Issues
Navakanipāta-ṭīkā

5. Jhānasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

5. Jhānasuttavaṇṇanā

36. PañcameM3.298 aniccatoti iminā niccappaṭikkhepato tesaṃ aniccatamāha .
Tato eva udayavayavantato vipariṇāmato tāvakālikato ca te aniccāti jotitaṃ hoti .
Yañhi niccaṃ na hoti , taṃ udayavayaparicchinnajarāya maraṇena cāti dvedhā vipariṇataṃ ittarakkhaṇameva ca hoti .
Dukkhatoti na sukhato .
Iminā sukhappaṭikkhepato tesaṃ dukkhatamāha .
Tato eva ca abhiṇhappaṭipīḷanato dukkhavatthuto ca te dukkhāti jotitaṃ hoti .
Udayavayavantatāya hi te abhiṇhappaṭipīḷanato nirantaradukkhatāya dukkhasseva ca adhiṭṭhānabhūto .
Paccayayāpanīyatāya rogamūlatāya ca rogato .
Dukkhatāsūlayogato kilesāsucipaggharato uppādajarābhaṅgehi uddhumātapakkabhijjanato ca gaṇḍato .
Pīḷājananato antotudanato dunnīharaṇato ca sallato .
Avaḍḍhiāvahanato aghavatthuto ca aghato .
Aseribhāvajananato ābādhappatiṭṭhānatāya ca ābādhato .
Avasavattanato avidheyyatāya ca parato .
Byādhijarāmaraṇehi palujjanīyatāya palokato .
Sāminivāsīkārakavedakaadhiṭṭhāyakavirahato suññato .
Attappaṭikkhepaṭṭhena anattato .
Rūpādidhammāpi yathā na ettha attā atthīti anattā , evaṃ sayampi attā na hontīti anattā .
Tena abyāpārato nirīhato tucchato anattāti dīpitaṃ hoti .
Lakkhaṇattayameva sukhāvabodhanatthaṃ ekādasahi padehi vibhajitvā gahitanti dassetuṃ ‘‘ yasmā aniccato ’’ tiādi vuttaṃ .
Antosamāpattiyan ti samāpattīnaṃ sahajātatāya samāpattīnaṃ abbhantareV3.276 cittaṃ paṭisaṃharatīti tappaṭibaddhachandarāgādikilesavikkhambhanena vipassanācittaṃ paṭisaṃharati .
Tenāha ‘‘ moceti apanetī ’’ ti .
Savanavasenāti ‘‘ sabbasaṅkhārasamatho ’’ tiādinā savanavasena .
Thutivasenāti tatheva thomanāvasena guṇato saṃkittanavasena .
Pariyattivasenāti tassa dhammassa pariyāpuṇanavasena .
Paññattivasenāti tadatthassa paññāpanavasena .
Ārammaṇakaraṇavaseneva upasaṃharati maggacittaṃ ,‘‘ etaṃ santan ’’ tiādi pana avadhāraṇanivattitatthadassanaṃ .
Yathā vipassanā ‘‘ etaṃ santaṃ etaṃ paṇītan ’’ tiādinā asaṅkhatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharati , evaṃ maggo nibbānaṃ sacchikiriyābhisamayavasena abhisamento tattha labbhamāne sabbepi viseseM3.299 asammohato paṭivijjhanto tattha cittaṃ upasaṃharati .
Tenāha ‘‘ iminā pana ākārenā ’’ tiādi .
So tattha ṭhitoti so adandhavipassako yogī tattha tāya aniccādilakkhaṇattayārammaṇāya vipassanāya ṭhito .
Sabbasoti sabbattha tassa tassa maggassa adhigamāya nibbattitasamathavipassanāsu .
Asakkonto anāgāmī hotīti heṭṭhimamaggāvahāsu eva samathavipassanāya chandarāgaṃ pahāya aggamaggāvahāsu nikantiṃ pariyādātuṃ asakkonto anāgāmitāyameva saṇṭhāti .
Samatikkantattāti samathavasena vipassanāvasena cāti sabbathāpi rūpassa samatikkantattā .
Tenāha ‘‘ ayaṃ hī ’’ tiādi .
Anenāti yoginā .
Taṃ atikkammāti idaṃ yo paṭhamaṃ pañcavokāraekavokārapariyāpanne dhamme sammadeva sammasitvā te vissajjetvā tato arūpasamāpattiṃ samāpajjitvā arūpadhamme sammasati , taṃ sandhāya vuttaṃ .
Tenāha ‘‘ idāni arūpaṃ sammasatī ’’ ti .
Jhānasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .