Tattha dānaṃ datvāti deyyadhammaṃ cajitvā .Yāya vā cetanāya so diyyati , sā cetanā dānaṃ .Datvāti taṃ cetanaṃ pariyodapetvā visuddhaṃ katvā .Sīlaṃ samādiyitvāti pañcaṅgadasaṅgādivasena niccasīlaṃ gaṇhitvā .Iminā samādānaviratiyeva dassitā , sampattaviratisamucchedaviratiyo pana loke ‘‘ sīlan ’’ ti apākaṭattā na vuttā .Kiñcāpi na vuttā , ārammaṇapaccayo
M2.277 pana hontiyeva .Tattha samucchedavirati sekkhānaṃyeva kusalassa ārammaṇaṃ hoti , na itaresaṃ .Uposathakamman ti ‘‘ pāṇaṃ na hane , na cādinnamādiye ’’ ti ( su . ni .402) evaṃ vuttaṃ uposathasīlaṃ .Taṃ garuṃ katvā paccavekkhatīti taṃ yathāvuttaṃ kusalaṃ sekkhopi puthujjanopi paccavekkhati , arahāpi taṃ paccavekkhateva .Arahatopi hi pubbe kataṃ kusalaṃ kusalameva .Yena pana cittena paccavekkhati , taṃ kiriyacittaṃ nāma hoti .Tasmā ‘‘ kusalo kusalassā ’’ ti imasmiṃ adhikāre na labbhati .Pubbe suciṇṇānīti ‘‘ datvā katvā ’’ ti hi āsannakatāni vuttāni , iminā na āsannakatānīti veditabbāni , dānādīhi vā sesāni kāmāvacarakusalāni dassetuṃ idaṃ vuttaṃ .Jhānā vuṭṭhahitvāti jhānaṃ samāpanno jhānato vuṭṭhahitvā .‘‘ Jhānaṃ vuṭṭhahitvā ’’ tipi pāḷi .Sekkhā gotrabhun ti sotāpannaṃ sandhāya vuttaṃ .So hi gotrabhuṃ paccavekkhati .‘‘ Vodānan ’’ ti idaṃ pana sakadāgāmianāgāmino sandhāya vuttaṃ .Tesañhi taṃ cittaṃ vodānaṃ nāma hoti .Sekkhāti sotāpannasakadāgāmianāgāminoV2.260 .Maggā vuṭṭhahitvāti maggaphalabhavaṅgātikkamavasena attanā paṭiladdhamaggā vuṭṭhahitvā , suddhamaggatoyeva pana vuṭṭhāya paccavekkhaṇaṃ nāma natthi .Ādi -saddena ‘‘ kusalaṃ aniccato dukkhato anattato vipassantī ’’ ti ( paṭṭhā .1.1.404) evamādiṃ saṅgaṇhāti .Yadipi nānattaṃ akatvāva vibhatto , tathāpi idampi ārammaṇādhipatiārammaṇūpanissayānaṃ visesoti dassetuṃ ‘‘ tatthā ’’ tiādi vuttaṃ .Na hi rūpābyākataṃ upanissayaṃ labhatīti .Kathaṃ ?Ārammaṇānantarūpanissaye tāva na labhati anārammaṇattā pubbāparaniyamena appavattito ca , pakatūpanissayañca na labhati acetanena rūpasantānena pakatassa abhāvato .Yathā hi arūpasantānena saddhādayo nipphāditā utubhojanādayo ca upasevitā , na evaṃ rūpasantānena .Yasmiñca utubījādike kammādike ca sati rūpaṃ pavattati , na taṃ tena pakataṃ hoti .Sacetanasseva hi uppādanupatthambhanupayogādivasena cetanaṃ pakappanaṃ pakaraṇaṃ , rūpañca acetananti .Yathā ca nirīhakesu paccayāyattesu dhammesu kesañci sārammaṇasabhāvatā hoti , kesañci na , evaṃ
M0.186 sappakaraṇasabhāvatā nippakaraṇasabhāvatā ca daṭṭhabbā .Utubījādayo panaV0.195 aṅkurādīnaṃ tesu asantesu abhāvato eva paccayā , na pana upanissayādibhāvatoti .Purimapurimānaṃyeva panettha upanissayapaccayabhāvo bāhullavasena pākaṭavasena ca vutto .‘‘ Anāgate khandhe patthayamāno dānaṃ detī ’’ tiādivacanato ( paṭṭhā .2.18.8) pana anāgatāpi upanissayapaccayā honti , te purimehi ārammaṇapakatūpanissayehi taṃsamānalakkhaṇatāya idha saṅgayhantīti daṭṭhabbā .Rāgaṃ
M0.447 upanissāya dānaṃ detītiādīsu aho vatāhaṃ cātumahārājikānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjeyyanti upapattibhave vā bhogesu vā rāgaṃ upanissāya dānaṃ deti .Sīlasamādānauposathakammesupi eseva nayo .Imasmiṃ paṭṭhānamahāpakaraṇe āgatanayenāti idaṃ ‘‘ kusalaṃ dhammaṃ paṭicca abyākato dhammo uppajjati na upanissayapaccayā , kusale khandhe paṭicca cittasamuṭṭhānaṃ rūpan ’’ ti
M0.188 ( paṭṭhā .1.1.91) evamādikaṃ upanissayapaṭikkhepaṃ , anulome ca anāgamanaṃ sandhāya vuttaṃ .Suttantikapariyāyenāti ‘‘ viññāṇūpanisaṃ nāmarūpaṃ , nāmarūpanisaṃ saḷāyatanan ’’ tiādikena ( saṃ . ni .2.23),‘‘ YathāpiV0.197 pabbato selo , araññasmiṃ brahāvane ;Taṃ rukkhā upanissāya , vaḍḍhante te vanappatī ’’ ti ( a . ni .3.49).–Ādikena ca .