Tattha
V0.344 hetu ca so paccayo cāti hetupaccayo .Yadi ca sampayuttahetūsu sabhāvatova kusalādibhāvo siyā , taṃsampayuttesu hetupaṭibaddho alobho kusalo vā siyā abyākato vā .
Hetusampayuttakānanti hi vutte hetunā sampayuttakānaṃ hetupaccayena paccayoti attho bhaveyya .
Na koci dhammo na hotīti rūpādibhedena chabbidhesu saṅkhatāsaṅkhatapaññattidhammesu kocipi dhammo ārammaṇapaccayo na na hoti , svāyaṃ ārammaṇapaccayabhāvo heṭṭhā dhātuvibhaṅgavaṇṇanāyaṃ vuttoyeva .
Chandādhipati chandasampayuttakānan ti ettha purimachandassa samānarūpena tadanantaraṃ niddiṭṭhena taṃsambandhena chandasaddeneva paccayabhūtassa chandassa sampayuttakavisesanabhāvo dassito hotīti ‘‘ chandādhipati sampayuttakānan ’’ ti avatvā ‘‘ chandasampayuttakānan ’’ ti vuttanti daṭṭhabbaṃ .Esa nayo itaresupi .
Tattha yaṃ yaṃ dhamman ti yaṃ yaṃ ārammaṇadhammaṃ .
Garukāracittīkāravasena vāti kusalābyākatānaṃ pavattiṃ dasseti .Aladdhaṃ laddhabbaṃ , laddhaṃ avijahitabbaṃ .Yena vā vinā na bhavitabbaṃ , taṃ laddhabbaṃ , tassevattho avijahitabban ti .Anavaññātan ti avaññātampi adosadassitāya assādanena anavaññātaṃ katvā .
Te te dhammāti te te ārammaṇadhammā .Te te dhammāti te te garukātabbadhammā .
Tasmiñhi khaṇe nāmarūpaṃ okkantaṃ viya pakkhandantaṃ viya paralokato imaṃ lokaṃ āgantvā pavisantaṃ viya uppajjati , tasmā so khaṇo ‘‘ okkantikkhaṇo ’’ ti vuccati .
Ettha ca rūpan ti hadayavatthumattameva adhippetaṃ .
Cittacetasikāti pavattiyaṃ cattāro khandhā .
Suṭṭhukatataṃ dīpeti , kassa ?‘‘ Attano ’’ ti vuttassa pakatasaddena visesiyamānassa paccayassa .Kena katanti ?Attano kāraṇehīti siddhovāyamattho .
Yathā ye dhammā yesaṃ dhammānaṃ pacchājātapaccayā honti , te tesaṃ ekaṃsena vippayuttaatthiavigatapaccayāpi honti , tathā ye dhammā yesaṃ dhammānaṃ purejātapaccayā honti , te tesaṃ nissayārammaṇapaccayāpi hontīti ubhayesu ubhayesaṃ paccayākārānaṃ lakkhaṇato saṅkarābhāvaṃ dassetuṃ ‘‘ vippayuttākārādīhi visiṭṭhā , nissayārammaṇākārādīhi visiṭṭhā ’’ ti ca vuttaṃ .Yathā hi pacchājātapurejātākārā aññamaññavisiṭṭhā , evaṃ pacchājātavippayuttākārādayo purejātanissayākārādayo ca aññamaññavibhattasabhāvā evāti .
Manosañcetanāhāravasena pavattamānehīti iminā cetanāya sampayuttadhammānampi tadanuguṇaṃ attano paccayuppannesu pavattimāha .
Payogena karaṇīyassāti etena bhinnajāti yaṃ tādisaṃ payogena kātuṃ na sakkā , taṃ nivatteti .Anekavāraṃ pavattiyā āsevanaṭṭhassa pākaṭabhāvoti katvā vuttaṃ ‘‘ punappunaṃ karaṇan ’’ ti .Ekassa pana
M0.232 paccayadhammassa ekavārameva pavatti .Attasadisassāti arūpadhammasārammaṇatāsukkakaṇhādibhāvehi attanā sadisassa .Idaṃ paccayuppannavisesanaṃ ,‘‘ attasadisasabhāvatāpādanan ’’ tiV0.235 idaṃ pana paccayabhāvavisesanaṃ , tañca bhinnajātiyatādimeva visadisasabhāvataṃ nivatteti , na bhūmantaratādi .Na hi parittā dhammā mahaggataappamāṇānaṃ dhammānaṃ āsevanapaccayā na hontīti .Vāsanaṃ vāsaṃ gāhāpanaṃ , idha pana vāsanaṃ viya vāsanaṃ , bhāvananti attho .