Issues
Select Version
(MN)Mūlapaṇṇāsa-ṭīkā
  • Ganthārambhakathāvaṇṇanā
  • Ganthārambhakathāvaṇṇanā
  • Nidānakathāvaṇṇanā
  • 1. Mūlapariyāyavaggo
  • 1. Mūlapariyāyasuttavaṇṇanā
  • Abbhantaranidānavaṇṇanā
  • Suttanikkhepavaṇṇanā
  • Pathavīvāravaṇṇanā
  • Āpovārādivaṇṇanā
  • Bhūtavārādivaṇṇanā
  • Ākāsānañcāyatanavārādivaṇṇanā
  • Diṭṭhasutavārādivaṇṇanā
  • Ekattavārādivaṇṇanā
  • Sekkhavāradutiyanayavaṇṇanā
  • Khīṇāsavavāratatiyādinayavaṇṇanā
  • Tathāgatavārasattamanayavaṇṇanā
  • Tathāgatavāraaṭṭhamanayavaṇṇanā
  • Nettinayavaṇṇanā
  • Soḷasahāravaṇṇanā
  • 1. Desanāhāravaṇṇanā
  • 2. Vicayahāravaṇṇanā
  • 3. Yuttihāravaṇṇanā
  • 4. Padaṭṭhānahāravaṇṇanā
  • 5. Lakkhaṇahāravaṇṇanā
  • 6. Catubyūhahāravaṇṇanā
  • 7. Āvattahāravaṇṇanā
  • 8. Vibhattihāravaṇṇanā
  • 9. Parivattahāravaṇṇanā
  • 10. Vevacanahāravaṇṇanā
  • 11. Paññattihāravaṇṇanā
  • 12. Otaraṇahāravaṇṇanā
  • 13. Sodhanahāravaṇṇanā
  • 14. Adhiṭṭhānahāravaṇṇanā
  • 14. Parikkhārahāravaṇṇanā
  • 16. Samāropanahāravaṇṇanā
  • Pañcavidhanayavaṇṇanā
  • 1. Nandiyāvaṭṭanayavaṇṇanā
  • 2. Tipukkhalanayavaṇṇanā
  • 3. Sīhavikkīḷitanayavaṇṇanā
  • 4-5. Disālocana-aṅkusanayadvayavaṇṇanā
  • Sāsanapaṭṭhānavaṇṇanā
  • 2. Sabbāsavasuttavaṇṇanā
  • Dassanāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • Saṃvarāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • Paṭisevanāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • Adhivāsanāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • Parivajjanāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • Vinodanāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • Bhāvanāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • 3. Dhammadāyādasuttavaṇṇanā
  • 4. Bhayabheravasuttavaṇṇanā
  • Kāyakammantavārakathāvaṇṇanā
  • Vacīkammantavārādikathāvaṇṇanā
  • Bhayabheravasenāsanādivaṇṇanā
  • Asammohavihāravaṇṇanā
  • Pubbabhāgapaṭipadādivaṇṇanā
  • Pubbenivāsakathāvaṇṇanā
  • Dibbacakkhuñāṇakathāvaṇṇanā
  • Āsavakkhayañāṇakathāvaṇṇanā
  • Araññavāsakāraṇavaṇṇanā
  • Desanānumodanāvaṇṇanā
  • Pasannakāravaṇṇanā
  • Saraṇagamanakathāvaṇṇanā
  • Upāsakavidhikathāvaṇṇanā
  • 5. Anaṅgaṇasuttavaṇṇanā
  • Sammutiparamatthadesanākathāvaṇṇanā
  • 6. Ākaṅkheyyasuttavaṇṇanā
  • 7. Vatthasuttavaṇṇanā
  • 8. Sallekhasuttavaṇṇanā
  • 9. Sammādiṭṭhisuttavaṇṇanā
  • Akusalakammapathavaṇṇanā
  • Kusalakammapathavaṇṇanā
  • Āhāravāravaṇṇanā
  • Saccavāravaṇṇanā
  • Jarāmaraṇavāravaṇṇanā
  • Jātivāravaṇṇanā
  • Bhavavāravaṇṇanā
  • Upādānavāravaṇṇanā
  • Taṇhāvāravaṇṇanā
  • Vedanāvāravaṇṇanā
  • Phassavāravaṇṇanā
  • Saḷāyatanavāravaṇṇanā
  • Nāmarūpavāravaṇṇanā
  • Viññāṇavāravaṇṇanā
  • Saṅkhāravāravaṇṇanā
  • Avijjāvāravaṇṇanā
  • Āsavavāravaṇṇanā
  • 10. Satipaṭṭhānasuttavaṇṇanā
  • Uddesavārakathāvaṇṇanā
  • Kāyānupassanāvaṇṇanā
  • Ānāpānapabbavaṇṇanā
  • Iriyāpathapabbavaṇṇanā
  • Catusampajaññapabbavaṇṇanā
  • Paṭikūlamanasikārapabbavaṇṇanā
  • Dhātumanasikārapabbavaṇṇanā
  • Navasivathikapabbavaṇṇanā
  • Vedanānupassanāvaṇṇanā
  • Cittānupassanāvaṇṇanā
  • Dhammānupassanāvaṇṇanā
  • Nīvaraṇapabbavaṇṇanā
  • Khandhapabbavaṇṇanā
  • Āyatanapabbavaṇṇanā
  • Bojjhaṅgapabbavaṇṇanā
  • Catusaccapabbavaṇṇanā
  • 2. Sīhanādavaggo
  • 1. Cūḷasīhanādasuttavaṇṇanā
  • 2. Mahāsīhanādasuttavaṇṇanā
  • Vesālīnagaravaṇṇanā
  • Uttarimanussadhammādivaṇṇanā
  • Dasabalañāṇavaṇṇanā
  • Catuvesārajjañāṇavaṇṇanā
  • Aṭṭhaparisavaṇṇanā
  • Catuyonivaṇṇanā
  • Pañcagativaṇṇanā
  • Ñāṇapavattākāravaṇṇanā
  • Dukkarakārikādisuddhivaṇṇanā
  • Āhārasuddhivaṇṇanā
  • Saṃsārasuddhiādivaṇṇanā
  • 3. Mahādukkhakkhandhasuttavaṇṇanā
  • 4. Cūḷadukkhakkhandhasuttavaṇṇanā
  • 5. Anumānasuttavaṇṇanā
  • 6. Cetokhilasuttavaṇṇanā
  • 7. Vanapatthapariyāyasuttavaṇṇanā
  • 8. Madhupiṇḍikasuttavaṇṇanā
  • 9. Dvedhāvitakkasuttavaṇṇanā
  • 10. Vitakkasaṇṭhānasuttavaṇṇanā
  • 3. Opammavaggo
  • 1. Kakacūpamasuttavaṇṇanā
  • 2. Alagaddūpamasuttavaṇṇanā
  • 3. Vammikasuttavaṇṇanā
  • 4. Rathavinītasuttavaṇṇanā
  • Garudhammabhāvavaṇṇanā
  • Appicchatādivaṇṇanā
  • Dvādasavidhasantosavaṇṇanā
  • Tividhapavivekavaṇṇanā
  • Pañcavidhasaṃsaggavaṇṇanā
  • Gāhagāhakādivaṇṇanā
  • Pañcalābhavaṇṇanā
  • Cārikādivaṇṇanā
  • Sattavisuddhipañhavaṇṇanā
  • Sattarathavinītavaṇṇanā
  • 5. Nivāpasuttavaṇṇanā
  • 6. Pāsarāsisuttavaṇṇanā
  • 7. Cūḷahatthipadopamasuttavaṇṇanā
  • 8. Mahāhatthipadopamasuttavaṇṇanā
  • 9. Mahāsāropamasuttavaṇṇanā
  • 10. Cūḷasāropamasuttavaṇṇanā
  • 4. Mahāyamakavaggo
  • 1. Cūḷagosiṅgasuttavaṇṇanā
  • 2. Mahāgosiṅgasuttavaṇṇanā
  • 3. Mahāgopālakasuttavaṇṇanā
  • 4. Cūḷagopālakasuttavaṇṇanā
  • 5. Cūḷasaccakasuttavaṇṇanā
  • 6. Mahāsaccakasuttavaṇṇanā
  • 7. Cūḷataṇhāsaṅkhayasuttavaṇṇanā
  • 8. Mahātaṇhāsaṅkhayasuttavaṇṇanā
  • 9. Mahāassapurasuttavaṇṇanā
  • 10. Cūḷaassapurasuttavaṇṇanā
  • 5. Cūḷayamakavaggo
  • 1. Sāleyyakasuttavaṇṇanā
  • 2. Verañjakasuttavaṇṇanā
  • 3. Mahāvedallasuttavaṇṇanā
  • 4. Cūḷavedallasuttavaṇṇanā
  • 5. Cūḷadhammasamādānasuttavaṇṇanā
  • 6. Mahādhammasamādānasuttavaṇṇanā
  • 7. Vīmaṃsakasuttavaṇṇanā
  • 8. Kosambiyasuttavaṇṇanā
  • 9. Brahmanimantanikasuttavaṇṇanā
  • 10. Māratajjanīyasuttavaṇṇanā
(MN)Mūlapaṇṇāsa-ṭīkā
  • Ganthārambhakathāvaṇṇanā
  • Ganthārambhakathāvaṇṇanā
  • Nidānakathāvaṇṇanā
  • 1. Mūlapariyāyavaggo
  • 1. Mūlapariyāyasuttavaṇṇanā
  • Abbhantaranidānavaṇṇanā
  • Suttanikkhepavaṇṇanā
  • Pathavīvāravaṇṇanā
  • Āpovārādivaṇṇanā
  • Bhūtavārādivaṇṇanā
  • Ākāsānañcāyatanavārādivaṇṇanā
  • Diṭṭhasutavārādivaṇṇanā
  • Ekattavārādivaṇṇanā
  • Sekkhavāradutiyanayavaṇṇanā
  • Khīṇāsavavāratatiyādinayavaṇṇanā
  • Tathāgatavārasattamanayavaṇṇanā
  • Tathāgatavāraaṭṭhamanayavaṇṇanā
  • Nettinayavaṇṇanā
  • Soḷasahāravaṇṇanā
  • 1. Desanāhāravaṇṇanā
  • 2. Vicayahāravaṇṇanā
  • 3. Yuttihāravaṇṇanā
  • 4. Padaṭṭhānahāravaṇṇanā
  • 5. Lakkhaṇahāravaṇṇanā
  • 6. Catubyūhahāravaṇṇanā
  • 7. Āvattahāravaṇṇanā
  • 8. Vibhattihāravaṇṇanā
  • 9. Parivattahāravaṇṇanā
  • 10. Vevacanahāravaṇṇanā
  • 11. Paññattihāravaṇṇanā
  • 12. Otaraṇahāravaṇṇanā
  • 13. Sodhanahāravaṇṇanā
  • 14. Adhiṭṭhānahāravaṇṇanā
  • 14. Parikkhārahāravaṇṇanā
  • 16. Samāropanahāravaṇṇanā
  • Pañcavidhanayavaṇṇanā
  • 1. Nandiyāvaṭṭanayavaṇṇanā
  • 2. Tipukkhalanayavaṇṇanā
  • 3. Sīhavikkīḷitanayavaṇṇanā
  • 4-5. Disālocana-aṅkusanayadvayavaṇṇanā
  • Sāsanapaṭṭhānavaṇṇanā
  • 2. Sabbāsavasuttavaṇṇanā
  • Dassanāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • Saṃvarāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • Paṭisevanāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • Adhivāsanāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • Parivajjanāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • Vinodanāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • Bhāvanāpahātabbaāsavavaṇṇanā
  • 3. Dhammadāyādasuttavaṇṇanā
  • 4. Bhayabheravasuttavaṇṇanā
  • Kāyakammantavārakathāvaṇṇanā
  • Vacīkammantavārādikathāvaṇṇanā
  • Bhayabheravasenāsanādivaṇṇanā
  • Asammohavihāravaṇṇanā
  • Pubbabhāgapaṭipadādivaṇṇanā
  • Pubbenivāsakathāvaṇṇanā
  • Dibbacakkhuñāṇakathāvaṇṇanā
  • Āsavakkhayañāṇakathāvaṇṇanā
  • Araññavāsakāraṇavaṇṇanā
  • Desanānumodanāvaṇṇanā
  • Pasannakāravaṇṇanā
  • Saraṇagamanakathāvaṇṇanā
  • Upāsakavidhikathāvaṇṇanā
  • 5. Anaṅgaṇasuttavaṇṇanā
  • Sammutiparamatthadesanākathāvaṇṇanā
  • 6. Ākaṅkheyyasuttavaṇṇanā
  • 7. Vatthasuttavaṇṇanā
  • 8. Sallekhasuttavaṇṇanā
  • 9. Sammādiṭṭhisuttavaṇṇanā
  • Akusalakammapathavaṇṇanā
  • Kusalakammapathavaṇṇanā
  • Āhāravāravaṇṇanā
  • Saccavāravaṇṇanā
  • Jarāmaraṇavāravaṇṇanā
  • Jātivāravaṇṇanā
  • Bhavavāravaṇṇanā
  • Upādānavāravaṇṇanā
  • Taṇhāvāravaṇṇanā
  • Vedanāvāravaṇṇanā
  • Phassavāravaṇṇanā
  • Saḷāyatanavāravaṇṇanā
  • Nāmarūpavāravaṇṇanā
  • Viññāṇavāravaṇṇanā
  • Saṅkhāravāravaṇṇanā
  • Avijjāvāravaṇṇanā
  • Āsavavāravaṇṇanā
  • 10. Satipaṭṭhānasuttavaṇṇanā
  • Uddesavārakathāvaṇṇanā
  • Kāyānupassanāvaṇṇanā
  • Ānāpānapabbavaṇṇanā
  • Iriyāpathapabbavaṇṇanā
  • Catusampajaññapabbavaṇṇanā
  • Paṭikūlamanasikārapabbavaṇṇanā
  • Dhātumanasikārapabbavaṇṇanā
  • Navasivathikapabbavaṇṇanā
  • Vedanānupassanāvaṇṇanā
  • Cittānupassanāvaṇṇanā
  • Dhammānupassanāvaṇṇanā
  • Nīvaraṇapabbavaṇṇanā
  • Khandhapabbavaṇṇanā
  • Āyatanapabbavaṇṇanā
  • Bojjhaṅgapabbavaṇṇanā
  • Catusaccapabbavaṇṇanā
  • 2. Sīhanādavaggo
  • 1. Cūḷasīhanādasuttavaṇṇanā
  • 2. Mahāsīhanādasuttavaṇṇanā
  • Vesālīnagaravaṇṇanā
  • Uttarimanussadhammādivaṇṇanā
  • Dasabalañāṇavaṇṇanā
  • Catuvesārajjañāṇavaṇṇanā
  • Aṭṭhaparisavaṇṇanā
  • Catuyonivaṇṇanā
  • Pañcagativaṇṇanā
  • Ñāṇapavattākāravaṇṇanā
  • Dukkarakārikādisuddhivaṇṇanā
  • Āhārasuddhivaṇṇanā
  • Saṃsārasuddhiādivaṇṇanā
  • 3. Mahādukkhakkhandhasuttavaṇṇanā
  • 4. Cūḷadukkhakkhandhasuttavaṇṇanā
  • 5. Anumānasuttavaṇṇanā
  • 6. Cetokhilasuttavaṇṇanā
  • 7. Vanapatthapariyāyasuttavaṇṇanā
  • 8. Madhupiṇḍikasuttavaṇṇanā
  • 9. Dvedhāvitakkasuttavaṇṇanā
  • 10. Vitakkasaṇṭhānasuttavaṇṇanā
  • 3. Opammavaggo
  • 1. Kakacūpamasuttavaṇṇanā
  • 2. Alagaddūpamasuttavaṇṇanā
  • 3. Vammikasuttavaṇṇanā
  • 4. Rathavinītasuttavaṇṇanā
  • Garudhammabhāvavaṇṇanā
  • Appicchatādivaṇṇanā
  • Dvādasavidhasantosavaṇṇanā
  • Tividhapavivekavaṇṇanā
  • Pañcavidhasaṃsaggavaṇṇanā
  • Gāhagāhakādivaṇṇanā
  • Pañcalābhavaṇṇanā
  • Cārikādivaṇṇanā
  • Sattavisuddhipañhavaṇṇanā
  • Sattarathavinītavaṇṇanā
  • 5. Nivāpasuttavaṇṇanā
  • 6. Pāsarāsisuttavaṇṇanā
  • 7. Cūḷahatthipadopamasuttavaṇṇanā
  • 8. Mahāhatthipadopamasuttavaṇṇanā
  • 9. Mahāsāropamasuttavaṇṇanā
  • 10. Cūḷasāropamasuttavaṇṇanā
  • 4. Mahāyamakavaggo
  • 1. Cūḷagosiṅgasuttavaṇṇanā
  • 2. Mahāgosiṅgasuttavaṇṇanā
  • 3. Mahāgopālakasuttavaṇṇanā
  • 4. Cūḷagopālakasuttavaṇṇanā
  • 5. Cūḷasaccakasuttavaṇṇanā
  • 6. Mahāsaccakasuttavaṇṇanā
  • 7. Cūḷataṇhāsaṅkhayasuttavaṇṇanā
  • 8. Mahātaṇhāsaṅkhayasuttavaṇṇanā
  • 9. Mahāassapurasuttavaṇṇanā
  • 10. Cūḷaassapurasuttavaṇṇanā
  • 5. Cūḷayamakavaggo
  • 1. Sāleyyakasuttavaṇṇanā
  • 2. Verañjakasuttavaṇṇanā
  • 3. Mahāvedallasuttavaṇṇanā
  • 4. Cūḷavedallasuttavaṇṇanā
  • 5. Cūḷadhammasamādānasuttavaṇṇanā
  • 6. Mahādhammasamādānasuttavaṇṇanā
  • 7. Vīmaṃsakasuttavaṇṇanā
  • 8. Kosambiyasuttavaṇṇanā
  • 9. Brahmanimantanikasuttavaṇṇanā
  • 10. Māratajjanīyasuttavaṇṇanā

8. Madhupiṇḍikasuttavaṇṇanā

Author: Translation @ KS

Jānaṃ janāti: knows everything that is to be known by Omniscient Knowledge.
It is true, by pointing out the superior oneUkkaṭṭhaniddesoti anavasesasaṅgahena kato atisayaniddeso. (Vibhaṅga-mṭ) "Ukatthaniddesa" means pointing out the special one done in order to include all. Eg. saying that the Buddha brought the benefits for the "devamanussa", actually, not only deva and human, also include nāga and supinna etc. and by taking as a general, this word, “jānaṃ” includes (pariggayhati) everything that should be known (ñeyyajāta)According to explanation of Pa-Auk Sayadawgyi in the daily chanting book (Myanmar version), five kinds of dhamma that should be known (ñeyyadhamma) by Omniscient Knowledge are: (1) saṅkhāra (formations): citta, 52 cetasika, 18 nipphanna-rūpa; (2) vikāra: kāya-viññatti, vaci-viññatti, lahutā, mudutā, kammaññatā; (3) lakkhaṅa: upacaya, santati, jaratā, aniccatā; (4) nibbāna; (5) paññatti (concept). [Saṅkharavikāralakkhaṇanibbāna paññattivasena pañcavidhaṃ sabbaṃ ñeyyadhammaṃ jānāti paṭivijjhati sīlenāti sabbaññū, munindo. (Namakkāraṭīkā>para. 335)] Sabbaññunti paṭividdha sabbañeyyadhammaṃ. Saṅkharavikāralakkhaṇanibbāna paññattivasena pañcavidhaṃ sabbaṃ ñeyyadhammaṃ jānāti paṭivijjhati sīlenāti sabbaññū, munindo. Sabbasaddūpapada ñādhātu rū. Ettha ca sabbe saṅkhatadhammā saṅkharā nāma sakasakapaccayehi saṅkhariyantīti katvā. Viññattidvayaṃ lahutādittayañca vikāro nāma catūhi mahābhūtehi virūpaṃ kariyatīti katvā. Viññattidvayassa yathākkamaṃ cittajavāyodhātu cittajapathavī dhātūnaṃ visesaguṇattā, lahutādittayassa ca citto tvāhārajanipphannarūpānaṃ visesaguṇattā. Phassādidhammānaṃ phusanādilakkhaṇañca pathavīdhātvādīnaṃ kakkhaḷādilakkhaṇañca, cittassa ārammaṇavijānanalakkhaṇañca, nibbānassa santilakkhaṇañca, rūpassa ruppanalakkhaṇañca, nāmassa namanalakkhaṇañca, aniccatādittayāni ca upacayādicattāri lakkhaṇarūpāni ca lakkhaṇāni nāma lakkhiyanti etena lakkhitabbā dhammāti katvā. Asaṅkhatadhātunibbānaṃ nāma vānaṃ vuccati taṇhā, tato nikkhantanti katvā. Paricchedarūpaṃ itthipurisādighaṭapaṭādayo sabba vohāratthā ca paññatti nāma paññāpiyati pakārena ñāpiyatīti katvā. Ettha ca saṅkhāranibbānāni paramatthadhammā honti. Vikārādīsu pana vikāralakkhaṇāni paññattivisesattā visuṃ vuttāni. Imehi dvīhi vinimuttā pana paricchedarūpā sabbavohāratthā paññattīti vuttāti veditabbā. Apadāna aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘sabbaṃ atītādibhedaṃ hatthāmalakaṃ viya jānātīti sabbaññū’’ti vuttaṃ.. Therefore, for the sake of knowing those objects (ñeyyadhamma), only the Omniscient Knowledge is fit/deserved to become the cause/instrument.
Or, to explain in another way, through the way of writing, because the word, “jānaṃ” is placed near the word, “Bhagavā”, this meaning could be understood clearly (as accusative case?).
Passitabbameva passati: sees that is to be seen by the eye of knowledge so-called divine eye, wisdom-eye arahattamaggañāṇa, dhamma-eye three lower maggañāṇa, Buddha-Eye āsayānusayañāṇa and indriyaparopariyañāṇa, the eye seeing all samantacakkhu, sabbaññutañāṇa .
Or, to explain in another way for the words, “jānaṃ jānāti”: just as other heretical teachers who hold the view about the full understanding of sensuality and material form with three kinds of perversion (citta, saññā, diṭṭhi)Kāmānaṃ pariññanti kāmānaṃ pahānaṃ samatikkamaṃ paññapeti. Rūpavedanāsupi eseva nayo. Tattha titthiyā sakasamayaṃ jānantā kāmānaṃ pariññaṃ paññapeyyuṃ paṭhamajjhānaṃ vadamānā, rūpānaṃ pariññaṃ paññapeyyuṃ arūpabhavaṃ vadamānā, vedanānaṃ pariññaṃ paññapeyyuṃ asaññabhavaṃ vadamānā. Te pana ‘‘ idaṃ nāma paṭhamajjhānaṃ ayaṃ rūpabhavo ayaṃ arūpabhavo ’’ tipi na jānanti. Te paññapetuṃ asakkontāpi kevalaṃ ‘‘ paññapema paññapemā ’’ ti vadanti. Tathāgato kāmānaṃ pariññaṃ anāgāmimaggena paññapeti, rūpavedanānaṃ arahattamaggena. (MN-A, 1.163) , even when knowing, they know by means of perversion; but the Blessed One is not so.
Indeed, the Blessed One, on account of eradicated perversion, knowing, he knows only, and, because of devoid of seeing by wrong view, seeing, he sees only, thus is the meaning.
Dassanapariṇāyakaṭṭhena: As the eye accomplsihes (pariṇeti, sādheti)Saḷāyatanavagga-ṭīkā the purpose of seeing for living beings, so also, on account of accomplishing the vision of the world (living beings) according to reality, owing to the nature as the guide of the function of seeing (the truth), the Buddha is the eye (of beings) (cakkhubhūta). Or, because of being made of wisdom-eye, the Buddha is the wisdom-eye (cakkhubhūta). Or, by the knowledge arose oneself without a teacher (sayambhuñāṇa), the Buddha attained (bhūto patto) the wisdom-eye, therefore, he is one who attained wisdom-eye (cakkhubhūta)here, the meaning of "bhūta" is taken as "patta", that is, cakkhubhūto = cakkhupatto".
Ñāṇabhūto: the meaning of this word is to be understood in the same way (as cakkhubhūto).
Or, because of arising due to the dhammas pertaining to enlightenment, and owing to making those dhammas arise (in the continuum of the living beings) in the world, so, the Buddha is the dhamma (dhammabhūta)According to Vibh.mūlaṭīkā, Nis. p459: Because of the dhamma, the Buddhahood is attained, so, due to the cause(dhamma), the Buddha is metaphorically said as the “dhamma”(karaṇupacāra). On the other hand, the Buddha caused the dhamma to arise in the continuum of living beings. So, due to the result, the Buddha is metaphorically said as the “dhamma” (phalupacāra).. Or, the Buddha has attained the dhamma which is not common to other beings/unique, therefore, he is one who attained the dhamma (dhammabhūta”).
What is called “brahmā” is (Noble) Path, by virtue of arising because of the Path, and by virtue of making it arise (in the continuum of the living beings) in the world, the Buddha is brahmabhūta. And, the Buddha has attained the Noble Path by the knowledge arose oneself without a teacher (sayambhuñāṇa), therefore, he is one who attained Noble Path (brahmabhūta).
One who preaches the Four Truths Dhamma is called vattā.
One who preaches making the perpetual penetration of Four Truths arise is called “pavattā”.
Atthaṃ nīharitvā: having brought out the meaning of suffering and etc., as the meaning of oppressing etc., in regard to the four truths. Yathāha – ‘‘ dukkhassa pīḷanaṭṭho saṅkhataṭṭho santāpaṭṭho vipariṇāmaṭṭho, ime cattāro dukkhassa dukkhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Samudayassa āyūhanaṭṭho nidānaṭṭho saṃyogaṭṭho palibodhaṭṭho. Nirodhassa nissaraṇaṭṭho vivekaṭṭho asaṅkhataṭṭho amataṭṭho. Maggassa niyyānaṭṭho hetuṭṭho dassanaṭṭho adhipateyyaṭṭho. Ime cattāro maggassa maggaṭṭhā tathā avitathā anaññathā ’’ ti (paṭi. ma. 2.8)
Or one who causes to reach Nibbāna which is the superior meaning is called “ninnetā”. By making the realization of deathlessness arise in the continuum of beings, one who gives the deathlessness is called amatassa dātā.
Because of possessing the dhammas pertaining to enlightenment, the Buddha is called "dhammasāmī" (the owner of dhamma).