5. Pakiṇṇaka-paricchedo
Nāmaṃ āropanaṃ potthakaṃ ganthakārassa ca .
Lekhaṃlekhāpanañceva , vadāmi tadanantaranti .
Tattha caturāsītiyā dhammakkhandhasahassāni piṭaka , nikāyaṅga , vagga , nipātādikaṃ nāmaṃ , kenāropitaṃ , kattha āropitaṃ , kadā āropitaṃ , kimatthaṃ āropitanti ?
Tatrāyaṃ pivisajjanākena āropitanti pañcasatakhīṇāsavehi āropitaṃ .
Tehi sabbabuddhavacanaṃ saṅgāyanti , idaṃ piṭakaṃ , ayaṃ nikāyo , idaṃ aṅgaṃ , ayaṃ vaggo , ayaṃ nipātoti .
Evamādikaṃ nāmaṃ āropenti .
Kattha āropitanti ?
Rājagahe vebhārapabbatassa pāde dhammamaṇḍappe āropitaṃ .
Kadā āropitanti ?
Bhagavato parinibbute paṭhamasaṅgāyanakāle āropitaṃ .
Kimatthaṃ āropitanti ?
Dhammakkhandhānaṃ vohārasukhatthāya sukhadhāraṇatthāya ca āropitaṃ .
Saṅgītikāle pañcasatā khīṇāsavā tesañca dhammakkhandhānaṃ nāma vagganipātato .
Imassa dhammakkhandhassa ayaṃ nāmo hotu , imassa ca pakaraṇassa ayaṃ nāmoti , abravuṃ sabbaṃ nāmādikaṃ kiccaṃ akaṃsu .
Te khīṇāsavā , yadi nāmādikaṃ kiccaṃ akataṃ na supākataṃ tasmā vohārasukhatthāyanāmādikaṃ kiccaṃ kataṃ anāgate panatthāya nāmādikaṃ pavattitaṃ asañjātanāmo na suṭṭhu pākato sabbaso bhaveti .
Dhammakkhandhānaṃ nāma dīpanā niṭṭhitā .
Caturāsīti dhammakkhandhasahassāni kena potthake āropitāni , kadā āropitāni , kimatthaṃ āropitānīti .
Tatrāyaṃ visajjanā kenāropitāniti ?
Khīṇāsavamahānāgehi āropitāni .
Kattha āropitānīti ?
Laṅkādīpe āropitāni .
Kadā āropitānīti ?
Saddhātissassarājino puttassa vaṭṭagāmani rājassa kāle āropitāni .
Kimatthaṃ āropitānīti ?
Dhammakkhandhānaṃ avidhaṃsanatthāya saddhammaṭṭhitiyā ca āropitāni .
Dharamāno hi bhagavā , amhākaṃ sugatodhīro ;
Nikāye pañcadeseti , yāva nibbānagamanā .
Sabbepi te bhikkhu ādi , manasā vacasāhāro ;
Sabbe ca vācuggatā honti , mahāpaññāsativarā .
Nibbūte lokanāthamhi , tato vassasataṃ bhave ;
Ariyānariyā cāpi ca , sabbe vācuggatā dhuvaṃ .
Tato paraṃ aṭṭharasaṃ , dvisataṃvassa gaṇanaṃ ;
Sabbe puthujjanā ceva , ariyā ca sabbepite .
Manasāvacasāyeva , vācuggatāva sabbadā ;
Duṭṭhagāmaṇirañño ca , kāle vācuggatā dhuvaṃ .
Ariyānariyāpi ca , nikāye dhāraṇāsadā ;
Tato paramhi rājā ca , tato cuto ca tusite .
Uppajji deva loke so , devehi parivārito ;
Saddhā tissoti nāmena , tassa kaniṭṭhako hito .
Tato laddharaṭṭho hoti , buddhasāsanapālako .
Tadā kāle bhikkhū āsuṃ , sabbe vācuggatā sadā ;
Nikāye pañcavedheva , yāva rañño ca dhāraṇā ;
Tato cuto so rājā ca , tussīte upapajjati ;
Devalokeṭṭhito santo , tadā vācuggatā tato .
Tassa puttāpi ahesuṃ , anekā varajjaṃ gatā ;
Anukkamena cutate , devalokaṃ gatā dhuvaṃ ;
Tadāpite sabbe bhikkhū , vācuggatāva sabbadā ;
Nikāye pañcavidheva , dhāraṇāvasatimatā .
Tato paraṃ potthakesu , nikāyā pañca piṭṭhitā ;
Tadā aṭṭhakathā ṭīkā , sabbe ganthā potthake gatā ;
Sabbe potthesu ye ganthā , pāḷi aṭṭhakathā ṭīkā ;
Saṃṭṭhitāsaṃ ṭhitā honti , sabbepi no na santite .
Tadā te potthakeyeva , nikāyā piṭhitā khilā ;
Tadā aṭṭhakathādīni , bhavantīti vadanti ca .
Parihāro paṇḍitehi vattabbova ;
Laṅkādīpassa raññova , saddhā tissassa rājino .
Puttako laṅkādīpassa , issaro dhammiko varo ;
Tadā khīṇāsavā sabbe , olokenti anagate .
Khīṇāsavā passanti te , dupaññeva puthujjane ;
Sabbepi te bhikkhū āsuṃ , bahuṃtarā puthujjanā ;
Na sakkhissanti te pañca , nikāye vācuggataṃ iti ;
Potthakesu sabbe pañca , āropenti khīṇāsavā .
Saddhammaṭṭhiti cirattāya , janānaṃ puññatthāya ca ;
Tato paṭṭhāyate sabbe , nikāyā honti potthake ;
Aṭṭhakathā ṭīkā sabbe , te honti potthakeṭṭhitā .
Tato paṭṭhāyate sabbe , bhikkhu ādi mahāgaṇā ;
Potthakesu ṭhiteyeva , sabbe passanti sabbadā .
[ Potthake āropana dīpakā niṭṭhitā .]
Yo koci paṇḍito dhīro , aṭṭhakathādikaṃ ganthaṃ karoti vā kārāpeti vā , tassa anantako hoti puññasaṃcayo , anantako hoti puññānisaṃso .
Caturāsīti cetiyasahassa karaṇasadiso , caturāsīti buddharūpasahassa karaṇasadiso , caturāsīti bodhirukkhasahassaropanasadiso , caturāsīti vihārasahassa karaṇasadiso , yo ca buddhavacanamañjūsaṃ karoti vā kārāpeti vā , yo ca buddhavacanaṃ maṇḍanaṃ karoti vā kārāpeti vā , yo ca buddhavacanaṃ lekhaṃ karoti vā kārāpeti vā , yo ca potthakaṃ vā , yo ca potthakamūlaṃ vā , deti vā dāpeti vā , yo ca telaṃ vā cuṇṇaṃ vā , dhaññaṃ vā potthakabhañjanatthāya yaṃ kiñci nitthaṃ vā potthakachidde āvunatthāya , yaṃ kiñci suttaṃ vā kaṭṭhaphalakadvayaṃ vā potthakaṃ puṭanatthāya yaṃ kiñci vatthaṃ vā , potthaka-bandhanatthāya , yaṃ kiñci yottaṃ vā potthakalāpa pūṭanatthāya yaṃ kiñci thavikaṃ deti vā dāpeti vā .
Yo ca haritālena vā manosilāya vā , suvaṇṇena vā rajatena vā potthakamaṇḍanaṃ vā kaṭṭhaphalakamaṇḍanaṃ vā karoti vā kārāpeti vā , tassa anantako hoti puññasaṃcayo , anantako hoti puññānisaṃso .
Caturāsīti cetiyasahassa karaṇasadiso , caturāsīti vihārasahassa karaṇasadiso .
Bhave nibbattamāno so , sīlaguṇamupāgatā ;
Mahā tejo sadā hoti , sīhanādo visārado .
Āyuvaṇṇabaluppeto , dhammakāmo bhave saddā ;
Devamanussalokesu , mahesakkho anāmayo .
Bhave nibbattamāno so , paññavā susamāhito ;
Adhipacca parivāro , sabbasukhādhi gacchati .
Saddohīrimā vadaññū , saṃvigga mānaso bhave ;
Aṅgapaccaṅga sampanno , āroha pariṇāhavā .
Sabbe sattāpi yo loke , sabbattha pūjitābhave ;
Devamanussa sañcaro , mittasahāya pālito .
Devamanussa sampattiṃ , anubhoti punappunaṃ ;
Arahatta phalaṃ patto , nibbānaṃ pāpuṇissati .
Paṭisambhidā catasso , abhiññā chabbidhe vare ;
Vimokkhe aṭṭhake seṭṭhe , gamissati anāgate .
Tasmāhi paṇḍito poso , saṃpassaṃ hita mattano ;
Kāreyya sāma ganthe ca , aññe cāpi kārāpaye .
Potthake ca ṭhite ganthe , pāḷi aṭṭhakathādike ;
Dhammamañjūsā ganthe ca , lekhaṃ kare kārāpaye .
Potthakaṃ potthakamūlañca , tesaṃ cullathūsampi ca ;
Pilotikādikaṃ suttaṃ , kaṭṭhaphaladvayamhi ca .
Dhammabandhanatthāya ca , yaṃ kiñci mahagghaṃ vatthaṃ ;
Dhammabandhanayottañca , yaṃ kiñci thavikampi ca .
Dadeyya dhammakhettamhi , vippassannena cetasā ;
Añño cāpi dajjāpeyya , mittasahāyabandhaveti .
Ganthākaralekhalekhāpanānisaṃsa dīpanā niṭṭhitā .
[ Iti cūlaganthavaṃse pakiṇṇakadīpako nāma pañcamo paricchedo .]
Sohaṃ haṃsāraṭṭha jāto , nantapaññoti vissuto
Saddhā sīla vīrappeto , dhammarasaṃ gavesano .
Sohaṃ tato gantvā cimaṃ , jina navaṃ yaṃ pūraṃ ;
Sabba dhammaṃ vicinanto , vīsati vassamāgato .
Sabba dhammaṃ vissejjento , kikāre neva bhikkhuno ;
Cha vassānaṃ gaṇaṃ bhitvā , kāmānaṃ abhimaddanaṃ .
Santi sabhā ca nibbānaṃ , gavesiñca punappunaṃ ;
Vasantohaṃ , vanārammaṃ , piṭakattaya saṅgahaṃ ;
Ganthavaṃsaṃ imaṃ khuddaṃ , ariyasaṅghadāsakanti .
Iti pāmojjatthāya araññavāsinā , nandapaññācariyena kato cūḷaganthavaṃso niṭṭhito .
Dhammavaṭaṃsakanāmena visuto thero , yaṃ pakaraṇaṃ likkhitaṃ taṃ paripuṇṇaṃ tena puññena taṃ piṭakaṃ parisippaṃ pariniṭṭhitaṃ .
Mameva sissasamūhānañca parisippaṃ pariniṭṭhitaṃ .
Tave sissānū sissāni ca , parisippaṃ pariniṭṭhitaṃ .
Cūḷaganthavaṃso niṭṭhito .