Issues
Editor
Settings
Versions
Select Version
Bhikkhu Bodhi
English
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Pañcakanipātapāḷi
Pañcakanipātapāḷi

Kāraṇapālīsuttavaṇṇanā

Author： _System_commentary_ @ Administrator

4. Kāraṇapālīsuttavaṇṇanā

194. Catutthe kāraṇapālīti pāloti tassa nāmaṃ , rājakulānaṃ pana kammante kāretīti kāraṇapālī nāma jāto .
KammantaṃP3.312 kāretīti pātova uṭṭhāya dvāraṭṭālakapākāre akate kāreti , jiṇṇe paṭijaggāpeti .
Piṅgiyāniṃ brāhmaṇan ti evaṃnāmakaṃ anāgāmiphale patiṭṭhitaṃ ariyasāvakaṃ brāhmaṇaṃ . So kira pātova uṭṭhāya gandhamālādīni gāhāpetvā satthu santikaṃ gantvā vanditvā gandhamālādīhi pūjetvā nagaraṃ āgacchati , idaṃ brāhmaṇassa devasikaṃ vattanti . Taṃ so evaṃ vattaṃ katvā āgacchantaṃ addasa .
Etadavocāti ‘‘ ayaṃ brāhmaṇo paññavā ñāṇuttaro , kahaṃ nu kho pātova gantvā āgacchatī ’’ ti cintetvā anukkamena santikaṃ āgataṃ sañjānitvā ‘‘ handa kuto nū ’’ tiādivacanaṃ avoca .
Tattha divā divassāti divasassāpi divā , majjhanhikakāleti attho .
Paṇḍito maññeti bhavaṃ piṅgiyānī samaṇaṃ gotamaṃ paṇḍitoti maññati , udāhu noti ayamettha attho .
Ko cāhaṃ , bhoti , bho , samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyajānane ahaṃ ko nāma ? Ko ca samaṇassaV3.70 gotamassa paññāveyyattiyaṃ jānissāmīti kuto cāhaṃ samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṃ jānissāmi , kena nāma kāraṇena jānissāmīti evaṃ sabbathāpi attano ajānanabhāvaṃ dīpeti .
Sopi nūnassa tādisovāti yo samaṇassa gotamassa paññāveyyattiyaṃ jāneyya , sopi nūna dasa pāramiyo pūretvā sabbaññutaṃ patto tādisoM3.69 buddhoyeva bhaveyya . Sineruṃ vā hi pathaviṃ vā ākāsaṃ vā pametukāmena tappamāṇo daṇḍoP3.313 vā rajju vā laddhuṃ vaṭṭati , samaṇassa gotamassa paññaṃ jānantenapi tassa ñāṇasadisameva sabbaññutaññāṇaṃ laddhuṃ vaṭṭatīti dīpeti . Ādaravasena panettha āmeḍitaṃ kataṃ .
Uḷārāyāti uttamāya seṭṭhāya .
Ko cāhaṃ , bhoti , bho , ahaṃ samaṇassa gotamassa pasaṃsane ko nāma . Ko ca samaṇaṃ gotamaṃ pasaṃsissāmīti kena kāraṇena pasaṃsissāmi .
Pasatthappasatthoti sabbaguṇānaṃ upari carehi sabbalokapasatthehi attano guṇeheva pasattho , na tassa aññehi pasaṃsanakiccaṃ atthi . Yathā hi campakapupphaṃ vā nīluppalaṃ vā padumaṃ vā lohitacandanaṃ vā attano vaṇṇagandhasiriyāva pāsādikañceva sugandhañca , na tassa āgantukehi vaṇṇagandhehi thomanakiccaṃ atthi . Yathā ca maṇiratanaṃ vā candamaṇḍalaṃ vā attano ālokeneva obhāsati , na tassa aññena obhāsanakiccaṃ atthi , evaṃ samaṇo gotamo sabbalokapasatthehi attano guṇeheva pasattho thomito , sabbalokassa seṭṭhataṃ pāpito . Na tassa aññena pasaṃsanakiccaṃ atthi . Pasatthehi vā pasatthotipi pasatthappasattho . Ke pana pasatthā nāma ? Rājā pasenadi kosalo kāsikosalavāsikehi pasattho , bimbisāro aṅgamagadhavāsīhi , vesālikā licchavī vajjitaṭṭhavāsīhi pasatthā , pāveyyakā mallā kosinārakā mallā aññepi te te khattiyā tehi tehi jānapadehi pasatthā , caṅkiādayo brāhmaṇā brāhmaṇagaṇehi , anāthapiṇḍikādayo upāsakā upāsakagaṇehi , visākhāādikā upāsikā anekasatāhi upāsikāhi , sakuludāyiādayo paribbājakā anekehi paribbājakasatehi , uppalavaṇṇattheriādikā mahāsāvikā anekehi bhikkhunisatehi , sāriputtattherādayo mahātherāP3.314 anekasatehi bhikkhūhi , sakkādayo devā anekasahassehi devehi , mahābrahmādayo brahmāno anekasahassehi brahmehi pasatthā . Te sabbepi dasabalaṃ thomenti vaṇṇenti pasaṃsantīti bhagavā ‘‘ pasatthappasattho ’’ ti vuccati .
Atthavasan ti atthānisaṃsaṃ .
AthassaV3.71M3.70 so attano pasādakāraṇaṃ ācikkhanto seyyathāpi , bho , purisotiādimāha . Tattha aggarasaparitittoti bhojanarasesu pāyāso sneharasesu gosappi , kasāvarasesu khuddakamadhu aneḷakaṃ , madhurarasesu sakkarāti evamādayo aggarasā nāma . Tesu yena kenaci parititto ākaṇṭhappamāṇaṃ bhuñjitvā ṭhito . Aññesaṃ hīnānan ti aggarasehi aññesaṃ hīnarasānaṃ .
Suttasoti suttato , suttabhāvenāti attho . Sesupi eseva nayo . Tato tatoti suttādīsu tato tato . Aññesaṃ puthusamaṇabrāhmaṇāppavādānan ti ye aññesaṃ puthūnaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ laddhisaṅkhātappavādā , tesaṃ . Na pihetīti na pattheti , te kathiyamāne sotumpi na icchati .
Jighacchādubbalyaparetoti jighacchāya ceva dubbalabhāvena ca anugato . Madhupiṇḍikan ti sālipiṭṭhaṃ bhajjitvā catumadhurena yojetvā kataṃ baddhasattupiṇḍikaṃ , madhurapūvameva vā . AdhigaccheyyātiP3.315 labheyya .
Asecanakan ti madhurabhāvakaraṇatthāya aññena rasena anāsittakaṃ ojavantaṃ paṇītarasaṃ .
Haricandanassāti suvaṇṇavaṇṇacandanassa . Lohitacandanassāti rattavaṇṇacandanassa .
Surabhigandhan ti sugandhaṃ .
Darathā dayo vaṭṭadarathā , vaṭṭakilamathā , vaṭṭapariḷāhā eva .
Udānaṃ udānesīti udāhāraṃ udāhari . Yathā hi yaṃ telaṃ mānaṃ gahetuṃ na sakkoti , vissanditvā gacchati , taṃ avasekoti vuccati . Yañca jalaṃ taḷākaṃ gahetuṃ na sakkoti , ajjhottharitvā gacchati , taṃ oghoti vuccati . Evamevaṃ yaṃ pītivacanaṃ hadayaṃ gahetuṃ na sakkoti , adhikaṃ hutvā anto asaṇṭhahitvā bahi nikkhamati , taṃ udānanti vuccati . Evarūpaṃ pītimayavacanaṃ nicchāresīti attho .