95. Apasādetīti
V2.20 tajjeti .Ussādetīti ukkaṃseti .Ayaṃ kira thero mālukyaputto .Pamajjitvāti yonisomanasikārassa ananuyujjanena pamajjitvā .
Yatrāti paccattaṃ vacanālaṅkāre .Nāmāti asambhāvane apasādanapakkhe , ussādanapakkhe pana sambhāvane .
Kiṃ jātan ti kiṃ tena mahallakabhāvena jātanti mahallakabhāvaṃ tiṇāyapi amaññamāno vadati .
Tenāha ‘‘ yadi … pe … anuggaṇhanto ’’ ti .Anuggaṇhantoti acintento .Mādisānaṃ bhagavato ovādo upakārāvahoti etarahi ovādañca pasaṃsanto .
‘‘ Adiṭṭhā adiṭṭhapubbā ’’ tiādinā parikappavasena vuttanidassanaṃ ‘‘ yathā etesu chandādayo na honti , evamitaresupi pariññātesū ’’ ti nayapaṭipajjanatthaṃ , tesampi imehi samānetabbattā .Tena vuttaṃ ‘‘ supinakūpamā kāmā ’’ ti ( ma . ni .1.234;2.46; pāci .417; cūḷava .65).
Cakkhuviññāṇena diṭṭhe diṭṭhamattan ti cakkhuviññāṇassa rūpāyatanaṃ yattako gahaṇākāro , tattakaṃ .Kittakaṃ pamāṇanti attasaṃvediyaṃ parassa na
M2.302 disitabbaṃ , kappanāmattaṃ rūpaṃ .Tenāha ‘‘ cakkhuviññāṇaṃ hī ’’ tiādi .Rūpeti rūpāyatane .Rūpamattamevāti nīlādibhedaṃ rūpāyatanamattaṃ , na nīlādi .Visesanivattanattho hi ayaṃ matta-saddo .Yadi evaṃ , eva -kāro kimatthiyo ?Cakkhuviññāṇañhi rūpāyatane labbhamānampi nīlādivisesaṃ ‘‘ idaṃ nīlaṃ nāma , idaṃ pītaṃ nāmā ’’ ti na gaṇhāti .Kuto niccāniccādisabhāvatthanti saṃhitassapi nivattanatthaṃ evakāraggahaṇaṃ .Tenāha ‘‘ na niccādisabhāvan ’’ ti .Sesaviññāṇehipīti javanaviññāṇehipi .
Diṭṭhaṃ nāma cakkhuviññāṇaṃ rūpāyatanassa dassananti katvā .Tenāha ‘‘ rūpe rūpavijānanan ’’ ti .
Cakkhuviññāṇamattamevāti yattakaṃ cakkhuviññāṇaṃ rūpāyatane gahaṇamattaṃ , taṃmattameva me sabbaṃ cittaṃ bhavissatīti attho .‘‘ Rāgādirahenā ’’ ti vā pāṭho .
Diṭṭhaṃ nāma padatthato cakkhuviññāṇena diṭṭhaṃ rūpaṃ .Tatthevāti cakkhuviññāṇena diṭṭhamatte rūpe .Cittattayaṃ diṭṭhamattaṃ nāma cakkhuviññāṇaṃ viya rāgādivirahena pavattanato .
Tenāha ‘‘ yathā tan ’’ ti ādi .
Manodvārāvajjanena
V2.21 viññātārammaṇaṃ viññātanti adhippetaṃ rāgādivirahena viññeyyato .Tenāha ‘‘ yathā āvajjanenā ’’ tiādi .
Tadāti tasmiṃ kāle , na tato paṭṭhāyāti ayamettha atthoti dasseti .
‘‘ Diṭṭhamattan ’’ tiādinā yesaṃ rāgādīnaṃ nivattanaṃ adhippetaṃ , te ‘‘ tenā ’’ ti ettha ta-saddena paccāmasīyantīti ‘‘ tena rāgena vā ratto ’’ tiādi vuttaṃ .
Tatthāti visaye bhummaṃ , visayabhāvo ca visayinā sambandhavasena icchitabboti vuttaṃ ‘‘ paṭibaddho ’’ tiādi .
Satīti rūpassa yathāsabhāvasallakkhaṇā sati muṭṭhā piyanimittamanasikārena anuppajjanato na dissati nappavattati .
Ajjhosāti ajjhosāya .Gilitvā pariniṭṭhapetvā attaniyakaraṇena .
Abhijjhā ca vihesā cāti karaṇatthe paccattavacananti āha –‘‘ abhijjhāya ca vihesāya cā ’’ ti .Atthavasena vibhattipariṇāmoti āha –
‘‘ abhijjhāvihesāhī ’’ ti .
Ācinantassāti vaḍḍhentassa .
Paṭissatoti patissato sabbattha satiyā yutto .
Sevato cāpīti ettha ca -saddo api -saddo ca nipātamattanti ‘‘ sevantassa ’’ icceva attho vutto .
Mālukyaputtasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .