Issues
Select Version
Sattakanipātapāḷi
Sattakanipātapāḷi

Puggalasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

4. Puggalasuttavaṇṇanā

14. CatuttheV3.149 ubhatobhāgavimuttoti dvīhi bhāgehi vimutto , arūpasamāpattiyā rūpakāyato vimutto , maggena nāmakāyato . So catunnaṃ arūpasamāpattīnaṃ ekekato vuṭṭhāya saṅkhāre sammasitvāP4.3 arahattaṃ pattānaṃ catunnaṃ , nirodhā vuṭṭhāya arahattaṃ pattaanāgāmino ca vasena pañcavidho hoti . Pāḷi panettha ‘‘ katamo ca puggalo ubhatobhāgavimutto ? Idhekacco puggalo aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati , paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā hontī ’’ ti ( pu . pa .208) evaṃ aṭṭhavimokkhalābhino vasena āgatā .
Paññāya vimuttoti paññāvimutto . So sukkhavipassako , catūhi jhānehi vuṭṭhāya arahattaṃ pattā cattāro cāti imesaṃ vasena pañcavidho hoti . Pāḷi panettha aṭṭhavimokkhapaṭikkhepavaseneva āgatā . Yathāha – ‘‘ na heva kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati , paññāyaM3.147 cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti . Ayaṃ vuccati puggalo paññāvimutto ’’ ti . Phuṭṭhantaṃ sacchikatoti kāyasakkhī . So jhānaphassaṃ paṭhamaṃ phusati , pacchā nirodhaṃ nibbānaṃ sacchikaroti . So sotāpattiphalaṭṭhaṃ ādiṃ katvā yāva arahattamaggaṭṭhā chabbidho hoti . Tenāha – ‘‘ idhekacco puggalo aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharati , paññāya cassa disvā ekacce āsavā parikkhīṇā honti . Ayaṃ vuccati puggalo kāyasakkhī ’’ ti ( pu . pa .208). Diṭṭhantaṃ pattoti diṭṭhippatto . Tatridaṃ saṅkhepalakkhaṇaṃ – dukkhā saṅkhārā , sukho nirodhoti ñātaṃ hoti diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phusitaṃ paññāyāti diṭṭhippatto . Vitthārato pana sopi kāyasakkhī viya chabbidho hoti . Tenevāha – ‘‘ idhekacco puggalo ‘ idaṃ dukkhan ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti … pe …‘ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti , tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā paññāya … pe … ayaṃ vuccati puggalo diṭṭhippatto ’’ ti . SaddhāyaV3.150P4.4 vimuttoti saddhāvimutto . Sopi vuttanayeneva chabbidho hoti . Tenāha – ‘‘ idhekacco puggalo ‘ idaṃ dukkhan ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti … pe …‘ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ’ ti yathābhūtaṃ pajānāti , tathāgatappaveditā cassa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā paññāya … pe … no ca kho yathādiṭṭhippattassa . Ayaṃ vuccati puggalo saddhāvimutto ’’ ti . Etassa hi saddhāvimuttassa pubbabhāgamaggakkhaṇe saddahantassa viya okappentassa viya adhimuccantassa viya ca kilesakkhayo hoti , diṭṭhippattassa pubbabhāgamaggakkhaṇe kilesacchedakañāṇaṃ adandhaṃ tikhiṇaṃ sūraṃ hutvā vahati . Tasmā yathā nāma nātitikhiṇena asinā kadaliṃ chindantassa chinnaṭṭhānaṃ maṭṭhaṃ na hoti , asi sīghaṃ na vahati , saddo suyyati , balavataro vāyāmo kātabbo hoti , evarūpā saddhāvimuttassa pubbabhāgamaggabhāvanā . Yathā pana sunisitena asinā kadaliṃ chindantassa chinnaṭṭhānaṃ maṭṭhaṃ hoti , asi sīghaṃ vahati , saddo na suyyati , balavavāyāmakiccaṃM3.148 na hoti , evarūpā paññāvimuttassa pubbabhāgamaggabhāvanā veditabbā . Dhammaṃ anussaratīti dhammānusārī . Dhammoti paññā , paññāpubbaṅgamaṃ maggaṃ bhāvetīti attho . Saddhānusārimhi pi eseva nayo . Ubhopete sotāpattimaggaṭṭhāyeva . Vuttampi cetaṃ – ‘‘ yassaP4.5 puggalassa sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti , paññāvāhiṃ paññāpubbaṅgamaṃ ariyamaggaṃ bhāveti . Ayaṃ vuccati puggalo dhammānusārī . Yassa puggalassa sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipannassa saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti , saddhāvāhiṃ saddhāpubbaṅgamaṃ ariyamaggaṃ bhāveti . Ayaṃ vuccati puggalo saddhānusārī ’’ ti ( pu . pa .208). Ayamettha saṅkhepo , vitthārato panesā ubhatobhāgavimuttādikathā visuddhimagge ( visuddhi .2.771,889) paññābhāvanādhikāre vuttā . Tasmā tattha vuttanayeneva veditabbāti .