‘‘ Apaṇṇakaṃ ṭhānameke , dutiyaṃ āhu takkikā ;Etadaññāya medhāvī , taṃ gaṇhe yadapaṇṇakan ’’ ti .Tattha apaṇṇakan ti ekaṃsikaṃ aviraddhaṃ niyyānikaṃ .Ṭhānan ti kāraṇaṃ .Kāraṇañhi yasmā tadāyattavuttitāya phalaṃ tiṭṭhati nāma , tasmā ‘‘ ṭhānan ’’ ti vuccat
-
‘‘ Apaṇṇakaṃ ṭhānameke , dutiyaṃ āhu takkikā ;Etadaññāya medhāvī , taṃ gaṇhe yadapaṇṇakan ’’ ti .Tattha apaṇṇakan ti ekaṃsikaṃ aviraddhaṃ niyyānikaṃ .Ṭhānan ti kāraṇaṃ .Kāraṇañhi yasmā tadāyattavuttitāya phalaṃ tiṭṭhati nāma , tasmā ‘‘ ṭhānan ’’ ti vuccat1. Ekakanipāto53%
-
‘‘ Daḷhaṃ daḷhassa khipati , balliko mudunā muduṃ ;Sādhumpi sādhunā jeti , asādhumpi asādhunā ;Etādiso ayaṃ rājā , maggā uyyāhi sārathī ’’ ti .TatthaP2.4 daḷhaṃ daḷhassa khipatīti yo daḷho hoti balavadaḷhena pahārena vā vacanena vā jinitabbo , tassa daḷha2. Dukanipāto52%
-
Saṅkappavaggo[251]1. SaṅkapparāgajātakavaṇṇanāSaṅkapparāgadhotenātiV2.227P2.271M2.248 idaṃ satthā jetavane viharanto ukkaṇṭhitabhikkhuṃ ārabbha kathesi .Sāvatthinagaravāsī kireko kulaputto sāsane uraṃ datvā pabbajitvā ekadivasaṃ sāvatthiyaṃ piṇḍāya carantTikanipāto43%
-
‘‘ Vivarathimāsaṃ dvāraṃ , nagaraṃ pavisantu aruṇarājassa ;Sīhena susiṭṭhena , surakkhitaṃ nandisenenā ’’ ti .Tattha aruṇarājassāti so hi rajje patiṭṭhitakāle raṭṭhanāmavasena assako nāma jāto , kuladattiyaṃ panassa nāmaṃ aruṇotiM3.4P3.4 .Tenāha ‘‘ aruṇar4. Catukkanipāto37%
-
‘‘ Jīno rathassaṃ maṇikuṇḍale ca , putte ca dāre ca tatheva jīno ;Sabbesu bhogesu asesakesu , kasmā na santappasi sokakāle ’’ ti .Tattha jīno rathassaṃ maṇikuṇḍale cāti mahārāja , tvaṃ rathañca assañca maṇikuṇḍalāni ca jīno ,‘‘ jīno rathasse ca maṇikuṇḍal5. Pañcakanipāto37%
-
[376]1. AvāriyajātakavaṇṇanāMāsuV3.200P3.228M3.214 kujjha bhūmipatīti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ titthanāvikaṃ ārabbha kathesi .‘‘ Māsu kujjha bhūmipati , māsu kujjha rathesabha ;Kuddhaṃ appaṭikujjhanto , rājā raṭṭhassa pūjito .‘‘ Gāme vā yadi vāAvāriyavaggo35%
-
‘‘ DiyaḍḍhakukkūP3.318 udayena kaṇṇikā , vidatthiyo aṭṭha parikkhipanti naṃ ;Sā siṃsapā , sāramayā apheggukā , kuhiṃ ṭhitā upparito na dhaṃsatī ’’ ti .Tattha diyaḍḍhakukkūti diyaḍḍharatanā .Udayenāti uccattena .Parikkhipanti nan ti taṃ panetaṃ aṭṭha vidatSattakanipāto Kukkuvaggo [396]1. Kukkujātakavaṇṇanā DiyaḍḍhakukkūtiV3.279P3.317M3.298 idaṃ satthā jetavane viharanto rājovādaṃ ārabbha kathesi . Paccuppannavatthu tesakuṇajātake ( jā .2.17.1 ādayo ) āvi bhavissati . Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ k34%
-
[417]1. Kaccānijātakavaṇṇanā‘‘ Odātavatthā suci allakesā , kaccāni kiṃ kumbhimadhissayitvā ;Piṭṭhā tilā dhovasi taṇḍulāni , tilodano hehiti kissahetū ’’ ti .Tattha kaccānīti taṃ gottena ālapati .Kumbhimadhissayitvāti pacanathālikaṃ manussasīsuddhanaṃ āropAṭṭhakanipāto29%
-
[427]1. Gijjhajātakavaṇṇanā‘‘ Parisaṅkupatho nāma , gijjhapantho sanantano ;Tatrāsi mātāpitaro , gijjho posesi jiṇṇake ;Tesaṃ ajagaramedaṃ , accahāsi bahuttaso .‘‘ CatudvāramidaṃM4.4 nagaraṃ , āyasaṃ daḷhapākāraṃ ;Oruddhapaṭiruddhosmi , kiṃ pāpaṃ pakataṃNavakanipāto30%
-
‘‘ Tassa nāgassa vippavāsena , virūḷho sallakī ca kuṭajā ca ;Kuruvindakaravīrā bhisasāmā ca , nivāte pupphitā ca kaṇikārā .‘‘ SabbeV4.4 apihitā dvārā , oruddhosmi yathā dijo ;Kimādhikaraṇaṃ yakkha , cakkābhinihato ahan ’’ ti .Tattha daḷhapākāran ti thirap10. Dasakanipāto32%
-
‘‘ AhāsiM4.204 me ambaphalāni pubbe , aṇūni thūlāni ca brahmacāri ;Teheva mantehi na dāni tuyhaṃ , dumapphalā pātubhavanti brahme ’’ ti .Tattha ahāsīti āhari .Dumapphalāti rukkhaphalāni .‘‘ Kocideva suvaṇṇakāyurā , nāgarājaṃ bharanti piṇḍena ;Yattha rājāEkādasakanipāto [455]1. Mātuposakajātakavaṇṇanā TassaV4.81P4.90M4.91 nāgassa vippavāsenāti idaṃ satthā jetavane viharanto mātuposakabhikkhuṃ ārabbha kathesi . Paccuppannavatthu sāmajātakavatthusadisameva . Satthā pana bhikkhū āmantetvā ‘‘ mā bhikkhave ,26%
-
Taṃ sutvā māṇavo ‘‘ sace ‘ ajja ambaphalaṃ na gaṇhāmī ’ ti vakkhāmi , rājā me kujjhissati , musāvādena naṃ vañcessāmī ’’ ti dutiyaṃ gāthamāha –‘‘ Sampannaṃ sālikedāraṃ , suvā bhuñjanti kosiya ;Paṭivedemi te brahme , na ne vāretumussahe .KiṃV3.134 nu santa12. Dvādasakanipāto21%
-
[474]1. Ambajātakavaṇṇanā‘‘ KutoP4.380 nu āgacchasi dummavāsī , otallako paṃsupisācakova ;Saṅkāracoḷaṃ paṭimuñca kaṇṭhe , ko re tuvaṃ hosi adakkhiṇeyyo ’’ ti .Tattha dummavāsīti anañjitaamaṇḍitaghaṭitasaṅghāṭikapilotikavasano .Otallakoti lāmako olambavilaTerasakanipāto28%
-
[484]1. SālikedārajātakavaṇṇanāSampannaṃV4.246P4.276M4.276 sālikedāran ti idaṃ satthā jetavane viharanto mātuposakabhikkhuṃ ārabbha kathesi .Paccuppannavatthu sāmajātake ( jā .2.22.296 ādayo ) āvi bhavissati .Satthā pana taṃ bhikkhuṃ pakkosāpetvā ‘‘ saccaPakiṇṇakanipāto34%
-
TaṃP5.4 sutvā tāpaso nava gāthā abhāsi –‘‘ AnnaṃV4.342 tavedaṃ pakataṃ yasassi , taṃ khajjare bhuñjare piyyare ca ;Jānāsi maṃ tvaṃ paradattūpajīviṃ , uttiṭṭhapiṇḍaṃ labhataṃ sapāko ’’ ti .Tattha pakatan ti paṭiyattaṃ .Yasassīti parivārasampanna .Taṃ khajj15. Vīsatinipāto30%
-
‘‘ Yathā mahā vāridharo , kumbho supariṇāhavā ;Tathūpamaṃ ambapakkaṃ , vaṇṇagandharasuttamaṃ .KiṃV3.134 nu santaramānovāti idaṃ satthā jetavane viharanto matapitikaṃ kuṭumbikaṃ ārabbha kathesi .KiṃV3.134 nu santaramānovāti idaṃ satthā jetavane viharanto m16. Tiṃsanipāto24%