2. Garukāpattiniddesavaṇṇanā
10. Idāni saṅghādisesaṃ pakāsetuṃ ‘‘ mocetukāmacittenā ’’ tiādimāraddhaṃ .
Tattha mocetuṃ kāmetīti mocetukāmaṃ , mocetukāmañca taṃ cittañcāti mocetukāmacittaṃ
M0.467 , tena , mocanassādacittenāti attho .Ekādasannañhi rāgānaṃ ekena mocanassādena āpatti hotīti vuttaṃ hoti .
Tatrime ekādasa assādā mocanassādo muccanassādo muttassādo methunassādo phassassādo kaṇḍūvanassādo dassanassādo nisajjassādo vācassādo gehasitapemaṃ vanabhaṅgiyanti .
Tattha mocanassāda cetanāya cetento ceva assādento ca upakkamati , muccati , saṅghādiseso
V0.395 , na muccati ce , thullaccayaṃ .Sace pana sayanakāle rāgapariyuṭṭhito hutvā ūrunā vā muṭṭhinā vā aṅgajātaṃ gāḷhaṃ pīḷetvā mocanatthāya saussāho supati , supantassa cassa asuci muccati , saṅghādiseso .
Muccanassāde attano dhammatāya muccamānaṃ assādeti , na upakkamati , muccati , anāpatti .
Muttassāde attano dhammatāya mutte ṭhānā cute asucimhi pacchā assādentassa vinā upakkamena muccati , anāpatti .
Methunassāde methunarāgena mātugāmaṃ gaṇhāti , tena asuci muccati , anāpatti , dukkaṭaṃ pana āpajjati .
Phassassādo duvidho ajjhattiko bāhiro cāti .
Tattha attano nimittaṃ ‘‘ thaddhaṃ , mudukanti jānissāmī ’’ ti vā lolabhāvena vā kīḷāpayato asuci muccati , anāpatti .
Bāhiraphassassāde pana kāyasaṃsaggarāgena itthiṃ phusato , āliṅgato ca asuci muccati , anāpatti , kāyasaṃsaggasaṅghādisesaṃ pana āpajjati .
Kaṇḍūvanassāde daddukacchupiḷakapāṇakādīnaṃ aññatarena khajjamānaṃ nimittaṃ kaṇḍūvanassādena kaṇḍūvato asuci muccati , anāpatti .
Dassanassāde itthiyā anokāsaṃ upanijjhāyato asuci muccati , anāpatti , dukkaṭaṃ pana hoti .
Nisajjassāde mātugāmena saddhiṃ raho nisinnassa muttepi anāpatti
M0.468 , rahonisajjāpatti pana hoti .Vācassāde mātugāmaṃ methunappaṭisaṃyuttāhi vācāhi obhāsantassa muttepi anāpatti , duṭṭhullavācāsaṅghādisesaṃ pana āpajjati .
Gehasitapeme mātādīnaṃ mātādipemena āliṅganādiṃ karontassa muttepi anāpatti .
Vanabhaṅgaṃ santhavakaraṇatthāya itthiyā pesitapupphādivanabhaṅgasaññitaṃ paṇṇākāraṃ ‘‘ itthannāmāya imaṃ pesitan ’’ ti assādena āmasantassa muttepi anāpattīti .
Evametesu mocanassādena āpatti hotīti dassetuṃ ‘‘ mocetu … pe … nā ’’ ti vuttaṃ .
Atha vā mocetukāmaṃ cittaṃ yassa soyaṃ mocetukāmacitto , tena , itthambhūte karaṇavacanaṃ , mocetukāmacitto hutvāti attho .
Upakkammāti hatthādīsu yena kenaci nimitte upakkamitvāti attho .
Vimocayan ti yaṃ antamaso ekā khuddakamakkhikā piveyya , tattakampi vimocentoti attho .
Sukkan ti nīlapītalohitodātatakkateladakakhīradadhisappivaṇṇasaṅkhātesu dasavidhesu sukkesu yaṃ kiñci sukkaṃ .
Aññatra supināti yā supinante sukkavissaṭṭhi hoti , taṃ ṭhapetvāti attho .
Samaṇoti yo koci upasampanno .
Garukan ti saṅghādisesaṃ .
Phuseti āpajjeyyāti attho .
Cetanā upakkamo muccananti imānettha tīṇi aṅgānīti .
Sukkavissaṭṭhisikkhāpadaṃ .
11. Idāni
V0.396 kāyasaṃsaggaṃ dassetuṃ ‘‘ kāyasaṃsaggarāgenā ’’ tiādimāraddhaṃ .Bhikkhu manussitthiyā manussitthisaññī hutvā kāyasaṃsaggarāgena upakkamitvā manussitthiṃ parāmasanto saṅghādisesaṃ āpajjeyyāti yojanā .
Tattha kāyasaṃsaggarāgenāti hatthaggahaṇādikāyasamphassena rāgena kāyamissarāgena .
Manussitthin ti tadahujātampi jīvamānakamanussitthiṃ .
Parāmasan ti parāmasanto , itthīti saññā itthisaññā
M0.469 , sā assa atthīti itthisaññī , itthisaññī hutvāti attho .Manussitthī , itthisaññitā , kāyasaṃsaggarāgo , tena rāgena vāyāmo , hatthaggāhādisamāpajjananti imānettha pañca aṅgāni .
Kāyasaṃsaggasikkhāpadaṃ .
12. Idāni duṭṭhullaṃ dassetuṃ ‘‘ duṭṭhullavācassādenā ’’ tiādi āraddhaṃ .
Tattha duṭṭhullavācassādenāti vaccamaggapassāvamaggamethunadhammappaṭisaṃyuttavācassādarāgena .
Maggaṃ vārabbha methunan ti vaccamaggapassāvamaggānaṃ aññataraṃ maggaṃ vā methunaṃ vā ārabbhāti attho .
Obhāsantoti avabhāsanto .
Manussitthin ti viññuṃ paṭibalaṃ subhāsitadubbhāsitaṃ duṭṭhullāduṭṭhullaṃ sallakkhaṇasamatthaṃ manussitthiṃ .
Suṇamānan ti suṇantiṃ .
Iminā paṭibalāyapi itthiyā aviññattipathe ṭhitāya dūtena vā paṇṇena vā ārocentassa duṭṭhullavācāpatti na hotīti dīpitaṃ hoti .
Manussitthī , itthisaññitā , duṭṭhullavācassādarāgo , tena rāgena obhāsanaṃ , taṅkhaṇavijānananti imānettha pañca aṅgāni .
Duṭṭhullavācassādasikkhāpadaṃ .
13. Idāni attakāmapāricariyaṃ dassetuṃ ‘‘ vaṇṇan ’’ tyādi vuttaṃ .
Tattha yo bhikkhu attano kāmapāricariyāya vaṇṇaṃ vatvā methunarāgena itthiṃ methunaṃ yācamāno garuṃ phuseti sambandho .
Vaṇṇaṃ vatvāti guṇaṃ ānisaṃsaṃ pakāsetvā .
Attanokāmapāricariyāyāti methunadhammasaṅkhātena kāmena pāricariyā kāmapāricariyā , attano atthāya kāmapāricariyā attanokāmapāricariyā , aluttasamāsoyaṃ .
Atha vā attanoti katvatthe sāmivacanaṃ , attano kāmitā icchitāti attanokāmā , sayaṃ methunarāgavasena patthitāti attho , attanokāmā ca sā pāricariyā cāti attanokāmapāricariyā
M0.470 , tāya attanokāmapāricariyāya ,‘‘ etadaggaṃ , bhagini , pāricariyānaṃ , yā mādisaṃ sīlavantaṃ kalyāṇadhammaṃ brahmacāriṃ etena dhammena paricareyyā ’’ ti evaṃ vaṇṇaṃ vatvāti attho .Yācadhātuno dvikammikattā ‘‘ itthiṃ methunaṃ yācamāno ’’ ti vuttaṃ .
Tattha itthin ti duṭṭhullobhāsane vuttappakāraṃ itthiṃ .
Manussitthī , itthisaññitā
V0.397 , attakāmapāricariyāya rāgo , tena rāgena vaṇṇabhaṇanaṃ , taṅkhaṇavijānananti imānettha pañca aṅgāni .Attakāmapāricariyasikkhāpadaṃ .
14. Idāni sañcarittaṃ dassetuṃ ‘‘ sandesan ’’ tyādimāraddhaṃ .
Tattha bhikkhu purisassa vā sandesaṃ , itthiyā vā sandesaṃ paṭiggahetvā vīmaṃsitvā paccāharanto garukaṃ phuseti sambandho .
Tattha sandesan ti ‘‘ gaccha , bhante , itthannāmaṃ māturakkhitaṃ brūhi ‘ hohi kira itthannāmassa bhariyā dhanakkītā ’’ ti ( pārā .305) evaṃ vuttaṃ purisassa sāsanaṃ ,‘‘ gaccha , bhante , itthannāmaṃ purisaṃ brūhi ‘ ahaṃ tassa bhariyā bhavissāmī ’’ ti ( pārā .326-327 thokaṃ visadisaṃ ) evaṃ vuttaṃ itthiyā sāsanaṃ .
Paṭiggaṇhitvāti ‘‘ sādhu upāsakā ’’ ti vā ‘‘ hotū ’’ ti vā ‘‘ ārocessāmī ’’ ti vā yena kenaci ākārena vacībhedaṃ katvā vā sīsakampanādīhi vā paṭiggaṇhitvā sampaṭicchitvāti attho .
Vīmaṃsitvāti vuttappakārena sāsanaṃ gahetvā purisassa vā itthiyā vā tesaṃ avassārocanakānaṃ mātāpitābhātābhaginiādīnaṃ vā ārocetvāti attho .
Haraṃpaccāti ettha ‘‘ paccāharan ’’ ti vattabbe chandahānibhayā hara-saddaṃ pubbanipātaṃ katvā vuttanti daṭṭhabbaṃ .
Yattha pahitena tattha gantvā tena ārocitā sā itthī ‘‘ sādhū ’’ ti sampaṭicchatu vā paṭikkhipatu vā lajjāya vā tuṇhī hotu , puna āgantvā tassa purisassa haranto ettāvatā imāya paṭiggahaṇārocanappaccāharaṇasaṅkhātāya tivaṅgasampattiyā
M0.471 so bhikkhu saṅghādisesaṃ āpajjeyyāti attho .Tesaṃ manussajātikatā , alaṃvacanīyatā , paṭiggaṇhanavīmaṃsanappaccāharaṇānīti imānettha pañca aṅgāni .
Sañcarittasikkhāpadaṃ .
15. Idāni amūlakaṃ pakāsetuṃ ‘‘ cāvetukāmo ’’ tiādimāraddhaṃ .
Cāvetukāmo bhikkhu amūlantimavatthunā aññaṃ suṇamānaṃ bhikkhuṃ codento vā codāpento vā garuṃ phuseti sambandho .
Tattha cāvetukāmoti brahmacariyā cāvetukāmo .
Codentoti ‘‘ tvaṃ pārājikaṃ dhammaṃ āpannosi , assamaṇosi , asakyaputtiyosī ’’ tiādīhi vacanehi sayaṃ codentoti attho .
Evaṃ codentassa vācāya vācāya saṅghādiseso .
Amūlantimavatthunāti yaṃ codakena cuditakamhi puggale adiṭṭhaṃ asutaṃ aparisaṅkitaṃ , idaṃ etesaṃ dassanasavanaparisaṅkitasaṅkhātānaṃ mūlānaṃ abhāvato nāssa mūlanti amūlaṃ , antimaṃ vatthu yassa pārājikassa tadidaṃ antimavatthu , amūlañca taṃ antimavatthu ceti amūlantimavatthu , tena amūlantimavatthunā , bhikkhuno anurūpesu ekūnavīsatiyā pārājikesu aññatarenāti attho .
Codāpayan ti codāpayanto , tassa samīpe ṭhatvā
V0.398 aññaṃ bhikkhuṃ āṇāpetvā codāpento tassa āṇattassa vācāya vācāya garuṃ phuseti attho .Suṇamānan ti iminā parammukhā dūtena vā paṇṇena vā codentassa na ruhatīti dīpitaṃ hoti .
Parammukhā pana sattahi āpattikkhandhehi vadantassa dukkaṭaṃ .
Yaṃ codeti , tassa upasampannoti saṅkhyūpagamanaṃ , tasmiṃ suddhasaññitā , yena pārājikena codeti , tassa diṭṭhādivasena amūlakatā , cāvanādhippāyena sammukhā codanā , tassa taṅkhaṇavijānananti imānettha pañca aṅgāni .
Amūlakasikkhāpadaṃ .
16. Idāni
M0.472 aññabhāgiyaṃ dassetuṃ ‘‘ lesamattan ’’ tiādimāha .Tattha lesamattamupādāyāti jātināmagottaliṅgāpattipattacīvarūpajjhāyācariyasenāsanalesasaṅkhātesu dasasu lesesu yo tasmiṃ puggale dissati , taṃ lesamattaṃ upādāya nissāya bhikkhuṃ brahmacariyā cāvetukāmo amūlantimavatthunā suṇamānaṃ bhikkhuṃ codento garuṃ phuseti attho .
Kathaṃ ?
Añño khattiyajātiko iminā codakena pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpajjanto diṭṭho hoti , so aññaṃ attano veriṃ khattiyajātikaṃ bhikkhuṃ passitvā taṃ khattiyajātilesaṃ gahetvā evaṃ ‘‘ khattiyo mayā diṭṭho pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpajjanto , tvaṃ khattiyo pārājikaṃ dhammaṃ āpannosī ’’ ti vā ‘‘ tvaṃ so khattiyo , nāñño , pārājikaṃ dhammaṃ ajjhāpannosī ’’ ti vā codeti , evaṃ nāmalesādayopi veditabbā .
Aṅgāni panettha anantarasadisāni .
Aññabhāgiyasikkhāpadaṃ .
Garukāpattiniddesavaṇṇanā niṭṭhitā .