1161. Ajeḷakā dīsuM3.337P3.305 khettavatthu pariyosānesu kappiyākappiyanayo vinayavasena upaparikkhitabboV3.338 . Tattha khettaṃ nāma yasmiṃ pubbaṇṇaṃ ruhati . Vatthu nāma yasmiṃ aparaṇṇaṃ ruhati . Yattha vā ubhayaṃ ruhati , taṃ khettaṃ . Tadatthāya akatabhūmibhāgo vatthu . Khettavatthusīsena cettha vāpitaḷākādīnipi saṅgahitāneva .

2-3. Kayavikkayasuttādivaṇṇanā

1164. Tulākūṭādīsu kūṭan ti vañcanaṃ . Tattha tulākūṭaṃ tāva rūpakūṭaṃ , aṅgakūṭaṃ , gahaṇakūṭaṃ , paṭicchannakūṭanti catubbidhaṃ hoti . Tattha rūpakūṭaṃ nāma dve tulā samarūpā katvā gaṇhanto mahatiyā gaṇhāti , dadanto khuddikāya deti . Aṅgakūṭaṃ nāma gaṇhanto pacchābhāge hatthena tulaṃ akkamati , dadanto pubbabhāge . Gahaṇakūṭaṃ nāma gaṇhanto mūle rajjuṃ gaṇhāti , dadanto agge . Paṭicchannakūṭaṃ nāma tulaṃ susiraṃ katvā anto ayacuṇṇaṃ pakkhipitvā gaṇhanto taṃ pacchābhāge karoti , dadanto aggabhāge . Kaṃso vuccati suvaṇṇapāti , tāya vañcanaṃ kaṃsakūṭaṃ . Kathaṃ ? Ekaṃ suvaṇṇapātiṃ katvā aññā dve tisso lohapātiyo suvaṇṇavaṇṇā karonti . Tato janapadaṃ gantvā , kiñcideva aḍḍhakulaṃ pavisitvā ,‘‘ suvaṇṇabhājanāni kiṇathā ’’ ti vatvā , agghe pucchite samagghataraṃ dātukāmā honti , tato tehi ‘‘ kathaṃ imesaṃ suvaṇṇabhāvo jānitabbo ’’ tiM3.338 vutte ‘‘ vīmaṃsitvā gaṇhathā ’’ ti suvaṇṇapātiṃ pāsāṇe ghaṃsitvā sabbapātiyo datvā gacchanti . Mānakūṭaṃ hadayabheda-sikhābheda-rajjubhedavasena tividhaṃ hoti . Tattha hadayabhedo sappitelādiminanakāle labbhatiP3.306 . Tāni hi gaṇhanto heṭṭhāchiddena mānena ‘‘ saṇikaṃ āsiñcā ’’ ti vatvā antobhājaneV3.339 bahuṃ paggharāpetvā gaṇhāti , dadanto chiddaṃ pidhāya sīghaṃ pūretvā deti . Sikhābhedo tilataṇḍulādiminanakāle labbhati . Tāni hi gaṇhanto saṇikaṃ sikhaṃ ussāpetvā gaṇhāti , dadanto vegena sikhaṃ bhindanto deti . Rajjubhedo khettavatthuminanakāle labbhati . Lañjaṃ alabhantā hi khettaṃ amahantaṃ mahantaṃ katvā minanti .

5. Ukkoṭanasuttavaṇṇanā

1165. Ukkoṭanā dīsu ukkoṭanan ti sāmike assāmike kātuṃ lañjaggahaṇaṃ . Vañcanan ti tehi tehi upāyehi paresaṃ vañcanaṃ . Tatridamekaṃvatthu – eko kira luddako migañca migapotakañca gahetvā āgacchati . Tameko dhutto ‘‘ kiṃ , bho , migo agghati , kiṃ migapotako ’’ ti ? , Āha . ‘‘ Migo dve kahāpaṇe , migapotako ekan ’’ ti ca vutte kahāpaṇaṃ datvā , migapotakaṃ gahetvā thokaṃ gantvā nivatto ‘‘ na me , bho , migapotakena attho , migaṃ me dehī ’’ ti āha . Tena hi dve kahāpaṇe dehīti . Nanu , bho , mayā paṭhamaṃ eko kahāpaṇo dinnoti . Āma dinnoti . Imampi migapotakaṃ gaṇha , evaṃ so ca kahāpaṇo , ayañca kahāpaṇagghanako migapotakoti dve kahāpaṇā bhavissantīti . So ‘‘ kāraṇaṃ vadatī ’’ ti sallakkhetvā migapotakaṃ gahetvā migaṃ adāsīti . Nikatīti yogavasena vā māyāvasena vā apāmaṅgaṃ pāmaṅganti amaṇiṃ maṇinti , asuvaṇṇaṃ suvaṇṇanti katvā patirūpakena vañcanaṃ . Sāciyogoti kuṭilayogo . Etesaṃyeva ukkoṭanādīnametaṃ nāmaṃ . Tasmā ukkoṭanasāciyogā vañcanasāciyogā nikatisāciyogāti evamettha attho daṭṭhabbo . Keci aññaṃ dassetvā aññassa parivattanaṃ sāciyogoti vadanti . Taṃ pana vañcaneneva saṅgahitaṃ .

6-11.

Chedanasuttādivaṇṇanā