Issues
Select Version
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
(SN)Saḷāyatanavaggo
(SN)Saḷāyatanavaggo

3. Parihānadhammasuttaṃ

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

၉၆။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဝေါ၊ သင်တို့အား။ (အဟံ၊ ငါဘုရားသည်။) ပရိဟာနဓမ္မဉ္စ၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းသဘောကို၎င်း။ အပရိဟာနဓမ္မဉ္စ၊ မဆုတ်ယုတ်ခြင်းသဘောကို၎င်း။ ဆ၊ ခြောက်ပါးကုန်သော။ အဘိဘာယတနာနိစ၊ လွှမ်းမိုးနိုင်နင်းအပ်သော အာယတနတို့ကို၎င်း။ ဒေသေဿာမိ၊ ဟောပေအံ့။
တံ၊ ထို (ဆုတ်ယုတ်ခြင်းသဘော, မဆုတ်ယုတ်ခြင်းသဘော, ခြောက်ပါးသော လွှမ်းမိုးနိုင်နင်းအပ်သော အာယတန) တရားကို။ သုဏာထ၊ နာကြကုန်လော့။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ကထဉ္စ၊ အဘယ်သို့လျှင်။ ပရိဟာနဓမ္မော၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းသဘောသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်း။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဓ၊ ဤငါဘုရားသာသနာတော်၌။ ဘိက္ခုနော၊ အား။ စက္ခုနာ၊ စက္ခုပသာဒဖြင့်။ ရူပံ၊ ရူပါရုံကို။ ဒိသွာ၊ မြင်၍။ သရသင်္ကပ္ပါ၊ ပြေးသွားတတ်, ကြံစည်တတ်ကုန်သော။ သံယောဇနိယာ၊ နှောင်ဖွဲ့ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော။
ပါပကာ၊ ယုတ်မာကုန်သော။ အကုသလာ၊ အကုသိုလ်တရားတို့သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဖြစ်ကုန်၏။ ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။ တံ၊ ထိုဖြစ်သော ကိလေသာအပေါင်းကို။၁။ ဤ၌ အဘိဘာယတနသည် အဘိဘာယတနဈာန် ရှစ်ပါးနှင့် အနက်မတူပေ။ ထို့ကြောင့်ပင် ဈာန် အဘိဘာယတနအရာ၌ "အဘိဘာယတနာနီတိ အဘိဘဝနကာရဏာနိ၊ကိံ အဘိဘဝန္တိံပစ္စနီကဓမ္မေပိ အာရမ္မဏာနီပိ" စသည်ဖြင့် လွှမ်းမိုးကြောင်းအနက်၊ လွှမ်းမိုးတတ်သောအနက်တို့ကို အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ပြသော်လည်း ဤအရာ၌ ကား ထိုသို့မဖွင့်မူ၍ “အဘိဘဝိတာနိ အာယတနာနိ”ဟူ၍၎င်း၊ “အဘိဘဝိတံ အာယတနံ”ဟူ၍၎င်း လွှမ်းမိုးအပ်သော အာယတနဟူ၍သာ ဖွင့်ထားပေသည်။ ထိုအဘိဘာယတနတို့မှာလည်း တရားကိုယ်အားဖြင့် သရသင်္ကပ္ပ ဟု ဆိုအပ်သော အကုသိုလ်ကိလေသာတို့၏ မဖြစ်ရာ ရူပ, သဒ္ဒစသော ဗာဟိရာယတန ခြောက်ပါးတို့ပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ ကြောင့် ဋီကာ၌ အဘိဘဝိတံ အာယတနန္တိ ကထိတံ အနဓိဝါသနာဒိနာ”ဟု ကရိုဏ်း ထည့်စွက်လျက် ဖွင့်ပြတော် မူပေသည်။ ထိုအာရုံနှင့်ကိလေသာအပေါင်းကို လက်မခံခြင်းစသည်ဖြင့် လွှမ်းမိုးအပ်သော အာယတန ဟု ဆိုအပ်သည်ဟုဆိုလို၏။ ဤ၌လွှမ်းမိုးဟူသည်မှာလည်း ထိုအာယတနနှင့်စပ်၍ ကိလေသာမဖြစ်အောင် စောင့်စည်းအုပ်ချုပ် နိုင်ခြင်း နိုင်နင်းခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤ၌ လွှမ်းမိုးနိုင်နင်းအပ်သော အာယတန ဟု အနက်ပြန်သည်။
၂။ နှာ ၂၉၅-ဒုက္ခဓမ္မသုတ်နှင့်၎င်း၊ သီမူနှင့်၎င်း အညီ ဓမ္မာပုဒ်မပါသော ရှိရင်းပါဌ်အတိုင်း အနက်ပေးလျှင် “အကုသလာ၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။ သရသင်္ကပ္ပါ၊ ပြေးသွားတတ်သော အကြံအစည်တို့သည်” ဟူ၍ အနက် ပေးရာ၏။ အကြောင်းမူကား အကုသလာ-ပုဒ်သည် အပ္ပဓာနဝိသေသနမျှသာဖြစ်၍ သရသင်္ကပ္ပါ-ပုဒ်သည်သာလျှင်ပဓာနဝိသေသျ ဖြစ်သင့်သောကြောင့်တည်း။
ဝါ၊ ထိုရူပါရုံကို။ စေ အဓိဝါသေတိ၊ အကယ်၍ လက်ခံငြားအံ့။ စေ နပ္ပဇဟတိ၊ အကယ်၍မစွန့်ငြားအံ့။ စေန ဝိနောဒေတိ၊ အကယ်၍မပယ်ဖျောက်ငြားအံ့။ စေနဗျန္တီကရောတိ၊ အကယ်၍ ကင်းအောင်မပြုငြားအံ့။ အနဘာဝံ၊ နောင်တဖန် မဖြစ်ခြင်းသို့။ စေန ဂမေတိ၊ အကယ်၍မရောက်စေငြားအံ့။ (ဧ၊ ဝံဤသို့မရောက်စေသည်ရှိသော်။) ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဘိက္ခုနာ၊ ရဟန်းသည်။ ဧတံ၊ ဤရူပါရုံကို လက်ခံခြင်း မစွန့်ခြင်း မပယ်ဖျောက်ခြင်း, ကင်းအောင်မပြုခြင်း နောင်တဖန်မဖြစ်ခြင်းသို့မရောက်စေခြင်းကို။ “(အဟံ၊ ငါသည်) ကုသလေဟိ၊ ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။ ဓမ္မေဟိ၊ တရားတို့မှ။ ပရိဟာယာမိ၊ ဆုတ်ယုတ်၏။ ဟိ၊ မှန်ပေ၏။ ဘဂဝတာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။ ဧတံ၊ ဤရူပါရုံကိုလက်ခံခြင်းကို။ ပရိဟာနံ၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းဟူ၍။ ဝုတ္တန္တိ၊ ဟောတော်မူအပ်ပေသည်”ဟူ၍။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သိအပ်၏။ ပ၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပုန စပရံ၊ တပါးတုံ။ ဘိက္ခုနော၊ အား။ ဇိဝှါယ၊ ဇိဝှါပသာဒဖြင့်။ ရသံ၊ ရသာရုံကို။ သာယိတွာ၊ လျက်၍။ သရသင်္ကပ္ပါ၊ ကုန်သော။ သံယောဇနိယာ၊ ကုန်သော။ ပါပကာ၊ ကုန်သော။ အကုသလာ၊ တို့သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ကုန်၏။ ပ၊
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပုန စပရံ၊ တပါးတုံ။ ဘိက္ခုနော၊ အား။ မနသာ၊ မနောဝိဉာဏ်ဖြင့်။ ဓမ္မံ၊ ဓမ္မာရုံကို။ ဝိညာယ၊ သိ၍။ သရသင်္ကပ္ပါ၊ ကုန်သော။ သံယောဇနိယာ၊ ကုန်သော။ ပါပကာ၊ ကုန်သော။ အကုသလာ၊ တို့သည်။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ကုန်၏။ ဘိက္ခု၊ သည်။ တံ၊ ကို။ ပ။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ အပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဧဝံ ခေါ၊ ဤသို့လျှင်။ ပရိဟာနဓမ္မော၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းသဘောသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ကထဉ္စ၊ အဘယ်သို့လျှင်။ အပရိဟာနဓမ္မော၊ မဆုတ်ယုတ်ခြင်းသဘောသည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်သနည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤငါဘုရားသာသနာတော်၌။ ဘိက္ခုနော၊ အား။ စက္ခုနာ၊ ဖြင့်။ ရူပံ၊ ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ ပ။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ကုန်၏။
ဘိက္ခု၊ သည်။ တံ၊ ထိုဖြစ်သော ကိလေသာအပေါင်းကို။ ဝါ၊ ထိုရူပါရုံကို။ စေ နာဓိဝါသေတိ၊ အကယ်၍ လက်မခံငြားအံ့။ စေပဇဟတိ၊ အကယ်၍စွန့်ငြားအံ့။ စေ ဝိနောဒေတိ၊ အကယ်၍ပယ်ဖျောက်ငြားအံ့။ စေ ဗျန္တီကရောတိ၊ အကယ်၍ကင်းအောင်ပြုငြားအံ့။ အနဘာဝံ၊ နောင်တဖန်မဖြစ်ခြင်းသို့။ စေ ဂမေတိ၊ အကယ်၍ရောက်စေငြားအံ့။ (ဧဝံ၊ ဤသို့ဖြစ်သည်ရှိသော်။) ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဘိက္ခုနာ၊ သည်။ ဧတံ၊ ဤရူပါရုံကို လက်မခံခြင်း စွန့်ခြင်း, ပယ်ဖျောက်ခြင်း, ကင်းအောင်ပြုခြင်းနောင် တဖန်မဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်စေခြင်းကို။ "(အဟံ၊ သည်။) ကုသလေဟိ၊ ကုန်သော။ ဓမ္မေဟိ၊ တို့မှ။ န ပရိဟာယာမိ၊ မဆုတ်ယုတ်။ ဘဂဝတာ၊ သည်။ ဧတံ၊ ဤရူပါရုံကိုလက်မခံခြင်းကို။ အပရိဟာနံ၊ မဆုတ်ယုတ်ခြင်းဟူ၍။ ၁။ ဆုတ်ယုတ်၏ ဟူသော ပုဂ္ဂလာ ဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် ဆုတ်ယုတ်ခြင်းတရားကိုပြသည်ဟု မှတ်အပ်၏။ ထို့ကြောင့် ဝေဒိတဗ္ဗမေတံနှင့် ပရိဟာယာမီတိ ဟု စပ်၍ယူလျှင် ဓမ္မာဓိဋ္ဌာန်အားဖြင့် “ဤရူပါရုံကို လက်ခံခြင်းစသည်ကို ဆုတ်ယုတ်ခြင်းတရားဟု သိအပ်၏”ဟူသော အနက်ကိုရပေသည်။ ထိုတွင် မစွန့်ခြင်း စသည်မှာ လက်ခံခြင်း၏ပရိယာယ် ချည်းသာတည်း။ ထိုကြောင့် ဝေဒိတဗ္ဗမေတံ-၌ ဧတံ-ပုဒ်ကို အတိုချုပ် အနက်ပေးလိုလျှင် “ဧတံ၊ ဤရူပါရုံကို လက်ခံခြင်းကို”ဟူ၍သော်၎င်း၊ “ရူပါရုံကို လက်ခံခြင်းစသည်ကို”ဟူ၍သော်၎င်း အနက်ပေးရာ၏။ ပရိဟာယာမိ ဟူသော ပုဂ္ဂလဓိဋ္ဌာန်ကို “ဆုတ်ယုတ်ခြင်း”ဟု ဓမ္မာဓိဋ္ဌာန်ယူရာ၌ သာဓကကား “ဣဓ ဓမ္မံ ပုစ္ဆိတွာ ဝိဘဇန္တေန ပုဂ္ဂလေန ဓမ္မော ဒဿိတော”ဟူသောဤသုတ်၏ အဋ္ဌကထာနှင့်“ကထဉ္စ ဘိက္ခဝေ ပရိဟာနဓမ္မော ဟောတီတိ ဓမ္မံ ပုစ္ဆိတာ တံ ဝိဘဇန္တေန ဘဂဝတာ‘တဉ္စေ ဘိက္ခု အဓိဝါသေတီ'တိအာဒိနာ ပုဂ္ဂလေန ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဓမ္မော ဒဿိတော" ဟူသော ၎င်းအဖွင့်ဋီကာတို့ပေတည်း။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဆ၊ ကုန်သော။ အဘိဘာယတနာနိ၊ တို့သည်။ ကတမာနိ စ၊ အဘယ်သည်တို့နည်း။ ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ၌။ ဘိက္ခုနော၊ အား။ စက္ခုနာ၊ ဖြင့်။ ရူပံ၊ ကို။ ဒိသွာ၊ ၍။ သရသင်္ကပ္ပါ၊ ကုန်သော။ သံယောဇနိယာ၊ ကုန်သော။ ပါပကာ၊ ကုန်သော။ အကုသလာ၊ တို့သည်။ နုပ္ပဇ္ဇတ္တိ၊ မဖြစ်ကုန်။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဘိက္ခုနာ၊ ရဟန်းသည်။ ဧတံ၊ ဤအကုသိုလ်မဖြစ်ရာရူပါရုံကို။ “ဧတံ အာယတနံ၊ ဤရူပါရုံဟူသောအာယတနကို။ အဘိဘူတံ၊ လွှမ်းမိုးနိုင်နင်းအပ်ပြီ။ ဟိ၊ မှန်ပေ၏။ ဧတံ၊ ဤအကုသိုလ်မဖြစ်ရာ အာယတနကို။ ဘဂဝတာ၊ သည်။ အဘိဘာယတနံ၊ လွှမ်းမိုးနိုင်နင်းအပ်သော အာယတနဟူ၍။ ဝုတ္တန္တိ၊ ဟောတော်မူအပ်ပေသည်”ဟူ၍။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သိအပ်၏။ ပ၊
ဝုတ္တန္တိ၊ ဟောတော်မူအပ်ပေသည်”ဟူ၍။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သိအပ်၏။ ( ပုန စပရံ ဘိက္ခဝေ ဇိဝှါယ ရသံ။ပ။ အပရိဟာနဓမ္မော ဟောတိ- ပေးမြဲ။)
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ပုန စပရံ၊ တပါးတုံ။ ဘိက္ခုနော၊ အား။ မနသာ၊ ဖြင့်။ ဓမ္မံ၊ ကို။ ဝိညာယ၊ သိ၍။ သရသင်္ကပ္ပါ၊ ကုန်သော။ သံယောဇနိယ၊ ကုန်သော။ ပါပကာ၊ ကုန်သော။ အကုသလာ၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။ ဓမ္မာ၊ တရားတို့သည်။ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ မဖြစ်ကုန်။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဘိက္ခုနာ၊ သည်။ ဧတံ၊ ဤအကုသိုလ်မဖြစ်ရာ ဓမ္မာရုံကို။
“ဧတံ အာယတနံ၊ ဤဓမ္မာရုံဟူသောအာတယတနကို။ အဘိဘူတံ၊ လွှမ်းမိုးနိုင်နင်းအပ်ပြီ။ ဟိ၊ ၏။
ဧတံ၊ ဤအကုသိုလ်မဖြစ်ရာ အာယတနကို။ ဘဂဝတာ၊ သည်။ အဘိဘာယတနံ၊ လွှမ်းမိုးနိုင်နင်းအပ်သောအာယတနဟူ၍။ ဝုတ္တန္တိ၊ ဟောတော်မူအပ်ပေသည်”ဟူ၍။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သိအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣမာနိ၊ ဤအကုသိုလ်မဖြစ်ရာ ရူပါယတနစသည်တို့ကို။ ဆ၊ ခြောက်ပါးကုန်သော။ အဘိဘာယတနာနီတိ၊ လွှမ်းမိုးနိုင်နင်းအပ်သော အာယတနတို့ဟူ၍။ ဝုစ္စန္တိ၊ ဆိုအပ်ကုန်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏။
တတိယံ၊ သုံးခုမြောက်သောသုတ်တည်း။၁။ ဤစာပိုဒ်၌လည်း ရှိရင်းအတိုင်း “အကုသလာ၊ ကုန်သော။ သရသင်္ကပ္ပါ၊ တို့သည်” ဟု အနက်ပေးခဲ့လျှင် “ဧတံ၊ ဤအကုသိုလ်ဖြစ်သော ပြေးသွားတတ်သော ကြံစည်မှုတို့၏ မဖြစ်ရာရူပါရုံကို”ဟု အနက်ပေးရာ၏။ နောက်၌လည်း “အကုသိုလ် မဖြစ်ရာအာယတနကို” ဟူရာတို့၌ “အကုသိုလ်ဖြစ်သော ပြေးသွားတတ်သော ကြံစည်မှုတို့၏ မဖြစ်ရာ အာယတနကို”ဟူ၍ နည်းတူပင်ပြင်၍ အနက်ပေးရာ၏။
၂။ ရှေးဝါရများနှင့်အညီ ဤအရာ၌ ဓမ္မာဟူသော ဤပုဒ်မရှိသင့်။ သရသင်္ကပ္ပါ ဟူသော ပုဒ်သည်သာလျှင် ပဓာနဝိသေယျပုဒ် ဖြစ်သင့်၏။ ထိုကြောင့် ဤ၌လည်း “အကုသလာ၊ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော။ သရသင်္ကပ္ပါ၊ ပြေးသွားတတ်သော အကြံအစည်တို့သည်”ဟူ၍သာလျှင် အနက်ပေးသင့်၏။
၃။ သရသင်္ကပ္ပါ-ပုဒ်ကို ပဓာနဝိသေသျပြု၍ အနက်ပေးခဲ့လျှင် ဤ၌ “ဧတံ၊ ဤအကုသိုလ်ဖြစ်သော ပြေးသွားတတ်သော ကြံစည်မှုတို့၏ မဖြစ်ရာဓမ္မာရုံကို ” ဟု ပြင်၍ အနက်ပေးရာ၏။
၄။ သရသင်္ကပ္ပါ-ပုဒ်ကို ပဓာနဝိသေသျပြု၍ အနက်ပေးခဲ့လျှင် ဤ၌လည်း “ဧတံ၊ ဤအကုသိုလ်ဖြစ်သော ပြေးသွားတတ်သော ကြံစည်မှုတို့၏ မဖြစ်ရာအာယတနကို ” ဟု ပြင်၍ အနက်ပေးရာ၏။ ထိုအတူပင် နိဂုံး၌ “ဣမာနိ၊ ဤအကုသိုလ်မဖြစ်ရာ ရူပါယတနစသည်တို့ကို" ဟူရာ၌လည်း “ဣမာနိ၊ ဤ အကုသိုလ်ဖြစ်သော ပြေးသွားတတ်သော ကြံစည်မှုတို့၏ မဖြစ်ရာ ရူပါယတနစသည်တို့ကို”ဟု ပြင်၍ အနက်ပေးရာ၏။ ဤသုတ်၌ ဆိုလိုရင်းအတိုချုပ်မှာ ဒွါရခြောက်ပါး၌ ထင်ပေါ်လာသော အာရုံခြောက်ပါးကို ဝိဉာဏ်ခြောက်ပါးဖြင့်သိပြီးလျှင် ကိလေသာ နှင့်တကွ ထိုအာရုံခြောက်ပါးကို မပယ်ပဲလက်ခံလျှင် ဆုတ်ယုတ်၏။ လက်မခံပဲ ပယ်နိုင်လျှင် မဆုတ်ယုတ်။ ထိုအာရုံခြောက်ပါးကို လက်မခံပဲ ပယ်ခြင်းဖြင့် အကုသိုလ်ကိလေသာမဖြစ်လျှင် ထိုအာရုံခြောက်ပါးကို နိုင်နင်း အပ်သော အဘိဘာယတန- ဟု ဆိုအပ်သည် ဟူ၍ ဆိုလိုပေ၏။