Issues
Select Version
(SN)Saḷāyatanavaggo
(SN)Saḷāyatanavaggo

Sagāthāvaggo

Author: _System_commentary_ @ Administrator

1. Sagāthāvaggo

1. Samādhisuttavaṇṇanā

249. VedanāsaṃyutteV3.112P3.74M3.115 sagāthāvaggassa paṭhame samāhitoti upacārena vā appanāya vā samāhito . Vedanā ca pajānātīti vedanā dukkhasaccavasena pajānāti . Vedanānañca sambhavan ti tāsaṃyeva sambhavaṃ samudayasaccavasena pajānāti . Yattha cetāti yatthetā vedanā nirujjhanti , taṃ nibbānaṃ nirodhasaccavasena pajānāti . Khayagāminan ti tāsaṃyeva vedanānaṃ khayagāminaṃ maggaṃ maggasaccavasena pajānāti . Nicchāto parinibbutoti nittaṇho hutvā kilesaparinibbānena parinibbuto . Evamettha sutte sammasanacāravedanā kathitā . Gāthāsu dvīhi padehi samathavipassanā kathitā , sesehi catusaccaṃ kathitaṃ . Evamettha sabbasaṅgāhiko catubhūmakadhammaparicchedo vutto .
250. Dutiye adukkhamasukhaṃ sahāti adukkhamasukhañca sukhadukkhehi saha .
Ajjhattañca bahiddhā cāti attano ca parassa ca .
Mosadhamman ti nassanasabhāvaṃ . Palokinan ti palujjanakaṃ bhijjanasabhāvaṃ .
Phussa phussa vayaṃ passan ti ñāṇena phusitvā phusitvā vayaṃ passanto . Evaṃ tattha virajjatīti evaṃ tāsu vedanāsu virajjati . Idhāpi sutte sammasanacāravedanā kathitā , gāthāsu ñāṇaphusanaṃ .

3. Pahānasuttavaṇṇanā

251. TatiyeV3.113P3.75 acchecchi taṇhan ti sabbampi taṇhaṃ chindi samucchindi . Vivattayi saṃyojanan ti dasavidhampi saṃyojanaṃ parivattayi nimmūlakamakāsi . Sammāti hetunā kāraṇena . Mānābhisamayāti mānassa dassanābhisamayā , pahānābhisamayā ca . Arahattamaggo hi kiccavasena mānaṃ sampassati , ayamassaM3.116 dassanābhisamayo . Tena diṭṭho pana so tāvadeva pahīyati , diṭṭhavisena diṭṭhasattānaṃ jīvitaṃ viya . Ayamassa pahānābhisamayo . Antamakāsi dukkhassāti evaṃ arahattamaggena mānassa diṭṭhattā ca pahīnattā ca ye ime ‘‘ kāyabandhanassa anto jīrati ( cūḷava .278) haritantaṃ vā ’’ ti ( ma . ni .1.304) evaṃ vuttaantimamariyādanto ca ,‘‘ antamidaṃ , bhikkhave , jīvikānan ’’ ti ( itivu .91; saṃ . ni .3.80) evaṃ vuttalāmakanto ca ,‘‘ sakkāyo eko anto ’’ ti ( a . ni .6.61; cūḷani . tissametteyyamāṇavapucchāniddesa 11) evaṃ vuttakoṭṭhāsanto ca ,‘‘ esevanto dukkhassa sabbapaccayasaṅkhayā ’’ ti ( saṃ ni .2.51;2.4.71; udā .71) evaṃ vuttakoṭanto cāti cattāro antā , tesu sabbasseva vaṭṭadukkhassa aduṃ catutthakoṭisaṅkhātaṃ antamakāsi , paricchedaṃ parivaṭumaṃ akāsi , antimasamussayamattāvasesaṃ dukkhamakāsīti vuttaṃ hoti .
Sampajaññaṃ na riñcatīti sampajaññaṃ na jahati .
Saṅkhyaṃ nopetīti ratto duṭṭho mūḷhoti paññattiṃ na upeti , taṃ paññattiṃ pahāya khīṇāsavo nāma hotīti attho .
Imasmiṃ sutte ārammaṇānusayo kathito .

4. Pātālasuttavaṇṇanā

252. Catutthe pātāloti pātassa alaṃ pariyatto , natthi ettha patiṭṭhāti pātālo .
Asantaṃ avijjamānan ti asambhūtattaṃ apaññāyamānattaṃ . Evaṃ vācaṃ bhāsatīti atthi mahāsamudde pātāloti evaṃ vācaṃ . So hi yaṃ taṃ balavāmukhaṃ mahāsamuddassa udakaṃ vegena pakkhanditvāP3.76 cakkavāḷaṃ vā sineruṃ vā āhacca yojanadviyojanadasayojanappamāṇampi uggantvā puna mahāsamuddeV3.114 patati , yassa patitaṭṭhāne mahānarakapapāto viya hoti , yaṃ loke balavāmukhanti vuccati . Taṃ sandhāya evaṃ vadati . Yasmā pana tattha tathārūpānaṃ macchakacchapadevadānavānaṃ patiṭṭhāpi hoti sukhanivāsopi , tasmā asantaṃ asaṃvijjamānaṃ taṃ taṃ vācaṃ bhāsati nāma .
Yasmā pana sabbaputhujjanā sārīrikāya dukkhavedanāya patiṭṭhātuṃ na sakkonti , tasmā pātassa alanti atthena ayameva pātāloti dassento sārīrikānaṃ kho etaṃ bhikkhavetiādimāha .
PātāleM3.117 na paccuṭṭhāsīti pātālasmiṃ na patiṭṭhāsi . Gādhan ti patiṭṭhaṃ .
Akkandatīti anibaddhaṃ vippalāpaṃ vilapanto kandati . Dubbaloti dubbalañāṇo . Appathāmakoti ñāṇathāmassa parittatāya parittathāmako .
Imasmiṃ sutte ariyasāvakoti sotāpanno . Sotāpanno hi ettha dhuraṃ , balavavipassako na tikkhabuddhi uppannaṃ vedanaṃ ananuvattitvā patiṭṭhātuṃ samattho yogāvacaropi vaṭṭati .

5. Daṭṭhabbasuttavaṇṇanā

253. Pañcame dukkhato daṭṭhabbāti vipariṇāmanavasena dukkhato daṭṭhabbā . Sallatoti dukkhāpanavinivijjhanaṭṭhena sallāti daṭṭhabbā . Aniccatoti adukkhamasukhā hutvā abhāvākārena aniccato daṭṭhabbā .
Addāti addasa .
Santan ti santasabhāvaṃ .

6. Sallasuttavaṇṇanā

254. Chaṭṭhe tatrāti tesu dvīsu janesu .
Anuvedhaṃ vijjheyyāti tasseva vaṇamukhassa aṅgulantare vā dvaṅgulantare vā āsannapadese anugatavedhaṃ . Evaṃ viddhassa hi sā anuvedhā vedanāP3.77 paṭhamavedanāya balavatarā hoti , pacchā uppajjamānā domanassavedanāpi evameva purimavedanāya balavatarā hoti .
Dukkhāya vedanāya nissaraṇan ti dukkhāya vedanāya hi samādhimaggaphalāni nissaraṇaṃ , taṃ so na jānāti , kāmasukhameva nissaraṇanti jānāti .
Tāsaṃ vedanānan ti tāsaṃ sukhadukkhavedanānaṃ .
Saññutto naṃ vedayatīti kilesehi sampayuttova hutvā taṃ vedanaṃV3.115 vedayati , na vippayutto .
Saññutto dukkhasmāti karaṇatthe nissakkaṃ , dukkhena sampayuttoti attho .
Saṅkhātadhammassāti viditadhammassa tulitadhammassa . Bahussutassāti pariyattibahussutassa paṭivedhabahussutassa ca .
Sammā pajānāti bhavassa pāragūti bhavassa pāraṃ nibbānaṃ gato , tadeva nibbānaṃ sammā pajānāti .
Imasmimpi sutte ārammaṇānusayova kathito . Ariyasāvakesu ca khīṇāsavo ettha dhuraṃ , anāgāmīpi vaṭṭatīti vadanti .

7. Paṭhamagelaññasuttavaṇṇanā

255. SattameM3.118 yena gilānasālā tenupasaṅkamīti ‘‘ sadevake loke aggapuggalo tathāgatopi gilānupaṭṭhānaṃ gacchati , upaṭṭhātabbayuttakā nāma gilānāti bhikkhū saddahitvā okappetvā gilāne upaṭṭhātabbe maññissantī ’’ ti ca ‘‘ ye tattha kammaṭṭhānasappāyā , tesaṃ kammaṭṭhānaṃ kathessāmī ’’ ti ca cintetvā upasaṅkami .
Kāye kāyānupassītiādīsu yaṃ vattabbaṃ , taṃ parato vakkhāma .
Aniccānupassīti aniccataṃ anupassanto . Vayānupassīti vayaṃ anupassanto . Virāgānupassīti virāgaṃ anupassanto . Nirodhānupassīti nirodhaṃ anupassanto . Paṭinissaggānupassīti paṭinissaggaṃ anupassanto . Ettāvatā kiṃ dassitaṃ hoti ? Imassa bhikkhuno āgamanīyapaṭipadā , satipaṭṭhānāpi hi pubbabhāgāyeva , sampajaññepi aniccānupassanā vayānupassanā virāgānupassanāti ca imāpi tisso anupassanā pubbabhāgāyeva , nirodhānupassanāpi paṭinissaggānupassanāpi imā dve missakā . EttāvatāP3.78 imassa bhikkhuno bhāvanākālo dassitoti .

Sesaṃ vuttanayameva . 8-9. Dutiyagelaññasuttādivaṇṇanā

256-257.
Aṭṭhame imameva phassaṃ paṭiccāti vutte bujjhanakānaṃ ajjhāsayena vuttaṃ , atthato panetaṃ ninnānākaraṇaṃ . Kāyova hi ettha phassoti vutto .
Navamaṃ uttānameva .

10. Phassamūlakasuttavaṇṇanā

256-257. Aṭṭhame imameva phassaṃ paṭiccāti vutte bujjhanakānaṃ ajjhāsayena vuttaṃ , atthato panetaṃ ninnānākaraṇaṃ . Kāyova hi ettha phassoti vutto .
Navamaṃ uttānameva .

10. Phassamūlakasuttavaṇṇanā

258. DasameV3.116 sukhavedaniyan ti sukhavedanāya paccayabhūtaṃ . Sesesupi eseva nayo . Anupadavaṇṇanā panettha heṭṭhā vitthāritāva . Imasmiṃ suttadvaye sammasanacāravedanā kathitā .
Sagāthāvaggo paṭhamo .