Issues
Select Version
Itivuttaka-aṭṭhakathā
Itivuttaka-aṭṭhakathā

9. Sikkhānisaṃsasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

9. Sikkhānisaṃsasuttavaṇṇanā

46. NavameV0.149 sikkhānisaṃsāti ettha sikkhitabbāti sikkhā , sā tividhā adhisīlasikkhā , adhicittasikkhā , adhipaññāsikkhāti .
Tividhāpi cesā sikkhā ānisaṃsā etesaṃ , na lābhasakkārasilokāti sikkhānisaṃsā .
Viharathāti sikkhānisaṃsā hutvā viharatha , tīsu sikkhāsu ānisaṃsadassāvino hutvā tāhi sikkhāhi laddhabbaṃ ānisaṃsameva sampassantā viharathāti attho .
Paññuttarāti tāsu sikkhāsu yā adhipaññāsikkhāsaṅkhātā paññā , sā uttarā padhānā visiṭṭhā etesanti paññuttarā .
Ye hi sikkhānisaṃsā viharanti , te paññuttarā bhavantīti .
VimuttisārātiM0.163 arahattaphalasaṅkhātā vimutti sāraṃ etesanti vimuttisārā , yathāvuttaṃ vimuttiṃyeva sārato gahetvā ṭhitāti attho .
Ye hi sikkhānisaṃsā paññuttarā ca , na te bhavavisesaṃ patthenti , apica kho vibhavaṃ ākaṅkhantā vimuttiṃyeva sārato paccenti .
Satādhipateyyāti jeṭṭhakakaraṇaṭṭhena sati adhipateyyaṃ etesanti satādhipateyyā adhipati eva adhipateyyanti katvā , catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittā kāyānupassanādimukhena samathavipassanābhāvanānuyuttāti attho .
Atha vā sikkhānisaṃsāti bhikkhave , evarūpe dullabhakkhaṇapaṭilābheP1.171 tividhasikkhāsikkhanameva ānisaṃsaṃ katvā viharatha , evaṃ viharantā ca paññuttarā paññāya uttarā lokuttarapaññāya samannāgatā hutvā viharatha , evaṃbhūtā ca vimuttisārā nibbānasārā anaññasārā viharatha .
Tathābhāvassa cāyaṃ upāyo , yaṃ satādhipateyyā viharatha , satipaṭṭhānabhāvanāya yuttappayuttā hotha , sabbattha vā satārakkhena cetasā viharathāti evamettha attho veditabbo .
Iti bhagavā tīsu sikkhāsu bhikkhū niyojento yathā tā sikkhitabbā , yena ca pāripūriṃ gacchanti , taṃ saṅkhepeneva dassetvā idāni yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjamānānaṃ phalavisesadassanena tassā paṭipattiyā amoghabhāvaṃ pakāsento ‘‘ sikkhānisaṃsānan ’’ tiādimāha .
Taṃ vuttatthameva .
Gāthāsu paripuṇṇasikkhan ti aggaphalappattiyā parisuddhasikkhaṃ , asekkhanti attho .
Apahānadhamman ti ettha pahānadhammā vuccanti kuppā vimuttiyo .
Pahānadhammoti hi hānadhammo kuppadhammo .
Na pahānadhammoti apahānadhammo , akuppadhammo .
‘‘ Appahānadhammo ’’ tipi pāḷi , so eva attho .
Khayo eva antoti khayanto , jātiyā khayanto jātikhayanto , nibbānaṃ .
Khayo vā maraṇaṃ , jātikhayanto nibbānameva , tassa diṭṭhattā jātikhayantadassī .
TasmātiV0.150 yasmā sikkhāpāripūriyā ayaṃ jarāpāraṅgamanapariyosāno ānisaṃso , tasmā .
Sadāti sabbakālaṃ .
Jhānaratāti lakkhaṇūpanijjhāne , ārammaṇūpanijjhāneti duvidhepi jhāne ratā , tato evaM0.164 samāhitā .
Māraṃ sasenaṃ abhibhuyyāti kilesasenāya anaṭṭhasenāya ca sasenaṃ anavasiṭṭhaṃ catubbidhampi māraṃ abhibhavitvā .
Devaputtamārassapi hi guṇamāraṇe sahāyabhāvūpagamanato kilesā ‘‘ senā ’’ ti vuccanti .
Tathā rogādayo anaṭṭhā maccumārassa .
Yathāha –
‘‘ Kāmā te paṭhamā senā , dutiyā arati vuccati ;
Tatiyā khuppipāsā te , catutthī taṇhā pavuccati .
‘‘ PañcamīP1.172 thinamiddhaṃ te , chaṭṭhā bhīrū pavuccati ;
Sattamī vicikicchā te , makkho thambho ca aṭṭhamo .
‘‘ Lābho siloko sakkāro , micchāladdho ca yo yaso ;
Yo cattānaṃ samukkaṃse , pare ca avajānati .
‘‘ Esā namuci te senā , kaṇhassābhippahārinī ;
Na naṃ asūro jināti , jetvā ca labhate sukhan ’’ ti .( su . ni .438-441; mahāni .28);
Yathā cāha –
‘‘ Ajjeva kiccamātappaṃ , ko jaññā maraṇaṃ suve ;
Na hi no saṅgaraṃ tena , mahāsenena maccunā ’’ ti .( ma . ni .3.280; jā .2.22.121);
Bhavatha jātimaraṇassa pāragāti jātiyā maraṇassa ca pāragāmino nibbānagāmino bhavathāti .
Navamasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .