmimpi vacane evaṃ vicāraṇā kātabbā – tasmiṃ tu nimantane na puggalaṃyeva nimanteti , atha kho sasaṅghaṃ puggalaṃ nimanteti .Tattha tu ‘‘ saṅghan ’’ ti avatvā ‘‘ aṭṭha bhikkhū ’’ ti vuttattā ‘‘ kiṃ saṅghato gaṇhāmi , udāhu ye jānāmi , tehi saddhiṃ āgacchāmī ’’ ti anabhiññāto puggalo pucchituṃ labhati .Saṅghattherassa pana saṅghaṃ pariharitvā vasitattā ‘‘ aṭṭha bhikkhū ’’ ti vutte saṅghaṃ ṭhapetvā aññesaṃ gahaṇakāraṇaṃ natthi , ganthadhutaṅgavasena abhiññātapuggalopi saṅghassa puññanissitattā ‘‘ aṭṭha bhikkhū ’’ ti vutte saṅghatoyeva gaṇhāti , bhattuddesakassapi devasikaṃ saṅghasseva bhattavicāraṇattā ‘‘ aṭṭha bhikkhū ’’ ti vutte saṅghaṃ ṭhapetvā aññesaṃ gahaṇakāraṇaṃ natthi .Evaṃ ‘‘ aṭṭha bhikkhū gahetvā āgacchathā ’’ ti saha saṅghena nimantitattā ‘‘ ime tayo janā pucchituṃ na labhantī ’’ ti vuttaṃ , na ‘‘ tvaṃ āgacchāhī ’’ ti puggalasseva nimantane satipi saṅghaṃM2.98 gahetvā āgantabbatoti .Evaṃ ‘‘ aṭṭha bhikkhū gahetvā āgacchathā ’’ ti sasaṅghasseva puggalassa nimantitattā saṅgho gahetabbo hoti , na ‘‘ tumhe āgacchathā ’’ ti puggalasseva nimantitattā , tasmā ‘‘ puggalassa lābho saṅghāyatto ’’ ti na sakkā vattuṃV2.72 , aṭṭhakathādīsu pakaraṇesupi ‘‘ puggalaṃ nissāya saṅghassa lābho uppajjati ’’ icceva vutto , na ‘‘ puggalassa lābho saṅghāyatto ’’ ti .Cīvaralābhakhettabhūtāsu aṭṭhasu mātikāsu ca ‘‘ saṅghassa detī ’’ ti ca visuṃ ,‘‘ puggalassa detī ’’ ti ca visuṃ āgataṃ .Puggalassa detīti ‘‘ imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa dammī ’’ ti evaṃ parammukhā vā , pādamūle ṭhapetvā ‘‘ imaṃ bhante tumhākaṃ dammī ’’ ti evaṃ sammukhā vā detīti .
Idāni pana cīvaraṃ dātukāmā upāsakā vā upāsikāyo vā sayaṃ anāgantvā puttadāsādayo āṇāpentāpi ‘‘ imaṃ cīvaraṃ itthannāmassa therassa dethā ’’ ti vatvā puggalasseva dāpenti , sāmaṃ gantvā dadantāpi pādamūle ṭhapetvā vā hatthe ṭhapetvā vā hatthena phusāpetvā vā dadanti ‘‘ imaṃ , bhante , cīvaraṃ tumhe uddissa ettakaṃ dhanaṃ pariccajitvā kataṃ , evañca evañca hatthakammaṃ katvā sampāditaṃ , tasmā tumhe nivāsatha pārupatha paribhuñjathā ’’ tiādīni vadanti , tassa puggalassa paribhogakaraṇameva icchanti , na saṅghassa dānaṃ .Keci atuṭṭhakathampi kathenti .Evaṃ puggalameva uddissa dinnacīvarassa saṅghena āyattakāraṇaṃ natthi .‘‘ Sace pana ‘ idaṃ tumhākañca tumhākaṃ antevāsikānañca dammī ’ ti evaṃ vadati , therassa ca antevāsikānañca pāpuṇātī ’’ ti ( mahāva . aṭṭha .379) āgamanato evaṃ vatvā dente pana ācariyantevāsikānaṃ pāpuṇāti , anantevāsikassa pana na pāpuṇāti .‘‘ Uddesaṃ gahetuṃ āgato gahetvā gacchanto ca atthi , tassapi pāpuṇātī ’’ ti āgamanatoM2.99 bahisīmaṭṭhassa dhammantevāsikassapi pāpuṇāti .‘‘ Tumhehi saddhiṃ nibaddhacārikabhikkhūnaṃ dammīti vutte uddesantevāsikānaṃ vattaṃ katvā uddesaparipucchādīni gahetvā vicarantānaṃ sabbesaṃ pāpuṇātī ’’ ti ( mahāva . aṭṭha .379) āgamanato evaṃ vatvā dente dhammantevāsikānaṃ vattapaṭipattikārakānañca antevāsikānaṃ pāpuṇāti .Evaṃ dāyakānaṃ vacanānurūpameva dānassa pavattanato ‘‘ yathā dāyakā vadanti , tathā paṭipajjitabban ’’ ti ( cūḷava . aṭṭha .325) aṭṭhakathācariyā vadanti .
Evaṃ idāni dāyakā yebhuyyena puggalasseva denti , satesu sahassesu ekoyeva paṇḍito bahussuto dāyako saṅghassa dadeyya , puggalikacīvarañca saṅghikabhavanatthāya akariyamānaṃ na ñattiyā kammavācāya ca arahaṃ hoti .Kathaṃ viññāyatīti ce ?Ñattikammavācāvirodhato .Kathaṃ virodhoti ce ?Ñattiyā kammavācāya ca ‘‘ idaṃ saṅghassa kathinadussaṃ uppannan ’’ ti kathinacīvarassaV2.73 saṅghikabhāvo vutto , idāni pana taṃ cīvaraṃ ‘‘ puggalassa dinnaṃ puggalikan ’’ ti vacanatthānurūpato puggalikaṃ hoti , evampi virodho .‘‘ Saṅgho imaṃ kathinadussaṃ itthannāmassa bhikkhuno dadeyya kathinaṃ attharitun ’’ ti ettha ca saṅghoti dhātuyā kattā hoti , bhikkhunoti sampadānaṃ , idha pana saṅghassa tasmiṃ kathinacīvare anissarabhāvato saṅgho kattā na hoti , bhikkhu paṭiggāhalakkhaṇābhāvato sampadānaṃ na hoti , evampi virodho .Dāyakena pana saṅghassa pariccattattā saṅghikabhūtaṃ kathinacīvaraṃ yasmiṃ kāle saṅgho kathinaṃ attharituṃ aṭṭhaṅgasamannāgatassa bhikkhuno deti , tasmiṃ kāle ñattidutiyakammavācaṃ idāni manussā ‘‘ ñattī ’’ ti voharanti , tañca cīvaraṃ ‘‘ ñattiladdhacīvaran ’’ ti , taṃ cīvaradāyakañca ‘‘ ñattiladdhadāyako ’’ tiM2.100 , tasmā saṅghikacīvarameva ñattiladdhaṃ hoti , no puggalikacīvaraṃ .Ñattiladdhakālato pana paṭṭhāya taṃ cīvaraṃ puggalikaṃ hoti .Kasmā ?Atthārakapuggalassa cīvarabhāvatoti .