Sukhaṃ supatītiādīsu yaṃ vattabbaṃ , taṃ ekādasakanipāte vakkhāma .Sukhaṃ supatītiādīsu ( a . ni . aṭṭha .3.11.15; visuddhi 1.258) yathā sesajanā samparivattamānā kākacchamānā dukkhaṃ supanti , evaṃ asupitvā sukhaṃ supati , niddaṃ okkantopi samāpattiṃ samāpanno viya hoti .Sukhaṃ paṭibujjhatīti yathā aññe nitthunantā vijambhantā samparivattantā dukkhaṃ paṭibujjhanti , evaṃ appaṭibujjhitvā vikasamānamiva padumaṃ sukhaṃ nibbikāraṃ paṭibujjhati .
Na pāpakaṃ supinan ti pāpakameva na passati , bhadrakaṃ pana vuḍḍhikāraṇabhūtaṃP7.1346 passati .
Anubhūtapubbavasena devatūpasaṃhāravasena cassa bhaddakameva supinaṃ hoti , na pāpakanti āha ‘‘ pāpakameva na passatī ’’ tiādi .Dhātukkhobhahetukampi cassa bahulaṃ bhaddakameva siyā yebhuyyena cittajarūpānuguṇatāya utuāhārajarūpānaṃ .Tattha pāpakameva na passatīti yathā aññe attānaṃ corehi samparivāritaṃ viya , vāḷehi upaddutaṃ viya , papāte patantaṃ viya ca passanti , evaṃ pāpakameva supinaṃ na passati .Bhadrakaṃ pana vuḍḍhikāraṇabhūtaṃ passatīti cetiyaṃ vandanto viya , pūjaṃ karonto viya , dhammaṃ suṇanto viya ca hoti .‘‘ Na pāpakaṃ supinaṃ passatī ’’ ti vacanassa atthāpattinayaṃ dassento āha ‘‘ bhadrakaṃ panā ’’ tiādi .Vuddhikāraṇabhūtan ti vuddhiyā kāraṇabhūtaṃ supinanti sambandho .
Manussānaṃ piyo hotīti ure āmukkamuttāhāro viya , sīse piḷandhamālā viya ca manussānaṃ piyo hoti manāpo .Amanussānaṃ piyo hotīti yatheva ca manussānaṃ piyo , evaṃ amanussānampi piyo hoti visākhatthero viya .Nāssa aggi vā visaṃ vā satthaṃ vā kamatīti mettāvihārissa kāye uttarāya upāsikāya viya aggi vā , saṃyuttabhāṇakacūḷasīvattherassevaM3.483 visaṃ vā , saṃkiccasāmaṇerasseva satthaṃ vā na kamati na pavisati , nāssa kāyaṃ vikopetīti vuttaṃ hoti .Dhenuvatthumpi cettha kathayanti , ekā kira dhenu vacchakassa khīradhāraṃ muñcamānā aṭṭhāsi .Eko luddako ‘‘ taṃ vijjhissāmī ’’ ti hatthena samparivattetvā dīghadaṇḍakaṃ sattiṃ muñci .Sā tassā sarīraṃ āhacca tālapaṇṇaṃ viya vivaṭṭamānā gatā , neva upacārabalena na appanābalena , kevalaṃ pana vacchake balavahitacittatāya .Evaṃ mahānubhāvā mettā .
Devatā rakkhantīti ārakkhadevatā dhammikaṃ rakkhaṃ paccupaṭṭhāpenti .
Devatā rakkhantīti ettha sāmaññato vuttepi ārakkhadevatāyeva gahetabbāti āha ‘‘ ārakkhadevatā ’’ ti .Ārakkhadevatā nāma bhummadevādayo .
Tuvaṭaṃ cittaṃ samādhiyatīti khippaṃ cittaṃ samādhiyati .
Khippan ti bhāvanapuṃsakaṃ .Iminā tuvaṭaṃ cittan ti ettha tuvaṭasaddo khippapariyāyoti dasseti .Khippaṃ samādhiyatīti kenaci paripanthena parihīnajjhānassa byāpādassa dūrasamanussaritabhāvato khippameva samādhiyati .
Mukhavaṇṇo vippasīdatīti bandhanā pamuttatālapakkaṃ viya cassa vippasannavaṇṇaṃ mukhaṃ hoti .Asammūḷho kālaṃV3.442 karotīti mettāvihārino sammohamaraṇaṃ nāma natthi , asammūḷhova niddaṃ okkamanto viya kālaṃ karoti .Uttari appaṭivijjhantoti mettājhānato uttariṃ arahattaṃ asacchikaronto sekho vā puthujjano vā hutvā kālaṃ karonto brahmalokūpago hoti .
Uttarimappaṭivijjhantoti ettha ‘‘ uttarin ’’ ti padassa avadhipekkhattā tassa avadhi ca uttarisaddassa idha arahattavācakabhāvañca vidhadhātuyā sacchikaraṇatthañca dassento āha ‘‘ mettājhānato ’’ tiādi .Tattha ‘‘ mettājhānato ’’ ti iminā avadhiṃ dasseti ,‘‘ arahattan ’’ ti iminā ‘‘ uttarin ’’ ti padassa sarūpatthaṃ dasseti ,‘‘ asacchikaronto ’’ ti iminā vidhadhātuyā sacchikaraṇatthaṃ dasseti .
Sesaṃ sabbattha uttānamevāti .
Sabbatthāti sabbesu ekādasakesu .