6. Aṭṭhakanāgarasuttavaṇṇanā
16. Chaṭṭhe
M3.361 beluvagāmaketi vesāliyā dakkhiṇapasse avidūre beluvagāmako nāma atthi , taṃ gocaragāmaṃ katvāti attho .Sārappattakulagaṇanāyāti mahāsāramahappattakulagaṇanāya .
Dasame ṭhāneti aññe aññeti dasagaṇanaṭṭhāne .
Aṭṭhakanagare jāto bhavoti aṭṭhakanāgaro .
Kukkuṭārāmoti pāṭaliputte kukkuṭārāmo , na kosambiyaṃ .
Pakatatthappaṭiniddeso ta-saddoti tassa ‘‘ bhagavatā ’’ tiādīhi padehi samānādhikaraṇabhāvena vuttassa yena abhisambuddhabhāvena bhagavā pakato adhigato supākaṭo ca , taṃ abhisambuddhabhāvaṃ saddhiṃ āgamanīyapaṭipadāya atthabhāveneva dassento ‘‘ yo so … pe … abhisambuddho ’’ ti āha .
Satipi ñāṇadassanasaddānaṃ idha paññāvevacanabhāve tena tena visesena nesaṃ visayavisese pavattidassanatthaṃ asādhāraṇañāṇavisesavasena , vijjāttayavasena , vijjābhiññānāvaraṇavasena , sabbaññutaññāṇamaṃsacakkhuvasena paṭivedhadesanāñāṇavasena ca tadatthaṃ yojetvā dassento ‘‘ tesaṃ tesan ’’ tiādimāha .
Tattha āsayānusayaṃ jānatā āsayānusayañāṇena , sabbañeyyadhammaṃ passatā sabbaññutānāvaraṇañāṇehi .
Pubbenivāsādīhīti pubbenivāsāsavakkhayañāṇehi .
Paṭivedhapaññāyāti ariyamaggapaññāya .
Desanāpaññāya passatāti desetabbadhammānaṃ desetabbappakāraṃ bodhaneyyapuggalānañca āsayānusayacaritādhimuttiādibhedaṃ dhammaṃ desanāpaññāya yāthāvato passatā .
Arīnan ti kilesārīnaṃ , pañcavidhamārānaṃ vā sāsanassa vā paccatthikānaṃ aññatitthiyānaṃ .
Tesaṃ pana hananaṃ pāṭihāriyehi abhibhavanaṃ appaṭibhānatākaraṇaṃ ajjhupekkhaṇañca .
Kesivinayasuttañcettha nidassanaṃ .
Tathā ṭhānāṭṭhānādīni jānatā .
Yathākammūpage satte passatā .
Savāsanānamāsavānaṃ khīṇattā arahatā .
Abhiññeyyādibhede dhamme abhiññeyyādito aviparītāvabodhato sammāsambuddhena .
Atha vā tīsu kālesu appaṭihatañāṇatāya jānatā .
Kāyakammādivasena tiṇṇampi kammānaṃ
V3.338 ñāṇānuparivattito nisammakāritāya passatā .Davādīnampi abhāvasādhikāya pahānasampadāya arahatā .
Chandādīnaṃ
M3.362 ahānihetubhūtāya akkhayapaṭibhānasādhikāya sabbaññutāya sammāsambuddhenāti evaṃ dasabalaaṭṭhārasaāveṇikabuddhadhammavasenapi yojanā kātabbā .Abhisaṅkhatan ti attano paccayehi abhisammukhabhāvena samecca sambhuyya kataṃ .
Svāssa katabhāvo uppādanena veditabbo , na uppannassa paṭisaṅkharaṇenāti āha ‘‘ uppāditan ’’ ti .
Te cassa paccayā cetanāpadhānāti dassetuṃ pāḷiyaṃ ‘‘ abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitan ’’ ti vuttanti ‘‘ cetayitaṃ kappayitan ’’ ti atthamāha .
Abhisaṅkhataṃ abhisañcetayitan ti ca jhānassa pātubhāvadassanamukhena viddhaṃsanabhāvaṃ ulliṅgeti .
Yañhi ahutvā sambhavati , taṃ hutvā paṭiveti .
Tenāha pāḷiyaṃ ‘‘ yaṃ kho panā ’’ tiādi .
Samathavipassanādhamme ṭhitoti ettha samathadhamme ṭhitattā samāhito vipassanaṃ paṭṭhapetvā aniccānupassanādīhi niccasaññādayo pajahanto anukkamena taṃ anulomañāṇaṃ pāpetā hutvā vipassannādhamme ṭhito .
Samathavipassanāsaṅkhātesu dhammesu rañjanaṭṭhena rāgo .
Nandanaṭṭhena nandī .
Tattha sukhumā apekkhā vuttā .
Yā nikantīti vuccati .
Evaṃ santeti evaṃ yathārutavaseneva imassa suttapadassa atthe gahetabbe sati .
Samathavipassanāsu chandarāgo kattabboti anāgāmiphalaṃ anibbattetvā tadatthāya samathavipassanāpi anibbattetvā kevalaṃ tattha chandarāgo kattabbo bhavissati .
Kasmā ?
Tesu samathavipassanāsaṅkhātesu dhammesu chandarāgamattena anāgāminā laddhabbassa aladdhaanāgāmiphalenapi laddhabbattā .
Tathā sati tena anāgāmiphalampi laddhabbameva hoti .
Tenāha ‘‘ anāgāmiphalaṃ paṭiladdhaṃ bhavissatī ’’ ti .
Sabhāvato rasitabbattā aviparīto attho eva attharaso .
Aññāpi kāci sugatiyoti vinipātike sandhāyāha .
Aññāpi kāci duggatiyoti asurakāyamāha .
Appaṃ yācitena bahuṃ dentena uḷārapurisena viya ekaṃ dhammaṃ pucchitena ‘‘ ayampi ekadhammo ’’ ti kathitattā ekādasapi dhammā pucchāvasena ekadhammo nāma jāto paccekaṃ vākyaparisamāpanañāyena .
Pucchāvasenāti ‘‘ atthi nu kho , bhante ānanda , tena … pe … sammāsambuddhena ekadhammo sammadakkhāto ’’ ti evaṃ
M3.363 pavattapucchāvasena .Amatuppattiatthenāti amatabhāvassa uppattihetutāya , sabbānipi kammaṭṭhānāni ekarasāpi amatādhigamassa paṭipattiyāti
V3.339 attho .Evamettha aggaphalabhūmi anāgāmiphalabhūmīti dveva bhūmiyo sarūpato āgatā , nānantariyatāya pana heṭṭhimāpi dve bhūmiyo atthato āgatā evāti daṭṭhabbāti .
Pañca satāni aggho etassāti pañcasataṃ .
Sesamettha uttānameva .
Aṭṭhakanāgarasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .