5. Brahmayācanakathā
7.[ ayaṃ brahmayācanakathā dī . ni .2.64 ādayo ; ma . ni .1.281 ādayo ; ma . ni .2.336 ādayo ; saṃ . ni .1.172 ādayo ] Atha kho bhagavā sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā rājāyatanamūlā yena ajapālanigrodho tenupasaṅkami .
Tatra sudaṃ bhagavā ajapālanigrodhamūle viharati .
Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo .
Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratā ālayasammuditā .
Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ
P1.5 yadidaṃ idappaccayatāpaaccasamuppādo ;idampi kho ṭhānaṃ sududdasaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ .
Ahañceva kho pana dhammaṃ deseyyaṃ , pare ca me na ājāneyyuṃ , so mamassa kilamatho , sā mamassa vihesā ’’ ti .
Apissu bhagavantaṃ imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṃsu pubbe assutapubbā –
‘‘ Kicchena
T1.9 me adhigataṃ , halaṃ dāni pakāsituṃ ;Rāgadosaparetehi , nāyaṃ dhammo susambudho .
‘‘ Paṭisotagāmiṃ
M0.6 nipuṇaṃ , gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ ;Rāgarattā na dakkhanti , tamokhandhena āvuṭā [ āvaṭā ( sī .)]’’ti .
Itiha
V0.6 bhagavato paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṃ namati , no dhammadesanāya . 8. Atha kho brahmuno sahampatissa bhagavato cetasā cetoparivitakkamaññāya etadahosi –
‘‘ nassati vata bho loko , vinassati vata bho loko , yatra hi nāma tathāgatassa arahato sammāsambuddhassa appossukkatāya cittaṃ namati [ namissati (?)], no dhammadesanāyā ’’ ti .
Atha kho brahmā sahampati – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – brahmaloke antarahito bhagavato purato pāturahosi .
Atha kho brahmā sahampati ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ desetu , bhante , bhagavā dhammaṃ , desetu sugato dhammaṃ .
Santi sattā apparajakkhajātikā , assavanatā dhammassa parihāyanti
T1.10 , bhavissanti dhammassa aññātāro ’’ ti .Idamavoca brahmā sahampati , idaṃ vatvāna athāparaṃ etadavoca –
‘‘ Pāturahosi magadhesu pubbe ;
Dhammo asuddho samalehi cintito ;
Apāpuretaṃ [ avāpuretaṃ ( sī .)] amatassa dvāraṃ ;
Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ .
‘‘ Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito ;
Yathāpi passe janataṃ samantato ;
Tathūpamaṃ dhammamayaṃ sumedha ;
Pāsādamāruyha samantacakkhu ;
Sokāvatiṇṇaṃ
P1.6 janatamapetasoko ;Avekkhassu jātijarābhibhūtaṃ .
‘‘ Uṭṭhehi
M0.7 vīra vijitasaṅgāma ;Satthavāha aṇaṇa [ anaṇa ( ka .)] vicara loke ;
Desassu [ desetu ( ka .)] bhagavā dhammaṃ ;
Aññātāro bhavissantī ’’ ti .
[[] sī .
syā .
potthakesu natthi , mūlapaṇṇāsakesu pāsarāsisutthe brahmayācanā sakiṃ yeva āgatā ][ Evaṃ
V0.7 vutte bhagavā brahmānaṃ sahampatiṃ etadavoca –‘‘ mayhampi kho , brahme , etadahosi –
‘ adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo .
Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratā ālayasammuditā .
Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yadidaṃ idappaccayatāpaṭiccasamuppādo ;
idampi kho ṭhānaṃ sududdasaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ .
Ahañceva kho pana dhammaṃ deseyyaṃ , pare ca me na ājāneyyuṃ , so mamassa kilamatho , sā mamassa vihesā ’ ti .
Apissu maṃ , brahme , imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṃsu pubbe assutapubbā –
‘ Kicchena me adhigataṃ , halaṃ dāni pakāsituṃ ;
Rāgadosaparetehi , nāyaṃ dhammo susambudho .
‘ Paṭisotagāmiṃ nipuṇaṃ , gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ ;
Rāgarattā na dakkhanti , tamokhandhena āvuṭā ’ ti .
Itiha me , brahme , paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṃ namati no dhammadesanāyā ’’ ti .
Dutiyampi kho brahmā sahampati bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ desetu , bhante , bhagavā dhammaṃ , desetu sugato dhammaṃ ;
santi sattā apparajakkhajātikā , assavanatā dhammassa parihāyanti , bhavissanti dhammassa aññātāro ’’ ti .
Idamavoca brahmā sahampati , idaṃ vatvāna athāparaṃ etadavoca –
‘‘ Pāturahosi
M0.8 magadhesu pubbe ;Dhammo asuddho samalehi cintito ;
Apāpuretaṃ amatassa dvāraṃ ;
Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ .
‘‘ Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito ;
Yathāpi passe janataṃ samantato ;
Tathūpamaṃ
V0.8 dhammamayaṃ sumedha ;Pāsādamāruyha samantacakkhu ;
Sokāvatiṇṇaṃ janatamapetasoko ;
Avekkhassu jātijarābhibhūtaṃ .
‘‘ Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma ;
Satthavāha aṇaṇa vicara loke ;
Desassu bhagavā dhammaṃ ;
Aññātāro bhavissantī ’’ ti .
Dutiyampi kho bhagavā brahmānaṃ sahampatiṃ etadavoca –
‘‘ mayhampi kho , brahme , etadahosi –
‘ adhigato kho myāyaṃ dhammo gambhīro duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo .
Ālayarāmā kho panāyaṃ pajā ālayaratā ālayasammuditā .
Ālayarāmāya kho pana pajāya ālayaratāya ālayasammuditāya duddasaṃ idaṃ ṭhānaṃ yadidaṃ idappaccayatāpaṭiccasamuppādo ;
idampi kho ṭhānaṃ sududdasaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ .
Ahañceva kho pana dhammaṃ deseyyaṃ , pare ca me na ājāneyyuṃ , so mamassa kilamatho , sā mamassa vihesā ’ ti .
Apissu maṃ , brahme , imā anacchariyā gāthāyo paṭibhaṃsu pubbe assutapubbā –
‘ Kicchena me adhigataṃ , halaṃ dāni pakāsituṃ ;
Rāgadosaparetehi , nāyaṃ dhammo susambudho .
‘ Paṭisotagāmiṃ nipuṇaṃ , gambhīraṃ duddasaṃ aṇuṃ ;
Rāgarattā na dakkhanti , tamokhandhena āvuṭā ’ ti .
Itiha
M0.9 me , brahme , paṭisañcikkhato appossukkatāya cittaṃ namati , no dhammadesanāyā ’’ ti .Tatiyampi kho brahmā sahampati bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ desetu , bhante , bhagavā dhammaṃ , desetu sugato dhammaṃ .
Santi sattā apparajakkhajātikā , assavanatā dhammassa parihāyanti , bhavissanti
V0.9 dhammassa aññātāro ’’ ti .Idamavoca brahmā sahampati , idaṃ vatvāna athāparaṃ etadavoca –
‘‘ Pāturahosi magadhesu pubbe ;
Dhammo asuddho samalehi cintito ;
Apāpuretaṃ amatassa dvāraṃ ;
Suṇantu dhammaṃ vimalenānubuddhaṃ .
‘‘ Sele yathā pabbatamuddhaniṭṭhito ;
Yathāpi passe janataṃ samantato ;
Tathūpamaṃ dhammamayaṃ sumedha ;
Pāsādamāruyha samantacakkhu ;
Sokāvatiṇṇaṃ janatamapetasoko ;
Avekkhassu jātijarābhibhūtaṃ .
‘‘ Uṭṭhehi vīra vijitasaṅgāma ;
Satthavāha aṇaṇa vicara loke ;
Desassu bhagavā dhammaṃ ;
Aññātāro bhavissantī ’’ ti .
9. Atha
T1.11 kho bhagavā brahmuno ca ajjhesanaṃ viditvā sattesu ca kāruññataṃ paṭicca buddhacakkhunā lokaṃ volokesi .Addasā kho bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye , appekacce paralokavajjabhayadassāvine [ dassāvino ( sī . syā . kaṃ .)] viharante , appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante .
Seyyathāpi nāma uppaliniyaṃ vā paduminiyaṃ vā puṇḍarīkiniyaṃ vā appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakānuggatāni anto nimuggaposīni
M0.10 , appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni samodakaṃ ṭhitāni , appekaccāni uppalāni vā padumāni vā puṇḍarīkāni vā udake jātāni udake saṃvaḍḍhāni udakaṃ accuggamma ṭhitāni [ tiṭṭhanti ( sī . syā .)] anupalittāni udakena , evamevaṃ bhagavā buddhacakkhunā lokaṃ volokento addasaV0.10 satte apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriyeP1.7 mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye , appekacce paralokavajjabhayadassāvine viharante , appekacce na paralokavajjabhayadassāvine viharante ;disvāna
T1.12 brahmānaṃ sahampatiṃ gāthāya paccabhāsi –‘‘ Apārutā tesaṃ amatassa dvārā ;
Ye sotavanto pamuñcantu saddhaṃ ;
Vihiṃsasaññī paguṇaṃ na bhāsiṃ ;
Dhammaṃ paṇītaṃ manujesu brahme ’’ ti .
Atha kho brahmā sahampati ‘‘ katāvakāso khomhi bhagavatā dhammadesanāyā ’’ ti bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā tatthevantaradhāyi .
Brahmayācanakathā niṭṭhitā .