2. Sīhanādavaggo
1. Sīhanādasuttavaṇṇanā
11. Dutiyassa
V3.264 paṭhame avāpurenti vivaranti dvāraṃ etenāti avāpuraṇaṃ .Rajaṃ haranti etenāti rajoharaṇaṃ .
Kaḷopihatthoti vilīvamayabhājanahattho ,‘‘ cammamayabhājanahattho ’’ ti ca vadanti .
Chinnāni visāṇāni etassāti chinnavisāṇo , usabho ca so chinnavisāṇo cāti usabhachinnavisāṇo .
Visesanaparoyaṃ samāso .
Ahikuṇapena vātiādi atijegucchappaṭikūlakuṇapadassanatthaṃ vuttaṃ .
Kaṇṭhe āsattenāti kenacideva paccatthikena ānetvā kaṇṭhe baddhena , omukkenāti attho .
Aṭṭo āturo duggandhapīḷāya pīḷito .
Accayassa paṭiggaṇhanaṃ vā adhivāsanaṃ .
Evañhi so kāraṇe desiyamāne tato
M3.286 vigato nāma hoti .Tenāha ‘‘ paṭiggaṇhatūti khamatū ’’ ti .
Sesamettha suviññeyyameva .
Sīhanādasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
2. Saupādisesasuttavaṇṇanā
12. Dutiye bhavassa appamattakatā nāma ittarakālatāyāti āha ‘‘ accharāsaṅghātamattampī ’’ ti .
Saupādisesasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
3. Koṭṭhikasuttavaṇṇanā
13. Tatiye diṭṭhadhammo vuccati paccakkhabhūto attabhāvo , tasmiṃ veditabbaṃ phalaṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ .
Tenāha ‘‘ imasmiṃyeva attabhāve ’’ ti .
Catuppañcakkhandhaphalatāya saññābhavūpagaṃ kammaṃ bahuvedanīyaṃ .
Ekakkhandhaphalattā asaññābhavūpagaṃ kammaṃ ‘‘ appavedanīyan ’’ ti vuttaṃ .
Keci pana ‘‘ arūpāvacarakammaṃ bahukālaṃ veditabbaphalattā bahuvedanīyaṃ , itaraṃ appavedanīyaṃ .
Rūpārūpāvacarakammaṃ vā bahuvedanīyaṃ , parittaṃ kammaṃ appavedanīyan ’’ ti vadanti .
Vedanīyan ti paccayantarasamavāye
V3.265 vipākuppādanasamatthaṃ , na āraddhavipākameva .Avedanīyan ti paccayavekallena vipaccituṃ asamatthaṃ ahosikammādibhedaṃ .
Koṭṭhikasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
4. Samiddhisuttavaṇṇanā
14. Catutthe samiddhīti therassa kira attabhāvo samiddho abhirūpo pāsādiko , tasmā samiddhītveva saṅkhāto .
Tenāha ‘‘ attabhāvasamiddhatāyā ’’ tiādi .
Rūpadhātuādīsūti ādi -saddena saddadhātuādiṃ saṅgaṇhāti .
Samiddhisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
5-9.Gaṇḍasuttādivaṇṇanā
15-19.
Pañcame
M3.287 mātāpettikasambhavassāti mātito ca pitito ca nibbattena mātāpettikena sukkasoṇitena sambhūtassa .Ucchādanadhammassāti ucchādetabbasabhāvassa .
Parimaddanadhammassāti parimadditabbasabhāvassa .
Ettha ca odanakummāsūpacayaucchādanapadehi vaḍḍhi kathitā , aniccabhedanaviddhaṃsanapadehi hāni .
Purimehi vā samudayo , pacchimehi atthaṅgamoti evaṃ cātumahābhūtikassa kāyassa vaḍḍhiparihāninibbattibhedā dassitā .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Chaṭṭhādīni uttānatthāni .
Gaṇḍasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Velāmasuttavaṇṇanā
20. Dasame sakuṇḍakabhattan ti sakuṇḍakaṃ uttaṇḍulabhattaṃ .
Parittehi sakuṇḍehi taṇḍulehipi saddhiṃ vipakkabhattaṃ uttaṇḍulameva hoti .
Biḷaṅgaṃ vuccati āranāḷaṃ , biḷaṅgato nibbattanato tadeva kañjiyato jātanti kañjiyaṃ , taṃ dutiyaṃ etassāti biḷaṅgadutiyaṃ , taṃ kañjiyadutiyan ti vuttaṃ .
Asakkaritvāti deyyadhammampi puggalampi asakkaritvā .
Deyyadhammassa asakkaraṇaṃ asampannakāro , puggalassa asakkaraṇaṃ agarukaraṇaṃ .
Deyyadhammaṃ asakkaronto hi uttaṇḍulādidosasamannāgataṃ āhāraṃ deti , na sampannaṃ karoti .
Puggalaṃ asakkaronto nisīdanaṭṭhānaṃ
V3.266 asammajjitvā yattha tattha vā nisīdāpetvā yaṃ vā taṃ vā dārakaṃ pesetvā deti .Acittīkatvāti na cittiṃ katvā , na pūjetvāti attho .
Pūjento hi pūjetabbavatthuṃ citte ṭhapeti , na tato bahi karoti .
Cittaṃ vā acchariyaṃ katvā paṭipatti cittīkaraṇaṃ sambhāvanakiriyā , tappaṭikkhepato acittīkaraṇaṃ asambhāvanakiriyā .
Apaviddhan ti ucchiṭṭhādichaḍḍanīyadhammaṃ viya avakhittakaṃ .
Yo hi chaḍḍetukāmo hutvā rogino sarīre odanādīni majjitvā vammike rogaṃ pakkhipanto viya deti , ayaṃ apaviddhaṃ deti nāma .
Anāgamanadiṭṭhikoti ‘‘ addhā imassa dānassa phalaṃ mama āgacchatī ’’ ti evaṃ yassa kammassakatadiṭṭhi atthi , so āgamanadiṭṭhiko .
Ayaṃ pana na tādisoti anāgamanadiṭṭhiko , phalaṃ pāṭikaṅkhaṃ hutvā na detīti attho .
Tenāha ‘‘ na kammañca phalañca saddahitvā detī ’’ ti .
Velāmoti
M3.288 ettha mā -saddo paṭisedhavacano .Jātigottarūpabhogādiguṇānaṃ velā mariyādā natthi etasminti velāmo .
Atha vā yathāvuttaguṇānaṃ velā mariyādā amati osānaṃ gacchati etasminti velāmo , velaṃ vā mariyādaṃ amati gacchati atikkamatīti velāmo .
Tenāha ‘‘ jātigotta … pe … evaṃladdhanāmo ’’ ti .
Dīyatīti dānaṃ , dānavatthu .
Taṃ aggīyati nissajjīyati etthāti dānaggaṃ .
Dānaṃ vā gaṇhanti etthāti dānaggaṃ , evaṃ bhattaggaṃ , parivesanaṭṭhānaṃ .
Dukūlasandanānīti rajatabhājanādinissite dukūle khīrassa sandanaṃ etesanti dukūlasandanāni .
Kaṃsūpadhāraṇānīti rajatamayadohabhājanāni .
Tenāha ‘‘ rajatamayakhīrapaṭicchakānī ’’ ti .
Rajatamayāni khīrapaṭicchakāni khīrapaṭiggahabhājanāni etesanti rajatamayakhīrapaṭicchakāni .
Sodheyyāti mahapphalabhāvakaraṇena visodheyya .
Mahapphalabhāvappattiyā hi dakkhiṇā visujjhati nāma .
Maggenāgataṃ anivattanasaraṇan ti iminā lokuttarasaraṇagamanaṃ dīpeti .
Aparetiādinā lokiyasaraṇagamanaṃ vuttaṃ .
Saraṇaṃ nāma tiṇṇaṃ ratanānaṃ jīvitapariccāgamayaṃ puññaṃ sabbasampattiṃ deti , tasmā mahapphalataranti adhippāyo .
Idañca –
‘‘ sace tvaṃ yathā gahitaṃ saraṇaṃ na bhindissasi , evāhaṃ taṃ māremī ’’ ti yadipi koci tiṇhena satthena jīvitā voropeyya , tathāpi ‘‘ nevāhaṃ buddhaṃ na buddhoti , dhammaṃ na dhammoti , saṅghaṃ na saṅghoti vadāmī ’’ ti daḷhataraṃ katvā gahitassa vasena vuttaṃ .
Maggenāgatan ti lokuttarasīlaṃ sandhāya vadati .
Aparetiādinā pana lokiyasīlaṃ vuttaṃ .
Sabbesaṃ sattānaṃ jīvitadānādinihitadaṇḍatāya sakalalokiyalokuttaraguṇādhiṭṭhānato cassa mahapphalamahānisaṃsatā veditabbā .
Upasiṅghanamattan ti
V3.267 ghāyanamattaṃ .Gaddohanamattan ti pāṭhantare godohanamattaṃ kālanti attho .
So ca na sakalo godohanakkhaṇo adhippetoti dassetuṃ ‘‘ gāviyā ekavāraṃ thanaañchanamattan ’’ ti attho vutto .
Añchanamattan ti ākaḍḍhanamattaṃ .
Gāviyā thanaṃ gahetvā ekakhīrabinduduhanakālamattampi gadduhanamattanti vadanti .
Ettakampi hi kālaṃ yo vasanagabbhapariveṇavihārūpacāraparicchedena vā aparimāṇāsu lokadhātūsu
M3.289 sabbasatte hitapharaṇaṃ mettacittaṃ bhāvetuṃ sakkoti .Idaṃ tato yathāvuttadānādito mahapphalataraṃ .
Velāmasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Sīhanādavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .