814. Chaṭṭhabalaniddese āsayan ti yattha sattā āsayanti nivasanti , taṃ tesaṃ nivāsaṭṭhānaṃ diṭṭhigataṃ vā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ vā .Anusayan ti appahīnānusayitaṃ
M0.440 kilesaṃ .Caritan ti kāyādīhi abhisaṅkhataṃ kusalākusalaṃ .Adhimuttan ti ajjhāsayaṃ .Apparajakkhetiādīsu paññāmaye akkhimhi appaṃ parittaṃ rāgadosamoharajaṃ etesanti apparajakkhā .Tasseva mahantatāya mahārajakkhā .Ubhayenāpi mandakilese mahākilese ca satte dasseti .Yesaṃ saddhādīni indriyāni tikkhāni , te tikkhindriyā .Yesaṃ tāni mudūni , te mudindriyā .Yesaṃ āsayādayo koṭṭhāsā sundarā , te svākārā .Viparītā dvākārā .Ye kathitakāraṇaṃ sallakkhenti , sukhena sakkā honti viññāpetuṃ , te suviññāpayā .Viparītā duviññāpayā .Ye ariyamaggapaṭivedhassa anucchavikā upanissayasampannā , te bhabbā .Viparītā abhabbā . 815. Evaṃ
V0.433 chaṭṭhabalassa mātikaṃ ṭhapetvā idāni yathāpaṭipāṭiyā bhājento katamo ca sattānaṃ āsayotiādimāha .Tattha
P0.459 sassato lokotiādīnaṃ attho heṭṭhā nikkhepakaṇḍavaṇṇanāyaṃ ( dha . sa . aṭṭha .1105) vuttoyeva .Iti bhavadiṭṭhisannissitā vāti evaṃ sassatadiṭṭhiṃ vā sannissitā .Sassatadiṭṭhi hi ettha bhavadiṭṭhīti vuttā ;ucchedadiṭṭhi ca vibhavadiṭṭhīti .Sabbadiṭṭhīnañhi sassatucchedadiṭṭhī hi saṅgahitattā sabbepi diṭṭhigatikā sattā imāva dve diṭṭhiyo sannissitā honti .Vuttampi cetaṃ –‘‘ dvayasannissito kho panāyaṃ , kaccāna , loko yebhuyyena – atthitañceva natthitañcā ’’ ti ( saṃ . ni .2.15).Ettha hi atthitāti sassataṃ , natthitāti ucchedo .Ayaṃ tāva vaṭṭasannissitānaṃ puthujjanasattānaṃ āsayo .Idāni vivaṭṭasannissitānaṃ suddhasattānaṃ āsayaṃ dassetuṃ ete vā pana ubho ante anupagammātiādi vuttaṃ .Tattha ete vā panāti eteyeva .Ubho anteti sassatucchedasaṅkhāte dve ante .Anupagammāti anallīyitvā .Idappaccayatā paṭiccasamuppannesu dhammesūti idappaccayatāya ceva paṭiccasamuppannadhammesu ca .Anulomikā khantīti vipassanāñāṇaṃ .Yathābhūtaṃ vā ñāṇan ti maggañāṇaṃ .Idaṃ vuttaṃ hoti – yā paṭiccasamuppāde ceva paṭiccasamuppannadhammesu ca ete ubho sassatucchedaante anupagantvā vipassanā paṭiladdhā , yañca tato uttarimaggañāṇaṃ – ayaṃ sattānaṃ āsayo , ayaṃ vaṭṭasannissitānañca vivaṭṭasannissitānañca sabbesampi sattānaṃ āsayo , idaṃ vasanaṭṭhānanti .Ayaṃ ācariyānaṃ samānatthakathā .
Vitaṇḍavādī
M0.441 panāha –‘ maggo nāma vāsaṃ viddhaṃsento gacchati , nanu tvaṃ maggo vāsoti vadesī ’ ti ?So vattabbo ‘ tvaṃ ariyavāsabhāṇako hosi na hosī ’ ti ?Sace pana ‘ na homī ’ ti vadati ,‘ abhāṇakatāya na jānāsī ’ ti vattabbo .Sace ‘ bhāṇakosmī ’ ti vadati ,‘ suttaṃ āharā ’ ti vattabbo .Sace āharati , iccetaṃ kusalaṃ ;no ce āharati sayaṃ āharitabbaṃ –‘‘ dasayime , bhikkhave , ariyavāsā , ye ariyā āvasiṃsu vā āvasanti vā āvasissanti vā ’’ ti ( a . ni .10.19).Etañhi suttaṃ maggassa vāsabhāvaṃ dīpeti .TasmāP0.460 sukathitamevetanti .Idaṃ pana bhagavā sattānaṃ āsayaṃ jānanto imesañca diṭṭhigatānaṃ vipassanāñāṇamaggañāṇānaṃ appavattikkhaṇepi jānāti eva .Vuttampi cetaṃ –
‘‘ KāmaṃV0.434 sevantaññeva jānāti ‘ ayaṃ puggalo kāmagaruko kāmāsayo kāmādhimutto ’ ti .Nekkhammaṃ sevantaññeva jānāti ‘ ayaṃ puggalo nekkhammagaruko nekkhammāsayo nekkhammādhimutto ’ ti .Byāpādaṃ … pe … abyāpādaṃ … thinamiddhaṃ … pe … ālokasaññaṃ nekkhammaṃ sevantaññeva jānāti sevantaññeva jānāti ‘ ayaṃ puggalo ālokasaññāgaruko ālokasaññāsayo ālokasaññādhimutto ’’ ti ( paṭi . ma .1.113).