တေန သမယေန ၊ပေ၊ သာဠှော မိဂါရနတ္တာတိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။
သာဠှောတိ၊ သာဠှဟူသည်ကား။
တဿ၊ ထိုသူ၏။
နာမံ၊ အမည်တည်း။
ပန၊ ဆက်။
(ယေန၊ အကြင့်ကြောင့်။
သော၊ ထိုသူသည်။)
မိဂါရမာတုယာ၊ မိဂါရသူဌေး၏ အမိအရာ၌ တည်သော ဝိသာခါ၏။
နတ္တာ၊ မြေးသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
တေန၊ ကြောင့်။
မိဂါရနတ္တာတိ၊ မိဂါရနတ္တာဟူ၍။
(သံဂီတိကာရေဟိ၊ သံဂါယနာတင်ထေရ်တို့သည်။)
ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
[မိဂါရမာတုယာ + နတ္တာ မိဂါရနတ္တာ၊ မာတုဟူသော အလယ်ပုဒ်ကျေသောမဇ္ဈေလောပီတပ္ပုရိသ်သမာသ်တည်း။]
နဝကမ္မိကန္တိ၊ ကား။
နဝကမ္မာဓိဋ္ဌာယိကံ၊ အသစ်အသစ်ဖြစ်သော အမှုကို စီမံတတ်သူကို။
("ဒေထ" ဟု ပါဠိတော်ပ စပ်)။
ပဏ္ဍိတာတိ၊ ကား။
ပဏ္ဍိစ္စေန၊ ကြောင်းကျိုးမြင်သိ, ပင်ကိုယ်ပညာရှိသူ၏ အဖြစ်နှင့်။
သမန္နာဂတာ၊ ပြည့်စုံသည်။
(ဟောတိ။)
ဗျတ္တာတိ၊ ကား။
ဝေယတ္တိယေန၊ ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်သူ၏ အဖြစ်နှင့်။
သမန္နာဂတာ၊ သည်။
(ဟောတိ။)
မေဓာဝိနီတိ၊ ကား။
ပါဠိဂ္ဂဟဏေ၊ ပါဠိကို သင်ယူခြင်း၌။
သတိပုဗ္ဗင်္ဂမာယ၊ သတိရှေ့သွားရှိသော။
ဝါ၊ သတိပဓာနရှိသော။
ပညာယ၊ ပညာနှင့်လည်းကောင်း။နဝကမ္မကံ။ ။ နဝံ-အသစ်ဖြစ်သော + ကမ္မံ အလုပ်တည်း၊ နဝကမ္မံ-လုပ်၊ (ဒွါရေ+နိယုတ္တော၌ ဒွါရေကို "ဒွါရပါလေန" ဟု ဖွင့်သကဲ့သို့) ဤ၌လည်း နဝကမ္မပြုလုပ်ခြင်းတိုင်အောင် ဌာနူပစာရအားဖြင့် ယူပါ၊ "နဝကမ္မေ + နိယုတ္တော နဝကမ္မိကော" ဟု ပြု၊ ဣကပစ္စည်း "နိယုတ္တ- ယှဉ်" ဟူသည် ထိုပြုလုပ်မှု၌ "အဓိနော- စပ်ဆိုင်သူ၊ အဓိကတော-အကြီးအကဲပြုသူ၊ ဗျာပါရိတော-ကြောင့်ကြိစိုက်သူ" ဟု သဒ္ဒါဋီကာ ပဉ္စိကာတို့ ဖွင့်ကြ၏၊ ထို့ကြောင့် နဝကမ္မာဓိဋ္ဌာယိကံသည် သဒ္ဒတ္ထ မဟုတ်, အဓိပ္ပာယတ္ထတည်း၊ အဓိဋ္ဌာတိ- ဆောက်တည်တတ် စီမံတတ်၏၊ ဣတိ အဓိဋ္ဌာယိကာ၊ [ဏွုပစ္စည်း ဋ္ဌာ၌ အာကို အာယပြု၊ ဘိက္ခုနီကို အရကောက်ရမည်ဖြစ်၍ ဣတ္ထိလိန်ဖြစ်သောကြောင့် အကို ဣပြုရသည်။] န ဝကမ္မံ + အဓိဋ္ဌာယိကာ နဝကမ္မာဓိဋ္ဌာယိကာ။
ပဏ္ဍိတာ။ ။ ပဏ္ဍာ ဝုစ္စတိ ပညာ၊ ထိုထိုအာရုံတို့၌ ရောက်တတ်သောကြောင့်ပညာကို "ပဏ္ဍာ" ဟု ခေါ်၏၊ ဣတပစ္စည်းသည် သဉ္ဇာတအဿတ္ထိအနက်၌ မောဂ္ဂလ္လာန်သုတ်ဖြင့် သက်၏၊ ထို့ကြောင့် "ပဏ္ဍာ + သဉ္ဇတာ ဧတဿာတိ ပဏ္ဍိတာ" ဟု ပြု၊ ပဏ္ဍိစ္စေန သမန္နာဂတာကား "ပဏ္ဍိတာ" ဟူသော သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗ၏ သဉ္ဇာတ အဿတ္ထိအနက်ကို ဖွင့်ပြသော သံဝဏ္ဏနာတည်း၊ ထို့နောက် ပဏ္ဍိတာယ + ဘာဝေါ ပဏ္ဍိစ္စံ" ဟု ပြု၍ ပညာကို အရကောက်ပါ။
ဗျတ္ထာ။ ။ ဝိပုဗ္ဗ အဉ္ဇဓာတ် တပစ္စည်းတည်း၊ ဘုဇာဒိဂိုဏ်း၊ ဘုဇာဒီနမန္တာ နောဒွိစသုတ်ဖြင့် ဓာတွန်ချေ၊ တဒွေဘော်လာ၊ ထို့နောက် ယလာ၍ "ဝိယတ္တ" ဟု ဖြစ်၏၊ ဝ၏ ဣကို ယပြုလျှင် "ဗျတ္တ" ဟု ဖြစ်၏၊ ဗျတ္တနှင့် ဝိယတ္တသည် ပရိယာယ်ပင်တည်း၊ ဝိသေသေန အဉ္ဇတိ ဂစ္ဆတိ-သိတတ်၏၊ ဣတိ ဝိဃတ္ထော၊ (ပုဂ္ဂလော၊) ဝိယတ္တဿ + ဘာဝေါ ဝေယတ္ထိယံ၊ ဘာဝအနက်၌ ဏျပစ္စည်းသက်၊ တ္ထ၏ အကို ဣပြု၊ ("ဣဿရိယံ" ပြီးပုံကဲသို့တည်း၊) အကြင်ပညာကြောင့် အထူးသိတတ်၏၊ ထိုပညာသည် ဝေယတ္တိယမည်၏၊ ထို့ကြောင့် "ဝေယတ္တိကေနသမန္နာဂတာ" ဟု ဆိုသည်၊ "ဝေယတ္တိကေန" ဟု ရှိသည်ကား မကောင်း။
မေဓာဝိနီ။ ။ မေဓာသဒ္ဒါသည် အချို့နေရာ၌ အဆီဩဇာရှိသော ဉာဏ်ပညာကို ဟောသော်လည်း ဤနေရာ၌ကား ပါဠိအနက်ကို သင်ယူရာဝယ် ပါဠိကိုလည်းကောင်း, အနက်ကိုလည်းကောင်း သိလွယ်သော ပညာကို ယူစေလို၍ "ပါဠိဂ္ဂဟဏေ ၊ပေ၊ သမန္နာဂတာ" ဟု ဖွင့်သည်၊ ပါဠိကို အရကျက်ရာ၌ ဉာဏ်ပညာသည် ပဓာနမဟုတ်, သတိသာ ပဓာနဖြစ်သောကြောင့် "ပါဠိဂ္ဂဟဏေ သတိပုင်္ဂမာယ ပညာယ" ဟု ဆိုသည်။ အတ္ထဂ္ဂဟဏေ၊ အနက် အဓိပ္ပာယ်ကို သင်ယူခြင်း၌။ ပညာပုဗ္ဗင်္ဂမာယ၊ ပညာရှေ့သွားရှိသော။ သတိယာ၊ နှင့်လည်းကောင်း။ သမန္နာဂတာ၊ ပြည့်စုံသည်။ (ဟောတိ။)
ပဏ္ဍိတာ။ ။ ပဏ္ဍာ ဝုစ္စတိ ပညာ၊ ထိုထိုအာရုံတို့၌ ရောက်တတ်သောကြောင့်ပညာကို "ပဏ္ဍာ" ဟု ခေါ်၏၊ ဣတပစ္စည်းသည် သဉ္ဇာတအဿတ္ထိအနက်၌ မောဂ္ဂလ္လာန်သုတ်ဖြင့် သက်၏၊ ထို့ကြောင့် "ပဏ္ဍာ + သဉ္ဇတာ ဧတဿာတိ ပဏ္ဍိတာ" ဟု ပြု၊ ပဏ္ဍိစ္စေန သမန္နာဂတာကား "ပဏ္ဍိတာ" ဟူသော သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗ၏ သဉ္ဇာတ အဿတ္ထိအနက်ကို ဖွင့်ပြသော သံဝဏ္ဏနာတည်း၊ ထို့နောက် ပဏ္ဍိတာယ + ဘာဝေါ ပဏ္ဍိစ္စံ" ဟု ပြု၍ ပညာကို အရကောက်ပါ။
ဗျတ္ထာ။ ။ ဝိပုဗ္ဗ အဉ္ဇဓာတ် တပစ္စည်းတည်း၊ ဘုဇာဒိဂိုဏ်း၊ ဘုဇာဒီနမန္တာ နောဒွိစသုတ်ဖြင့် ဓာတွန်ချေ၊ တဒွေဘော်လာ၊ ထို့နောက် ယလာ၍ "ဝိယတ္တ" ဟု ဖြစ်၏၊ ဝ၏ ဣကို ယပြုလျှင် "ဗျတ္တ" ဟု ဖြစ်၏၊ ဗျတ္တနှင့် ဝိယတ္တသည် ပရိယာယ်ပင်တည်း၊ ဝိသေသေန အဉ္ဇတိ ဂစ္ဆတိ-သိတတ်၏၊ ဣတိ ဝိဃတ္ထော၊ (ပုဂ္ဂလော၊) ဝိယတ္တဿ + ဘာဝေါ ဝေယတ္ထိယံ၊ ဘာဝအနက်၌ ဏျပစ္စည်းသက်၊ တ္ထ၏ အကို ဣပြု၊ ("ဣဿရိယံ" ပြီးပုံကဲသို့တည်း၊) အကြင်ပညာကြောင့် အထူးသိတတ်၏၊ ထိုပညာသည် ဝေယတ္တိယမည်၏၊ ထို့ကြောင့် "ဝေယတ္တိကေနသမန္နာဂတာ" ဟု ဆိုသည်၊ "ဝေယတ္တိကေန" ဟု ရှိသည်ကား မကောင်း။
မေဓာဝိနီ။ ။ မေဓာသဒ္ဒါသည် အချို့နေရာ၌ အဆီဩဇာရှိသော ဉာဏ်ပညာကို ဟောသော်လည်း ဤနေရာ၌ကား ပါဠိအနက်ကို သင်ယူရာဝယ် ပါဠိကိုလည်းကောင်း, အနက်ကိုလည်းကောင်း သိလွယ်သော ပညာကို ယူစေလို၍ "ပါဠိဂ္ဂဟဏေ ၊ပေ၊ သမန္နာဂတာ" ဟု ဖွင့်သည်၊ ပါဠိကို အရကျက်ရာ၌ ဉာဏ်ပညာသည် ပဓာနမဟုတ်, သတိသာ ပဓာနဖြစ်သောကြောင့် "ပါဠိဂ္ဂဟဏေ သတိပုင်္ဂမာယ ပညာယ" ဟု ဆိုသည်။ အတ္ထဂ္ဂဟဏေ၊ အနက် အဓိပ္ပာယ်ကို သင်ယူခြင်း၌။ ပညာပုဗ္ဗင်္ဂမာယ၊ ပညာရှေ့သွားရှိသော။ သတိယာ၊ နှင့်လည်းကောင်း။ သမန္နာဂတာ၊ ပြည့်စုံသည်။ (ဟောတိ။)
ဒက္ခာတိ၊ ကား။
ဆေကာ၊ ကျွမ်းကျင်သည်။
အဝိရဇ္ဈိတွာ၊ မချွတ်ယွင်းမူ၍။
သီဃံ၊ လျင်စွာ။
ကတ္တဗ္ဗကာရိနီ၊ ပြုထိုက်သော အမှုကို ပြုလေ့ရှိသည်။
(ဟောတိ။)
ဣတိ အတ္ထော၊
အနလသာတိ၊ ကား။
အာလသိယ ဝိရဟိတာ၊ ပျင်းရိသူ၏ အဖြစ်မှကင်းသည်။
(ဟောတိ။)
တတြုပါယာယာတိ၊ ကား။
တေသု တေသု ကမ္မေသု၊ ထိုထိုအလုပ်တို့၌။
ဥပါယဘူတာယ၊ ကပ်၍ သိတတ်သည် ဖြစ်၍ဖြစ်သော။
ဝါ၊ အကြောင်းဥပါယ်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော။
ဝီမံသာယာတိ၊ ကား။
ကတ္တဗ္ဗကမ္မုပပရိက္ခာယ၊ ပြုထိုက်သော အလုပ်ကိုစူးစမ်းတတ်သော ဉာဏ်ပညာနှင့်။မှန်၏- ပိဋကပါဠိကို ဖြစ်စေ, အခြား ကျမ်းစာကိုဖြစ်စေ သတိကောင်းသူသည် မှတ်မိလွယ်၏၊ ထိုသို့မှတ်မိသော သတိပုဗ္ဗင်္ဂမပညာကို ရည်ရွယ်၍ မြန်မာတို့က "မှတ်ဉာဏ်တောင်းသူ" ဟု ပြောကြသည်၊ ထိုကဲ့သို့ မှတ်ဉာဏ်တောင်းသူများလည်း အနက်အဓိပ္ပာယ် လေးလေးနက်နက်ကို စဉ်းစားကြံစည်ရာဝယ် ပညာထက်မြက်မှ သိလွယ်နိုင်သည်၊ ထို့ကြောင့် "အတ္ထဂ္ဂဟဏေ ပညာပုဗ္ဗင်္ဂမာယ သတိယာ" ဟု ဆိုသည်၊ ပညာပုဗ္ဗင်္ဂမဖြစ်ဖို့ရန်လည်း သမာဓိ အကူအညီရမှ ဖြစ်နိုင်သည်၊ ထို့ကြောင့် ယခုအခါ ကျက်ဉာဏ်ကောင်းသော်လည်း သမာဓိ နည်းပါးမှုကြောင့် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို လွယ်ကူစွာလည်း မသိနိုင်, လေးလေးနက်နက်လည်း မသိနိုင်ဘဲ ရှိတတ်ကြသည်။
ဒတွာ။ ။ ဒက္ခဓာတ်သည် "ဝေဂ-လျင်မြန်ခြင်း" အနက်ကို ဟော၏၊ ဒက္ခတိကိစ္စာ ကိစ္စေသု သီဃံ ပဝတ္တတီတိ ဒက္ခာ၊ ကိစ္စကြီးငယ်တို့၌ လျင်မြန်စွာ ပြီးအောင် ရွက်ဆောင်နိုင်သည်၊ ထိုသို့ အလျင်အမြန် ပြီးအောင် (ရွက်ဆောင်ရာဝယ် အမှားမှား အယွင်းယွင်းရှိတတ်သောကြောင့် "အဝိရဇ္ဈိတွာ" ဟု ဝိသေသန ပြုသည်။
အနလသာ။ ။ လသဓာတ်သည် အလိုရှိခြင်းအနက်ကို ဟော၏၊ လသတီတိလသာ န + လသာ အလသာ၊ ပျင်းရိသောကြောင့် ထိုထိုကိစ္စကို မပြုလိုသော မိန်းမ၊ န + လသာ အလသာ၊ မပျင်းရိသော မိန်းမ၊ "အာလသိယဝိရဟိတာ" ကား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သာ၊ အလသဿ + ဘာဝေါ အာလသိယံ၊ ပျင်းရိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ထိနမိဒ္ဓပြဋ္ဌာန်းသော အကုသိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ်၊ ထိုကဲ့သို့ ပျင်းရိနေသူတို့သည် "နိသိန္နဋ္ဌာနေ နိသိန္နာဝ ဟောန္တိ၊ ဌိတဋ္ဌာနေဌိတာဝ- ထိုင်မိထိုင်ရာ ထိုင်နေတတ်ကြ, ရပ်မိရပ်ရာ ရပ်နေတတ်ကြသည်၊ မပျင်းရိသူကား "ဧဝံ အဟုတွာ ဝိပ္ဖာရိကေန စိတ္တေန သဗ္ဗကိစ္စံ နိပ္ဖာဒေတိ- ထိုကဲ့သို့ မဟုတ်, အရာရာ၌ နှံ့စပ်သော စိတ်ဖြင့် အလုံးစုံသော ကိစ္စကို ပြီးစေနိုင်သည်။
တတြုပါယာယ။ ။ "တေသု တေသု" ဟု ဖွင့်သောကြောင့် တတြ၌ ဝိစ္ဆာကျေနေသည်ဟု ကြံပါ၊ တချို့ပါဠိတော်များ၌ "တတြ တတြုပါယာယ" ဟုပင် ရှိသည်၊ ထိုထိုအလုပ်၌ ပြုထိုက်သော ကိစ္စကို စဉ်းစားတတ်သော ဉာဿ်ကို "တတြ တတြုပါယဝီမံသာ" ဟု ခေါ်သည်။
ဒတွာ။ ။ ဒက္ခဓာတ်သည် "ဝေဂ-လျင်မြန်ခြင်း" အနက်ကို ဟော၏၊ ဒက္ခတိကိစ္စာ ကိစ္စေသု သီဃံ ပဝတ္တတီတိ ဒက္ခာ၊ ကိစ္စကြီးငယ်တို့၌ လျင်မြန်စွာ ပြီးအောင် ရွက်ဆောင်နိုင်သည်၊ ထိုသို့ အလျင်အမြန် ပြီးအောင် (ရွက်ဆောင်ရာဝယ် အမှားမှား အယွင်းယွင်းရှိတတ်သောကြောင့် "အဝိရဇ္ဈိတွာ" ဟု ဝိသေသန ပြုသည်။
အနလသာ။ ။ လသဓာတ်သည် အလိုရှိခြင်းအနက်ကို ဟော၏၊ လသတီတိလသာ န + လသာ အလသာ၊ ပျင်းရိသောကြောင့် ထိုထိုကိစ္စကို မပြုလိုသော မိန်းမ၊ န + လသာ အလသာ၊ မပျင်းရိသော မိန်းမ၊ "အာလသိယဝိရဟိတာ" ကား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သာ၊ အလသဿ + ဘာဝေါ အာလသိယံ၊ ပျင်းရိသူ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ထိနမိဒ္ဓပြဋ္ဌာန်းသော အကုသိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ်၊ ထိုကဲ့သို့ ပျင်းရိနေသူတို့သည် "နိသိန္နဋ္ဌာနေ နိသိန္နာဝ ဟောန္တိ၊ ဌိတဋ္ဌာနေဌိတာဝ- ထိုင်မိထိုင်ရာ ထိုင်နေတတ်ကြ, ရပ်မိရပ်ရာ ရပ်နေတတ်ကြသည်၊ မပျင်းရိသူကား "ဧဝံ အဟုတွာ ဝိပ္ဖာရိကေန စိတ္တေန သဗ္ဗကိစ္စံ နိပ္ဖာဒေတိ- ထိုကဲ့သို့ မဟုတ်, အရာရာ၌ နှံ့စပ်သော စိတ်ဖြင့် အလုံးစုံသော ကိစ္စကို ပြီးစေနိုင်သည်။
တတြုပါယာယ။ ။ "တေသု တေသု" ဟု ဖွင့်သောကြောင့် တတြ၌ ဝိစ္ဆာကျေနေသည်ဟု ကြံပါ၊ တချို့ပါဠိတော်များ၌ "တတြ တတြုပါယာယ" ဟုပင် ရှိသည်၊ ထိုထိုအလုပ်၌ ပြုထိုက်သော ကိစ္စကို စဉ်းစားတတ်သော ဉာဿ်ကို "တတြ တတြုပါယဝီမံသာ" ဟု ခေါ်သည်။
(သမန္နာဂတာ၌ စပ်။)
သမန္နာဂတာတိ၊ ကား။
သမ္ပယုတ္တာ၊ ယှဉ်သည်။
(ဟောတိ။)
အလံ ကာတုန္တိ၊ ကား။
တံတံ ကမ္မံ၊ ထိုထိုအလုပ်ကို။
ကာတုံ၊ ကိုယ်တိုင် ပြုလုပ်ခြင်းငှာ။
သမတ္ထာ၊ စွမ်းနိုင်သည်။
(ဟောတိ။)
အလံ သံဝိဓာတုန္တိ၊ ကား။
ဧဝဉ္စ ဧဝဉ္စ၊ ဤသို့ဤသို့လည်း။
(သည်ပုံသည်နည်းသည်။)
ဣဒံ၊ ဤအလုပ်သည်။
ဟောတု၊ ဖြစ်စေ။
ဣတိ ဧဝံ၊ ဤသို့။
သံဝိဒဟိတုမ္ပိ၊ စီမံခြင်းငှာလည်း။
သမတ္ထာ (ဟောတိ၊ )
ကတာကတံ ဇာနိတုန္တိ၊ ကား။
ကတဉ္စ၊ ပြုအပ်ပြီးသော အလုပ်ကိုလည်းကောင်း။
အကတဉ္စ၊ မပြုအပ်သေးသော အလုပ်ကိုလည်းကောင်း။
ဇာနိတုံ၊ ငှာ။
(ဂစ္ဆတိ၌ စပ်။)
တေတိ၊ ကား။
တေ ဥဘော၊ ထိုနှစ်ယောက်တို့သည်။
သာ စ သုန္ဒရီနန္ဒာ၊ သည်လည်းကောင်း။
သောစ သာဠော၊ သည်လည်းကောင်း။
ဣတိ အတ္ထော၊
ဘတ္တဂ္ဂေတိ၊ ကား။
ပရိဝေသနဋ္ဌာနေ၊ ဆွမ်းလုပ်ကျွေးရာ အရပ်၌။
["ဆွမ်းလုပ်ကျွေးဖို့ရာ ပြင်ဆင်ထားသော နေရာ၌" ဟူလို၊ ဤအဖွင့်ဖြင့် "အများစားနေကျဖြစ်သော ရွာတွင်း, ကျောင်းတွင်း ဆွမ်းစားဇရပ် မဟုတ်" ဟု ပြသည်။]
နိကူဋေတိ၊ ကား။
ကောဏသဒိသံ၊ အထောင့်နှင့် တူသည်ကို။
ကတွာ၊ ၍။
ဒဿိတေ၊ ပြအပ်သော။
ဂမ္ဘီရေ၊ နက်မှောင် ချောင်ကျသော အရပ်၌။
ဝိဿရော မေ ဘဝိဿတီတိ၊ ကား။
မေ၊ ငါ၏။
ဝိရူပေါ၊ ဖောက်ပြန်သော သဘောရှိသော။
သရော၊ အသံသည်။
ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လတံ့။
ဝိပ္ပကာရသဒ္ဒေါ၊ ဖောက်ပြန်သော အသံသည်။
ဘဝိဿာတိ၊ ဖြစ်လတံ့။
ဣတိ အတ္ထော၊
[ကြောက်လန့်သောကြောင့် "အော်" မိသော အသံဖြစ်လိမ့်မည်။]
ပတိမာနေန္တီတိ၊ ကား။
အပေက္ခမာနာ၊ ရှုမျှော်လျက်။
(ဌိတာ ဟောတိ၌စပ်။)
ကျာတန္တိ (ပဒဿ)၊ ၏။
ကိံ အဟံ (တိ ပဒစ္ဆေဒေါ၊ ကိံ + အဟံဟု ပုဒ်ဖြတ်ခြင်းကို။
ကာတဗ္ဗော- ပြုထိုက်၏။)
ဇရာ ဒုဗ္ဗလာတိ၊ ကား။
ဇရာယ၊ ဇရာကြောင့်။
ဒုဗ္ဗလာ၊ အားမရှိသည်။
စရဏဂိလာနာတိ၊ ကား။
ပါဒရောဂေန၊ ခြေ၌ ဖြစ်သော ရောဂါနှင့်။
ဝါ၊ ခြေနာရောဂါနှင့်။
သမန္နာဂတာ၊ ပြည့်စုံသည်။
(ဟုတွာ၊ ၍။)
("နိပန္နာ ဟောတိ" ၌ စပ်။)
["စရဏေန + ဂိလာနော စရဏ ဂိလာနာ" ဟု ပြု။]
အဝဿုကာတိ၊ ကား။
ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန၊ ကာယသံသဂ္ဂရာဂသည်။
အဝဿုတာ၊ စိုစွပ်အပ်သည်။
ကိလိန္နာ၊ စိုစွပ်အပ်သည်။
(ဟုတွာ။)
("သာဒယေယျ" ၌စပ်။)နိကူဋေ။ ။ နိကူဋသဒ္ဒါသည် ကောဏ (အထောင့်) အနက်ကို ဟောသော အနိပ္ဖန္နပါဋိပဒိကတည်း၊ ဤနေရာ၌ ထောင့်ကွေးအရပ်နှင့် တူအောင် တမင်္ဂလာ ပြုလုပ်အပ်သော ချောင်ကျသော အရပ်ကို ယူစေလို၍ "ကောဏသဒိသံ ဒဿေတွာ" စသည်ဖြင့် ဖွင့်ပြသည်။
အဝဿုတာ။ ။ အဝပုဗ္ဗ, သုဓာတ်သည် စိုစွပ်ခြင်းအနက်ကို ဟော၏၊ ထို့ကြောင့် "တိန္တာ" ဟု ဖွင့်၏၊ တိန္တာ၌ တိမုဓာတ်လည်း ကိလိဒ (စိုစွပ်ခြင်း) အနက်ဟောပင်တည်း၊ ထို့ကြောင့် တိန္တာကို "ကိလိန္နာ" ဟု ဖွင့်ပြန်သည်၊ ကိလိဒ-အဒ္ဒနေ (စိုစွပ်ခြင်း)၊ တကို ဣပြု၊ [သက္ကတ၌ ဩုဓာတ်သည် ပါဠိ၌ သုဓာတ်ဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် ပျောက်သော (ရ်) အစား ဒွေဘော်ရောက်၍ "အဝဿုတ" ဟု ဖြစ်ရသည်၊ ဤအဝဿုတာပါဌ်ဖြင့် မေထုနရာဂကို ကန့်သည်။] ဣတိ အတ္ထော၊
အဝဿုတာ။ ။ အဝပုဗ္ဗ, သုဓာတ်သည် စိုစွပ်ခြင်းအနက်ကို ဟော၏၊ ထို့ကြောင့် "တိန္တာ" ဟု ဖွင့်၏၊ တိန္တာ၌ တိမုဓာတ်လည်း ကိလိဒ (စိုစွပ်ခြင်း) အနက်ဟောပင်တည်း၊ ထို့ကြောင့် တိန္တာကို "ကိလိန္နာ" ဟု ဖွင့်ပြန်သည်၊ ကိလိဒ-အဒ္ဒနေ (စိုစွပ်ခြင်း)၊ တကို ဣပြု၊ [သက္ကတ၌ ဩုဓာတ်သည် ပါဠိ၌ သုဓာတ်ဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် ပျောက်သော (ရ်) အစား ဒွေဘော်ရောက်၍ "အဝဿုတ" ဟု ဖြစ်ရသည်၊ ဤအဝဿုတာပါဌ်ဖြင့် မေထုနရာဂကို ကန့်သည်။] ဣတိ အတ္ထော၊
ပန၊ ဆက်။
အဿ၊ ထိုအဝဿုတပုဒ်၏။
ပဒဘာဇနေ၊ ၌။
တမေဝ ရာဂံ၊ ထိုကာယကံသဂ္ဂရာဂကိုပင်။
ဂဟေတွာ၊ ယူတော်မူ၍။
သာရတ္တာတိ အာဒိ၊ အစရှိသော စကားကို။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။
တတ္ထ၊ ထိုသာရတ္တာ အစရှိသော စကားရပ်၌။
သာရတ္တာ၊ ကား။
ဝတ္ထံ၊ အဝတ်ကို။
ရင်္ဂဇာတေန၊ ဆိုးရည်ဖြင့်။
(ဇာတသဒ္ဒါ အနက်ထူး မရှိထ။)
ဝါ၊ ဖြစ်သော ဆိုးရည်ဖြင့်။
(ရတ္တံ) ဝိယ၊ ဆိုးအပ်သကဲ့သို့။
(တထာ၊ ထို့အတူ။)
ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန၊ ဖြင့်။
သုဋ္ဌု၊ လွန်စွာ။
ရတ္တာ၊ ဆိုးအပ်သည်။
ဝါ၊ တပ်မက်သည်။
[ရတ္တာ၌ "သံ + ရတ္တာ" ဟု ပုဒ်ဖြတ်၊ သံကို "သုဋ္ဌု" ဟု ဖွင့်သည်။
ရတ္တာကို ရင်္ဂဇာတေနကြည့်၍ "ဆိုးအပ်" ဟု ပေးသည်၊ ထို "ဆိုး" ဟူသည်လည်း ဆိုးရည်ဖြင့် ဆိုးသောအခါ ဆိုးရည်သည် အဝတ်၌ စွဲနေသကဲ့သို့ အာရုံ၌ တပ်မက်စွဲလမ်းတတ်သော ရာဂပင်တည်း။]
အပေက္ခဝတီတိ၊ ကား။
တဿေဝ ရာဂဿ၊ ထိုကာယသံသဂ္ဂရာဂ၏ပင်။
ဝသေန၊ အစွမ်းဖြင့်။
တသ္မိံ ပုရိသေ၊ ထိုယောကျ်ား၌။
ပဝတ္တာယ၊ ဖြစ်သော။
အပေက္ခာယ၊ ရှုငဲ့ခြင်းနှင့်။
ဝါ၊ ရှုငဲ့တတ်သော ရာဂနှင့်။
သမန္နာဂတာ၊ သည်။
(ဟောတိ။)
["အပေက္ခာ + ဧတိဿာ + အတ္ထီတိ အပေက္ခဝတီ" ဟု ပြု။]
ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာတိ၊ ကား။
တေန ရာဂေန၊ ထိုကာယသံသဂ္ဂရာဂဖြင့်။
တသ္မိံ ပုရိသေ၊ ၌။
ဗန္ဓိတွာ၊ ဖွဲ့၍။
ထပိတစိတ္တာ ဝိယ၊ ထားအပ်သော စိတ်ရှိသူကဲ့သို့။
(ဟောတိ။)
ဒုတိယပဒဝိဘင်္ဂေပိ၊ အဝဿုတဿဟူသော ဒုတိယပုဒ်၏ ဝိဘင်း၌လည်း။
ဧသနယော၊ ဤနည်းတည်း။
ပုရိသပုဂ္ဂလဿာတိ၊ ကား။
ပုရိသသင်္ခါတဿ၊ ယောကျ်ားဟု ဆိုအပ်သော။
ပုဂ္ဂလဿ၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏။
("အာမသနံ" စသည်၌ စပ်ပါ။)
["သင်္ခါတ" ပုဒ်ကို ထည့်၍ ဖွင့်သဖြင့် ပုရိသနှင့် ပုဂ္ဂလတို့ အရကွဲ မဟုတ်, အရတူဟု ပြသည်။]
အဓက္ခကန္တိ၊ ကား။
အက္ခကာနံ၊ ညှပ်ရိုး ၂ ဖက်တို့၏။
အဓော၊ အောက်၌လည်းကောင်း။
ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလန္တိ၊ ကား။
ဇာဏုမဏ္ဍလာနံ၊ ပုဆစ်ဒူးဝန်းတို့၏။
ဥပရိ၊ အထက်၌လည်းကောင်း။
ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ။ ။ ပဋိဗဒ္ဓကို "ဗန္ဓိတွာ ထပိတ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သည်၊ "နွားချည်တိုင်၌ နွားကို ချည်ထားသောအခါ ထိုနွားသည် ချည်တိုင်မှ မခွာနိုင်သကဲ့သို့, ထိုယောကျာ်းတည်းဟူသော အာရုံ၌ မခွာနိုင်လောက်အောင် စိတ်ရှိသူ" ဟု ဆိုလိုသည်၊ ယခုအခါ၌ "စွဲလမ်းသူ" ဟု ခေါ်၏၊ ပဋိဗဇ္ဈတိ- ဖွဲ့မိ ငြိနေ၏၊ ဣတိ ပဋိဗဒ္ဓံ ၊ ပဋိဗဒ္ဓံ + စိတ္တံ ဧတိဿာတိ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ၊ ယောဇနာ၌ "ပဋိဗန္ဓ" ဟု ရှိ၏၊ "ဗန္ဓိတွာ ထပိတ" ဟု ကံဟောဖွင့်သောကြောင့် တပစ္စည်းဖြင့် "ပဋိဗဒ္ဓ" ဟု ရှိခြင်းက ကောင်း၏။
("အာမာသနံ" စသည်၌ စပ်။)
ပဒဘာဇနေ ပန၊ ၌ကား။
ပဒပဋိပါဋိယာ ဧဝ၊ ပုဒ်အစဉ်အားဖြင့်သာလျှင်။
ဟေဋ္ဌက္ခကံ ဥပရိ ဇာဏုမဏ္ဍလန္တိ ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤသိက္ခာပုဒ်၌။
ဥဗ္ဘကပ္ပရမ္ပိ၊ တစ်တောင်ဆစ်၏ အထက်ကိုလည်း။
ဥဗ္ဘာဇာဏုမဏ္ဍလေနေဝ၊ ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလသဒ္ဒါဖြင့်ပင်။
သင်္ဂဟိတံ၊ သိမ်းယူအပ်ပြီ။
သေသံ၊ ကြွင်းသော ပုဒ်အပေါင်းသည်။
မဟာဝိဘင်္ဂေ၊ ဘိက္ခုမဟာဝိဘင်း၌။
(ဘိက္ခုဝိဘင်း သံဃာဒိသေသ်အဖွင့်၌။)
ဝုတ္တနယေနေဝ၊ ဖြင့်သာ။
ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
ပုရိမာယော ဥပါဒါယာတိ၊ ကား။
သာဓာရဏပါရာဇိကေဟိ၊ ဘိက္ခုတို့နှင့် ဆက်ဆံသော ပါရာဇိကတို့ဖြင့်။
စတဿော၊ ကုန်သော။
ပါရာဇိကာယော၊ တို့ကို။
ဥပါဒါယ၊ ယူ၍။
ဝါ၊ ထောက်စာ၍။
(အယမ္ပီတိ၊ ဟူ၍။
ဝုစ္စတိ၊ ၏။
သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထ ပိသဒ္ဒါနှင့်တကွ ဆိုအပ်၏။)
ဣတိ အတ္ထော၊
ပန၊ ဆက်။
ဥဗ္ဘာဇာဏုမဏ္ဍလိကာတံ ဣဒံ၊ ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလိကာဟူသော ဤပုဒ်သည်။
ဣမိဿာ ပါရာဇိကာယ၊ ၏။
နာမမတ္တံ၊ အမည်မျှသာတည်း။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
ပဒဘာဇနေ၊ ၌။
န ဝိစာရိတံ၊ မစိစစ်အပ်တော့။
ဧဝံ၊ ဤသို့။
ဝါ၊ ဤပါဠိတော်ဖြင့်။
(ဝိဘဇိတွာ၌ စပ်။)
ဥဒ္ဒိဋ္ဌသိက္ခာပဒံ၊ သရုပ်အရ ထုတ်ပြအပ်သော သိက္ခာပုဒ်ကို။
ပဒါနုက္ကမေန၊ ပုဒ်အစဉ်အားဖြင့်။
ဝိဘဇိတွာ၊ တော်မူပြီး၍။
ဣဒါနိ၊ ၌။
အဝဿုတာဒိဘေဒေန၊ အဝဿုတ အစရှိသည်တို့၏ အပြားဖြင့်။
အာပတ္တိဘေဒံ၊ အာဝတ်အပြားကို။
ဒဿေတုံ၊ ငှာ။
ဥဘတော အဝဿုတေတိ အာဒိံ၊ ဥဘတော အဝဿုတေ အစရှိသော စကားရပ်ကို။
အာဟ၊ မိန့်တော်မူပြီ။
တတ္ထ၊ ထိုဥဘတော အဝဿုတေ အစရှိသော စကားရပ်၌။
ဥဘတော အဝဿုတေတိ၊ ကား။
ဥဘတော၊ ဘိက္ခုနီ, ယောကျ်ား ၂ ဦးသားတို့၏။
အဝဿဝေ၊ ကာယသံသဂ္ဂရာဂဖြင့် စိုစွပ်ခြင်းသည်။
(သတိ၊ သော်။)
ဘိက္ခုနိယာစေဝ၊ ၏လည်းကောင်း။ပဒဘာဇနေ၊ ပေ၊ ဝုတ္တံ။ ။ ဤအဋ္ဌကထာ၌ "အက္ခကာနံ အဓော" ဟုလည်းကောင်း, "ဇာဏုမဏ္ဍလာနံ ဥပရိ" ဟုလည်းကောင်း အဓောပုဒ် ဥဗ္ဘပုဒ်တို့ကို နောက်ထား၍ဖွင့်သော်လည်း ပါဠိတော် ပဒဘာဇနီ၌ကား အဓော ဥဗ္ဘတို့၏ အနက်ကို ပုဒ်စဉ်အတိုင်းရှေ့ကထား၍ "ဟေဋ္ဌက္ခကံ ဥပရိဇာဏုမဏ္ဍလံ" ဟု ဖွင့်သည်-ဟူလို၊ ထိုသို့ ဖွင့်သော်လည်းအနက်ပေးသောအခါ အဋ္ဌကထာအဖွင့်အတိုင်းသာ ပေးရသည်၊ [ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလိကာ၏ ဝိဂ္ဂဟကို ပါတိမောက်ဘာသာဋီကာ၌ ပြထားပြီ။]
ဥဘတော အဝဿုတေ။ ။ ဘိက္ခုနိယာ ပုရိသဿကို ကြည့်၍ ဥဘတော၌ တောပစ္စည်းကို ဆဋ္ဌီအနက်ဟောဟုလည်းကောင်း, အဝဿေဝေကို ကြည့်၍ ဿုတေ၌ တပစ္စည်းကို ဘောအနက်ဟောဟုလည်းကောင်း သိပါ၊ တပစ္စည်း၏ ဘောအနက် ဟောကြောင်း သိစေလိုသောကြောင့်ပင် "အဝဿုတဘာဝေ" ဟု ဘာဝသဒ္ဒါဖြင့် ဖွင့်သည်၊ ဤအဝဿုတဘာဝေ၌ တပစ္စည်းကား ကံဟောသာတည်း။ ပုရိသဿစ၊ ၏လည်းကောင်း။ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန၊ သည်။ အဝဿုတဘာဝေ၊ စိုစွပ်အပ်သည်၏ အဖြစ်သည်။ သတိ၊ သော်။ ဣတိ အတ္ထော၊
ဥဘတော အဝဿုတေ။ ။ ဘိက္ခုနိယာ ပုရိသဿကို ကြည့်၍ ဥဘတော၌ တောပစ္စည်းကို ဆဋ္ဌီအနက်ဟောဟုလည်းကောင်း, အဝဿေဝေကို ကြည့်၍ ဿုတေ၌ တပစ္စည်းကို ဘောအနက်ဟောဟုလည်းကောင်း သိပါ၊ တပစ္စည်း၏ ဘောအနက် ဟောကြောင်း သိစေလိုသောကြောင့်ပင် "အဝဿုတဘာဝေ" ဟု ဘာဝသဒ္ဒါဖြင့် ဖွင့်သည်၊ ဤအဝဿုတဘာဝေ၌ တပစ္စည်းကား ကံဟောသာတည်း။ ပုရိသဿစ၊ ၏လည်းကောင်း။ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန၊ သည်။ အဝဿုတဘာဝေ၊ စိုစွပ်အပ်သည်၏ အဖြစ်သည်။ သတိ၊ သော်။ ဣတိ အတ္ထော၊
ကာယေန ကာယံ အာမသတီတိ၊ ကား။
ဘိက္ခုနီ၊ သည်။
ယထာ ပရိစ္ဆန္နေန၊ အကြင်အကြင်ပိုင်းခြားအပ်ပြီးသော။
("အဓက္ခကံ ဥဗ္ဘဏုမဏ္ဍလံ" ဟု ပိုင်းခြားအပ်ပြီးသော။)
ကာယေန၊ ဖြင့်။
ပုရိသဿ၊ ၏။
ယံကိဉ္စိ၊ အမှတ်မရှိ တစ်စုံတစ်ခုသော။
ကာယံ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ပုရိသောဝါ၊ ယောကျ်ားသည်မူလည်း။
ကေနစိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော။
ကာယနေ၊ ဖြင့်။
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ယထာ ပရိစ္ဆိန္နံ၊ သော။
ကာယံ၊ ကိုလည်းကောင်း။
အာမသတိ၊ သုံးသပ်အံ့။
ဥဘယထာပိ၊ ၂ ပါးစုံ အခြင်းအရာအားဖြင့်လည်း။
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ပါရာဇိကံ၊ သည်။
(ဟောတိ။)
ကာယေန ကာယပဋိဗဒ္ဓန္တိ၊ ကား။
ဝုတ္တပ္ပကာရေနေဝ၊ ဟောတော်မူအပ်သော အပြားရှိသည်သာလျှင်ဖြစ်သော။
("အဓက္ခကံ ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလံ" ဟု ဟောတော်မူအပ်သော အပြားရှိသည်သာလျှင်ဖြစ်သော။)
အတ္တနော၊ ၏။
ကာယေန၊ ဖြင့်။
ပုရိသဿ၊ ၏။
ကာယပဋိဗဒ္ဓံ၊ ကိုယ်နှင့်စပ်သော ဝတ္ထုကိုလည်းကောင်း။
(အာမသတိ၌ စပ်။)
အာမသီတိ ဧတ္ထ၊ ၌။
သယံဝါ၊ ဘိက္ခုနီဟူသော မိမိသည်မူလည်း။
အာမသတု၊ သုံးသပ်ပစေ။
တဿ၊ ထိုယောကျ်ား၏။
အာမသနံဝါ၊ သုံးသပ်ခြင်းကိုမူလည်း။
သာဒယတု၊ သာယာပစေ။
ထုလ္လစ္စယမေဝ၊ သည်သာ။
(ဟောတိ။)
ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ကာယန္တိ၊ ကား။
အတ္တနော၊ ၏။
ဝုတ္တပ္ပကာရကာယပဋိဗဒ္ဓေန၊ (အဓက္ခကံဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလံဟု) ဟောတော်မူအပ်သော အပြားရှိသော ကိုယ်နှင့် စပ်သောဝတ္ထုဖြင့်။
ပုရိသဿ၊ ၏။
ကာယံ၊ ကို။
(အာမသတိ၌ စပ်။)
အာမသီတိ ဣဓာပိ၊ ၌လည်း။
သယံဝါ၊ ဘိက္ခုနီဟူသော မိမိသည်မူလည်း။
အာမသတု၊ သုံးသပ်ပစေ။
ထုလ္လစ္စယမေဝ၊ သည်သာ။
(ဟောတိ။)
အဝသေသပဒေသုပိ၊ ကြွင်းသော ပုဒ်တို့၌လည်း။
("နိဿဂ္ဂိယေန ကာယံ အာမသတိ" အစရှိသော ပုဒ်တို့၌လည်း။)
ဣမိနာဝနယေန၊ ဤနည်းဖြင့်သာ။
ဝိနိစ္ဆယော၊ ကို။
ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ၏။
ပန၊ ဆက်။
ဘိက္ခုစေဝ၊ သည်လည်းကောင်း။
ဘိက္ခုနီစ၊ သည်လည်းကောင်း။
သစေ ဟောတိ၊ အကယ်၍ဖြစ်အံ့။
တတြ၊ ထိုသို့ဖြစ်ရာ၌။
(တစ်နည်း) တတြ၊ ထိုဘိက္ခု, ဘိက္ခုနီတို့တွင်။
ဘိက္ခုနီ၊ သည်။
စေ အာမသတိ၊ အကယ်၍ သုံးသပ်အံ့။
ဘိက္ခု၊ သည်။
နိစ္စလော၊ မတုန်လှုပ်သည်။
ဟုတွာ၊ ၍။
စိတ္တေန၊ ဖြင့်။
သာဒယတိ၊ သာယာအံ့။
ဘိက္ခု၊ ကို။
အာပတ္တိယာ၊ အာပတ်ဖြင့်။
န ကာရေတဗ္ဗော၊ မပြုစေထိုက်။
အာပတ္တိယာ န ကာရေတဗ္ဗော။ ။ ဘိက္ခု၏ ကာယသံသဂ္ဂ သံဃာဒိသေသ်၌ "ကာယသံသဂ္ဂံ သာဒယေယျံ" ဟု ဟောတော်မမူဘဲ "ကာယသံသဂ္ဂံ သမာပဇ္ဇေယျ- ကိုယ်ဖြင့်နှီးနှောခြင်းသို့ ရောက်အံ့" ဟု ရဟန်း၏ လုလ္လဗျပါရ ပါရှိသော သမာပဇ္ဇနကြိယာဖြင့် ဟောတော်မူသောကြောင့် ဤ၌ "လုလ္လ မပြုဘဲ စိတ်ဖြင့် သာယာနေသော ရဟန်းကို အာပတ်ဖြင့်မဆုံးဖြတ်ရ" ဟု ဆိုသည်။ [ဘိက္ခုဝိဘင်္ဂေ ကာယသံသဂ္ဂံ သာဒယေယျာတိ အဝတွာ သမာပဇ္ဇေယျာတိ ဝုတ္တတ္တာ ဘိက္ခု အာပတ္တိယာနုကာရေတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ၊ - ဋီကာ။]
ဝါ၊ မဆုံးဖြတ်ထိုက်။
ဘိက္ခု၊ သည်။
သစေ, အာမသတိ၊ အကယ်၍ သုံးသပ်အံ့။
ဘိက္ခုနီ၊ သည်။
နိစ္စလာ၊ မတုန်မလှုပ်သည်။
ဟုတွာ၊ ၍။
စိတ္တေနေဝ၊ ဖြင့်သာ။
အဓိဝါသေတိ၊ လက်ခံအံ့။
ဝါ၊ သာယာအံ့။
ကာယင်္ဂံ၊ ကိုယ်အင်္ဂါကို။
အစောပယမာနာပိ၊ မလှုပ်စေပါသော်လည်း။
ပါရာဇိကက္ခေတ္တေ၊ ပါရာဇိကခေတ်၌။
(ပါရာဇိကဖြစ်လောက်ရာ ကိုယ်၏အစိတ်အပိုင်း၌။)
ပါရာဇိကေန၊ ပါရာဇိကအာပတ်ဖြင့်လည်းကောင်း။
ထုလ္လစ္စယခေတ္တေ၊ ၌။
ထုလ္လစ္စယေန၊ ခြင့်လည်းကောင်း။
ဒုက္ကဣက္ခေတ္တေ၊ ဒုက္ကဋ်ခေတ်၌။
(ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဖြစ်လောက်ရာ ကာယပဋိဗဒ္ဓဥ၌။)
ဒုက္ကဋေန၊ ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဖြင့်လည်းကောင်း။
ကာရေတဗ္ဗော၊ ပြုစေထိုက်၏။
ဝါ၊ ဆုံးဖြတ်ထိုက်၏။
ကသ္မာ၊ အဘယ်ကြောင့်နည်း။
ကာယသံသဂ္ဂံ သာဒယေယျာတိ၊ ဟူ၍။
ဝုတ္တတ္တာ၊ မိန့်တော်မူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။
အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသော အဆုံးအဖြတ်သည်။
အဋ္ဌကထာသု၊ ရှေးအဋ္ဌကထာတို့၌။
ဝိနိစ္ဆယော၊ တည်း။
ပန၊ ဆက်။
ဧဝံသတိ၊ ဤသို့ဆုံးဖြတ်လတ်သော်။
ကိရိယသမုဋ္ဌာနတာ၊ ကိရိယသမုဋ္ဌာန်၏အဖြစ်သည်။
န ဒိဿတိ၊ မထင်ရှား။
("မပြုထိုက်သော အမှုကို ပြုခြင်းဟူသောကိုယ်အမှု နှုတ်အမှု မထင်ရှား" ဟူလို။)
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
တဗ္ဗာဟုလ္လနယေန၊ တဗ္ဗာဟုလ္လနည်းဖြင့်။
(ကိရိယသမုဋ္ဌာန် များသည်၏အဖြစ်ဟူသော တဗ္ဗာဟုလ္လနည်းဖြင့်။)
သာ၊ ထိုကိရိယသမုဋ္ဌာနတာကို။
ဝုတ္တာ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
ဣတိ၊ သို့။
ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ၏။
ဥဗ္ဘက္ခကန္တိ၊ ကား။
အက္ခကာနံ၊ ညှပ်ရိုးနှစ်ဖက်တို့၏။
ဥပရိ၊ အထက်၌လည်းကောင်း။
အဓောဇာဏုမဏ္ဍလန္တိ၊ ကား။
ဇာဏုမဏ္ဍလာနံ၊ ပုဆစ်ဒူးဝန်းတို့၏။
တဗ္ဗာဟုလ္လနဃေန။ ။ ဋီကာ၌ ဗြာဟ္မဏဝါမောကို ပုံစံကိုထုတ်၍ ဆိုထား၏၊ [တဗ္ဗာဟုလ္လနယေနာတိ ကြိယာသမုဋ္ဌာနဿေဝ ဗဟုလဘာဝတော၊ ဒိဿတိ ဟိ တဗ္ဗာဟုလ္လနယေန တဗ္ဗောဟာရော၊ ယထာ ဗြာဟ္မဏဂါမောတိ၊ ဗြဟ္မဏဂါမေပိ ဟိ အန္တမသော ရဇကာဒီနိပဉ္စကုလာနိ သန္တိ။- ဋီကာ။] ပုဏ္ဏားတည်းဟူသော ဌာနီတွေ များသောကြောင့် ဂါမကို "ဗြာဟ္မဏဂါမ" ဟု ဆိုထားရာ၌ နည်း ၄ဝ ဝယ်" တဗ္ဗာဟုလ္လနည်း" ဟု မဆို "ယေဘုယျနည်း" ဟုဆိုသည်၊ ဤ၌လည်း ကိရိယသမုဋ္ဌာန်တွေက များသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်၏ အဆုံး၌ "ကိရိယံ" ဟု ဆိုထား၏၊ ထို့ကြောင့် နည်း ၄ဝ လာ ယေဘုယျနည်းကို "တဗ္ဗာဟုလ္လနယေန" ဟု ဆိုသည်ဟု မှတ်ပါ၊ ယောဇနာ၌ကား နည်း ၄ဝ လာ တဗ္ဗာဟုလ္လနည်းနှင့် လျော်အောင်ဝနစရကော, သင်္ဂါမာဝစရောတို့ကို ထုတ်သွားလေသည်၊ စဉ်းစားပါလေ။
ဟေဋ္ဌာ၊ အောက်၌လည်းကောင်း။
(အာမသတိ၌ စပ်။)
စ၊ ဆက်။
ဧတ္ထ၊ ဤဥဗ္ဘက္ခကံ အဓောဇာဏုမဏ္ဍလံဟူသော ပါဌ်၌။
(တစ်နည်း) ဧတ္ထ၊ ဤဥဗ္ဘက္ခကံ အဓောဇာဏု မဏ္ဍလတို့တွင်။
အဓောကပ္ပရမ္ပိ၊ တထောင်ဆစ်၏ အောက်ကိုလည်း။
အဓောဇာဏုမဏ္ဍလေနေဝ၊ အဓောဇာဏုမဏ္ဍလသဒ္ဒါဖြင့်ပင်။
သင်္ဂဟိတံ၊ သိမ်းယူအပ်ပြီ။
ဧကတော အဝဿုတေတိ ဧတ္ထ၊ ၌။
ဧကတောတိ၊ ဟူ၍။
အဝိသေသေန၊ အထူးမပြ, သာမညအားဖြင့်။
ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တံ၊ အကယ်၍ကား မိန့်တော်မူအပ်ပါပေ၏။
တထာပိ၊ ထိုသို့ပင် မိန့်တော်မူအပ်ပါသော်လည်း။
ဘိက္ခုနိယာဧဝ၊ ဘိက္ခုနီတစ်ဖက်၏သာ။
အဝဿုတေ၊ ကာယသံသဂ္ဂရာဂဖြင့် စိုစွပ်ခြင်းသည်။
သတိ၊ သော်။
အယံ အာပတ္တိဘေဒေါ၊ ဤအာပတ်အပြားကို။
ဝုတ္တော၊ မိန့်တော်မူအပ်ပြီ။
ဣတိ, ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ထိုက်၏။
တတြ၊ ထိုဧကတော အဝဿုတေ အစရှိသော စကားရပ်၌။
အယံ၊ ကား။
အာဒိတော၊ မှ။
ပဋ္ဌာယ၊ ၍။
ဝိနိစ္ဆယော၊ တည်း။
ဘိက္ခုနီ၊ သည်။
ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန၊ သည်။
အဝဿုတာ၊ စိုစွပ်အပ်သည်။
(ဟောတိ၊ ဖြစ်အံ့။)
ပုရိသောပိ၊ သည်လည်း။
တထေဝ၊ ထို့အတူ ကာယသံသဂ္ဂရာဂသည် စိုစွပ်အပ်သည်သာ။
(ဟောတိ၊ ဖြစ်အံ့။)
အဓက္ခကေ၊ ညှပ်ရိုး ၂ ဖက်တို့၏ အောက်ဖြစ်သော။
ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလေ၊ ပုဆစ်ဒူးဝန်း ၂ ဖက်တို့၏ အထက်၌ဖြစ်သော။
ကာယပ္ပဒေသေ၊ ကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်း၌။
ကာယသံသဂ္ဂသာဒယနေ၊ ကိုယ်ဖြင့် နှီးနှောခြင်းကို သာယာခြင်းသည်။
သတိ၊ သော်။
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ပါရာဇိကံ၊ သည်။
(ဟောတိ။)
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ကာယသံသဂ္ဂသာဒယနေ၊ ကိုယ်ဖြင့် နှီးနှောခြင်းကို သာယာခြင်းသည်။
သတိ၊ သော်။
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ပါရာဇိကံ၊ သည်။
(ဟောတိ။)
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ကာယသံသဂ္ဂရာဂေါ၊ သည်။
(ဟောတိ၊ ဖြစ်အံ့။)
ပုရိသဿ၊ ၏။
မေထုနရာဂေါဝါ၊ သည်သော်လည်းကောင်း။
ဂေဟဿိတပေမံဝါ၊ အိမ်၌မှီသော ချစ်ခြင်းသည်သော်လည်းကောင်း။
သုဒ္ဓစိတ္ထံဝါ၊ သန့်ရှင်းသော စိတ်သည်သော်လည်းကောင်း။
ဟောတု၊ ဖြစ်ပစေ။
ထုလ္လစ္စယမေဝ၊ သည်သာ။
(ဟောတိ။)
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
မေထုနရာဂေါ၊ သည်။
(ဟောတိ၊ အံ့။)
ပုရိသဿ၊ ၏။
ကာယသံသဂ္ဂရာဂေါဝါ, မေထုနရာဂေါဝါ, ဂေဟဿိတပေမံဝါ, သုဒ္ဓစိတ္တံဝါ ဟောတု၊
ဒုက္ကဋံ၊ သည်။
(ဟောတိ၊ )
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ဂေဟဿိတပေမံ၊ သည်။
(ဟောတိ၊ အံ့။)
ဒုက္ကဋံ၊ သည်။
(ဟောတိ။)
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ဂေဟဿိတပေမံ၊ သည်။
(ဟောတိ၊ အံ့။)
ပုရိသဿ၊ ၏။
ဝုတ္တေသု၊ ဆိုအပ်ပြီးကုန်သော။
စတုသု၊ လေးပါးကုန်သော ကာယသံသဂ္ဂရာဂ စသည်တို့တွင်။
ယံဝါ တံဝါ၊ အမှတ်မထား, တစ်ပါးပါးသည်မူလည်း။
ဟောတု၊ ဖြစ်ပါစေ။
ဘိက္ခုနိယာ ဧဝ။ ။ "ဘိက္ခုနီ၏ ဧကတော, ပုရိသ၏ ဧကတော" ဟု အထူးမမဘဲ သာမညအားဖြင့် ဆိုထားသော်လည်း "အတ္ထပကရဏာ လိင်္ဂါ, ဩစိတျာကာလဒေသတော" စသော စည်းကမ်းနှင့်အညီ ဘိက္ခုနီ၏ အာပတ်ကို ပြနေသော သိက္ခာပုဒ်အရာဌာနအားလျော်စွာ "ဘိက္ခုနီ၏ ဧကတောကိုသာ ယူပါ" ဟု သိစေလို၍ ဧကတောကို "ဘိက္ခုနိယာ ဧဝ" ဟု ဖွင့်သည်။
ဒုက္ကဋမေဝ၊ သည်ကား။
(ဟောတိ။)
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
သုဒ္ဓစိတ္တံ၊ သည်။
(ဟောတိ၊ အံ့။)
ပုရိသဿ၊ ၏။
ဝုတ္တေသု၊ ကုန်သော။
စတူသု၊ တို့တွင်။
ယံဝါ တံဝါ၊ သည်မူလည်း။
ဟောတု၊ စေ။
အနာပတ္တိ၊
ပန၊ ကား။
ဘိက္ခုစေဝ၊ သည်လည်းကောင်း။
ဘိက္ခုနီစ၊ သည်လည်းကောင်း။
သစေ ဟောတိ၊ အံ့။
ဥဘိန္နံ၊ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနီ ၂ ဦးလုံးတို့၏။
ကာယသံသဂ္ဂရာဂေါ၊ သည်။
(ဟောတိ၊ အံ့။)
ဘိက္ခုဿ၊ ၏။
သံဃာဒိသေသော၊ သည်။
(ဟောတိ။)
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ပါရာဇိကံ (ဟောတိ၊ )
ဘိက္ခုနိယာ၊ ၏။
ကာယသံသဂ္ဂရာဂေါ၊ သည်။
(ဟောတိ၊ အံ့။)
ဘိက္ခုဿ၊ ၏။
မေထုနရာဂေါဝါ ဂေဟဿိတပေမံဝါ၊
(ဟောတိ၊ အံ့။)
ဥဘိန္နမ္ပိ၊ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနီ ၂ ဦးလုံးတို့၏လည်း။
ဒုက္ကဋမေဝ၊
(ဟောတိ။)
ယဿ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်၏။
ယတ္ထ၊ အကြင်သုံးသပ်ခြင်း၌။
သုဒ္ဓစိတ္တံ၊ သည်။
(ဟောတိ၊ ၏။)
တဿ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏။
တတ္ထ၊ ထိုသုံးသပ်ခြင်း၌။
အနာပတ္တိ၊
(ဟောတိ၊ ၏။)
ဥဘိန္နမ္ပိ၊ တို့၏လည်း။
သုဒ္ဓစိတ္တံ၊
(ဟောတိ၊ အံ့။)
ဥဘိန္နမ္ပိ၊ တို့၏လည်း။
အနာပတ္တိ၊
(ဟောတိ။)
ဣတိ အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးကား။
(ဝိနိစ္ဆယော၊ တည်း။)
[ဣတိသဒ္ဒါ ပါစေရမည်၊ မပါလျှင် ထည့်ပါ။]
အနာပတ္တိ အသဉ္စိစ္စာတိ အာဒီသု၊ တို့၌။
ဝိရဇ္ဈိတွာ၊ ချွတ်ချော်၍။
အာမသန္တိယာဝါ၊ သုံးသပ်မိသော ရဟန်းမ၏လည်းကောင်း။
အညဝိဟိတာယ၊ အခြားသော အာရုံ၌ ထားအပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍။
(အာမသန္တိယာ) ဝါ၊ ၏လည်းကောင်း။
အယံ၊ ဤသူကား။
ပုရိသော၊ တည်း။
ဣတိဝါ၊ ဤသို့သော်လည်းကောင်း။
အယံ၊ ကား။
ဣတ္ထီ၊ တည်း။
ဣတိဝါ၊ ဤသို့သော်လည်းကောင်း။
အဇာနန္တိယာ၊ မသိသည်ဖြစ်၍။
(အာမသန္တိယာ)ဝါ၊ ၏လည်းကောင်း။
တေန၊ ထိုယောကျ်ားသည်။
ဖုဋ္ဌာယပိ၊ တွေ့ထိအပ်သော်လည်း။
တံ ဖဿံ၊ ထိုအတွေ့ကို။
အသာဒယန္တိယာဝါ၊ မသာယာသော ရဟန်းမ၏လည်းကောင်း။
အာမသနေ၊ သုံးသပ်ခြင်းသည်။
သတိပိ၊ ရှိပါသော်လည်း။
အနာပတ္တိ၊
(ဟောတိ။)
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ဝါရတို့၌။
သေသံ၊ ကြွင်းသော ပုဒ်အပေါင်းသည်။
ဥတ္တာနမေဝ၊ သည်သာ။
ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနံ ၊ပေ၊ ဒွိဝေဒနံ၊
ဣတိ၊ အပြီးတည်း။
ပဌမပါရာဇိကံ (သမတ္တံ။)