အထဝါ။ ။အထဝါတိ ပက္ခန္တရတ္ထော နိပါတော၊ ဤအလို ရှေ့နည်းမှတစ်ပါးသော နောက်တစ်နည်းကို ထွန်းပြသော ပက္ခန္တ ရတ္ထ နိပါတ်ပုဒ် တစ်ပုဒ်တည်းသာ၊ ထို့ကြောင့် ‘’ထို့ပြင် တစ်နည်းကား’’ဟု ပေးသည်၊ နိပါတ သမုဒါယောဝါ၊ ဤအလို အထ+ဝါ နိပါတ် ၂−ပုဒ်အပေါင်းတည်း၊ အထ (ဧသော ပုဗ္ဗနယော)−ဤဆိုအပ်ပြီးသော ရှေ့နည်းသည်၊ဟောတု−ဖြစ်ပါဦး၊ ဝါ−(အပရော နယော)−အခြားနည်း တစ်မျိုးကို၊ မဟာဝုစ္စတေ−၏၊ ဤသို့ အနက်ပေးပါ။ [လာမည့် ဂါထာ၌ နောက်နည်းကို ပဌမ ရှေ့နည်းကို ဒုတိယထားသည်။] အထဝါတိ ပဒေ ဘိန္နေ အပရော နယောဝ ဂယှတေ၊ အဘိန္နေ တု ဥဘယေဝ ပုဗ္ဗာပရေ နယာ မတာ။−မဓု။ ဝိညာပနတ္ထံ၊ သူတစ်ပါးတို့ကို သိစေရခြင်း အကျိုးရှိ၏။ ပန၊ ဆက်။ (တစ်နည်း)ပန၊ မုချ အကျိုးမှတစ်ပါး အနုသင်္ဂိက အကျိုးကား။ တံ၊ ထိုသိစေရခြင်းသည်။ [မိမိ၏ ရတနာ ၃−ပါး၌ ကြည်ညိုသူဖြစ်ကြောင်းကို သိစေရခြင်းသည်။] ဝိညူနံ၊ ပညာရှိသူတော်ကောင်းတို့၏။ စိတ္တာရာဓနတ္ထံ၊ စိတ်ကိုနှစ်သက်စေရခြင်းအကျိုးရှိ၏။ [ဝိညူမဟုတ်သော လူယုတ်တို့၏ စိတ်ကိုကား မနှစ်သက်စေနိုင်၊ ရတနာ ၃−ပါး၌ ကြည်ညိုခြင်းကိုပင် အထင်သေးကြ၏၊ ထို့ကြောင့် ‘’ဝိညူနံ’’ဟု ဝိသေသန ပြုသည်။] တံ၊ ထိုပညာရှိစိတ်ကို နှစ်သက်စေရခြင်းသည်။ အဋ္ဌကထာယ၊ ကို။ ဂါဟဏတ္ထံ၊ သင်ယူစေရခြင်း အကျိုးရှိ၏။ တံ၊ ထိုသင်ယူစေခြင်းသည်။ သဗ္ဗသမ္ပတ္တိ နိပ္ဖါဒနတ္ထံ၊ အလုံးစုံသော လောကီ လောကုတ္တရာသမ္ပတ္တိကို ပြီးစေရခြင်းအကျိုးရှိ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
တတ္ထ၊ပေ၊ အာဒိမာ။ ။အကျိုးကိုလိုလား၍ ပဏာမပြုလျှင် ‘’တဿ ပါဒေ နမဿိတွာ’’အစရှိသော စကားကိုသာ ဆိုထိုက်သည် မဟုတ်ပါလော၊ အဘယ်အကျိုးငှာ ‘’ကရုဏာဝိယ သတ္တေသု ‘’အစရှိသော စကားကို ဆိုရပါသနည်းဟု−မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် ‘’တတ္ထ’’စသည်မိန့်၊ ဘုရားရှင်၏ ဂုဏဝိသေသကို ပြခြင်းအကျိုးငှာ ‘’ကရုဏာဝိယ သတ္တေသူ’’စသော ထောမနာ ပဏာမကို ပြရပါသည်−ဟူလို။ ကတော၊ ပြုအပ်သော။ ပဏာမောစ၊ သည်လည်း။ ဝုဍ္ဎပ္ပယောဇန သိဒ္ဓိကရောဝ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော အကျိုးရင်းအကျိုးဆက်၏ ပြီးစီးမှုကို ပြုနိုင်သည်သာလျှင်။ ဟောတိ၊ ၏။ ဣတိ၊ ဤသို့မှတ်အပ်၏။
ကရုဏာပ္ပဓာနာ။ ။ဝိနည်းပိဋကကို ပညတ်တော်မမူလျှင် ရဟန်း သံဃာတို့သည် မေထုန်မှီဝဲမှုမှစ၍ အကုသိုလ်ဒုစရိုက် အကြီးအငယ်တွေကိုပြုကာ အပါယ် ၄−ပါးသို့သာ ရောက်ဖို့ရာရှိတော့၏၊ သွားမှုလာမှု ကိစ္စစု၌ ဣန္ဒြေသိက္ခာ မရှိရကား လူ ဒါယကာတို့၏ အထင်သေးအမြင်သေးကိုခံရ၍ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ပင် အနေအထိုင် ဆင်းရဲကျပ်တည်းသဖြင့် ကုလဓုသန အနေသန မိစ္ဆာဇီဝတို့ကိုပြုကာ အပါယ် ၄−ပါးသို့သာ ရောက်ဖို့ရာရှိ၏၊ ဤသို့ ပစ္စုပ္ပန်သံသရာ ၂−ဖြာသောဘဝတို့၌ တွေ့ရမည့် ဒုက္ခကို မျှော်တွေးတော်မူကာ ပြင်းပြလှစွာသော ကရုဏာတော်ကြောင့်သာ ဝိနည်းပိဋကကို ပညတ်တော်မူရပါသည်၊ ထိုသို့ ကရုဏာပြဋ္ဌာန်းသောကြောင့် ပင် ဝေရဉ္ဇာမြို့အစရှိသည်တို့၌ ကယိကဒုက္ခကို ခံတော်မူ၍လည်းကောင်း ‘’သိခရဏီ−သိ’’စသည်ဖြင့် လူကြီးလူကောင်းတို့သော်မှ မပြောကောင်းသော စကားကိုမိန့်တော်မူလျက် လည်းကောင်း ပညတ်တော်မူရပေသည်။
ဥဘယပ္ပဓာနာ။ ။သုတ္တန်ဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မမူမီ ရှေ့အဖို့၌ မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာကရုဏာတော် သမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူကာ ချွတ်ထိုက် (တရားဟောထိုက်)သော သတ္တဝါတို့ကို ကြည့်တော်မူရ၏၊ ထိုသို့ ကြည့်တော်မူ၍ မြင်တော်မူသောအခါ ထိုသတ္တဝါ၏ အလို အဇ္ဈာသယကိုလည်းကောင်း၊ ရာဂစသော အနုသယကိုလည်းကောင်း ဉာဏ်တော်ဖြင့် ဆင်ခြင်တော်မူပြီးလျှင် ထိုအဇ္ဈာသယစသည်အားလျော်သော ဒေသနာတော်ကို စီစဉ်တော်မူရသည်၊ ထို့ကြောင့် ဒေသနာတော် ဟောတော်မူခါနီး၌ ကရုဏာပညာ ၂−ပါးစုံပင် ဗျာပါရစိုက်ရသောကြောင့် သုတ္တန် ဒေသနာတော်ကို ‘’ဥဘယပ္ပဓာနာ’’ဟု မိန့်တော်မူသည်။ ပန၊ ကား။ အဘိဓမ္မာဒေသနာ၊ အဘိဓမ္မာဒေသနာသည်။ ပညာပ္ပဓာနာ၊ ပညာပဓာနရှိ၏။ (ပြဋ္ဌာန်းသော ပညာရှိ၏)။ ဣတိကတွာ၊ ဤသို့ စိတ်၌ပြု၍။ (တစ်နည်း) ဣတိ ကတွာ၊ ဤအကြောင်းကြောင့်။ ပညာပ္ပဓာနအမေဝ၊ ပညာပဓာန ရှိသည်သာလျှင်ဖြစ်သော။ ထောမနံ၊ ကို။ ကရောန္တော၊ ပြုလိုသည်။ (ဟုတွာ၊ ၍)။ ကရုဏာဝိယသတ္တေသူတိ၊ ဟူ၍။ ကရုဏံ၊ ကို။ ဥပမာနဘာဝေန၊ အပ္ပဓာန ဥပမာန၏အဖြစ်ဖြင့်။ ဂဟေတွာ၊ ယူ၍။ ပညာယ၊ ပညာဖြင့်။ ထောမေတိ၊ ချီးမွမ်း၏။ [ဥပမာန ဥပမေယျေ ၂ ပါးတို့တွင် ဥပမာနသည် ပဓာနမဟုတ် ဥပမေယျကသာ ပဓာနဖြစ်သည်၊ ထို့ကြောင့် ဤဂါထာ၌ ကရုဏာကို အပ္ပဓာန ဥပမာနအဖြစ်ဖြင့် ယူ၍ ပညာကိုသာ ပဓာန ဥပပေယျအဖြစ်ဖြင့် ပြသည်။] [ယခုအခါ၌ ဓာတ်ပစ္စည်း စသည်တို့ဖြင့် ခွဲခြားမှုကို မပြုဘဲ တစ်ပုဒ်စီ ပြုအပ်သော အနက်ကို ဖွင့်ပြလိုသောကြောင့် ‘’တတ္ထ ကရုဏာဝိယာတိ’’အစရှိသော စကားရပ်ကိုမိန့်။]
သမာသ်တွဲပုံ။ ။’’ကရုဏာာပ္ပဓာနာ’’စသည်၌ ‘’ကရုဏာ+ပဓာနာ ယဿာတိ ကရုဏာ ပဓာနာ’’စသည်ဖြင့် တုလျာဓိကရဏ ဗဟုဗ္ဗီဟိတွဲ၍ နိဿယအတိုင်းအနက်ပေးပါ၊ ‘’ကရုဏာ ပြဋ္ဌာန်းခြင်းရှိ၏’’ဟု မပေးပါနှင့်၊ ပဓာနပုဒ်သည် ဘောအနက်ကို မဟော၊ ပြဋ္ဌာန်းသော တရားဒြပ်ကိုသာ ဟောပါသည်၊ ဗဟုဗ္ဗီဟိသမာသ်တွဲမှ ဒေသနာကိုရသောကြောင့် ‘’ကရုဏာပြဋ္ဌာန်း၏’’ဟု ကမ္မဓာရည်း အနက်လည်း မပေးပါနှင့်။ သဗ္ဗေသု၊ ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အလုံးစုံကုန်သော။ သတ္တေသု၊ သတ္တဝါတို့၌။ ပဝတ္တိယထာ၊ ဖြစ်တော်မူပြီးကဲ့သို့။ ဧဝံ၊ တူ။ သဗ္ဗေသု၊ ကုန်သော။ ဉေယျဓမ္မေသု၊ သိသင့်ဖွယ်သော တရားတို့၌။ ပညာပိ၊ မဟာကရုဏာ သမာပတ္တိဉာဏ်မှ ကြွင်းသော ပညာတော်သည်လည်း။ ပဝတ္တိတ္ထ၊ ဖြစ်တော်မူပြီ။ ဣတိ အတ္ထော၊ ဤကားအနက်။ [ကရုဏာ၏ နိဒဿန အဖြစ်ကို ပြရာ၌ ‘’ယဿ ယထာ ကရုဏာ သဗ္ဗေသု သတ္တေသု ပဝတ္တိတ္ထ’’တိုင်ရုံသာ ပြထိုက်သော်လည်း ဥပမေယျမရှိလျှင် ဥပမာနအဖြစ်လည်း မထင်ရှားသောကြောင့် ‘’ဧဝံ၊ပေ၊ ပဝတ္တိတ္ထာတိ’’ဟု ဥပမေယျဝါကျကိုပါယူ၍ အနက်ပြသည်။]
ယထာ ယထာဝါ ရုစိ။ ။ဤနည်း၌လည်း သမာသ်မဟုတ်၊ ‘’ယထာယထာ’’ဟု ဆိုသောကြောင့် ယထာ၏ စိစ္ဆာအနက်ပြသည်၊ [တထာတထာ ပဝတ္တာ ပညာယထာရုစိ ပဝတ္တိတ္ထာတိ စဝုစ္စတိ’’ကား စပ်ပုဒ်နှင့်တကွ အဓိပ္ပာယ်ပြ စကားပင်တည်း။]
တတ္ထ၊ပေ၊ ဟေတဗ္ဗာ။ ။ဥပမာန ဥပမေယျတို့မည်သည် တည်ရာမတူဘဲရှိသည်သာများ၏၊ ဥပမာ−‘’မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်နှာတော်သည် လမင်းနှင့်တူ၏’’ဟူရာ၌ မျက်နှာတော်သည် ဘုရားရှင်၌တည်၍ လမင်းသည် ကောင်းကင်၌တည်သကဲ့သို့တည်း၊ ဤသို့ တည်ရာ မတူရိုးဖြစ်သောကြောင့် ဤဂါထာဝယ် ဥပမာနဖြစ်သော ကရုဏာတော်သည် အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်၌တည်သော ကရုဏာပါမည်နည်းဟု မေးဖွယ်ရှိရကား တတ္ထ စသည်မိန့်၊ ‘’ဘုရားရှင်၏ သန္တာန်တော်၌ တည်သော ကရုဏာကိုပင် ယူရသည်’’ဟူလို။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည်။ ဝါ၊ ဆိုလိုသည်။ ဟောတိ၊ ။ (ကိံ၊ အဘယ်အနက်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ နည်း)။ ယဿ၊ အကြင်မြတ်စွာဘုရား၏။ အတ္တနော၊ ကိုယ်တော်၏။ ကရုဏာဝိယ၊ မဟာကရုဏာတော်သည်ကဲ့သို့။ ပညာပိ၊ ပညာတော်သည်လည်း။ ပဝတ္တိတ္ထ၊ ဖြစ်တော်မူပြီ။ ဣတိ၊ ဤအနက်သည်။ ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ဟိ၊ မှန်။ အညေသံ၊ မြတ်စွာဘုရားမှတစ်ပါး အခြားပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ (ကရုဏာက္ကမနံ၌စပ်)။ ဝါ၊ တို့သည်။ (ပဿန္တာနံ၌စပ်)။ မဟောဃပက္ခန္ဒာနံ၊ ကာမောဃ, ဘာဝေါဃစသော ကြီးစွာသော ဩဃ၌ သက်ဝင်နေရကုန်သော။ သတ္တာနံ၊ သတ္တဝါတို့ကို။ (ဥဒ္ဓတာဝယ် တုပစ္စည်း၌ဆဋ္ဌီကံ)။ မယာ၊ ငါ့ကို။ အညတြ၊ ကြဉ်၍။ အညော၊ ငါမှတစ်ပါးသော။ ဩဃာ၊ ဩဃမှ။ ဥဒ္ဓတာ၊ ထုတ်ဆယ်နိုင်သော။ ကောစိ၊ တစ်စုံတစ်ယောက်သည်။ နတ္ထိ၊ မရှိပါတကား။ ဣတိ၊ ဤသို့။ ပဿန္တာနံ၊ မြင်ကုန်လသော်။ (မြင်ရကုန်သော)။ အညေသံ၊ ဘုရားမှတစ်ပါး အခြားသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏။ ဘဂဝတော ယထာ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ကဲ့သို့။ ကရုဏောက္ကမနံ၊ ကရုဏာ၏ သက်ရောက်ခြင်းသည်။ န ဟောတိ၊ မဖြစ်နိုင်။ ဣတိ၊ ဤကား ကရုဏာတော်၏ အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့၌ဖြစ်ပုံအကျယ်တည်း။
[ယခုအခါ ပညာ၏ အလုံးစုံသော တရားတို့၌ ဖြစ်ပုံကို အကျယ်ပြလိုသောကြောင့် ပညာပိ စသည်ကိုမိန့်။] ဘဂဝတော၊ ၏။
မဓုဋီကာ။ ။ဂါထာတ္ထော ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ထာမဒဿန သိလေန ဧကကေန သံသာရတော တိဏ္ဏေန ပုရိသေန မေ မမကိံ ပယောဇနံ အတ္ထိ၊ ပုရိဿေနာတိ စေတ္ထ အတ္တာနံ သန္ဓာယ ပရံဝိယ ဝဒတိ။ [ဤဋီကာ၌ ‘’ထာမဒဿန သီလေန’’ဟု ဏီပစ္စည်းအတွက် တဿီလ အနက်ဖွင့်ခြင်းကိုကား စဉ်းစားသင့်သည်၊ ဘာ့ကြောင့်နည်း၊ အကြိမ်ကြိမ် မြင်ဖို့ရာ အလေ့အလာ (တဿီလ) မလိုသောကြောင့်တည်း။]
မှတ်ချက်။ ။ကရုဏာ နိဒါနဉှိသီလံ''သည် သီလက္ခန္ဓကို ပြခြင်း၏အကြောင်းဟိတ်တည်း၊ တတော၊ပေ၊ ဝိရတိပ္ပဝတ္တိတော''ကား သီလ၏ ကရုဏႏနိဒါနဖြစ်ခြင်း၏အကြောင်းပြတည်း၊ ''တဿာ၊ပေ၊ သမ္ပယောဂတော''ကား သမာဓိက္ခန္ဓကို ပြခြင်း၏အကြောင်းဟိတ်တည်း၊ ဤဝ်ကျ၏ နေပုံသည် စာသွားမချောလှပါ။ (သင်္ဂဟကာရေန)။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ ရှေ့အာဒိမာဟ၌ အာဒိဖြင့် ''ဒေဝါနံ သမ္ပဝတ္တိယိ''တိုင်အောင် မျှော်၏၊ ဤအာဒိဝုတ္တံ၌ အာဒိဖြင့်ကား ''ပါဋိဟီရာဝသာ နမှိ ပါရိစ္ဆတ္တကမူလမှိ−သိလာသနေ'' တိုင်ရုံသာ မျှော်သည်။]
ပညာယ တာဝ၊ပေ၊အရဟတိ။ ။’’ပညာယ တာဝ’’မှစ၍ ဤအရဟတိတိုင်အောင် စောဒနာ၏ အဖြေကို ပြသောဝါကျတည်း၊ စောဒကပုဂ္ဂိုလ်က ဒယာယ တာယ၌ တာယဖြင့် ပညာကို ပြန် မညွှန်းထိုက်ဟူသော စကားကို ‘’သုဝုတ္တမေတံ’’ဟု လက်ခံပြီးလျှင် ကရုဏာကိုပြန်၍ မညွှန်းထိုက်ဟူသောစကားကိုကား ‘’နောနယုတ္တော’’ဟုပယ်လှန်သည်၊ ထိုသို့ပယ်လှန်ပြီးလျှင် ကရုဏာကို ပြန်၍ညွှန်းထိုက်ကြောင်းကို ပြရာ၌ ဒယာယနှင့် တာယပုဒ်တို့၏ သမာနာဓိကရဏဖြစ်ခြင်းကို လည်းကောင်း သမာနာဓိကရဏပုဒ်မှန်လျှင် ရူပက္ခန္ဓာ၌ ရူပနှင့်ခန္ဓတို့ကဲ့သို့ ဝိသေသန ဝိသေသျ အဖြစ်ကို လည်းကောင်း ထိုဝိသေသနဝိသေသျ ၂မျိုးတွင် ပဓာနပုဒ်ကသာ ဝိသေသျဖြစ်ထိုက်၍ အပဓာနပုဒ်က ဝိသေသန ဖြစ်ထိုက်ကြောင်းကို လည်းကောင်းအကြောင်းပြပြီး၍ တာယသည် ဝိသေသန ဒယာယသည် ဝိသေသျဖြစ်ရကား တာယ၌ တသဒ္ဒါဖြင့် ရှေ့ဂါထာ၌ အပ္ပဓာနဖြစ်သော ကရုဏာကိုပင် ပြန်၍ညွှန်းထိုက်သည်ဟု ဖြေဆိုသည်။ ကရုဏာယပန၊ ကိုးကား။ ပဋိနိဒ္ဒေသော၊ သည်။ နောနယုတ္တော၊ မသင့်မဟုတ်, သင့်သည်သာ။ (ကသ္မာ၊ နည်း)။ ဒယာယ တာယာတိ၊ ဟူကုန်သော။ ဒွိန္နံပဒါနံ၊ တို့၏။ သမာနာဓိကရဏဘာဝတော၊ ဟူသော တည်ရာအနက်ရှိကုန်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
မှတ်ချက်။ ။’’ဒယာ သမုဿာဟိနီတိ ပဓာနာ’’တုန်းက တာယကိုထောက်၍ ဒယာကို ပဓာနဟု ဆိုခဲ့၏။ ဤ ‘’အပ္ပဓာနာယ ကရုဏာယ’’၌ကား ရှေ့ဂါထာ၌ လာသော ပညာကိုထောက်၍ ကရုဏာကို အပ္ပဓာနဟု ဆိုသည်၊ ဤသို့ သူ့နေရာနှင့်တူလျော်အောင်ပဓာနဟုလည်းကောင်း အပ္ပဓာနဟုလည်းကောင်း ကရုဏာကိုသုံးစွဲထားသည်ဟု မှတ်ပါ။ [ဂါထာဝယ် ‘’ပညာယဿ’’၌ ပညာအရကို ‘’သဗ္ဗညုတဉာဏဿ’’ဟု ဖွင့်သည်။] နိဒဿနဘူတာ၊ ညွှန်ပြကြောင်း ဥပမာနဖြစ်၍ ဖြစ်သော။ မဟာကရုဏာ၊ မဟာကရုဏာတော်တည်း။ တာယ၊ ထိုမဟာကရုဏာတော်သည်။ သမုဿာဟိတော၊ တိုက်တွန်းတော်မူအပ်သည်။ (ဟုတွာ၊ ၍)။ (ဣတိ အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးကား။ ဧတ္ထ၊ ဒယာယ တာယဟူသော ဤပါဌ်၌။ အတ္ထော၊ တည်း။)
ပါဋိဟာရိယ၊ပေ၊ ဝဒန္တိ။ ။ပါဋိဟာရိယသဒ္ဒါ၏ ဝစနတ္ထကို အချို့ဆရာတို့က ''ပတိပက္ခ ဟရဏတော ပါတိဟာရိယံ''ဟု ဆိုကြ၏၊ ပတိပက္ခဟရဏတော၌ ပတိပက္ခကို ''ရာဂါဒိ ကိလေသ''ဟု လည်းကောင်း ဟရဏတောကို ''အပနယနတော''ဟု လည်းကောင်း၊ ထပ်ဖွင့်သည်၊ ဤဝဒန္တိ ဝါဒအလိုအားဖြင့် ''ဟရတိ−ပယ်ရှားတတ်၏။ ဣတိ ဟာရိယံ''ဟု လည်းကောင်း ''ပတိပက္ခေ−ရာဂစသော ဆန့်ကျင်ဘက်ကိလေသာတို့ကို+ဟာရိယံ''ပယ်ရှားတတ်သော တရားတည်း၊ ပတိဟာရိယံ−တရားဟု လည်းကောင်းပြုပါ။ [ဟာရိယံ−၌ ဟရဓာတ် ဏျပစ္စည်း ကတ္တားဟော]။
*ဘဂဝတော ပန၊ပေ၊ ဟရိတဗ္ဗာ။ ။ဤဝါကျကား ထိုဝဒန္တိဝါဒကို ပယ်ချသော ဝါကျတည်း၊ ထို့ကြောင့် ပနကိုလည်း အရုဈတ္ထဇောတကဟုကြံပါ။ ထိုသို့ အချို့ဆရာတို့က ဆိုကြသော်လည်း အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် ကိလေသာအားလုံးကို ပယ်တော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရားမှာ တန်ခိုးပြာဋိဟာဖြင့် ပယ်သင့်ပယ်ထိုက်သော (ပယ်စရာဖြစ်သော) ကိလေသာများမရှိကြတော့၊ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ပါဋိဟာရိယကို ပြသော အရာဝယ် ''ပတိပက္ခ ဟရဏတော''ဟူသော ဝိဂြိုဟ်ပြစကားသည် မသင့်ပါ။
ဆက်ဦးအံ့− ပုထုဇဉ်တို့သည် ဣဒ္ဓိဝိဓစသော အဘိဉာဉ်တစ်မျိုးမျိုးကို ဖြစ်စေလိုလျှင် ပဉ္စမဇျာန် (သို့မဟုတ် စတုက္ကနည်းအားဖြင့် စတုတ္ထဈာန်) ကို ရပြီးဖြစ်ရမည်၊ ထိုစတုတ္ထ ဈာန်စိတ်လည်း ''သောဧဝံ သမာဟိတေ စိတ္တေ ပရိသုဒ္ဓေ(၁) ပရိယောဒါတေ(၂)အနင်္ဂဏေ(၃)ဝိဂတု ပက္ကိလေသေ(၄)မုဒဘူတေ (၅) ကမ္မနိဘေ(၆)ဌိတေ(၇)အာနဉ္ဇပ္ပတ္တေ(၈)''ဟု အဘိညာဉ်ခန်း၌ လာသည့်အတိုင်း ဂုဏ် အင်္ဂါရှစ်ပါးရှိရကား အဘိညာဉ်ကို ကန့်ကွက်မည့် ကိလေသာတို့ကို စောစောကပင် ပယ်ပြီးစေရသည်။
ဤသို့လျှင် ဣဒ္ဓိဝိဓ အဘိညာဉ် မဖြစ်မီကပင် ကိလေသာတို့ပယ်ပြီးဖြစ်၍ ပုထုဇဉ်တို့၏ ဣဒ္ဓိဝိဓမှာ ကိလေသာပယ်စရာရှိသောကြောင့် ပါဋိဟာရိယဟူသော အခေါ်အဝေါ်မရှိ၊ အကယ်၍မရှိခဲ့လျှင် (ပုထုဇဉ်ဘဝတုန်းက သတ္တဟူသော အခေါ်အဝေါ်ကို နိစ္ဆန္ဒရာဂဖြစ်သော ရဟန္တာအပေါ်၌င်စားနိုင်သကဲ့သို့) ပုထုဇဉ်ကို ဣဒ္ဓိဝိဓ၏၊ ပါဋိဟာရိယအမည်ကို ဘုရားရှင်၌ တင်စား၍ ခေါ်ဝေါ်ရာ၏။ ယခုသော်ကား ပုထုဇဉ်တို့၏ ဣဒ္ဓိဝိဓမှာပင် ထိုပါဋိဟာရိယအခေါ်အဝေါ်မဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် ဘုရားရှင်၌ တင်စား၍ ခေါ်ခြင်းငှာ မဖြစ်နိုင်။ [ပဝတ္တ ဝေါဟာရေနစ၌ စ သဒ္ဒါဖြင့် အနွတ္ထအမည်ကိုဆည်းသည်။] ဤ''ပုထုဇ္ဇနာနမ္ပိ ဟိ''စသော စကားဖြင့်လည် ''ပဋိပက္ခ ဟရဏတော ပါဋိဟာရိယံ''ဟူသော ဝဒန္တိဝါဒကို ပယ်ချပြန်သည်။
အထဝါ ဘဂဝတောစ။ ။ဤနည်း၌ ''ပဋိပက္ခ''အရ ကိလေသာကို မယူဘဲတိတ္ထိတို့ကို ယူခြင်း ပယ်ရှားပုံတစ်မျိုးကိုပြခြင်းသည် ရှေ့နည်းနှင့်ကွဲပြား၏။ ''ပဋိပက္ခေ+ဟရတီတိ ပဋိဟာရိယံ''ဟူသော သဒ္ဒါနည်းကား မကွဲပြား၊ ဤသို့အကြောင်းအနက်သာ လဲလှယ်၍အကျိုးသဒ္ဒါကို မလဲလှယ်သောကြောင့် ''အထဝါ''ဟု တက်သည်။ [''ကြောင်း−ကျိုး နှစ်ခု တစ်ခုခုလဲမှု ဝါထဝါ''နိယာမ်။] တိတ္ထိတို့သည် ဘုရားရှင်၏လည်းကောင်း သာသနာတော်၏လည်းကောင်းပဋိပက္ခဖြစ်ကြ၏။ ထိုတိတ္ထိတို့ကို ပယ်ရှားနိုင်ခြင်းကြောင့် ဣဒ္ဓိဝိဓ အာဒေသနာ အနုသာသနီတို့ကို ''ပါဋိဟာရိယ''ဟု ခေါ်သည်။ [ပဋိပက္ခေ−ဆန့်ကျင်ဘက် တိတ္ထိတို့ကို+ဟရတီတိ ပဋိဟာရိယံ၊ ပဋိဟာရိယမေဝ ပါဋိဟာရိယံ။]
တေဟိ၊ပေ၊ ဟောန္တိ။ ။ဘုရားရှင်သည် အနုသာသနီ ပါဋိဟာရိယ ခေါ်အပ်သော တရားဟောတော်မူခြင်းဖြင့် အစေလကဿပ၏ မိစ္ဆာအယူကိုပယ်ရှား၍ သမ္မာဒိဋ္ဌိကို ဖြစ်စေတော်မူ၏။ သစ္စကပရိဗိုဇ်ကိုလည်း ထပ်၍ စကားမပြောနိုင်အောင်သူ၏ မိစ္ဆာအယူကို ပယ်ရှားတော်မူ၏။ကဏ္ဍမ္ဗသရက်ပင်အနီး၌ ပြုတော်မူအပ်သော ဣဒ္ဓိဝိဓယမက ပါဋိဟာရိယဖြင့် တိတ္ထိတွေ တန်ခိုးပြခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်အောင်ပယ်ရှားတော်မူ၏၊ အာဒေသနာ ပါဋိဟာရိယဖြင့်လည်း ဤနည်းအတိုင်း ပယ်ရှားပုံကိုသိပါ။ [ဤအဓိပ္ပာယ်များအရ ဟာရိယကို ''ဘုရားရှင်''ဟု ယူလိုကြသည်။] ဒိဋ္ဌိဟရဏဝသေန၊ မိစ္ဆအယူကို ပယ်ရှားခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် လည်းကောင်း။ ဒိဋ္ဌိပ္ပကာသနေ၊ မိစ္ဆာအယူကို ထင်ရှားပြခြင်း၌။ အသမတ္ထဘာဝေနစ၊ မစွမ်းနိုင်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း။ ဣဒ္ဓိ အာဒေသနာနုသာသနီဟိ၊ ဣဒ္ဓိ ပါဋိဟာရိယ, အာဒေသနာ ပါဋိဟာရိယ, အနုသာသနီ ပါဋိဟာရိယတို့ဖြင့်။ ဟရိတာ, အပနီတာ၊ ပယ်ရှားအပ်ကုန်ပြီးသည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။
ဣဒ္ဓိ၊ပေ၊ဘဝန္တိ။ ။ပတိသဒ္ဒါ၏ ပစ္ဆာအနက်ကိုပြသော အထဝါတက်သောဝါကျ အတ္တနောဝါကျစသော ဝါကျနှစ်ရပ်ကိုပင် ဆက်၍ရှင်းပြလိုသောကြောင့် ''ဣဒ္ဓိ၊ပေ၊ဘဝန္တိ''ဟူသော ၂−ဝါကျမိန့်သည်၊ [မဓုဋီကာ၌ကား ''တမေဝ အတ္တံ ဝိဝရိတုံ''ဟု ဝိတ္ထာရသဘောဖွင့်၏ ဝိတ္ထာရ ဆိုရလောက်အောင် မကျယ်ပါ။] ထိုတွင် ဣဒ္ဓိ၊ပေ၊ပဝတ္တေတဗ္ဗာ''သည် ''တသ္မာ၊ပေ၊ပဝတ္တေတဗ္ဗံ''ဟု ရှင်းပြသော ဝါကျတည်း၊ ပါတိဟာရိယ ၃−မျိုးရှိသောကြောင့် ''ပဝတ္တေတဗ္ဗာ'' ဗဟုဝုစ်ထားခြင်း ရှေ့၌ပါတိဟာရိယသာမညဖြစ်၍ ''ပဝတ္တေတဗ္ဗံ''ဟု ဧကဝုစ်ထားခြင်းသာထူးသည်၊ ''ဟရိတေ သုစ၊ပေ၊ဟောန္တိ''သည် ''အတ္တနောဝါ၊ပေ၊ဟရဏံ ပတိဟာရိယံ''ကို ရှင်းပြသော ဝါကျတည်း။ [ဧကဝုစ် ဗဟုဝုစ် ကွဲလွဲပုံမှာ ရှေ့အတိုင်းသာ။]
ပတိဟာရိယမေဝ။ ။''ပတိပက္ခ ဟရဏတော''မှစ၍ ပြခဲ့သော အနက်များ ကြောင့် ''ပဋိဟာရိယ''ဟုသာ ပုဒ်ပြီးသေးရကား ''ပါတိဟာရိယ''ဟု ပ၌ ဝုဒ္ဓိရောက်ဖို့ရာ ''သွတ္ထအနက်၌ ဏပစ္စည်းသက်၍ သွတ္ထတဒ္ဓိတ် ထပ်ဆင့်ပါ''ဟု ပြလိုသောကြောင့် ''ပတိဟာရိယမေဝ ပါတိဟာရိယံ''ဟု ပဌမနည်းဖွင့်သည်။
ပဋိဟာရိယံ၊ဝါ၊ပေ၊ အာဂတံ။ ။ဤနည်း၌ကား ''ပတိပက္ခေ+ဟရတီတိပတိ ဟာရိယံ''ဟု ဝိဂ္ဂဟပြု၍ ဆန့်ကျင်ဘက် ကိလေသာတို့ကိုပယ်တတ်သော စတုတ္ထဈာန်နှင့် အရဟတ္တမဂ်ကို အရကောက်ပြီးလျှင် ဇာတအနက် အာဂတအနက်နှင့် ဏပစ္စည်းဖြင့် ပါဋိဟာရိဉပြီးသည်၊ ထိုတွင် တတ္ဖဇာတံဖြင့် ''ပတိဟာရိယေ+ဇာတံ''ဟု ပြ၏၊ မြေပေါ်၌ သစ်ပင်ပေါက်ရသကဲ့သို့ စတုတ္ထဈာန်နှင့် အရဟတ္တမဂ်အပေါ်၌ (ထိုတရားကို အခြေခံ၍)တန်ခိုးပြာဋိဟာ ပေါ်ပေါက်ရသည်−ဟူလို၊ ''တသ္မိံ ဝါ''ဖြင့် ထိုဇာတ တဒ္ဓိတ်၌ပင် သ္မိံဝိဘတ်၏ နိမိတ်အနက်ကိုဖွင့်သည်၊ ''တတော ဝါ အာဂတံ''ဖြင့် ''ပတိဟာရိယတော+အာဂတံ ပါဋိဟာရိယံ''ဟု အာဂတတဒ္ဓိတ်ကိုပြ၏။ တန်ခိုးပြာဋိဟာသည် စတုတ္ထဈာန်နှင့် အရဟတ္တမဂ်မှ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်−ဟူလို၊ [ပတိကို ပဋိပြု၍ ''ပါဋိဟာရိယံ''ဟု စာအများရှိသည်။]
ပါဋိဟာရိယမေဝ ပါဋိဟီရံ။ ။''အဋ္ဌကထာ၌ ပါဋိဟီရပုဒ္သာ ရှိပါလျက် အဘယ့်ကြောင့် ပါဋိဟာရိယံပုဒ်၏ အနက်ကို အကျယ်တင်ဖွင့်ပြနေရသနည်း''ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် ''ပါဋိဟာရိမေဝ ပါဋိဟီရံ''ဟု မိန့်သည်၊ ပါဋိဟာရိယံနှင့် ပါဋိဟီရံမှာ အနက်တူဖြစ်သောကြောင့် အနက်အဓိပ္ပာယ် အမျိုးမျိုးထွက်နိုင်သော ပါဋိဟာရိယပုဒ်ကိုဖွင့်ပြပါသည်−ဟူလို၊ မဓုဋီကာ၌ ''ပါဋိဟာရိယံ''မှ နိရုတ္တိနည်းအားဖြင့် ဟာ၏ အာကို ဤပြု ရိ၌ဣကို(အ)ပြု ယကိုလည်းချေ၍ ''ပါဋိဟီရ''ပြီးသည်−ဟု ရုပ်တွက်ပြလေသည်။ မိမိကား ဂေါသဒ္ဒေါနှင့် ဂေါဏသဒ္ဒါသည် ''နွား''ဟူသောအနက်ကိုဟောရာဝယ် အလဲအလှယ် ပရိယာယ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ''ပါဋိဟာရိယ''နှင့် ''ပါဋိဟီရ'' ၂−ပုဒ်လည်း အလဲအလှယ် ပရိဟာယ်ဟုပင် ထင်သည်။
ဣတိဝိညာယတိ။ ။ဉာပကဟေတု ဝါကျတိုင်း၌ ဤကဲ့သို့ ပုစ္ဆာဝါကျအပိုထည့်၍ ဤသို့ ဝိသဇ္ဇနဝါကျထည့်ရသည်၊ နောက်၌ကား ပုစ္ဆာဝါကျမထည့်တော့ဘဲ တချို့နေရာ၌ အလွယ်ပေးထားပါသည်။ [''တတ္ထ ဝသန္တေန ပဝတ္တိတ္တာ''ဖြင့် ပရမ္ပရူပစာရကိုပြ၏။ အဘိဓမ္မကထာမဂ္ဂပဝတ္တန ကြိယာသည် မြတ်စွာဘုရားအပေါ်၌တည်၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ တည်၏။ ဤသို့ တာဝတိံသာသည် အဆက်ဆက်အားဖြင့် အဘိဓမ္မကထာမဂ္ဂဝတ္တန၏ တည်ရာဒေသဖြစ်သည်။]
သဗ္ဗသော။ ။ဤပုဒ်ကိုဋီကာ၌ ၃−မျိုးဖွင့်ထား၏။ (၁) စက္ကဝါလသဟဿေတိစပ်ရသောနည်း၊ (၂) အာဂမ္မ၌ စပ်ရသောနည်း၊ (၃) သန္နိသိန္နေန၌ စပ်ရသော နည်းတည်း၊ ထိုတွင် ၂−နံပါတ်နည်းကို ပဌမဖွင့်၍ ၁−နံပါတ်နည်းကို ဒုတိယဖွင့်ထားသည်။ [သဗ္ဗသော စက္ကဝါဠသဟဿောဟိ သဗ္ဗသော အာဂမ္မ သဗ္ဗသော သန္နိသိန္နေနာတိ သမ္ဗန္ဓဝသေန တယော ဝိကပ္ပါဝုတ္တာ၊−အနုဋီကာ။] သမန္တတော၊ ပတ်ဝန်းကျင်၌။ သန္နိဝိဋ္ဌေဟိ၊ တစ်စုတစ်ဝေးတည်း တည်နေကြကုန်သော။ ဒသဟိ စက္ကဝါဠသဟဿေဟိ၊ တစ်သောင်းသော စကြဝဠာတို့မှ။ ဣတိ(အယံ)၊ ဤသည်ကား။ အဓိပ္ပာယော၊ အဋ္ဌကထာဆရာ၏ အလိုတည်း။ သဗ္ဗသော၊ ကုန်သော။ ဒသဟိဒသဟိစက္ကဝါဠသ ဟဿေဟိ၊ တစ်သောင်းစီ တစ်သောင်းစီသော စကြဝဠာတို့မှ။ (အာဂမ္မ၊ ၍)။ ဣတိ (အယံ)၊ ဤသည်ကား။ န (အဓိပ္ပာယာ)၊ အလိုမဟုတ်။ (ကသ္မာ၊ ကြောင့်။ န အဓိပ္ပယော၊ အလိုမဟုတ်သနည်း)။
ဒုတိယနည်း။ ။သန္နိဝေသဝသေနဝါ သမန္တော သန္နိဝိဋ္ဌေဟိ ဒသဟိ စက္ကဝါဠ သဟဿေဟီတိ အဓိပ္ပာယော၊ ဤနည်း၌ အလုံးစုံသော အရပ်ရှစ်မျက်နှာတို့၌ တစ်စုတစ်ဝေးတည်း တည်နေသော အာလုံးကို ''သဗ္ဗသော''ဟု ဆိုသည်၊ ထို့ကြောင့် သန္နိဝေသ ဝသေနကို မူလတည်ပါဌ်ဖြစ်သော သဗ္ဗသာ၌ လှည့်၍ စပ်ပါ၊ ထို သဗ္ဗသောကိုကား ''ဒသဟိ စက္ကဝါဠသဟဿေဟိ''၌စပ်၊ ''သဗ္ဗသော−အလုံးစုံကုန်သော၊ ဒသဟိ စက္ကဝါဠသဟဿေဟိ− တစ်စုတစ်ဝေး တည်နေသော စကြဝဠာ တစ်သောင်းတို့မှ''ဟုပေး၊ [အနုဋီကာ၌ ပဌမပြအပ်သောနည်းတည်း။]
မှတ်ချက်။ ။ဤနည်း၌ အဓိပ္ပာယ် ၂မျိုးထွက်နေ၏၊ ထွက်ပုံကား ''အလုံးစုံကုန်သော စကြဝဠာ တစ်သောင်းတို့မှ''ဟူသော စကားအရ ပတ်ဝန်းကျင်အားလုံးမှ စကြဝဠာ တစ်သောင်းဟူသော အဓိပ္ပာယ်လည်းဖြစ်နိုင်၏၊ စကြာဝဠာတစ်သောင်းစီတွေ အများအပြားရှိသောကြောင့် ထိုအားလုံးကို ရစေလို၍ ''သဗ္ဗသာ''ဟု ဝိသေသန ကူရသည်−ဟု ကြံလျှင် ''အရပ် ၄မျက်နှာတွင် (သို့မဟုတ် ရှစ်မျက်နှာတွင်) တစ်ခုတစ်ခုသော မျကိနှာ၌ စကြဝဠာ တစ်သောင်းစီ တစ်သောင်းစီ''ဟူသော အဓိပ္ပာယ်လည်း ဖြစ်နိုင်၏၊ ထိုတွင် ''ပဌမအဓိပ္ပာယ်ကိုသာယူပါ''ဟု ပြ၍ ''န သမန္တတော စက္ကဝါဠသဟဿေဟိ ဒသဟိ ဒသဟီတိ''ဟု ဗျတိရေက အဓိပ္ပာယ်ကိုလည်း ဖွင့်သည်။
ဧဝံ သတိ၊ပေ၊အဓိပ္ပေတံ။ ။''နောက်အဓိပ္ပာယ်ကိုယူလျှင် အဘယ် အပြစ်ရှိသနည်း''ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် ''ဧဝံသတိ''စသည်မိန့်၊ ''အလုံးစုံကုန်သော တစ်သောင်းစီ တစ်သောင်းစီသော စကြဝဠာတို့မှ ''ဟု အဓိပ္ပာယ်ယူလျှင် အရပ် ၄မျက်နှာအတွက် စကြဝဠာ ၄သောင်းတို့မှ လာခြင်း သို့မဟုတ် အရပ် ၈မျက်နှာဆိုလျှင် ထို့ထက်များသော စကြဝဠာ ၈သောင်းတို့မှ လာခြင်းကို ဆိုရာရောက်၏၊ ထိုသို့ ၄သောင်း သို့မဟုတ် ၈သောင်းတို့မှ လညခြင်းကိုလည်း အလိုမရှိအပ်၊ ဘာ့ကြောင့်နည်း၊ တရားနာဖို့ရာ ဇာတိခောတ်ကိုသာ ယူရမည်ဖြစ်သောကြောင့်တည်း။
ဝဇ္ဇိတဗ္ဗေ။ ။နိသဇ္ဇဒေါသ (ထိုင်ခြင်း၏ အပြစ်) ၆ပါးကို ပါရာဇိကဋ္ဌကထာဝေရဉ္ဇကဏ္ဍ၌ ဖွင့်ပြထား၏၊ ရှေးရှုလွန်းရာ၊ မြင့်လွန်းရာနှင့်၊ လေညာ− ဝေးလွန်း နောက်−နီးလွန်း ပြညွှန်း ထိုင် ပြစ် ၆ပါးတည်း။ ထိုတွင် ဤပရိသတ်ကြီးဝယ် ဝဇ္ဇေတဗ္ဗ (ရှောင်ကြဉ်၍ ဖြစ်နိုင်သော အပြစ်)ကား ဘုရားမျက်နှာတော်နှင့် အလွန် ရှေးရှုသောနေရာ အလွန်နီးကပ်သော နေရာ ဘုရားထက် မြင့်သောနေရာ ၃မျိုးသာတည်း၊ လေညာ−ဝေးလွန်းနှင့် နောက်ဘက်ကျသော သုံးမျိုးကား ရှောင်၍ မဖြစ်နိုင်၊ ထို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သမျှ ရှောင်ဖို့ရာ ''ဝဇ္ဇိတဗ္ဗေ''ဟု သက္ကအနက်ပြ တဗ္ဗပစ္စည်းဖြင့် ဆိုသည်။
ပဗန္ဓောဝါမဂ္ဂေါတိဝုစ္စတိ။ ။ဤသို့ တစ်နည်းဖွင့်ပြန်၏၊ မဂ္ဂသဒ္ဒါသည် ပကတိ လမ်းစဉ်ကို ဟော၏၊ ဤအဘိဓမ္မကထာလည်း ရှည်လျားသောကြောင့် လမ်းနှင့်တူရကား ‘’မဂ္ဂေါဝိယာတိ မဂ္ဂေါ’’ဟု ဝိဂ္ဂဟပြု၍ လမ်းနှင့်တူသော အစဉ်အတန်းကို မဂ္ဂသဒ္ဒါက ဟောနိုင်သည်။ [ကထီ ယတိ ဧတ္ထ ဧတာယဝါတိ ကထာ၊ အဘိဓမ္မဿ+ကထာ အဘိဓမ္မကထာ၊ အဘိဓမ္မကထာစ+သာ+မဂ္ဂေါစာတိ ိအဘိဓမ္မကထာ၊ဝါ−သစ္စ ပဋိဝေဓ၏ အကြောင်းဖြစ်သော အဘိဓမ္မကထာ၊ တစ်နည်း−အဘိဓမ္မတရားတို့ကို ဟောရာ ဟောကြောင်းဖြစ်သော ဒေသနာအစဉ်။] ဘဂဝတော၊ ၏။ အဘိဓမ္မကထာမဂ္ဂပဝတ္တေနေန၊ အဘိဓမ္မကထာအစဉ်ကို ဖြစ်စေခြင်းအားဖြင့်။ ဟိတပ္ပဋိပတ္တိယာစ၊ ဝေနေယျတို့၏ အစီးအပွားကိုကျင့်တော်မူခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း။ ပရမ ပဏာမာရဟတံ၊ အလွန်ရှိခိုးထိုက်သည်၏အဖြစ်ကို။ ဒဿေတွာ၊ ပြီး၍။ ဣဒါနိ၊ ၌။ အဓိပ္ပေတံ၊ အလိုရှိအပ်သော။ ပဏာမံ၊ ကို။ ကရောန္တော၊ လိုသည်။ (ဟုတွာ)။ တဿ ပါဒေ နမဿိတွာတိ၊ ဟူ၍။ အာဟ၊ ပြီ။
**သရီရသောဘဂ္ဂ**။ ။’’သုဋ္ဌု+ဘဂေါ ယဿတိ သုဘဂေါ−ကောင်းသော ဘုန်းကံ ရှိသူ’’ဟု ထောမနိဓိ ဝစနတ္ထ ပြု၏၊ ပိယ−ချစ်ခင်ဖွယ်ကောင်းသူ စသော အနက်များကို ဟော၏၊ ‘’သုဘဂဿ+ဘာဝေါ သောဘဂ္ဂံ’’ဟု ပြု၍ လှပတင့်တယ် ချစ်ခင်ဖွယ်ဂုဏ်ကိုယူပါ။ [သုဘဂ၏ ပြောင်းပြန် ‘’ဒုဗ္ဘဂ−ပျက်သော ဘုန်းကံရှိသူ’’ဟူသော ပုဒ်လည်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ‘’သုဘံ၊ ဂစ္ဆတီတိ သုဘဝံ−တင့်တယ်ခြင်းသို့ ရောက်သောကိုယ်’’ဟု လည်းကောင်း၊ သောဘဂ္ဂ၌လည်း သောဘာ+အဂ္ဂ−တင့်တယ်သောပစု’’ဟုလည်းကောင်း ခအြားကျမ်းတို့၌ ကြံကြခြင်းကို စဉ်းစားပါ။]
တပ္ပကာသ၊ပေ၊ဟောတီတိ။ ။ဤဝါကျသည် အထဝါတက်သော ဝါကျ၏ ဒဠီ တစ်နည်း− ဟေတုဝါကျတည်း၊ မဟာဝိဟာရဝါသီ ဂိုဏ်းသားဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ပါးက ထိုသို့အနက် (အဋ္ဌကထာ)ကို ဖွင့်ပြလိုက်ခြင်းအားဖြင့် ထိုအနက် (အဋ္ဌကထာ)သည် မဟာ ဝိဟာရဝါသီဂိုဏ်းသားတို့၏ အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားပြပြီးဖြစ်နေ၏၊ ထို့ကြောင့် ''ဧသော မဟာဝိဟာရဝါသီနံ ဝိနိစ္ဆယောတိ ဒီပယန္တော''ဟူသော စကားသည်မှန်၏−ဟူလို။ [တပ္ပကာသနေနေဝါတိ အဘိဓမ္မဿ အတ္ထပ္ပ−ကာသနေနေဝ၊ ပကာသိယမာနော သော အဘိ ဓမ္မအတ္ထော၊ တထာတိ မဟာဝိရဝါသီနံ ဝိနိစ္ဆယဘာဝေန။−မဓု။] ဤအထဝါတက်သောနည်းအတိုင်း အဋ္ဌကထာ၌ နိဿယတစ်နည်းပေးပုံကာ'− နိကာယန္တရ လဒ္ဓီဟိ− ဂိုဏ်းတစ်ပါးတို့၏ အယူတို့နှင့်၊ အသ္မိသံ− အကြားကြား၌ ရောနှောခြင်း မရှိသော၊ အနာကုလံ− မိမိဂိုဏ်းတို့၏ အယူ၌လည်း နောက်ကျရှုပ်ထွေးခြင်းမရှိသော၊ မဟာဝိဟာရဝါသီနံ −တို့၏၊ ဝိနိစ္ဆယံ −အဆုံးအဖြတ်လည်းဖြစ်သော၊ အတ္ထံ− အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို၊ ဒီပယန္တော− ဤအနက် အဓိပ္ပာယ်သည် မဟာဝိရ ဝါသီထေရ်တို့၏ အဆုံးအဖြတ်ပဲဟု သွယ်ဝိုက်သောအားဖြင့် ပြလျက်၊ပေ၊ ပကာသယိဿာမိ ထင်ရှားဖွင့်ပြပေအံ့။
ဧဝံသတိ၊ပေ၊ အာပဇ္ဇေယျ။ ။ထိုဝစန္တိဝါဒ၌ လဒ္ဓဒေါသ (ရအပ်သော အပြစ်)ကို ပြလို၍ ‘’ဧဝံ သတိ၊ပေ၊ အာပဇ္ဇေယျ’’ဟု မိန့်၊ ဝဲန္တိဝါဲအတိုင်းဆိုလျှင် ယူသင့်သည်ကို ယူခြင်းဖြင့်သာ ဝိစက္ခဏတို့နှစ်သက်စေမှုကိုပြသည်၊ ယူသင့်သည်ကို ယူခြင်းမှ တစ်ပါးသော အခြားအနက် အဖွင့်များဖြင့်ကား ‘’ဝိက္ခဏတို့ နှစ်သက်မှုကို မပြုနိုင်’’ဟူသော အပြစ်ဒေါသရောက်သည်။
တောသယန္တော၊ပေ၊ယုတ္တရူပါ။ ။တောသယန္တောကို ဂဟေတွာပုဒ်နှင့် အဓိပ္ပာယ်မစပ်ပဲ ‘’အတ္ထံ ပကာသယိဿာမိ’’နှင့်စပ်ပါ၊ ‘’ဝိစက္ခဏတို့ကို နှစ်သက်စေလျက် အနက်ကို ဖွင့်ပြမည်’’ဟူလို၊ ဤသို့စပ်လျှင် ‘’ဂဟေတဗ္ဗဂဟဏသည် လည်းကောင်း ဂဟေတဗ္ဗဂဟဏမှ အခြားသော အနက်အဖွင့်သည်လည်းကောင်း အတ္ထံပကာသဟိဿာမိဝယ် အတ္ထပ္ပကာသနအဖြစ်ဖြင့်ပါဝင်ကြ၏၊ ထိုသို့ပါဝင်သောကြောင့် ဂဟေတဗ္ဗဂဟေဏဖြင့် လည်းကောင်း အခြားသောအနက်အဖွင့်ဖြင့် လ်ညးကောင်း ဝိစက္ခဏတို့ကို နှစ်သက်စေရာရောက်သည်၊ ထို့ကြောင့် တောသယန္တော အတ္ထံ ပကာသယိဿာမိ၌ စပ်သောနည်းသာ (အဋ္ဌကထာဆရာ၏ နှစ်သက်စေလိုသောဆန္ဒ ကျယ်ပြန့်ရကား) သင့်လျော်စရာရှိပေသည်။ တောသယန္တော၊ပေ၊ ပကာသယိဿာမီတိ၊ ဟူ၍။ (ယောဇနာ၊ သည်)။ ယုတ္တရူပါ၊ သင့်လျော်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော သဘောရှိသည်။ (ဟောတိ၊ ၏)။