Issues
Select Version
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
  • 1. Pāthikasuttavaṇṇanā
  • Sunakkhattavatthuvaṇṇanā
  • Korakkhattiyavatthuvaṇṇanā
  • Acelakaḷāramaṭṭakavatthuvaṇṇanā
  • Acelapāthikaputtavatthuvaṇṇanā
  • Iddhipāṭihāriyakathāvaṇṇanā
  • Aggaññapaññattikathāvaṇṇanā
  • 2. Udumbarikasuttavaṇṇanā
  • Nigrodhaparibbājakavatthuvaṇṇanā
  • Tapojigucchāvādavaṇṇanā
  • Upakkilesavaṇṇanā
  • Parisuddhapapaṭikappattakathāvaṇṇanā
  • Parisuddhatacappattādikathāvaṇṇanā
  • Nigrodhassapajjhāyanavaṇṇanā
  • Brahmacariyapariyosānādivaṇṇanā
  • 3. Cakkavattisuttavaṇṇanā
  • Attadīpasaraṇatāvaṇṇanā
  • Daḷhanemicakkavattirājakathāvaṇṇanā
  • Cakkavattiariyavattavaṇṇanā
  • Āyuvaṇṇādiparihānikathāvaṇṇanā
  • Dasavassāyukasamayavaṇṇanā
  • Āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathāvaṇṇanā
  • Saṅkharājauppattivaṇṇanā
  • Bhikkhuno āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathāvaṇṇanā
  • 4. Aggaññasuttavaṇṇanā
  • Vāseṭṭhabhāradvājavaṇṇanā
  • Catuvaṇṇasuddhivaṇṇanā
  • Rasapathavipātubhāvavaṇṇanā
  • Candimasūriyādipātubhāvavaṇṇanā
  • Bhūmipappaṭakapātubhāvādivaṇṇanā
  • Itthipurisaliṅgādipātubhāvavaṇṇanā
  • Mahāsammatarājavaṇṇanā
  • Brāhmaṇamaṇḍalādivaṇṇanā
  • Duccaritādikathāvaṇṇanā
  • Bodhipakkhiyabhāvanāvaṇṇanā
  • 5. Sampasādanīyasuttavaṇṇanā
  • Sāriputtasīhanādavaṇṇanā
  • Kusaladhammadesanāvaṇṇanā
  • Āyatanapaṇṇattidesanāvaṇṇanā
  • Gabbhāvakkantidesanāvaṇṇanā
  • Ādesanavidhādesanāvaṇṇanā
  • Dassanasamāpattidesanāvaṇṇanā
  • Puggalapaṇṇattidesanāvaṇṇanā
  • Padhānadesanāvaṇṇanā
  • Paṭipadādesanāvaṇṇanā
  • Bhassasamācārādivaṇṇanā
  • Anusāsanavidhādivaṇṇanā
  • Aññathāsatthuguṇadassanādivaṇṇanā
  • Anuyogadānappakāravaṇṇanā
  • Tipiṭakaantaradhānakathā
  • Sāsanaantarahitavaṇṇanā
  • Acchariyaabbhutavaṇṇanā
  • 6. Pāsādikasuttavaṇṇanā
  • Nigaṇṭhanāṭaputtakālaṅkiriyavaṇṇanā
  • Dhammaratanapūjā
  • Asammāsambuddhappaveditadhammavinayavaṇṇanā
  • Sammāsambuddhappaveditadhammavinayādivaṇṇanā
  • Saṅgāyitabbadhammādivaṇṇanā
  • Paccayānuññātakāraṇādivaṇṇanā
  • Sukhallikānuyogādivaṇṇanā
  • Pañhabyākaraṇavaṇṇanā
  • Abyākataṭṭhānavaṇṇanā
  • Pubbantasahagatadiṭṭhinissayavaṇṇanā
  • 7. Lakkhaṇasuttavaṇṇanā
  • Dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇavaṇṇanā
  • Suppatiṭṭhitapādatālakkhaṇavaṇṇanā
  • Pādatalacakkalakkhaṇavaṇṇanā
  • Āyatapaṇhitāditilakkhaṇavaṇṇanā
  • Sattussadatālakkhaṇavaṇṇanā
  • Karacaraṇādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Ussaṅkhapādādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Eṇijaṅghalakkhaṇavaṇṇanā
  • Sukhumacchavilakkhaṇavaṇṇanā
  • Suvaṇṇavaṇṇalakkhaṇavaṇṇanā
  • Kosohitavatthaguyhalakkhaṇavaṇṇanā
  • Parimaṇḍalādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Sīhapubbaddhakāyādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Rasaggasaggitālakkhaṇavaṇṇanā
  • Abhinīlanettādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Uṇhīsasīsalakkhaṇavaṇṇanā
  • Ekekalomatādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Cattālīsādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Pahūtajivhādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Sīhahanulakkhaṇavaṇṇanā
  • Samadantādilakkhaṇavaṇṇanā
  • 8. Siṅgālasuttavaṇṇanā
  • Nidānavaṇṇanā
  • Chadisādivaṇṇanā
  • Catuṭhānādivaṇṇanā
  • Chaapāyamukhādivaṇṇanā
  • Surāmerayassa chaādīnavādivaṇṇanā
  • Pāpamittatāya chaādīnavādivaṇṇanā
  • Mittapatirūpakādivaṇṇanā
  • Suhadamittādivaṇṇanā
  • Chaddisāpaṭicchādanakaṇḍavaṇṇanā
  • 9. Āṭānāṭiyasuttavaṇṇanā
  • Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā
  • Parittaparikammakathā
  • 10. Saṅgītisuttavaṇṇanā
  • Ubbhatakanavasandhāgāravaṇṇanā
  • Bhinnanigaṇṭhavatthuvaṇṇanā
  • Ekakavaṇṇanā
  • Dukavaṇṇanā
  • Tikavaṇṇanā
  • Catukkavaṇṇanā
  • Ariyavaṃsacatukkavaṇṇanā
  • Sotāpattiyaṅgādicatukkavaṇṇanā
  • Pañhabyākaraṇādicatukkavaṇṇanā
  • Dakkhiṇāvisuddhādicatukkavaṇṇanā
  • Attantapādicatukkavaṇṇanā
  • Pañcakavaṇṇanā
  • Abhabbaṭṭhānādipañcakavaṇṇanā
  • Padhāniyaṅgapañcakavaṇṇanā
  • Suddhāvāsādipañcakavaṇṇanā
  • Cetokhilapañcakavaṇṇanā
  • Cetasovinibandhādipañcakavaṇṇanā
  • Nissaraṇiyapañcakavaṇṇanā
  • Vimuttāyatanapañcakavaṇṇanā
  • Chakkavaṇṇanā
  • Vivādamūlachakkavaṇṇanā
  • Nissaraṇiyachakkavaṇṇanā
  • Anuttariyādichakkavaṇṇanā
  • Satatavihārachakkavaṇṇanā
  • Abhijātichakkavaṇṇanā
  • Nibbedhabhāgiyachakkavaṇṇanā
  • Sattakavaṇṇanā
  • Adhikaraṇasamathasattakavaṇṇanā
  • Aṭṭhakavaṇṇanā
  • Navakavaṇṇanā
  • Dasakavaṇṇanā
  • Akusalakammapathadasakavaṇṇanā
  • Kusalakammapathadasakavaṇṇanā
  • Ariyavāsadasakavaṇṇanā
  • Asekkhadhammadasakavaṇṇanā
  • Pañhasamodhānavaṇṇanā
  • 11. Dasuttarasuttavaṇṇanā
  • Ekadhammavaṇṇanā
  • Dvedhammavaṇṇanā
  • Tayodhammavaṇṇanā
  • Cattārodhammavaṇṇanā
  • Pañcadhammavaṇṇanā
  • Chadhammavaṇṇanā
  • Sattadhammavaṇṇanā
  • Aṭṭhadhammavaṇṇanā
  • Navadhammavaṇṇanā
  • Dasadhammavaṇṇanā
  • Nigamanakathā
(DN) Pāthikavaggaṭṭhakathā
  • 1. Pāthikasuttavaṇṇanā
  • Sunakkhattavatthuvaṇṇanā
  • Korakkhattiyavatthuvaṇṇanā
  • Acelakaḷāramaṭṭakavatthuvaṇṇanā
  • Acelapāthikaputtavatthuvaṇṇanā
  • Iddhipāṭihāriyakathāvaṇṇanā
  • Aggaññapaññattikathāvaṇṇanā
  • 2. Udumbarikasuttavaṇṇanā
  • Nigrodhaparibbājakavatthuvaṇṇanā
  • Tapojigucchāvādavaṇṇanā
  • Upakkilesavaṇṇanā
  • Parisuddhapapaṭikappattakathāvaṇṇanā
  • Parisuddhatacappattādikathāvaṇṇanā
  • Nigrodhassapajjhāyanavaṇṇanā
  • Brahmacariyapariyosānādivaṇṇanā
  • 3. Cakkavattisuttavaṇṇanā
  • Attadīpasaraṇatāvaṇṇanā
  • Daḷhanemicakkavattirājakathāvaṇṇanā
  • Cakkavattiariyavattavaṇṇanā
  • Āyuvaṇṇādiparihānikathāvaṇṇanā
  • Dasavassāyukasamayavaṇṇanā
  • Āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathāvaṇṇanā
  • Saṅkharājauppattivaṇṇanā
  • Bhikkhuno āyuvaṇṇādivaḍḍhanakathāvaṇṇanā
  • 4. Aggaññasuttavaṇṇanā
  • Vāseṭṭhabhāradvājavaṇṇanā
  • Catuvaṇṇasuddhivaṇṇanā
  • Rasapathavipātubhāvavaṇṇanā
  • Candimasūriyādipātubhāvavaṇṇanā
  • Bhūmipappaṭakapātubhāvādivaṇṇanā
  • Itthipurisaliṅgādipātubhāvavaṇṇanā
  • Mahāsammatarājavaṇṇanā
  • Brāhmaṇamaṇḍalādivaṇṇanā
  • Duccaritādikathāvaṇṇanā
  • Bodhipakkhiyabhāvanāvaṇṇanā
  • 5. Sampasādanīyasuttavaṇṇanā
  • Sāriputtasīhanādavaṇṇanā
  • Kusaladhammadesanāvaṇṇanā
  • Āyatanapaṇṇattidesanāvaṇṇanā
  • Gabbhāvakkantidesanāvaṇṇanā
  • Ādesanavidhādesanāvaṇṇanā
  • Dassanasamāpattidesanāvaṇṇanā
  • Puggalapaṇṇattidesanāvaṇṇanā
  • Padhānadesanāvaṇṇanā
  • Paṭipadādesanāvaṇṇanā
  • Bhassasamācārādivaṇṇanā
  • Anusāsanavidhādivaṇṇanā
  • Aññathāsatthuguṇadassanādivaṇṇanā
  • Anuyogadānappakāravaṇṇanā
  • Tipiṭakaantaradhānakathā
  • Sāsanaantarahitavaṇṇanā
  • Acchariyaabbhutavaṇṇanā
  • 6. Pāsādikasuttavaṇṇanā
  • Nigaṇṭhanāṭaputtakālaṅkiriyavaṇṇanā
  • Dhammaratanapūjā
  • Asammāsambuddhappaveditadhammavinayavaṇṇanā
  • Sammāsambuddhappaveditadhammavinayādivaṇṇanā
  • Saṅgāyitabbadhammādivaṇṇanā
  • Paccayānuññātakāraṇādivaṇṇanā
  • Sukhallikānuyogādivaṇṇanā
  • Pañhabyākaraṇavaṇṇanā
  • Abyākataṭṭhānavaṇṇanā
  • Pubbantasahagatadiṭṭhinissayavaṇṇanā
  • 7. Lakkhaṇasuttavaṇṇanā
  • Dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇavaṇṇanā
  • Suppatiṭṭhitapādatālakkhaṇavaṇṇanā
  • Pādatalacakkalakkhaṇavaṇṇanā
  • Āyatapaṇhitāditilakkhaṇavaṇṇanā
  • Sattussadatālakkhaṇavaṇṇanā
  • Karacaraṇādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Ussaṅkhapādādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Eṇijaṅghalakkhaṇavaṇṇanā
  • Sukhumacchavilakkhaṇavaṇṇanā
  • Suvaṇṇavaṇṇalakkhaṇavaṇṇanā
  • Kosohitavatthaguyhalakkhaṇavaṇṇanā
  • Parimaṇḍalādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Sīhapubbaddhakāyādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Rasaggasaggitālakkhaṇavaṇṇanā
  • Abhinīlanettādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Uṇhīsasīsalakkhaṇavaṇṇanā
  • Ekekalomatādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Cattālīsādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Pahūtajivhādilakkhaṇavaṇṇanā
  • Sīhahanulakkhaṇavaṇṇanā
  • Samadantādilakkhaṇavaṇṇanā
  • 8. Siṅgālasuttavaṇṇanā
  • Nidānavaṇṇanā
  • Chadisādivaṇṇanā
  • Catuṭhānādivaṇṇanā
  • Chaapāyamukhādivaṇṇanā
  • Surāmerayassa chaādīnavādivaṇṇanā
  • Pāpamittatāya chaādīnavādivaṇṇanā
  • Mittapatirūpakādivaṇṇanā
  • Suhadamittādivaṇṇanā
  • Chaddisāpaṭicchādanakaṇḍavaṇṇanā
  • 9. Āṭānāṭiyasuttavaṇṇanā
  • Paṭhamabhāṇavāravaṇṇanā
  • Parittaparikammakathā
  • 10. Saṅgītisuttavaṇṇanā
  • Ubbhatakanavasandhāgāravaṇṇanā
  • Bhinnanigaṇṭhavatthuvaṇṇanā
  • Ekakavaṇṇanā
  • Dukavaṇṇanā
  • Tikavaṇṇanā
  • Catukkavaṇṇanā
  • Ariyavaṃsacatukkavaṇṇanā
  • Sotāpattiyaṅgādicatukkavaṇṇanā
  • Pañhabyākaraṇādicatukkavaṇṇanā
  • Dakkhiṇāvisuddhādicatukkavaṇṇanā
  • Attantapādicatukkavaṇṇanā
  • Pañcakavaṇṇanā
  • Abhabbaṭṭhānādipañcakavaṇṇanā
  • Padhāniyaṅgapañcakavaṇṇanā
  • Suddhāvāsādipañcakavaṇṇanā
  • Cetokhilapañcakavaṇṇanā
  • Cetasovinibandhādipañcakavaṇṇanā
  • Nissaraṇiyapañcakavaṇṇanā
  • Vimuttāyatanapañcakavaṇṇanā
  • Chakkavaṇṇanā
  • Vivādamūlachakkavaṇṇanā
  • Nissaraṇiyachakkavaṇṇanā
  • Anuttariyādichakkavaṇṇanā
  • Satatavihārachakkavaṇṇanā
  • Abhijātichakkavaṇṇanā
  • Nibbedhabhāgiyachakkavaṇṇanā
  • Sattakavaṇṇanā
  • Adhikaraṇasamathasattakavaṇṇanā
  • Aṭṭhakavaṇṇanā
  • Navakavaṇṇanā
  • Dasakavaṇṇanā
  • Akusalakammapathadasakavaṇṇanā
  • Kusalakammapathadasakavaṇṇanā
  • Ariyavāsadasakavaṇṇanā
  • Asekkhadhammadasakavaṇṇanā
  • Pañhasamodhānavaṇṇanā
  • 11. Dasuttarasuttavaṇṇanā
  • Ekadhammavaṇṇanā
  • Dvedhammavaṇṇanā
  • Tayodhammavaṇṇanā
  • Cattārodhammavaṇṇanā
  • Pañcadhammavaṇṇanā
  • Chadhammavaṇṇanā
  • Sattadhammavaṇṇanā
  • Aṭṭhadhammavaṇṇanā
  • Navadhammavaṇṇanā
  • Dasadhammavaṇṇanā
  • Nigamanakathā

Pañhabyākaraṇavaṇṇanā

Author: 注释—善巧 @ 小僧善巧

187. GihibyañjanenātiV3.84 gihiliṅgena .Khīṇāsavo pana gihibyañjanena arahattaṃ pattopi na tiṭṭhati vivekaṭṭhānassa abhāvāti adhippāyo .
Tassa vasenāti bhummadevattabhāve ṭhatvā arahattappattassa vasena .Ayaṃ pañhoti ‘‘ abhabbo so nava ṭhānāni ajjhācaritun ’’ ti ayaṃ pañho āgato itarassa pabbajjāya , parinibbānena vā abhabbatāya avuttasiddhattā .
Yadi evaṃ kathaṃ bhikkhugahaṇanti āha ‘‘ bhinnadosattā ’’ tiādi .
Aparicchedan ti apariyantaṃ , tayidaṃ suvipulanti āha ‘‘ mahantan ’’ ti .Ñeyyassa hi vipulatāya ñāṇassa vipulatā veditabbā , etena ‘‘ aparicchedan ’’ ti vuccamānampi ñeyyaṃ satthu ñāṇassa vasena paricchedamevāti dassitaṃ hoti .
Vuttañhetaṃ ‘‘ ñāṇapariyantikaṃ neyyan ’’ ti ( mahāni .69,156; cūḷani .85; paṭi . ma .3.5) anāgateP3.119 apaññāpanan ti anāgate visaye ñāṇassa apaññāpanaṃ .‘‘ Paccakkhaṃ viya katvā ’’ ti kasmā viya-saddaggahaṇaṃ kataṃ , nanu buddhānaṃ sabbampi ñāṇaṃ attano visayaṃ paccakkhameva katvā pavattati ekappamāṇabhāvatoti ?Saccametaṃ ,‘‘ akkhan ’’ ti pana cakkhādiindriyaṃ vuccati , taṃ akkhaṃ pati vattatīti cakkhādinissitaṃ viññāṇaṃ , tassaM3.94 ca ārammaṇaṃ ‘‘ paccakkhan ’’ ti loke niruḷhametanti taṃ nidassanaṃ katvā dassento ‘‘ paccakkhaṃ viya katvā ’’ ti avoca , na pana bhagavato ñāṇassa appaccakkhākārena pavattanato .Tathā hi vadanti –‘‘ Āvibhūtaṃ pakāsanaṃ , anupaddutacetasaṃ ; Atītānāgate ñāṇaṃ , paccakkhānaṃ vasissatī ’’ ti .
Aññattha vihitakenāti aññasmiṃ visaye pavattitena .Saṅgāhetabban ti samaṃ katvā kathayitabbaṃ , kathanaṃ pana paññāpanaṃ nāma hotīti paññāpetabban ti attho vutto .
Tādisan ti satataṃ samitaṃ pavattakaṃ .Ñāṇaṃ nāma natthīti āvajjanena vinā ñāṇuppattiyā asambhavato .Ekākārena ca ñāṇe pavattamāne nānākārassa visayassa avabodho na siyā .Athāpi siyā , anirupitarūpeneva avabodho siyā , tena ca ñāṇaṃ ñeyyaṃ aññātasadisameva siyā .Na hi ‘‘ idaṃ tan ’’ ti vivekena anavabuddho attho ñāto nāma hoti , tasmā ‘‘ carato ca tiṭṭhato cā ’’ tiādi bālalāpanamattaṃ .Tenāha ‘‘ yathariva bālā abyattā , evaṃ maññantī ’’ ti .
SatiṃP3.120 anussaratīti satānusāri , satiyānuvattanavasena pavattañāṇaṃ .Tenāha ‘‘ pubbenivāsānussatisampayuttakan ’’ tiV3.85 .
Ñāṇaṃ pesesīti ñāṇaṃ pavattesi .
Sabbatthakameva ñeyyāvaraṇassa suppahīnattā appaṭihataṃ anivāritaṃ ñāṇaṃ gacchati pavattaticceva attho .
‘‘ Bodhi vuccati catūsu maggesu ñāṇan ’’ ti ( cūḷani .211) vacanato catumaggañāṇaṃ bodhi , tato tassa adhigatattā uppajjanakaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ ‘‘ bodhijaṃ ñāṇaṃ uppajjatī ’’ ti vuttaṃ .Bodhijaṃ bodhimūle jātaṃ catumagga ñāṇaṃ , tañca kho anāgataṃ ārabbha uddissa tassa appavattiatthaṃ tathāgatassa uppajjati tassa uppannattā āyatiṃ punabbhavābhāvato .Kathaṃ tathāgato anāgatamaddhānaṃ ārabbha atīrakaṃ ñāṇadassanaṃ paññāpetīti ?Atītassa pana addhuno mahantatāya atīrakaṃ ñāṇadassanaṃ tattha paññāpetīti ko ettha virodho .Titthiyā pana imamatthaṃ yāthāvato ajānantā –‘‘ tayidaṃ kiṃ su , tayidaṃ kathaṃsū ’’ ti attano aññāṇameva pākaṭaṃ karonti .Tasmā bhagavatā sasantatipariyāpannadhammappavattiṃ sandhāya ‘‘ aññavihitakaṃ ñāṇadassanan ’’ tiādi vuttaṃ .
Itaraṃ pana sandhāya vuccamāne sati tathārūpe payojane anāgatampi addhānaṃM3.95 ārabbha atīrakameva ñāṇadassanaṃ paññāpeyya bhagavāti anatthasaṃhitanti ayamettha atthoti āha ‘‘ na idhalokatthaṃ vā paralokatthaṃ vā nissitan ’’ ti .Yaṃ pana sattānaṃ anatthāvahattā anatthasaṃhitaṃ , tattha setughāto tathāgatassa .
‘‘ Bhāratayuddhasītāharaṇasadisan ’’ tiP3.121 iminā tassā kathāya yebhuyyena abhūtatthataṃ dīpeti .
Sahetukan ti ñāpakena hetunā sahetukaṃ .So pana hetu yena nidassanena sādhīyati , taṃ tassa kāraṇanti tena sakāraṇaṃ katvā .Yathā hi paṭiññātatthasādhanato hetu , evaṃ sādhakaṃ nidassananti .Yuttapattakāleyevāti yuttānaṃ pattakāle eva .Ye hi veneyyā tassā kathāya yuttā anucchavikā , tesaṃyeva yojane sandhāya vā kathāya patto upakārāvaho kālo , tadā eva kathetīti attho .