9. Kuhasuttavaṇṇanā
108. Navame kuhāti sāmantajappanādinā kuhanavatthunā kuhakā , asantaguṇasambhāvanicchāya kohaññaṃ katvā paresaṃ vimhāpakāti attho .
Thaddhāti kodhena ca mānena ca thaddhamānasā .
‘‘ Kodhano hoti upāyāsabahulo , appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyatī ’’ ti ( a . ni .3.25; pu . pa .101) evaṃ vuttena kodhena ca ,‘‘ dubbaco hoti dovacassakaraṇehi
M0.325 dhammehi samannāgato akkhamo appadakkhiṇaggāhī anusāsanin ’’ ti ( ma . ni .1.181) evaṃ vuttena dovacassena ca ,‘‘ jātimado , gottamado , sippamado , ārogyamado , yobbanamado , jīvitamado ’’ ti ( vibha .832) evaṃ vuttena jātimadādibhedena madena ca garukātabbesu garūsu paramanipaccakāraṃ akatvā ayosalākaṃ gilitvā ṭhitā viya anonatā hutvā vicaraṇakā .Lapāti upalāpakā micchājīvavasena kulasaṅgāhakā paccayatthaṃ payuttavācāvasena nippesikatāvasena ca lapakāti vā attho .
Siṅgīti ‘‘ tattha katamaṃ siṅgaṃ ?
Yaṃ siṅgaṃ siṅgāratā cāturatā cāturiyaṃ parikkhattatā pārikkhattiyan ’’ ti ( vibha .852) evaṃ vuttehi siṅgasadisehi pākaṭakilesehi samannāgatā .
Unnaḷāti uggatanaḷā , naḷasadisaṃ tucchamānaṃ ukkhipitvā vicaraṇakā .
Asamāhitāti
P2.165 cittekaggatāmattassāpi alābhino .Na me te , bhikkhave , bhikkhū māmakāti te mayhaṃ bhikkhū mama santakā na honti .
Meti idaṃ padaṃ attānaṃ uddissa pabbajitattā bhagavatā vuttaṃ .
Yasmā pana
V0.298 te kuhanādiyogato na sammā paṭipannā , tasmā ‘‘ na māmakā ’’ ti vuttā .Apagatāti yadipi te mama sāsane pabbajitā , yathānusiṭṭhaṃ pana appaṭipajjanato apagatā eva imasmā dhammavinayā , ito te suvidūravidūre ṭhitāti dasseti .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ Nabhañca dūre pathavī ca dūre ,
Pāraṃ samuddassa tadāhu dūre ;
Tato have dūrataraṃ vadanti ,
Satañca dhammaṃ asatañca rājā ’’ ti .( a . ni .4.47; jā .2.21.414);
Vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjantīti sīlādiguṇehi vaḍḍhanavasena vuddhiṃ , tattha niccalabhāvena virūḷhiṃ , sabbattha patthaṭabhāvena sīlādidhammakkhandhapāripūriyā vepullaṃ .
Na ca te kuhādisabhāvā bhikkhū āpajjanti , na ca pāpuṇantīti attho .
Te kho me , bhikkhave , bhikkhū māmakāti idhāpi meti attānaṃ uddissa pabbajitattā vadati , sammā paṭipannattā pana ‘‘ māmakā ’’ ti āha .
Vuttavipariyāyena sukkapakkho veditabbo .
Tattha yāva
M0.326 arahattamaggā virūhanti nāma , arahattaphale pana sampatte virūḷhiṃ vepullaṃ āpannā nāma .Gāthā suviññeyyā eva .
Navamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .