MahāmohatamonaddheV1.1M1.1P1.1 , loke lokantadassinā ;Yena saddhammapajjoto , jālito jalitiddhinā .1.‘‘ ManopubbaṅgamāV1.3P1.3 dhammā , manoseṭṭhā manomayā ;Manasā ce paduṭṭhena , bhāsati vā karoti vā ;Tato naṃ dukkhamanveti , cakkaṃva vahato padan ’’ ti
-
MahāmohatamonaddheV1.1M1.1P1.1 , loke lokantadassinā ;Yena saddhammapajjoto , jālito jalitiddhinā .1.‘‘ ManopubbaṅgamāV1.3P1.3 dhammā , manoseṭṭhā manomayā ;Manasā ce paduṭṭhena , bhāsati vā karoti vā ;Tato naṃ dukkhamanveti , cakkaṃva vahato padan ’’ ti1. Yamakavaggo79%
-
‘‘ AppamādoV1.130P1.228 amatapadaṃ , pamādo maccuno padaṃ ;Appamattā na mīyanti , ye pamattā yathā matā .‘‘ Evaṃ visesato ñatvā , appamādamhi paṇḍitā ;Appamāde pamodanti , ariyānaṃ gocare ratā .‘‘ Te jhāyino sātatikā , niccaṃ daḷhaparakkamā ;Phusanti dhīrSāmāvatīvatthu AppamādoM1.103V1.94P1.161 amatapadan ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā kosambiṃ upanissāya ghositārāme viharanto sāmāvatippamukhānaṃ pañcannaṃ itthisatānaṃ , māgaṇḍiyappamukhānañca etissā pañcannaṃ ñātisatānaṃ maraṇabyasanaṃ ārabbha kathesi . T93%
-
‘‘ Phandanaṃ capalaṃ cittaṃ , dūrakkhaṃ dunnivārayaṃ ;Ujuṃ karoti medhāvī , usukārova tejanaṃ .‘‘ Vārijova thale khitto , okamokataubbhato ;Paripphandatidaṃ cittaṃ , māradheyyaṃ pahātave ’’ ti .TatthaP1.288 phandanan ti rūpādīsu ārammaṇesu vipphandamānaṃCittavaggo Meghiyattheravatthu PhandanaṃM1.182V1.163P1.287 capalaṃ cittan ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā cālikāya pabbate viharanto āyasmantaṃ meghiyaṃ ārabbha kathesi . Tassa vatthuṃ vibhāvanatthaṃ sabbaṃ meghiyasuttantaṃ ( udā .31) vitthāretabbaṃ . Satth95%
-
‘‘ Ko imaṃ pathaviṃ vicessati ,Yamalokañca imaṃ sadevakaṃ ;Ko dhammapadaṃ sudesitaṃ ,Kusalo pupphamiva pacessati .‘‘ SekhoP1.334 pathaviṃ vicessati ,Yamalokañca imaṃ sadevakaṃ ;Sekho dhammapadaṃ sudesitaṃ ,Kusalo pupphamiva pacessatī ’’ ti .Tattha ko imanPathavikathāpasutapañcasatabhikkhuvatthu KoM1.212V1.189P1.333 imaṃ pathaviṃ vicessatīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā sāvatthiyaṃ viharanto pathavikathāpasute pañcasate bhikkhū ārabbha kathesi . Te kira bhagavatā saddhiṃ janapadacārikaṃ caritvā jetavanaṃ āga93%
-
‘‘ Dīghā jāgarato ratti , dīghaṃ santassa yojanaṃ ;Dīgho bālāna saṃsāro , saddhammaṃ avijānatan ’’ ti .Tattha dīghāti ratti nāmesā tiyāmamattāva , jāgarantassa pana dīghā hoti , dviguṇatiguṇā viya hutvā khāyati .Tassā dīghabhāvaṃ attānaṃ maṅkuṇasaṅghassaAññatarapurisavatthu DīghāV1.251M1.282P2.1 jāgarato rattīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto pasenadikosalañceva aññatarañca purisaṃ ārabbha kathesi . Rājā kira pasenadi kosalo ekasmiṃ chaṇadivase alaṅkatapaṭiyattaṃ sabbasetaṃ ekaṃ puṇḍarīkaṃ97%
-
‘‘ Nidhīnaṃva pavattāraṃ , yaṃ passe vajjadassinaṃ ;Niggayhavādiṃ medhāviṃ , tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje ;Tādisaṃ bhajamānassa , seyyo hoti na pāpiyo ’’ ti .Tattha nidhīnan ti tattha tattha nidahitvā ṭhapitānaṃ hiraññasuvaṇṇādipūrānaṃ nidhikumbhīnaṃ .PavattāraPaṇḍitavaggo Rādhattheravatthu NidhīnaṃvaV1.308M1.346P2.104 pavattāran ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto āyasmantaṃ rādhattheraṃ ārabbha kathesi . So kira gihikāle sāvatthiyaṃ duggatabrāhmaṇo ahosi . So ‘‘ bhikkhūnaṃ santike jīvissāmī ’’ ti83%
-
‘‘ GataddhinoM1.383V1.341 visokassa , vippamuttassa sabbadhi ;Sabbaganthappahīnassa , pariḷāho na vijjatī ’’ ti .TatthaP2.166 gataddhinoti gatamaggassa kantāraddhā vaṭṭaddhāti dve addhā nāma .Tesu kantārapaṭipanno yāva icchitaṭṭhānaṃ na pāpuṇāti , tāva adJīvakapañhavatthu GataddhinotiV1.340M1.382P2.164 imaṃ dhammadesanaṃ satthā jīvakambavane viharanto jīvakena puṭṭhapañhaṃ ārabbha kathesi . Jīvakavatthu khandhake ( mahāva .326 ādayo ) vitthāritameva . Ekasmiṃ pana samaye devadatto ajātasattunā saddhiṃ ek87%
-
‘‘ Sahassamapi ce vācā , anatthapadasaṃhitā ;Ekaṃ atthapadaṃ seyyo , yaṃ sutvā upasammatī ’’ ti .Tattha sahassamapīti paricchedavacanaṃ , ekaṃ sahassaṃ dve sahassānīti evaṃ sahassena cepi paricchinnavācā honti , tā ca pana anatthapadasaṃhitā ākāsavaṇṇanāpSahassavaggo Tambadāṭhikacoraghātakavatthu SahassamapiM1.405V1.361P2.203 ce vācāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā veḷuvane viharanto tambadāṭhikacoraghātakaṃ ārabbha kathesi . Ekūnapañcasatā kira corā gāmaghātakādīni karontā jīvikaṃ kappesuṃ . Atheko puriso n91%
-
‘‘ Abhittharetha kalyāṇe , pāpā cittaṃ nivāraye ;Dandhañhi karoto puññaṃ , pāpasmiṃ ramatī mano ’’ ti .Tattha abhittharethāti turitaturitaṃ sīghasīghaṃ kareyyāti attho .Gihinā vā hi ‘‘ salākabhattadānādīsu kiñcideva kusalaṃ karissāmī ’’ ti citte uppanne yNamo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa Khuddakanikāye Dhammapada-aṭṭhakathā ( Dutiyo bhāgo ) 9. Pāpavaggo Cūḷekasāṭakabrāhmaṇavatthu AbhittharethaV2.1P3.1M2.1 kalyāṇeti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto cūḷekasāṭakabrāhmaṇaṃ ārabbha ka94%
-
‘‘ Sabbe tasanti daṇḍassa , sabbe bhāyanti maccuno ;Attānaṃ upamaṃ katvā , na haneyya na ghātaye ’’ ti .TatthaP3.49 sabbe tasantīti sabbepi sattā attani daṇḍe patante tassa daṇḍassa tasanti .Maccunoti maraṇassāpi bhāyanti yeva .Imissā ca desanāya byañjanaDaṇḍavaggo Chabbaggiyabhikkhuvatthu SabbeV2.28P3.48M2.31 tasantīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto chabbaggiye bhikkhū ārabbha kathesi . Ekasmiñhi samaye sattarasavaggiyehi senāsane paṭijaggite chabbaggiyā bhikkhū ‘‘ nikkhamatha , mayaṃ maha84%
-
‘‘ Ko nu hāso kimānando , niccaṃ pajjalite sati ;Andhakārena onaddhā , padīpaṃ na gavesathā ’’ ti .Tattha ānandoti tuṭṭhi .Idaṃ vuttaṃ hoti – imasmiṃ lokasannivāse rāgādīhi ekādasahi aggīhi niccaṃ pajjalite sati ko nu tumhākaṃ hāso vāM2.66 tuṭṭhi vā ?NanuJarāvaggo Visākhāya sahāyikānaṃ vatthu KoV2.56P3.100M2.64 nu hāso kimānandoti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto visākhāya sahāyikāyo ārabbha kathesi . Sāvatthiyaṃ kira pañcasatā kulaputtā ‘‘ evaṃ imā appamādavihāriniyo bhavissantī ’’ ti attano100%
-
‘‘ Attānañce piyaṃ jaññā , rakkheyya naṃ surakkhitaṃ ;Tiṇṇaṃ aññataraṃ yāmaṃ , paṭijaggeyya paṇḍito ’’ ti .TatthaP3.138 yāman ti satthā attano dhammissaratāya desanākusalatāya ca idha tiṇṇaṃ vayānaṃ aññataraṃ vayaṃ yāmanti katvā desesi , tasmā evamettha aAttavaggo Bodhirājakumāravatthu AttānañcetiV2.74P3.134M2.85 imaṃ dhammadesanaṃ satthā bhesakaḷāvane viharanto bodhirājakumāraṃ ārabbha kathesi . So kira pathavītale aññehi pāsādehi asadisarūpaṃ ākāse uppatamānaṃ viya kokanudaṃ nāma pāsādaṃ kāretvā vaḍḍha91%
-
‘‘ HīnaṃP3.163 dhammaṃ na seveyya , pamādena na saṃvase ;Micchādiṭṭhiṃ na seveyya , na siyā lokavaḍḍhano ’’ ti .Tattha hīnaṃ dhamman ti pañcakāmaguṇaṃ dhammaṃ .So hi hīno dhammo na antamaso oṭṭhagoṇādīhipi paṭisevitabbo .Hīnesu ca nirayādīsu ṭhānesu nibbaLokavaggo Daharabhikkhuvatthu HīnaṃV2.91P3.161M2.104 dhamman ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto aññataraṃ daharabhikkhuṃ ārabbha kathesi . Aññataro kira thero daharabhikkhunā saddhiṃ pātova visākhāya gehaṃ agamāsi . Visākhāya gehe pañcasatān88%
-
‘‘ Yassa jitaṃ nāvajīyati ,Jitaṃ yassa noyāti koci loke ;Taṃ buddhamanantagocaraṃ ,Apadaṃ kena padena nessatha .‘‘ YassaM2.129 jālinī visattikā ,Taṇhā natthi kuhiñci netave ;Taṃ buddhamanantagocaraṃ ,Apadaṃ kena padena nessathā ’’ ti .Tattha yassa jitaṃ nBuddhavaggo Māradhītaravatthu YassaV2.111P3.193M2.126 jitan ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā bodhimaṇḍe viharanto māradhītaro ārabbha kathesi .87%
-
‘‘ Susukhaṃ vata jīvāma , verinesu averino ,Verinesu manussesu , viharāma averino .‘‘ Susukhaṃ vata jīvāma , āturesu anāturā ;Āturesu manussesu , viharāma anāturā .‘‘ Susukhaṃ vata jīvāma , ussukesu anussukā ;Ussukesu manussesu , viharāma anussukā ’’ ti .Sukhavaggo Ñāātikalahavūpasamanavatthu SusukhaṃV2.147M2.165P3.254 vatāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā sakkesu viharanto kalahavūpasamanatthaṃ ñātake ārabbha kathesi . Sākiyakoliyā kira kapilavatthunagarassa ca koliyanagarassa ca antare rohiṇiṃ nāma nadiṃ ek96%
-
‘‘ Ayoge yuñjamattānaṃ , yogasmiñca ayojayaṃ ;Atthaṃ hitvā piyaggāhī , pihetattānuyoginaṃ .‘‘ MāP3.275 piyehi samāgañchi , appiyehi kudācanaṃ ;Piyānaṃ adassanaṃ dukkhaṃ , appiyānañca dassanaṃ .‘‘ Tasmā piyaṃ na kayirātha , piyāpāyo hi pāpako ;Ganthā tesaṃPiyavaggo Tayojanapabbajitavatthu AyogetiV2.159M2.178P3.273 imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto tayo pabbajite ārabbha kathesi . Sāvatthiyaṃ kira ekasmiṃ kule mātāpitūnaṃ ekaputtako ahosi piyo manāpo . So ekadivasaṃ gehe nimantitānaṃ bhikkhūnaṃ84%
-
‘‘ Kodhaṃ jahe vippajaheyya mānaṃ ,Saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya ;Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ ,Akiñcanaṃ nānupatanti dukkhā ’’ ti .TatthaP3.298 kodhan ti sabbākārampi kodhaṃ navavidhampi mānaṃ jaheyya .Saṃyojanan ti kāmarāgasaṃyojanādikaṃ dasavidhampi sabbRohinīkhattiyakaññāvatthu KodhaṃV2.173P3.295M2.192 jaheti imaṃ dhammadesanaṃ satthā nigrodhārāme viharanto rohiniṃ nāma khattiyakaññaṃ ārabbha kathesi . Ekasmiṃ kira samaye āyasmā anuruddho pañcasatehi bhikkhūhi saddhiṃ kapilavatthuṃ agamāsi . Athassa ñā77%
-
‘‘ PaṇḍupalāsovaM2.215 dānisi ,Yamapurisāpi ca te upaṭṭhitā ;Uyyogamukhe ca tiṭṭhasi ,Pātheyyampi ca te na vijjati .‘‘ SoV2.195 karohi dīpamattano ,Khippaṃ vāyama paṇḍito bhava ;Niddhantamalo anaṅgaṇo ,Dibbaṃ ariyabhūmiṃ upehisī ’’ ti .Tattha paṇḍupalāsovMalavaggo Goghātakaputtavatthu PaṇḍupalāsovaV2.193M2.213P3.332 dānisīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ goghātakaputtaṃ ārabbha kathesi . Sāvatthiyaṃ kireko goghātako gāvo vadhitvā varamaṃsāni gahetvā pacāpetvā puttadārehi saddhiṃ nisīd84%
-
‘‘ Na tena hoti dhammaṭṭho , yenatthaṃ sāhasā naye ;Yo ca atthaṃ anatthañca , ubho niccheyya paṇḍito .‘‘ Asāhasena dhammena , samena nayatī pare ;Dhammassa gutto medhāvī , dhammaṭṭhoti pavuccatī ’’ ti .Tattha tenāti ettakeneva kāraṇena .Dhammaṭṭhoti rājāDhammaṭṭhavaggo Vinicchayamahāmattavatthu NaV2.219P3.380M2.241 tena hotīti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto vinicchayamahāmatte ārabbha kathesi . Ekadivasañhi bhikkhū sāvatthiyaṃ uttaradvāragāme piṇḍāya caritvā piṇḍapātapaṭikkantā nagaramajjh85%
-
‘‘ MaggānaṭṭhaṅgikoP3.402 seṭṭho , saccānaṃ caturo padā ;Virāgo seṭṭho dhammānaṃ , dvipadānañca cakkhumā .‘‘ Eseva maggo natthañño , dassanassa visuddhiyā ;Etañhi tumhe paṭipajjatha , mārassetaṃ pamohanaṃ .‘‘ Etañhi tumhe paṭipannā , dukkhassantaṃ karissaPañcasatabhikkhuvatthu MaggānaṭṭhaṅgikotiV2.231P3.401M2.253 imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto pañcasate bhikkhū ārabbha kathesi . Te kira satthari janapadacārikaṃ caritvā puna sāvatthiṃ āgate upaṭṭhānasālāya nisīditvā ‘‘ asukagāmato asukagāmas89%
-
‘‘ MattāsukhapariccāgāV2.256P3.449 , passe ce vipulaṃ sukhaṃ ;Caje mattāsukhaṃ dhīro , sampassaṃ vipulaṃ sukhan ’’ ti .Tattha mattāsukhapariccāgāti mattāsukhan ti pamāṇayuttakaṃ parittasukhaṃ vuccati , tassa pariccāgena .Vipulaṃ sukhan ti uḷāraṃ sukhaṃ ni21. Pakiṇṇakavaggo99%
-
‘‘ Abhūtavādī nirayaṃ upeti ,Yo vāpi katvā na karomicāha ;Ubhopi te pecca samā bhavanti ,Nihīnakammā manujā paratthā ’’ ti .Tattha abhūtavādīti parassa dosaṃ adisvāva musāvādaṃ katvā tucchena paraṃ abbhācikkhanto .Katvāti yo vā pana pāpakammaṃ katvā ‘‘ nāNirayavaggo Sundarīparibbājikāvatthu84%
-
‘‘ Ahaṃ nāgova saṅgāme , cāpato patitaṃ saraṃ ;Ativākyaṃ titikkhissaṃ , dussīlo hi bahujjano .‘‘ DantaṃV2.284M2.309 nayanti samitiṃ , dantaṃ rājābhirūhati ;Danto seṭṭho manussesu , yotivākyaṃ titikkhati .‘‘ Varamassatarā dantā , ājānīyā ca sindhavā ;KuñjaAttadantavatthu AhaṃV2.283P4.1M2.308 nāgo vāti imaṃ dhammadesanaṃ satthā kosambiyaṃ viharanto attānaṃ ārabbha kathesi . Vatthu appamādavaggassa ādigāthāvaṇṇanāya vitthāritameva . Vuttañhetaṃ tattha ( dha . pa . aṭṭha .1. sāmāvativatthu )– Māgaṇḍiyā tāsaṃ79%
-
‘‘ ManujassaP4.43 pamattacārino , taṇhā vaḍḍhati māluvā viya ;So plavatī hurā huraṃ , phalamicchaṃva vanasmi vānaro .‘‘ YaṃV2.304 esā sahate jammī , taṇhā loke visattikā ;Sokā tassa pavaḍḍhanti , abhivaṭṭhaṃva bīraṇaṃ .‘‘ Yo cetaṃ sahate jammiṃ , taṇhaṃ lTaṇhāvaggo Kapilamacchavatthu ManujassātiV2.301P4.37M2.327 imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto kapilamacchaṃ ārabbha kathesi . Atīte kira kassapabhagavato parinibbutakāle dve kulabhātaro nikkhamitvā sāvakānaṃ santike pabbajiṃsu . Tesu jeṭṭho sāg96%
-
‘‘ CakkhunāP4.85 saṃvaro sādhu , sādhu sotena saṃvaro ;Ghānena saṃvaro sādhu , sādhu jivhāya saṃvaro .‘‘ Kāyena saṃvaro sādhu , sādhu vācāya saṃvaro ;Kāyena saṃvaroti ettha pana pasādakāyopi copanakāyopi labbhati .Ubhayampi panetaṃ kāyadvārameva .Tattha pBhikkhuvaggo Pañcabhikkhuvatthu CakkhunāV2.329P4.83M2.358 saṃvaroti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto pañca bhikkhū ārabbha kathesi . Tesu kira ekeko cakkhudvārādīsu pañcasu dvāresu ekekameva rakkhi . Athekadivasaṃ sannipatitvā ‘‘ ahaṃ durakkh94%
-
‘‘ Chinda sotaṃ parakkamma , kāme panuda brāhmaṇa ;Saṅkhārānaṃ khayaṃ ñatvā , akataññūsi brāhmaṇā ’’ ti .Tattha parakkammāti taṇhāsotaṃ nāma na appamattakena vāyāmena chindituṃ sakkā , tasmā ñāṇasampayuttena mahantena parakkamena parakkamitvā taṃ sotaṃ chBrāhmaṇavaggo Pasādabahulabrāhmaṇavatthu ChindaV2.362P4.138M2.393 sotan ti imaṃ dhammadesanaṃ satthā jetavane viharanto pasādabahulaṃ brāhmaṇaṃ ārabbha kathesi .76%