510. Dasamaṃ yathādhammarasena paṭipāṭiyā vuttampi imasmiṃ indriyavibhaṅge sesasuttāni viya adesitattā uppaṭipāṭikasuttaṃ nāmāti veditabbaṃ .
Tattha nimittan tiādīni sabbāni paccayavevacanāneva .
Dukkhindriyañca pajānātīti dukkhasaccavaseneva pajānāti .Dukkhindriyasamudayan ti kaṇṭakena vā viddhassa maṅkulena
M3.274 vā daṭṭhassa paccattharaṇe vā valiyā phuṭṭhassaP3.242 dukkhasahagataṃ kāyaviññāṇaṃ uppajjati , taṃ etassa samudayoti pajānāti .Parato domanassindriyasamudayan tiādīsupi tesaṃ tesaṃ kāraṇavaseneva samudayo veditabbo .Pattacīvarādīnaṃ vā hi saṅkhārānaṃ saddhivihārikādīnaṃ vā sattānaṃ vināsena domanassindriyaṃ uppajjatīti tesaṃ vināsaṃ tassa samudayoti pajānāti .Subhojanaṃ bhuñjitvā varasayane nipannassa hatthapādasambāhanatālavaṇṭavātādisamphassena sukhindriyaṃ uppajjati , taṃ phassaṃ tassa samudayoti pajānāti .Vuttappakārānaṃ pana sattasaṅkhārānaṃ manāpānaṃ paṭilābhavasena somanassindriyaṃ uppajjati , taṃ paṭilābhaṃ tassa samudayoti pajānāti .Majjhattākārena pana upekkhindriyaṃ uppajjati , taṃ sattasaṅkhāresu majjhattākāraṃ tassa samudayoti pajānāti .Kattha cuppannaṃ dukkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhati , idha , bhikkhave , bhikkhu vivicceva kāmehītiādīsu pana ayaṃ ekatova vinicchayakathā – dukkhindriyañhi paṭhamajjhānassa upacārakkhaṇeyeva nirujjhati pahīnaṃ hoti , domanassādīni dutiyajjhānādīnaṃ .Evaṃ santepi tesaṃ atisayanirodhattā ayaṃ jhānesuyeva nirodho vutto .Atisayanirodho hi tesaṃ paṭhamajjhānādīsu , na nirodhoyeva , nirodhoyeva pana upacārakkhaṇe , nātisayanirodho .Tathā hi nānāvajjane
V3.271 paṭhamajjhānupacāre niruddhassāpi dukkhindriyassa ḍaṃsamakasādisamphassena vā visamāsanupatāpena vā siyā uppatti , na tveva antoappanāyaṃ .Upacāre vā niruddhampetaṃ na suṭṭhu niruddhaṃ hoti paṭipakkhena avihatattā .Antoappanāyaṃ pana pītipharaṇena sabbo kāyo sukhokkanto hoti , sukhokkantakāyassa ca suṭṭhu niruddhaṃ hoti dukkhindriyaṃ paṭipakkhenaP3.243 vihatattā .Nānāvajjaneyeva ca dutiyajjhānupacāre pahīnassa domanassindriyassa yasmā etaṃ vitakkavicārapaccayepi kāyakilamathe cittupaghāte ca sati uppajjati , vitakkavicārābhāve neva uppajjati .Yattha pana uppajjati , tattha vitakkavicārabhāve , appahīnā eva ca dutiyajjhānupacāre vitakkavicārāti tatthassa siyā uppatti .Na tveva dutiyajjhāne pahīnapaccayattā .Tathā tatiyajjhānupacāre pahīnassāpi sukhindriyassa pītisamuṭṭhānapaṇītarūpaphuṭṭhakāyassa siyā uppatti , na tveva tatiyajjhāne .Tatiyajjhāne hi sukhassa paccayabhūtāM3.275 pīti sabbaso niruddhā .Tathā catutthajjhānupacāre pahīnassāpi somanassindriyassa āsannattā appanāppattāya upekkhāya abhāvena sammā anatikkantattā ca siyā uppatti , na tveva catutthajjhāne .Tasmā ‘‘ ettha cuppannaṃ dukkhindriyaṃ aparisesaṃ nirujjhatī ’’ ti tattha tattha aparisesaggahaṇaṃ kataṃ .Yaṃ panettha tadatthāya cittaṃ upasaṃharatīti vuttaṃ , tattha alābhī samāno uppādanatthāya cittaṃ upasaṃharati , lābhī samāno samāpajjanatthāyāti evamattho veditabbo .Imesu dvīsupi suttesu sammasanavārova kathitoti .