1. Sabbasuttavaṇṇanā
23. Sabbavaggassa paṭhame sabbaṃ vo , bhikkhaveti sabbaṃ nāma catubbidhaṃ – sabbasabbaṃ , āyatanasabbaṃ , sakkāyasabbaṃ , padesasabbanti .
Tattha –
‘‘ Na tassa addiṭṭhamidhaatthi kiñci ,
Atho aviññātamajānitabbaṃ ;
Sabbaṃ
V3.5 abhiññāsi yadatthi neyyaṃ ,
Tathāgato tena samantacakkhū ’’ ti .( mahāni .156; cūḷani . dhotakamāṇavapucchāniddeso 32; paṭi . ma .1.121)–
Idaṃ sabbasabbaṃ nāma .
‘‘ Sabbaṃ vo , bhikkhave , desessāmi , taṃ suṇāthā ’’ ti ( saṃ . ni .4.24) idaṃ āyatanasabbaṃ nāma .
‘‘ Sabbadhammamūlapariyāyaṃ vo , bhikkhave , desessāmī ’’ ti ( ma . ni .1.1) idaṃ sakkāyasabbaṃ nāma .
‘‘ Sabbadhammesu vā pana paṭhamasamannāhāro uppajjati cittaṃ mano mānasaṃ … pe … tajjāmanodhātū ’’ ti idaṃ padesasabbaṃ nāma .
Iti pañcārammaṇamattaṃ padesasabbaṃ .
Tebhūmakadhammā sakkāyasabbaṃ .
Catubhūmakadhammā āyatanasabbaṃ .
Yaṃkiñci neyyaṃ sabbasabbaṃ .
Padesasabbaṃ sakkāyasabbaṃM3.5 na pāpuṇāti , sakkāyasabbaṃ āyatanasabbaṃ na pāpuṇāti , āyatanasabbaṃ sabbasabbaṃ na pāpuṇāti .
Kasmā ?
Sabbaññutaññāṇassa ayaṃ nāma dhammo ārammaṇaṃ na hotīti natthitāya .
Imasmiṃ pana sutte āyatanasabbaṃ adhippetaṃ .Paccakkhāyāti
P2.358 paṭikkhipitvā .
Vācāvatthukamevassāti , vācāya vattabbavatthumattakameva bhaveyya .
Imāni pana dvādasāyatanāni atikkamitvā ayaṃ nāma añño sabhāvadhammo atthīti dassetuṃ na sakkuṇeyya .Puṭṭho ca na sampāyeyyāti ,‘‘ katamaṃ aññaṃ sabbaṃ nāmā ’’ ti ?
Pucchito ,‘‘ idaṃ nāmā ’’ ti vacanena sampādetuṃ na sakkuṇeyya .
Vighātaṃ āpajjeyyāti dukkhaṃ āpajjeyya .
Yathā taṃ , bhikkhave , avisayasmin ti ettha tan ti nipātamattaṃ .
Yathāti kāraṇavacanaṃ , yasmā avisaye puṭṭhoti attho .
Avisayasmiñhi sattānaṃ vighātova hoti , kūṭāgāramattaṃ silaṃ sīsena ukkhipitvā gambhīre udake taraṇaṃ avisayo , tathā candimasūriyānaṃ ākaḍḍhitvā pātanaṃ , tasmiṃ avisaye vāyamanto vighātameva āpajjati , evaṃ imasmimpi avisaye vighātameva āpajjeyyāti adhippāyo .