Issues
Select Version
Chakkanipāta-aṭṭhakathā
  • 1. Āhuneyyavaggo
  • 1. Paṭhamaāhuneyyasuttavaṇṇanā
  • 2. Dutiyaāhuneyyasuttavaṇṇanā
  • 5-7. Ājānīyasuttattayavaṇṇanā
  • 8-9. Anuttariyasuttādivaṇṇanā
  • 10. Mahānāmasuttavaṇṇanā
  • 2. Sāraṇīyavaggo
  • 1. Paṭhamasāraṇīyasuttavaṇṇanā
  • 2. Dutiyasāraṇīyasuttavaṇṇanā
  • 3. Nissāraṇīyasuttavaṇṇanā
  • 4. Bhaddakasuttavaṇṇanā
  • 5. Anutappiyasuttavaṇṇanā
  • 6. Nakulapitusuttavaṇṇanā
  • 7. Soppasuttavaṇṇanā
  • 8. Macchabandhasuttavaṇṇanā
  • 9. Paṭhamamaraṇassatisuttavaṇṇanā
  • 10. Dutiyamaraṇassatisuttavaṇṇanā
  • 3. Anuttariyavaggo
  • 1-2. Sāmakasuttādivaṇṇanā
  • 3. Bhayasuttavaṇṇanā
  • 4. Himavantasuttavaṇṇanā
  • 5. Anussatiṭṭhānasuttavaṇṇanā
  • 6. Mahākaccānasuttavaṇṇanā
  • 7. Paṭhamasamayasuttavaṇṇanā
  • 8. Dutiyasamayasuttavaṇṇanā
  • 9. Udāyīsuttavaṇṇanā
  • 10. Anuttariyasuttavaṇṇanā
  • 4. Devatāvaggo
  • 1. Sekhasuttavaṇṇanā
  • 2-3. Aparihānasuttadvayavaṇṇanā
  • 4. Mahāmoggallānasuttavaṇṇanā
  • 5. Vijjābhāgiyasuttavaṇṇanā
  • 6. Vivādamūlasuttavaṇṇanā
  • 7. Dānasuttavaṇṇanā
  • 8. Attakārīsuttavaṇṇanā
  • 9-10. Nidānasuttādivaṇṇanā
  • 11. Dārukkhandhasuttavaṇṇanā
  • 12. Nāgitasuttavaṇṇanā
  • 5. Dhammikavaggo
  • 1. Nāgasuttavaṇṇanā
  • 2. Migasālāsuttavaṇṇanā
  • 3. Iṇasuttavaṇṇanā
  • 4. Mahācundasuttavaṇṇanā
  • 5-6. Sandiṭṭhikasuttadvayavaṇṇanā
  • 7. Khemasuttavaṇṇanā
  • 8. Indriyasaṃvarasuttavaṇṇanā
  • 9. Ānandasuttavaṇṇanā
  • 10. Khattiyasuttavaṇṇanā
  • 11. Appamādasuttavaṇṇanā
  • 12. Dhammikasuttavaṇṇanā
  • 6. Mahāvaggo
  • 1. Soṇasuttavaṇṇanā
  • 2. Phaggunasuttavaṇṇanā
  • 3. Chaḷabhijātisuttavaṇṇanā
  • 4. Āsavasuttavaṇṇanā
  • 5. Dārukammikasuttavaṇṇanā
  • 6. Hatthisāriputtasuttavaṇṇanā
  • 7. Majjhesuttavaṇṇanā
  • 8. Purisindriyañāṇasuttavaṇṇanā
  • 9. Nibbedhikasuttavaṇṇanā
  • 10. Sīhanādasuttavaṇṇanā
  • 7. Devatāvaggo
  • 1-3. Anāgāmiphalasuttādivaṇṇanā
  • 4. Saṅgaṇikārāmasuttavaṇṇanā
  • 5. Devatāsuttavaṇṇanā
  • 6. Samādhisuttavaṇṇanā
  • 7. Sakkhibhabbasuttavaṇṇanā
  • 8. Balasuttavaṇṇanā
  • 9-10. Tajjhānasuttadvayavaṇṇanā
  • 8. Arahattavaggo
  • 1. Dukkhasuttavaṇṇanā
  • 2. Arahattasuttavaṇṇanā
  • 3. Uttarimanussadhammasuttavaṇṇanā
  • 4. Sukhasomanassasuttavaṇṇanā
  • 5. Adhigamasuttavaṇṇanā
  • 6. Mahantattasuttavaṇṇanā
  • 8-10. Dutiyanirayasuttādivaṇṇanā
  • 9. Sītivaggo
  • 1. Sītibhāvasuttavaṇṇanā
  • 2. Āvaraṇasuttavaṇṇanā
  • 4-5. Sussūsatisuttādivaṇṇanā
  • 8-11. Abhabbaṭṭhānasuttacatukkavaṇṇanā
  • 10. Ānisaṃsavaggo
  • 1-2. Pātubhāvasuttādivaṇṇanā
  • 7. Anavatthitasuttavaṇṇanā
  • 8. Ukkhittāsikasuttavaṇṇanā
  • 9. Atammayasuttavaṇṇanā
  • 11. Tikavaggo
  • 1. Rāgasuttavaṇṇanā
  • 6. Assādasuttavaṇṇanā
  • 7. Aratisuttavaṇṇanā
  • 10. Uddhaccasuttavaṇṇanā
  • 12. Sāmaññavaggavaṇṇanā
  • 24. Rāgapeyyālavaṇṇanā
Chakkanipāta-aṭṭhakathā
  • 1. Āhuneyyavaggo
  • 1. Paṭhamaāhuneyyasuttavaṇṇanā
  • 2. Dutiyaāhuneyyasuttavaṇṇanā
  • 5-7. Ājānīyasuttattayavaṇṇanā
  • 8-9. Anuttariyasuttādivaṇṇanā
  • 10. Mahānāmasuttavaṇṇanā
  • 2. Sāraṇīyavaggo
  • 1. Paṭhamasāraṇīyasuttavaṇṇanā
  • 2. Dutiyasāraṇīyasuttavaṇṇanā
  • 3. Nissāraṇīyasuttavaṇṇanā
  • 4. Bhaddakasuttavaṇṇanā
  • 5. Anutappiyasuttavaṇṇanā
  • 6. Nakulapitusuttavaṇṇanā
  • 7. Soppasuttavaṇṇanā
  • 8. Macchabandhasuttavaṇṇanā
  • 9. Paṭhamamaraṇassatisuttavaṇṇanā
  • 10. Dutiyamaraṇassatisuttavaṇṇanā
  • 3. Anuttariyavaggo
  • 1-2. Sāmakasuttādivaṇṇanā
  • 3. Bhayasuttavaṇṇanā
  • 4. Himavantasuttavaṇṇanā
  • 5. Anussatiṭṭhānasuttavaṇṇanā
  • 6. Mahākaccānasuttavaṇṇanā
  • 7. Paṭhamasamayasuttavaṇṇanā
  • 8. Dutiyasamayasuttavaṇṇanā
  • 9. Udāyīsuttavaṇṇanā
  • 10. Anuttariyasuttavaṇṇanā
  • 4. Devatāvaggo
  • 1. Sekhasuttavaṇṇanā
  • 2-3. Aparihānasuttadvayavaṇṇanā
  • 4. Mahāmoggallānasuttavaṇṇanā
  • 5. Vijjābhāgiyasuttavaṇṇanā
  • 6. Vivādamūlasuttavaṇṇanā
  • 7. Dānasuttavaṇṇanā
  • 8. Attakārīsuttavaṇṇanā
  • 9-10. Nidānasuttādivaṇṇanā
  • 11. Dārukkhandhasuttavaṇṇanā
  • 12. Nāgitasuttavaṇṇanā
  • 5. Dhammikavaggo
  • 1. Nāgasuttavaṇṇanā
  • 2. Migasālāsuttavaṇṇanā
  • 3. Iṇasuttavaṇṇanā
  • 4. Mahācundasuttavaṇṇanā
  • 5-6. Sandiṭṭhikasuttadvayavaṇṇanā
  • 7. Khemasuttavaṇṇanā
  • 8. Indriyasaṃvarasuttavaṇṇanā
  • 9. Ānandasuttavaṇṇanā
  • 10. Khattiyasuttavaṇṇanā
  • 11. Appamādasuttavaṇṇanā
  • 12. Dhammikasuttavaṇṇanā
  • 6. Mahāvaggo
  • 1. Soṇasuttavaṇṇanā
  • 2. Phaggunasuttavaṇṇanā
  • 3. Chaḷabhijātisuttavaṇṇanā
  • 4. Āsavasuttavaṇṇanā
  • 5. Dārukammikasuttavaṇṇanā
  • 6. Hatthisāriputtasuttavaṇṇanā
  • 7. Majjhesuttavaṇṇanā
  • 8. Purisindriyañāṇasuttavaṇṇanā
  • 9. Nibbedhikasuttavaṇṇanā
  • 10. Sīhanādasuttavaṇṇanā
  • 7. Devatāvaggo
  • 1-3. Anāgāmiphalasuttādivaṇṇanā
  • 4. Saṅgaṇikārāmasuttavaṇṇanā
  • 5. Devatāsuttavaṇṇanā
  • 6. Samādhisuttavaṇṇanā
  • 7. Sakkhibhabbasuttavaṇṇanā
  • 8. Balasuttavaṇṇanā
  • 9-10. Tajjhānasuttadvayavaṇṇanā
  • 8. Arahattavaggo
  • 1. Dukkhasuttavaṇṇanā
  • 2. Arahattasuttavaṇṇanā
  • 3. Uttarimanussadhammasuttavaṇṇanā
  • 4. Sukhasomanassasuttavaṇṇanā
  • 5. Adhigamasuttavaṇṇanā
  • 6. Mahantattasuttavaṇṇanā
  • 8-10. Dutiyanirayasuttādivaṇṇanā
  • 9. Sītivaggo
  • 1. Sītibhāvasuttavaṇṇanā
  • 2. Āvaraṇasuttavaṇṇanā
  • 4-5. Sussūsatisuttādivaṇṇanā
  • 8-11. Abhabbaṭṭhānasuttacatukkavaṇṇanā
  • 10. Ānisaṃsavaggo
  • 1-2. Pātubhāvasuttādivaṇṇanā
  • 7. Anavatthitasuttavaṇṇanā
  • 8. Ukkhittāsikasuttavaṇṇanā
  • 9. Atammayasuttavaṇṇanā
  • 11. Tikavaggo
  • 1. Rāgasuttavaṇṇanā
  • 6. Assādasuttavaṇṇanā
  • 7. Aratisuttavaṇṇanā
  • 10. Uddhaccasuttavaṇṇanā
  • 12. Sāmaññavaggavaṇṇanā
  • 24. Rāgapeyyālavaṇṇanā

5. Dhammikavaggo

Author: 注释—善巧 @ 小僧善巧

54. Dvādasame jātibhūmiyan ti ettha jananaṃ jāti , jātiyā bhūmi jātibhūmi , jātaṭṭhānaṃ .Taṃ kho panetaṃ neva kosalamahārājādīnaṃ , na caṅkibrāhmaṇādīnaṃ , na sakkasuyāmasantusitādīnaṃV3.111 , na asītimahāsāvakānaṃ , na aññesaṃ sattānaṃ ‘‘ jātibhūmī ’’ ti vuccati .Yassa pana jātadivase dasasahassī lokadhātu ekaddhajamālāvippakiṇṇakusumavāsacuṇṇagaṇasugandhā sabbapāliphullamiva nandanavanaṃ virocamānā paduminipaṇṇe udakabindu viya akampittha , jaccandhādīnañca rūpadassanādīni anekāni pāṭihāriyāni pavattiṃsu .Tassa sabbaññubodhisattassa jātaṭṭhānaṃ , sātisayassa pana janakakapilavatthusannissayo ‘‘ jātibhūmī ’’ ti vuccati .Jātibhūmakā upāsakāti jātibhūmivāsino upāsakā .
Santanetvā sabbaso tanetvā pattharitvā ṭhitamūlāni mūlasantānakāni .Tāni pana atthato mūlāniyevāti āha ‘‘ mūlasantānakānanti mūlānan ’’ ti .
Jātadivase āvudhānaṃ jotitattā , rañño aparimitassa ca sattakāyassa anatthato paripālanasamatthatāya ca ‘‘ jotipālo ’’ ti laddhanāmattā vuttaṃ ‘‘ nāmena jotipālo ’’ ti .Govindoti govindiyābhisekena abhisitto , govindassa ṭhāne ṭhapanābhisekena abhisittoti attho .Taṃ kira tassa brāhmaṇassa kulaparamparāgataṃ ṭhānantaraṃ .Tenāha ‘‘ ṭhānena mahāgovindo ’’ ti .Gavaṃ paññañca vindati paṭilabhatīti govindo , mahanto govindoti mahāgovindo .Mahāgovindo ca amhākaṃ bodhisattoyeva .So kira disampatissa nāma rañño purohitassa govindabrāhmaṇassa putto hutvā attano pitussa ca rañño ca accayena tassa putto reṇu , sahāyāM3.119 cassa sattabhū , brahmadatto , vessabhū , bharato , dve dhataraṭṭhāti ime satta rājāno yathā aññamaññaṃ na vivadanti .Evaṃ rajje patiṭṭhāpetvā tesaṃ atthadhamme anusāsante jambudīpatale sabbesaṃ rājāva raññaṃ , brahmāva brāhmaṇānaṃ , devova gahapatikānaṃ sakkato garukato mānito pūjito apacito uttamagāravaṭṭhānaṃ ahosi .
Tena vuttaṃ ‘‘ reṇuādīnaṃ sattannaṃ rājūnaṃ purohito ’’ ti .Imeva satta bhāradhārā mahārājāno .Vuttañhetaṃ –‘‘ Sattabhū brahmadatto ca , vessabhū bharato saha ;Reṇu dve ca dhataraṭṭhā , tadāsuṃ satta bhāradhā ’’ ti .( dī . ni . aṭṭha .2.308);Rañño diṭṭhadhammikasamparāyikatthānaṃ puro vidhānato pure saṃvidhānato purohito .
Kodhāmagandhenāti kodhasaṅkhātena pūtigandhena .
Karuṇā assa atthīti karuṇan ti sapubbabhāgakaruṇajjhānaṃ vuttanti āha ‘‘ karuṇāya ca karuṇāpubbabhāge ca ṭhitā ’’ ti .
Yakāro sandhivasena āgatoti āha ‘‘ yeteti ete ’’ ti .
Arahattato paṭṭhāya sattamoti sakadāgāmī .
SakadāgāmiṃV3.112 upādāyāti sakadāgāmibhāvaṃ paṭicca .Sakadāgāmissa hi pañcindriyāni sakadāgāmibhāvaṃ paṭicca mudūni nāma honti .Sesamettha suviññeyyameva .