Etena kāmaṃ ‘‘ sāsanaṭṭhitiyā pariyatti pamāṇan ’’ ti vuttaṃ , pariyatti pana paṭipattihetukāti paṭipattiyā asati sā appatiṭṭhā hoti paṭivedho viya , tasmā paṭipattiantaradhānaṃ sāsanosakkanassa visesakāraṇanti dassetvā tayidaṃ sāsanosakkanaṃ dhātuparinibbānosānanti dassetuṃ ‘‘ tīṇi parinibbānānī ’’ tiādi vuttaṃ .
Dhātūnaṃ sannipātanādi buddhānaṃ adhiṭṭhānenevāti veditabbaṃ .
Tāti
M3.84 rasmiyo .Kāruññan ti paridevanakāruññaṃ .Jambudīpe , dīpantaresu , devanāgabrahmalokesu ca vippakiritvā ṭhitānaṃ dhātūnaṃ mahābodhipallaṅkaṭṭhāne ekajjhaṃ sannipātanaṃ , rasmivissajjanaṃ , tattha tejodhātuyā uṭṭhānaṃ , ekajālibhāvo cāti sabbametaṃ satthu adhiṭṭhānavasenevāti veditabbaṃ .Anacchariyattāti dvīsupi uppajjamānesu acchariyattābhāvadosatoti
P3.107 attho .Buddhā nāma majjhe bhinnasuvaṇṇaṃ viya ekasadisāti tesaṃ desanāpi ekarasā evāti āha ‘‘ desanāya ca visesābhāvato ’’ ti , etena ca anacchariyattameva sādheti .‘‘ Vivādabhāvato ’’ ti etena vivādābhāvatthaṃ dve ekato na uppajjantīti dasseti .
Tatthāti milindapañhe ( mi . pa .5.1.1).
Ekuddesoti eko ekavidho abhinno uddeso .Sesapadesupi eseva nayo .
Ekaṃ eva buddhaṃ dhāretīti ekabuddhadhāraṇī , etena evaṃsabhāvā ete buddhaguṇā , yena dutiyaṃ buddhaguṇaṃ dhāretuṃ asamatthā ayaṃ lokadhātūti dasseti .Paccayavisesanipphannānañhi dhammānaṃ sabhāvaviseso na sakkā nivāretunti .‘‘ Na dhāreyyā ’’ ti vatvā tameva adhāraṇaṃ pariyāyehi pakāsento ‘‘ caleyyā ’’ tiādimāha .Tattha caleyyāti paripphandeyya .Kampeyyāti pavedheyya .Nameyyāti ekapassena natā bhaveyya .Oṇameyyāti osīdeyya .Vinameyyāti vividhā ito cito ca nameyya .Vikireyyāti vātena bhusamuṭṭhi viya vippakireyya .Vidhameyyāti
V3.76 vinasseyya .Viddhaṃseyyāti sabbaso viddhastā bhaveyya .Tathābhūtā ca na katthaci tiṭṭheyyāti āha ‘‘ na ṭhānaṃ upagaccheyyā ’’ ti .Idāni tattha nidassanaṃ dassento ‘‘ yathā mahārājā ’’ tiādimāha .Tattha samupādikāti samaṃ uddhaṃ pajjati pavattatīti samupādikā , udakassa upari samaṃgāminīti attho .Vaṇṇenāti saṇṭhānena .Pamāṇenāti ārohena .Kisathūlenāti kisathūlabhāvena , pariṇāhenāti attho .Dvinnampīti dvepi , dvinnampi vā sarīrabhāraṃ .
Chādentan ti rocentaṃ ruciṃ uppādentaṃ .Tandīkatoti tena bhojanena tandībhūto .Anoṇamitadaṇḍajātoti yāvadatthabhojanena oṇamituṃ asamatthatāya
M3.85 anoṇamitadaṇḍo viya jāto .Sakiṃ
P3.108 bhuttovāti ekaṃ vaḍḍhitakaṃ bhuttamattova mareyyāti .Atidhammabhārenāti dhammena nāma pathavī tiṭṭheyya , sakiṃ teneva calati vinassatīti adhippāyena pucchati .Puna thero ratanaṃ nāma loke kuṭumbaṃ sandhārentaṃ , abhimatañca lokena ;
taṃ attano garusabhāvatāya sakaṭabhaṅgassa kāraṇaṃ atibhārabhūtaṃ diṭṭhamevaṃ dhammo ca hitasukhavisesehi taṃsamaṅginaṃ dhārento , abhimato ca viññūnaṃ gambhīrappameyyabhāvena garusabhāvattā atibhārabhūto pathavicalanassa kāraṇaṃ hotīti dassento ‘‘ idha mahārāja dve sakaṭā ’’ tiādimāha , eteneva tathāgatassa mātukucchiokkamanādikāle pathavikampanakāraṇaṃ saṃvaṇṇitanti daṭṭhabbaṃ .Ekassāti ekasmā , ekassa vā sakaṭassa ratanaṃ tasmā sakaṭato gahetvāti attho .
Osāritan ti uccāritaṃ , kathitanti attho .
Aggoti sabbasattehi aggo .
Sabhāvapakatikāti sabhāvabhūtā akittimā pakatikā .
Kāraṇamahantattāti kāraṇānaṃ mahantatāya , mahantehi buddhakaradhammehi pāramisaṅkhātehi kāraṇehi buddhaguṇānaṃ nibbattitoti vuttaṃ hoti .
Pathavi ādīni mahantāni vatthūni , mahantā ca sakka bhāvādayo attano attano visaye ekekāva , evaṃ sammāsambuddhopi mahanto attano visaye eko eva .Ko ca tassa visayo ?Buddhabhūmi , yāvatakaṃ vā ñeyyamevaṃ ‘‘ ākāso viya anantavisayo bhagavā eko eva hotī ’’ ti vadanto ‘‘ ekissā lokadhātuyā ’’ ti vuttalokadhātuto aññesupi cakkavāḷesu aparassa buddhassa abhāvaṃ dasseti .
‘‘ Sammukhā
V3.77 metan ’’ tiādinā pavattitaṃ attano byākaraṇaṃ aviparītatthatāya satthari pasāduppādanena sammāpaṭipajjamānassa anukkamena lokuttaradhammāvahampiP3.109 hotīti āha ‘‘ dhammassa … pe … paṭipadan ’’ ti .Vādassa anupatanaṃ anuppavatti vādānupātoti āha ‘‘ vādoyevā ’’ ti .