Niddesa
173.
Pakāsakā visesassa , siyā ’ tisayavutti yā ;
Lokā ’ tikkantavisayā , lokiyā , ti ca sā dvidhā .
174.
Lokiyātisayasse ’ te ,
Bhedā ye jātiādayo ;
Paṭipādīyate tva ’ jja , lokātikkantagocarā .
175.
Pivanti dehakantī ye , nettañjalipuṭena te ;
Nā ’ laṃ hantuṃ jine ’ saṃ tvaṃ , taṇhaṃ taṇhāharopi kiṃ ?
176.
Upamāno ’ pameyyānaṃ , sadhammattaṃ siyo ’ pamā ;
Sadda , tthagammā , vākyattha , visayā , ti ca sā bhidhā .
177.
Samāsa , paccaye , vā ’ dī , saddā tesaṃ vasā tidhā ;
Saddagammā samāsena , munindo candimā ’ nano .
178.
Āyādī paccayā tehi , vadanaṃ paṅkajāyate ;
Munindanayana dvandaṃ , nīluppaladalīyati .
179.
Ivādī iva , vā , tulya , samāna , nibha , sannibhā ;
Yathā , saṅkāsa , tulita , ppakāsa , patirūpakā .
180.
Sarī , sarikkha , saṃvādī , virodhi , sadisā , viya ;
Paṭipakkha , paccanīkā , sapakkho , pamito , pamā .
181.
Paṭibimba , paṭicchanna , sarūpa , sama , samitā ;
Savaṇṇā , bhā , paṭinidhi , sadhammā , di salakkhaṇā .
182.
Jayatya
M0.172 , kkosati , hasati , patigajjati , dūbhati ;Usūyatya , vajānāti , nindati , ssati , rundhati .
183.
Tassa coreti sobhaggaṃ , tassa kantiṃ vilumpati ;
Tena saddhiṃ vivadati , tulyaṃ tenā ’ dhirohati .
184.
Kacchaṃ vigāhate , tassa , ta manvetya , nubandhati ;
Taṃsīlaṃ , taṃnisedheti , tassa cā ’ nukaroti , me .
185.
Upamāno ’ pameyyānaṃ , sadhammattaṃ vibhāvibhi ;
Imehi upamābhedā , keci niyyanti sampati .
186.
Vikāsipadumaṃ ’ vā ’ ti , sundaraṃ sugatā ’ nanaṃ ;
Iti dhammopamā nāma , tulyadhammanidassanā .
187.
Dhammahīnā ‘‘ mukha ’ mbhoja , sadisaṃ munino ’’ iti ;
Viparīto ’ pamā ‘‘ tulya , mānanena ’ mbujaṃ tava ’’.
188.
Tavā ’ nana ’ miva ’ mbhojaṃ , ambhoja ’ miva te mukhaṃ ;
Aññamaññopamā sā ’ yaṃ , aññamaññopamānato .
189.
‘‘ Yadi kiñci bhave ’ mbhojaṃ , locana ’ bbhamuvibbhamaṃ ;
Dhāretuṃ mukhasobhaṃ taṃ , tave ’’ ti abbhutopamā .
190.
‘‘ Sugandhi sobhā sambandhī , sisiraṃ ’ su virodhi ca ;
Mukhaṃ tava ’ mbujaṃve ’ ti ’’, sā silesopamā matā .
191.
Sarūpasaddavāccattā , sā santānopamā yathā ;
Bālā ’ vu ’ yyānamālā ’ yaṃ , sā ’ lakā ’ nanasobhinī .
192.
Khayī cando , bahurajaṃ , padumaṃ , tehi te mukhaṃ ;
Samānampi samukkaṃsi , tya ’ yaṃ nindopamā matā .
193.
Asamattho mukheni ’ ndu , jina !
Te paṭigajjituṃ ;
Jaḷo kalaṅkī ’ ti ayaṃ , paṭisedhopamā siyā .
194.
‘‘ Kacchaṃ candāravindānaṃ , atikkamma mukhaṃ tava ;
Attanā ’ va samaṃ jāta ’’, mitya ’ sādhāraṇopamā .
195.
‘‘ Sabba ’ mbhoja ’ ppabhāsāro , rāsibhūto ’ va katthaci ;
Tavā ’ nanaṃ vibhātī ’’ ti , hotā ’ bhūtopamā ayaṃ .
196.
Patīyate ’ tthagammā tu , saddasāmatthiyā kvaci ;
Samāsa , ppaccaye , vādi , saddayogaṃ vinā api .
197.
Bhiṅgāne ’ māni
M0.173 cakkhūni , nā ’ mbujaṃ mukha ’ mevi ’ daṃ ;Subyattasadisattena , sā sarūpopamā matā .
198.
‘‘ Maye ’ va mukhasobhā ’ sse , tyala ’ mindu !
Vikatthanā ;
Yato ’ mbujepi sā ’ tthīti ’’, parikappopamā ayaṃ .
199.
‘‘ Kiṃ vā ’ mbuja ’ ntobhantāli , kiṃ lolanayanaṃ mukhaṃ ;
Mama dolāyate citta ’’, micca ’ yaṃ saṃsayopamā .
200.
Kiñci vatthuṃ padassetvā , sadhammassā ’ bhidhānato ;
Sāmyappatītisabbhāvā , pativatthupamā yathā .
201.
Janesu jāyamānesu , ne ’ kopi jinasādiso ;
Dutiyo nanu natthe ’ va , pārijātassa pādapo .
202.
Vākyatthene ’ va vākyattho , yadi kocū ’ pamīyate ;
Ivayuttā , viyuttattā , sā vākyatthopamā dvidhā .