95. Dutiye mālukyaputtoti mālukyabrāhmaṇiyā putto .Etthāti etasmiṃ tava ovādāyācane .Iminā theraṃ apasādetipi ussādetipi .Kathaṃ ?Ayaṃ kira daharakāle rūpādīsu pamajjitvā pacchā mahallakakāle araññavāsaṃ patthento kammaṭṭhānaṃ yācati .Atha bhagavā ‘‘ ettha dahare kiṃ vakkhāma ?Mālukyaputto viya tumhepi taruṇakāle pamajjitvā mahallakakāle araññaṃ pavisitvā samaṇadhammaṃ kareyyāthā ’’ ti iminā adhippāyena bhaṇanto theraṃ apasādeti nāma .
Yasmā pana thero mahallakakālepi araññaṃ pavisitvā samaṇadhammaṃ kātukāmo , tasmā bhagavā ‘‘ ettha dahare kiṃ vakkhāma ?Ayaṃ amhākaṃ mālukyaputto
P2.383 mahallakakālepi araññaṃ pavisitvā samaṇadhammaṃ kattukāmo kammaṭṭhānaṃ yācati , tumhe nāma taruṇakālepi vīriyaṃ na karothā ’’ ti iminā adhippāyena bhaṇanto theraṃ ussādeti nāma .Yatra hi nāmāti yo nāma .
Kiñcāpāhan ti kiñcāpi ‘‘ ahaṃ mahallako ’’ ti ñātaṃ .Yadi ahaṃ mahallako , mahallako samānopi sakkhissāmi samaṇadhammaṃ kātuṃ , desetu me , bhante , bhagavāti adhippāyena mahallakabhāvaṃ anuggaṇhanto ovādañca pasaṃsanto evamāha .
Adiṭṭhā adiṭṭhapubbāti imasmiṃ attabhāve adiṭṭhā atītepi adiṭṭhapubbā .Na ca passasīti etarahipi na passasi .Na ca te hoti passeyyan ti evaṃ samannāhāropi te yattha natthi , api nu te tattha chandādayo uppajjeyyunti pucchati .
Diṭṭhe diṭṭhamattan ti rūpāyatane cakkhuviññāṇena diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati .Cakkhuviññāṇañhi rūpe rūpamattameva passati , na niccādisabhāvaṃ , iti sesaviññāṇehipi me ettha diṭṭhamattameva cittaṃ bhavissatīti attho .Atha vā
M3.29 diṭṭhe diṭṭhaṃ nāma cakkhuviññāṇaṃ , rūpe rūpavijānanantiV3.29 attho .Mattāti pamāṇaṃ , diṭṭhaṃ mattā assāti diṭṭhamattaṃ , cittaṃ , cakkhuviññāṇamattameva me cittaṃ bhavissatīti attho .Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā āpāthagatarūpe cakkhuviññāṇaṃ na rajjati na dussati na muyhati , evaṃ rāgādivirahena cakkhuviññāṇamattameva javanaṃ bhavissati , cakkhuviññāṇapamāṇeneva javanaṃ ṭhapessāmīti .Atha vā diṭṭhaṃ nāma cakkhuviññāṇena diṭṭharūpaṃ , diṭṭhe diṭṭhamattaṃ nāma tattheva uppannaṃ sampaṭicchanasantīraṇavoṭṭhabbanasaṅkhātaṃ cittattayaṃ .Yathā taṃ na rajjati , na dussati , na muyhati , evaṃ āpāthagate rūpe teneva sampaṭicchanādippamāṇena javanaṃ uppādessāmi , nāhaṃ taṃ pamāṇaṃ atikkamitvāP2.384 rajjanādivasena uppajjituṃ dassāmīti ayamettha attho .Eseva nayo sutamutesu .Viññāte viññātamattan ti ettha pana viññātaṃ nāma manodvārāvajjanena viññātārammaṇaṃ , tasmiṃ viññāte viññātamattanti āvajjanapamāṇaṃ .Yathā āvajjanena na rajjati na dussati na muyhati , evaṃ rajjanādivasena uppajjituṃ adatvā āvajjanapamāṇeneva cittaṃ ṭhapessāmīti ayamettha attho .Yatoti yadā .
Tatoti tadā .Na tenāti tena rāgena vā ratto , dosena vā duṭṭho , mohena vā mūḷho na bhavissati .
Tato tvaṃ mālukyaputta na tatthāti yadā tvaṃ tena rāgena vā dosamohehi vā ratto vā duṭṭho vā mūḷho vā na bhavissasi , tadā tvaṃ na tattha tasmiṃ diṭṭhe vā sutamutaviññāte vā paṭibaddho allīno patiṭṭhito nāma bhavissasi .
Nevidhātiādi vuttatthameva .
Sati muṭṭhāti sati naṭṭhā .
Tañca ajjhosāti taṃ ārammaṇaṃ gilitvā .
Abhijjhā ca vihesā cāti abhijjhāya ca vihiṃsāya ca .Atha vā ‘‘ tassa vaḍḍhantī ’’ ti padenāpi saddhiṃ yojetabbaṃ , abhijjhā ca vihesā cāti imepi dve dhammā tassa vaḍḍhantīti attho .Cittamassūpahaññatīti abhijjhāvihesāhi assa cittaṃ upahaññati .
Ācinatoti ācinantassa .Ārā nibbāna vuccatīti evarūpassa puggalassa nibbānaṃ nāma dūre pavuccati .
Ghatvāti ghāyitvā .
Bhotvāti bhutvā sāyitvā
M3.30 lehitvā .Phussāti phusitvā .
Paṭissatoti paṭissatisaṅkhātāya
V3.30 satiyā yutto .Sevato cāpi vedanan ti catumaggasampayuttaṃ nibbattitalokuttaravedanaṃ sevantassa .
Khīyatīti khayaṃ gacchati .Kiṃ taṃ ?Dukkhampi kilesajātampi .
Aññataroti asītiyā mahāsāvakānaṃ abbhantaro eko .Iti imasmiṃ sutte gāthāhipi vaṭṭavivaṭṭameva kathitaṃ .