Tatiyapārājikakathā
241.
Manussajātiṃ jānanto , jīvitā yo viyojaye ;
Nikkhipeyyassa satthaṃ vā , vadeyya maraṇe guṇaṃ .
242.
Deseyya maraṇūpāyaṃ , hotāyampi parājito ;
Asandheyyova so ñeyyo , dvedhā bhinnasilā viya .
243.
Vuttā pāṇātipātassa , payogā cha mahesinā ;
Sāhatthiko tathāṇatti-nissaggithāvarādayo .
244.
Tattha kāyena vā kāya-paṭibaddhena vā sayaṃ ;
Mārentassa paraṃ ghāto , ayaṃ sāhatthiko mato .
245.
‘‘ Evaṃ tvaṃ paharitvā taṃ , mārehī ’’ ti ca bhikkhuno ;
Parassāṇāpanaṃ nāma , aya māṇattiko nayo .
246.
Dūraṃ māretukāmassa , usuādinipātanaṃ ;
Kāyena paṭibaddhena , ayaṃ nissaggiyo vidhi .
247.
Asañcārimupāyena , māraṇatthaṃ parassa ca ;
Opātādividhānaṃ tu , payogo thāvaro ayaṃ .
248.
Paraṃ
M0.25V0.22 māretukāmassa , vijjāya jappanaṃ pana ;Ayaṃ vijjāmayo nāma , payogo pañcamo mato .
249.
Samatthā māraṇe yā ca , iddhi kammavipākajā ;
Aya middhimayo nāma , payogo samudīrito .
250.
Ekeko duvidho tattha , hotīti paridīpito ;
Uddesopi anuddeso , bhedo tesamayaṃ pana .
251.
Bahusvapi yamuddissa , pahāraṃ deti ce pana ;
Maraṇena ca tasseva , kammunā tena bajjhati .
252.
Anuddissa pahārepi , yassa kassaci dehino ;
Pahārappaccayā tassa , maraṇaṃ ce parājayo .
253.
Mate pahaṭamatte vā , pacchā mubhayathāpi ca ;
Hantā pahaṭamattasmiṃ , kammunā tena bajjhati .
254.
Evaṃ sāhatthiko ñeyyo , tathā āṇattikopi ca ;
Ettāvatā samāsena , dve payogā hi dassitā .
255.
Vatthu kālo ca deso ca , satthañca iriyāpatho ;
Karaṇassa visesoti , cha āṇattiniyāmakā .
256.
Māretabbo hi yo tattha , so ‘‘ vatthū ’’ ti pavuccati ;
Pubbaṇhādi siyā kālo , sattānaṃ yobbanādi ca .
257.
Deso gāmādi viññeyyo , satthaṃ taṃ sattamāraṇaṃ ;
Māretabbassa sattassa , nisajjādi riyāpatho .
258.
Vijjhanaṃ bhedanañcāpi , chedanaṃ tāḷanampi vā ;
Evamādividhoneko , viseso karaṇassa tu .
259.
‘‘ Yaṃ mārehī ’’ ti āṇatto , aññaṃ māreti ce tato ;
‘‘ Purato paharitvāna , mārehī ’’ ti ca bhāsito .
260.
Pacchato
M0.26 passato vāpi , paharitvāna mārite ;Vatthāṇatti visaṅketā , mūlaṭṭho pana muccati .
261.
Vatthuṃ taṃ avirajjhitvā , yathāṇattiñca mārite ;
Ubhayesaṃ yathākālaṃ , kammabaddho udīrito .
262.
Āṇatto
V0.23 ‘‘ ajja pubbaṇhe , mārehī ’’ ti ca yo pana ;So ce māreti sāyanhe , mūlaṭṭho parimuccati .
263.
Āṇattasseva so vutto ;
Kammabaddho mahesinā ;
Kālassa hi visaṅketā ;
Doso nāṇāpakassa so .
264.
‘‘ Ajja mārehi pubbaṇhe , svevā ’’ ti aniyāmite ;
Yadā kadāci pubbaṇhe , visaṅketo na mārite .
265.
Eteneva upāyena , kālabhedesu sabbaso ;
Saṅketo ca visaṅketo , veditabbo vibhāvinā .
266.
‘‘ Imaṃ gāme ṭhitaṃ veriṃ , mārehī ’’ ti ca bhāsito ;
Sace so pana māreti , ṭhitaṃ taṃ yattha katthaci .
267.
Natthi tassa visaṅketo , ubho bajjhanti kammunā ;
‘‘ Gāmeyevā ’’ ti āṇatto , vane vā sāvadhāraṇaṃ .
268.
‘‘ Vaneyevā ’’ ti vā vutto , gāme māreti cepi vā ;
Visaṅketo viññātabbo , mūlaṭṭho parimuccati .
269.
Eteneva upāyena , sabbadesesu bhedato ;
Saṅketo ca visaṅketo , veditabbova viññunā .
270.
‘‘ Satthena pana mārehi , āṇatto ’’ ti ca kenaci ;
Yena kenaci satthena , visaṅketo na mārite .
271.
‘‘ Iminā
M0.27 vāsinā hī ’’ ti , vutto aññena vāsinā ;‘‘ Imassāsissa vāpi tvaṃ , dhārāyetāya māraya ’’.
272.
Iti vutto sace veriṃ , dhārāya itarāya vā ;
Tharunā vāpi tuṇḍena , visaṅketova mārite .
273.
Eteneva upāyena , sabbāvudhakajātisu ;
Saṅketo ca visaṅketo , veditabbo visesato .
274.
‘‘ Gacchantamenaṃ mārehi ’’, iti vutto parena so ;
Māreti naṃ nisinnaṃ ce , visaṅketo na vijjati .
275.
‘‘ Nisinnaṃyeva
V0.24 mārehi ’’,‘‘ gacchantaṃyeva vā ’’ ti ca ;Vutto māreti gacchantaṃ , nisinnaṃ vā yathākkamaṃ .
276.
Visaṅketanti ñātabbaṃ , bhikkhunā vinayaññunā ;
Eseva ca nayo ñeyyo , sabbiriyāpathesu ca .
277.
‘‘ Mārehī ’’ ti ca vijjhitvā , āṇatto hi parena so ;
Vijjhitvāva tamāreti , visaṅketo na vijjati .
278.
‘‘ Mārehī ’’ ti ca vijjhitvā , āṇatto hi parena so ;
Chinditvā yadi māreti , visaṅketova hoti so .
279.
Eteneva upāyena , sabbesu karaṇesupi ;
Saṅkete ca visaṅkete , veditabbo vinicchayo .
280.
Dīghaṃ rassaṃ kisaṃ thūlaṃ , kāḷaṃ odātameva vā ;
Āṇatto aniyāmetvā , mārehīti ca kenaci .
281.
Sopi yaṃ kiñci āṇatto , sace māreti tādisaṃ ;
Natthi tattha visaṅketo , ubhinnampi parājayo .
282.
Manussaṃ kiñci uddissa , sace khaṇativāṭakaṃ ;
Khaṇantassa ca opātaṃ , hoti āpatti dukkaṭaṃ .
283.
Dukkhassuppattiyā
M0.28 tattha , tassa thullaccayaṃ siyā ;Patitvā ca mate tasmiṃ , tassa pārājikaṃ bhave .
284.
Nipatitvā panaññasmiṃ , mate doso na vijjati ;
Anuddissakamopāto , khato hoti sace pana .
285.
‘‘ Patitvā ettha yo koci , maratū ’’ ti hi yattakā ;
Maranti nipatitvā ce , dosā hontissa tattakā .
286.
Ānantariyavatthusmiṃ , ānantariyakaṃ vade ;
Tathā thullaccayādīnaṃ , honti thullaccayādayo .
287.
Patitvā gabbhinī tasmiṃ , sagabbhā ce marissati ;
Honti pāṇātipātā dve , ekovekekadhaṃsane .
288.
Anubandhettha corehi , patitvā ce marissati ;
Opātakhaṇakasseva , hoti pārājikaṃ kira .
289.
Verino
V0.25 tattha pātetvā , sace mārenti verino ;Patitaṃ tattha mārenti , nīharitvā sace bahi .
290.
Nibbattitvā hi opāte , matā ce opapātikā ;
Asakkontā ca nikkhantuṃ , sabbattha ca parājayo .
291.
Yakkhādayo panuddissa , khaṇane dukkhasambhave ;
Dukkaṭaṃ maraṇe vatthu-vasā thullaccayādayo .
292.
Manusseyeva uddissa , khate opātake pana ;
Anāpatti patitvā hi , yakkhādīsu matesupi .
293.
Tathā yakkhādayo pāṇe , khate uddissa bhikkhunā ;
Nipatitvā marantesu , manussesupyayaṃ nayo .
294.
‘‘ Pāṇino ettha bajjhitvā , marantū ’’ ti anuddisaṃ ;
Pāsaṃ oḍḍeti yo tattha , sace bajjhanti pāṇino .
295.
Hatthato muttamattasmiṃ , tassa pārājikaṃ siyā ;
Ānantariyavatthusmiṃ , ānantariyameva ca .
296.
Uddissa
M0.29 hi kate pāse , yaṃ panuddissa oḍḍito ;Bandhanesu tadaññesaṃ , anāpatti pakāsitā .
297.
Mūlena vā mudhā vāpi , dinne pāse parassa hi ;
Mūlaṭṭhasseva hotīti , kammabaddho niyāmito .
298.
Yena laddho sace lopi , pāsamuggaḷitampi vā ;
Thiraṃ vāpi karotevaṃ , ubhinnaṃ kammabandhanaṃ .
299.
Yo pāsaṃ uggaḷāpetvā , yāti pāpabhayā sace ;
Taṃ disvā puna aññopi , saṇṭhapeti hi tattha ca .
300.
Baddhā baddhā maranti ce , mūlaṭṭho na ca muccati ;
Ṭhapetvā gahitaṭṭhāne , pāsayaṭṭhiṃ vimuccati .
301.
Gopetvāpi na mokkho hi , pāsayaṭṭhiṃ sayaṃkataṃ ;
Tamañño puna gaṇhitvā , saṇṭhapeti sace pana .
302.
Tappaccayā marantesu , mūlaṭṭho na ca muccati ;
Nāsetvā sabbaso vā taṃ , jhāpetvā vā vimuccati .
303.
Ropentassa
V0.26 ca sūlaṃ vā , sajjentassa adūhalaṃ ;Opātena ca pāsena , sadisova vinicchayo .
304.
Anāpatti asañcicca , ajānantassa bhikkhuno ;
Tathāmaraṇacittassa , matepyummattakādino .
305.
Manussapāṇimhi ca pāṇasaññitā ;
Sacassa cittaṃ maraṇūpasaṃhitaṃ ;
Upakkamo tena ca tassa nāso ;
Pañcettha aṅgāni manussaghāte .
Iti vinayavinicchaye tatiyapārājikakathā niṭṭhitā .