3. Guṇāvabodha-tatiyapariccheda
Anusandhi
116.
Sambhavanti
M0.166 guṇā yasmā , dosāne ’ va ’ matikkame ;Dassessaṃ te tato dāni , sadde sambhūsayanti ye .
Saddālaṅkāra uddesa
117.
Pasādo ’ jo , madhuratā , samatā , sukhumālatā ;
Sileso ’ daratā , kanti , atthabyatti , samādhayo .
Saddālaṅkāra payojana
118.
Guṇehe ’ tehi sampanno , bandho kavimanoharo ;
Sampādiyati kattūnaṃ , kitti maccantanimmalaṃ .
Saddālaṅkāra niddesa
119.
Adūrāhitasambandha , subhagā yā padā ’ vali ;
Supasiddhā ’ bhidheyyā ’ yaṃ , pasādaṃ janaye yathā .
120.
Alaṅkarontā vadanaṃ , munino ’ dhararaṃsiyo ;
Sobhante ’ ruṇaraṃsī ’ va , sampatantā ’ mbujo ’ dare .
121.
Ojo samāsabāhulya , meso gajjassa jīvitaṃ ;
Pajjepya ’ nā ’ kulo so ’ yaṃ ,
Kanto kāmīyate yathā .
122.
Muninda manda sañjāta , hāsa candana limpitā ;
Pallavā dhavalā tasse , veko nā ’ dharapallavo .
123.
Padā ’ bhidheyyavisayaṃ , samāsa byāsa sambhavaṃ ;
Yaṃ pāriṇatyaṃ hotī ’ ha , sopi ojo ’ va taṃ yathā .
124.
Jotayitvāna saddhammaṃ , santāretvā sadevake ;
Jalitvā aggikhandho ’ va , nibbuto so sasāvako .
125.
Matthakaṭṭhī matassā ’ pi , rajobhāvaṃ vajantu me ;
Yato puññena te sentu , jina pāda ’ mbujadvaye .
126.
Iccatra
M0.167 niccappaṇati , gedho sādhu padissati ;Jāyate ’ yaṃ guṇo tikkha , paññānamabhiyogato .
127.
Madhurattaṃ padāsatti , ra ’ nuppāsavasā dvidhā ;
Siyā samasuti pubbā , vaṇṇā ’ vutti paro yathā .
128.
Yadā eso ’ bhisambodhiṃ , sampatto munipuṅgavo ;
Tadā pabhuti dhammassa , loke jāto mahu ’ ssavo .
129.
Muni nda ma nda hāsā te , ku nda sa ndo havibbhamā ;
Disa nta manudhāvan ti , hasa ntā ca nda kan ti yo .
130.
Sabbakomalavaṇṇehi , nā ’ nuppāso pasaṃsiyo ;
Yathā ’ yaṃ mālatīmālā , lina lolā ’ limālinī .
131.
Mudūhi vā kevalehi , kevalehi phuṭehi vā ,
Missehi vā tidhā hoti , vaṇṇehi samatā yathā .
Kevalamudusamatā
132.
Kokilā ’ lāpasaṃvādī , munindā ’ lāpavibbhamo ;
Hadayaṅgamataṃ yāti , sataṃ deti ca nibbutiṃ .
Kevalaphuṭasamatā
133.
Sambhāvanīyasambhāvaṃ , bhagavantaṃ bhavantaguṃ ;
Bhavantasādhanā ’ kaṅkhī , ko na sambhāvaye vibhuṃ .
Missakasamatā
134.
Laddhacandanasaṃsagga , sugandhi malayā ’ nilo ;
Manda māyāti bhīto ’ va , munindamukhamārutā .
135.
Aniṭṭhura ’ kkhara ’ ppāyā , sabbakomala nissaṭā ;
Kicchamuccāraṇā ’ peta , byañjanā sukhumālatā .
136.
Passantā rūpavibhavaṃ , suṇantā madhuraṃ giraṃ ;
Caranti sādhū [ sādhu ( sī-chandhānurakkhaṇatthaṃ )] sambuddha , kāle keḷiparammukhā .
137.
Alaṅkāravihīnā ’ pi , sataṃ sammukhate ’ disī ;
Ārohati visesena , ramaṇīyā ta ’ dujjalā .
138.
Romañca
M0.168 piñcha racanā , sādhu vādāhitaddhanī ;Laḷanti ’ me munimeghu , mmadā sādhu sikhāvalā .
139.
Sukhumālatta matthe ’ va , padatthavisayampi ca ;
Yathā matādisaddesu , kittisesā dikittanaṃ .
140.
Siliṭṭha pada saṃsagga , ramaṇīya guṇā ’ layo ;
Sabandhagāravo so ’ yaṃ , sileso nāma taṃ yathā .
141.
Bāli ’ nduvibbhama ’ cchedi , nakharā ’ vali kantibhi ;
Sā munindapada ’ mbhoja , kanti vo valitā ’ vataṃ .
142.
Ukkaṃsavanto yokoci , guṇo yadi patīyate ;
Udāro ’ yaṃ bhave tena , sanāthā bandhapaddhati .
143.
Pādambhoja rajo litta , gattā ye tava gotama ;
Aho !
Te jantavo yanti , sabbathā nirajattanaṃ .
144.
Evaṃ jinā ’ nubhāvassa , samukkaṃso ’ tra dissati ;
Paññavā vidhinā ’ nena , cintaye para mīdisaṃ .
145.
Udāro sopi viññeyyo , yaṃ pasattha visesanaṃ ;
Yathā kīḷāsaro līlā , hāso hemaṅgadā ’ dayo .
146.
Lokiya ’ tthā ’ na ’ tikkantā , kantā sabbajanānapi ;
Kanti nāmā ’ tivuttassa , vuttā sā parihārato .
Yathā muninda iccādi .
147.
Atthabyattā ’ bhidheyyassā ,
Neyyatā saddato ’ tthato ;
Sā ’ yaṃ tadubhayā neyya , parihāre padassitā ;
Yathā marīciccādi ca , manonurañjano ccādi .
Puna atthena yathā
148.
Sabhāvā ’ malatā dhīra , mudhā pādanakhesu te ;
Yato te ’ vanatā ’ nanta , moḷicchāyā jahanti no .
149.
‘ Bandhasāro ’ ti maññanti , yaṃ samaggāpi viññuno ;
Dassanā ’ vasaraṃ patto , samādhi nāma ’ yaṃ guṇo .
150.
Aññadhammo tato ’ ññattha , lokasīmā ’ nurodhato ;
Sammā ādhīyate ’ cce ’ so ,‘ samādhī ’ ti niruccati .
Samādhi uddesa
151.
Apāṇe
M0.169 pāṇīnaṃ dhammo , sammā ādhīyate kvaci ,;Nirūpe rūpayuttassa , nirase sarasassa , ca .
152.
Adrave dravayuttassa , akattaripi kattutā ,;
Kaṭhinassā ’ sarīre , pi , rūpaṃ tesaṃ kamā siyā .
Samādhiniddesa
Apāṇe pāṇīnaṃ dhammo
153.
Uṇṇā puṇṇi ’ ndunā nātha !
Divāpi saha saṅgamā ;
Viniddā sampamodanti , maññe kumudinī tava .
Nirupe rūpayuttassa
154.
Dayārasesu mujjantā , janā ’ matarasesvi ’ va ;
Sukhitā hatadosā te , nātha !
Pāda ’ mbujā ’ natā .
Nirase sarasassa
155.
Madhure pi guṇe dhīra , na ’ ppasīdanti ye tava ;
Kīdisī manasovutti , tesaṃ khāraguṇāna bho ’.
Adrave dravayuttassa
156.
Sabbatthasiddha !
Cūḷaka , puṭapeyyā mahāguṇā ;
Disā samantā dhāvanti , kundasobhā sa lakkhaṇā .
Akattaripi kattutā
157.
Mārā ’ ribala vissaṭṭhā , kuṇṭhā nānāvidhā ’ yudhā ;
Lajjamānā ’ ññavesena , jina !
Pādā ’ natā tava .
Kaṭhinassā sarīre
158.
Munindabhāṇumā kālo ,
Dito bodho ’ dayā ’ cale ;
Saddhammaraṃsinā bhāti , bhinda mandatamaṃ paraṃ .
159.
Vamanu ’ ggiranādye ’ taṃ , guṇavutya ’ pariccutaṃ ;
Atisundara maññaṃ tu , kāmaṃ vindati gāmmataṃ .
160.
Kantīnaṃ vamanabyājā , munipādanakhā ’ valī ;
Candakantī pivantī ’ va , nippabhaṃ taṃ karontiyo .
161.
Acittakattukaṃ
M0.170 rucya [ rucca ( sī .)], miccevaṃ guṇakammataṃ ;Sacittakattukaṃ pe ’ taṃ , guṇakammaṃ yadu ’ ttamaṃ .
162.
Uggiranto ’ va sasneha , rasaṃ jinavaro jane ;
Bhāsanto madhuraṃ dhammaṃ , kaṃ na sappīṇaye janaṃ .
163.
Yo saddasatthakusalo kusalo nighaṇḍu ,
Chandoalaṅkatisu niccakatā ’ bhiyogo ;
So ’ yaṃ kavittavikalopi kavīsu saṅkhya ,
Moggayha vindati hi kitti ’ mamandarūpaṃ .
Iti saṅgharakkhitamahāsāmiviracite subodhālaṅkāre
Guṇāvabodho nāma
Tatiyo paricchedo .