66. Dutiye yasmā ayaṃ sattasūriyadesanā tejosaṃvaṭṭadassanavasena pavattā , tasmā tayo saṃvaṭṭā , tisso saṃvaṭṭasīmā , tīṇi saṃvaṭṭamūlānī , tīṇi kolāhalānīti ayaṃ tāva āditova imassa suttassa purecārikakathā veditabbā . Sā visuddhimagge ( visuddhi .2.403) pubbenivāsānussatiniddese vitthāritāva .

Etadavocāti aniccakammaṭṭhānikānaṃ pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ ajjhāsayena upādinnakānaṃ anupādinnakānaṃ saṅkhārānaṃ vipattidassanatthaṃ etaṃ ‘‘ aniccā , bhikkhave , saṅkhārā ’’ tiādisattasūriyopamasuttantaṃ avoca .

Tattha aniccāti hutvā abhāvaṭṭhena aniccā . Saṅkhārāti upādinnakaanupādinnakā saṅkhāradhammā .

Addhuvāti evaṃ aciraṭṭhena na dhuvā .

AnassāsikātiM3.180 asassatabhāvena assāsarahitā .

Alamevāti yuttameva .

Ajjhogāḷhoti udake anupaviṭṭho . Accuggatoti udakapiṭṭhito uggato .

Devo na vassatīti paṭhamaṃ tāva upakappanamegho nāma koṭisatasahassacakkavāḷe ekamegho hutvā vassati , tadāP4.51 nikkhantabījaṃ na puna gehaṃ pavisati . Tato paṭṭhāya dhamakaraṇe niruddhaṃ viya udakaṃ hoti , puna ekabindumpi devo na vassatīti upamānadhammakathāva pamāṇaṃ . Vinassante pana loke paṭhamaṃ avīcito paṭṭhāya tuccho hoti , tato uṭṭhahitvā sattā manussaloke ca tiracchānesu ca nibbattanti . Tiracchānesu nibbattāpi puttabhātikesu mettaṃ paṭilabhitvā kālakatā devamanussesu nibbattanti . Devatā ākāsena carantiyo ārocenti – ‘‘ na idaṃ ṭhānaṃV3.181 sassataṃ na nibaddhaṃ , mettaṃ bhāvetha , karuṇaṃ , muditaṃ , upekkhaṃ bhāvethā ’’ ti . Te mettādayo bhāvetvā tato cutā brahmaloke nibbattanti .

Bījagāmāti ettha bījagāmo nāma pañca bījajātāni . Bhūtagāmo nāma yaṃkiñci nikkhantamūlapaṇṇaṃ haritakaṃ . Osadhitiṇavanappatayoti ettha osadhīti osadharukkhā . Tiṇāti bahisārā tālanāḷikerādayo . Vanappatayoti vanajeṭṭhakarukkhā .

Dutiyo sūriyotiādīsu dutiyasūriyakāle eko udeti , eko atthaṅgameti .

Kunnadiyoti ṭhapetvā pañca mahānadiyo avasesā ninnagā . Kusobbhāti ṭhapetvā satta mahāsare avasesā rahadādayo .

Tatiyakāle eko udeti , eko atthaṅgameti , eko majjhe hoti .

Catutthakāle catukulike gāme cattāro piṇḍacārikā dvārapaṭipāṭiyā ṭhitā viya honti .

Pañcamādikālepi eseva nayo .

PalujjantītiP4.52 chijjitvā chijjitvā patanti .

Neva chārikā paññāyati na masīti cakkavāḷamahāpathavī sinerupabbatarājā himavā cakkavāḷapabbato cha kāmasaggā paṭhamajjhānikabrahmalokāti ettake ṭhāne daḍḍhe accharāya gahetabbamattāpi chārikā vā aṅgāro vā na paññāyati .

Ko mantā ko saddhātāti ko tassa saddhāpanatthāya samattho , ko vā tassa saddhātā .

Aññatra diṭṭhapadehīti diṭṭhapadeM3.181 sotāpanne ariyasāvake ṭhapetvā ko añño saddahissatīti attho .

Vītarāgoti vikkhambhanavasena vītarāgo .

Sāsanaṃ ājāniṃsūti anusiṭṭhiṃ jāniṃsu , brahmalokasahabyatāya maggaṃ paṭipajjiṃsu .

Samasamagatiyoti dutiyattabhāve sabbākārena samagatiko ekagatiko . Uttari mettaṃ bhāveyyan ti paṭhamajjhānato uttari yāva tikacatukkajjhānā paṇītaṃ katvā mettaṃ bhāveyyaṃ .

Cakkhumāti pañcahi cakkhūhi cakkhumā . Parinibbutoti bodhipallaṅkeyeva kilesaparinibbānena parinibbuto . Evaṃ aniccalakkhaṇaṃ dīpetvā satthari desanaṃ vinivaṭṭente pañcasatāpi te aniccakammaṭṭhānikā bhikkhū desanānusārena ñāṇaṃ pesetvā nisinnāsanesuyeva arahattaṃ pāpuṇiṃsūti .