Issues
Select Version
(DN) Mahāvaggaṭṭhakathā
  • 1. Mahāpadānasuttavaṇṇanā
  • Pubbenivāsapaṭisaṃyuttakathā
  • Āyuparicchedavaṇṇanā
  • Bodhiparicchedavaṇṇanā
  • Sāvakayugaparicchedavaṇṇanā
  • Sāvakasannipātaparicchedavaṇṇanā
  • Upaṭṭhākaparicchedavaṇṇanā
  • Sambahulavārakathāvaṇṇanā
  • Sambahulaparicchedavaṇṇanā
  • Bodhisattadhammatāvaṇṇanā
  • Dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇavaṇṇanā
  • Vipassīsamaññāvaṇṇanā
  • Jiṇṇapurisavaṇṇanā
  • Byādhipurisavaṇṇanā
  • Kālaṅkatapurisavaṇṇanā
  • Pabbajitavaṇṇanā
  • Bodhisattapabbajjāvaṇṇanā
  • Mahājanakāyaanupabbajjāvaṇṇanā
  • Bodhisattaabhivesavaṇṇanā
  • Brahmayācanakathāvaṇṇanā
  • Aggasāvakayugavaṇṇanā
  • Mahājanakāyapabbajjāvaṇṇanā
  • Cārikāanujānanavaṇṇanā
  • Devatārocanavaṇṇanā
  • 2. Mahānidānasuttavaṇṇanā
  • Nidānavaṇṇanā
  • Ussādanāvaṇṇanā
  • Pubbūpanissayasampattikathā
  • Titthavāsādivaṇṇanā
  • Paṭiccasamuppādagambhīratā
  • Apasādanāvaṇṇanā
  • Paṭiccasamuppādavaṇṇanā
  • Attapaññattivaṇṇanā
  • Naattapaññattivaṇṇanā
  • Attasamanupassanāvaṇṇanā
  • Sattaviññāṇaṭṭhitivaṇṇanā
  • Aṭṭhavimokkhavaṇṇanā
  • 3. Mahāparinibbānasuttavaṇṇanā
  • Rājaaparihāniyadhammavaṇṇanā
  • Bhikkhuaparihāniyadhammavaṇṇanā
  • Dussīlaādīnavavaṇṇanā
  • Pāṭaliputtanagaramāpanavaṇṇanā
  • Ariyasaccakathāvaṇṇanā
  • Anāvattidhammasambodhiparāyaṇavaṇṇanā
  • Dhammādāsadhammapariyāyavaṇṇanā
  • Ambapālīgaṇikāvatthuvaṇṇanā
  • Veḷuvagāmavassūpagamanavaṇṇanā
  • Nimittobhāsakathāvaṇṇanā
  • Mārayācanakathāvaṇṇanā
  • Āyusaṅkhāraossajjanavaṇṇanā
  • Mahābhūmicālavaṇṇanā
  • Aṭṭhaparisavaṇṇanā
  • Aṭṭhaabhibhāyatanavaṇṇanā
  • Aṭṭhavimokkhavaṇṇanā
  • Ānandayācanakathā
  • Nāgāpalokitavaṇṇanā
  • Catumahāpadesavaṇṇanā
  • Kammāraputtacundavatthuvaṇṇanā
  • Pānīyāharaṇavaṇṇanā
  • Pukkusamallaputtavatthuvaṇṇanā
  • Yamakasālāvaṇṇanā
  • Upavāṇattheravaṇṇanā
  • Catusaṃvejanīyaṭhānavaṇṇanā
  • Ānandapucchākathāvaṇṇanā
  • Thūpārahapuggalavaṇṇanā
  • Ānandaacchariyadhammavaṇṇanā
  • Mahāsudassanasuttadesanāvaṇṇanā
  • Mallānaṃ vandanāvaṇṇanā
  • Subhaddaparibbājakavatthuvaṇṇanā
  • Tathāgatapacchimavācāvaṇṇanā
  • Parinibbutakathāvaṇṇanā
  • Buddhasarīrapūjāvaṇṇanā
  • Mahākassapattheravatthuvaṇṇanā
  • Sarīradhātuvibhajanavaṇṇanā
  • Dhātuthūpapūjāvaṇṇanā
  • 4. Mahāsudassanasuttavaṇṇanā
  • Kusāvatīrājadhānīvaṇṇanā
  • Cakkaratanavaṇṇanā
  • Hatthiratanavaṇṇanā
  • Assaratanavaṇṇanā
  • Maṇiratanavaṇṇanā
  • Itthiratanavaṇṇanā
  • Gahapatiratanavaṇṇanā
  • Pariṇāyakaratanavaṇṇanā
  • Catuiddhisamannāgatavaṇṇanā
  • Dhammapāsādapokkharaṇivaṇṇanā
  • Jhānasampattivaṇṇanā
  • Bodhisattapubbayogavaṇṇanā
  • Caturāsītinagarasahassādivaṇṇanā
  • Subhaddādeviupasaṅkamanavaṇṇanā
  • Brahmalokūpagamavaṇṇanā
  • 5. Janavasabhasuttavaṇṇanā
  • Nātikiyādibyākaraṇavaṇṇanā
  • Ānandaparikathāvaṇṇanā
  • Janavasabhayakkhavaṇṇanā
  • Devasabhāvaṇṇanā
  • Sanaṅkumārakathāvaṇṇanā
  • Bhāvitaiddhipādavaṇṇanā
  • Tividhaokāsādhigamavaṇṇanā
  • Catusatipaṭṭhānavaṇṇanā
  • Sattasamādhiparikkhāravaṇṇanā
  • 6. Mahāgovindasuttavaṇṇanā
  • Devasabhāvaṇṇanā
  • Aṭṭhayathābhuccavaṇṇanā
  • Sanaṅkumārakathāvaṇṇanā
  • Govindabrāhmaṇavatthuvaṇṇanā
  • Rajjasaṃvibhajanavaṇṇanā
  • Kittisaddaabbhuggamanavaṇṇanā
  • Brahmunāsākacchāvaṇṇanā
  • Reṇurājaāmantanāvaṇṇanā
  • Cha khattiyaāmantanāvaṇṇanā
  • Brāhmaṇamahāsālādīnaṃ āmantanāvaṇṇanā
  • Bhariyānaṃ āmantanāvaṇṇanā
  • Mahāgovindapabbajjāvaṇṇanā
  • 7. Mahāsamayasuttavaṇṇanā
  • Nidānavaṇṇanā
  • Devatāsannipātavaṇṇanā
  • 8. Sakkapañhasuttavaṇṇanā
  • Nidānavaṇṇanā
  • Pañcasikhagītagāthāvaṇṇanā
  • Sakkūpasaṅkamavaṇṇanā
  • Gopakavatthuvaṇṇanā
  • Maghamāṇavavatthu
  • Pañhaveyyākaraṇavaṇṇanā
  • Vedanākammaṭṭhānavaṇṇanā
  • Mahāsīvattheravatthu
  • Pātimokkhasaṃvaravaṇṇanā
  • Indriyasaṃvaravaṇṇanā
  • Somanassapaṭilābhakathāvaṇṇanā
  • 9. Mahāsatipaṭṭhānasuttavaṇṇanā
  • Uddesavārakathāvaṇṇanā
  • Kāyānupassanā ānāpānapabbavaṇṇanā
  • Iriyāpathapabbavaṇṇanā
  • Catusampajaññapabbavaṇṇanā
  • Paṭikūlamanasikārapabbavaṇṇanā
  • Dhātumanasikārapabbavaṇṇanā
  • Navasivathikapabbavaṇṇanā
  • Vedanānupassanāvaṇṇanā
  • Cittānupassanāvaṇṇanā
  • Dhammānupassanā nīvaraṇapabbavaṇṇanā
  • Khandhapabbavaṇṇanā
  • Āyatanapabbavaṇṇanā
  • Bojjhaṅgapabbavaṇṇanā
  • Catusaccapabbavaṇṇanā
  • Dukkhasaccaniddesavaṇṇanā
  • Samudayasaccaniddesavaṇṇanā
  • Nirodhasaccaniddesavaṇṇanā
  • Maggasaccaniddesavaṇṇanā
  • 10. Pāyāsirājaññasuttavaṇṇanā
  • Candimasūriyaupamāvaṇṇanā
  • Corādiupamāvaṇṇanā
  • Gūthabhārikādiupamāvaṇṇanā
(DN) Mahāvaggaṭṭhakathā
  • 1. Mahāpadānasuttavaṇṇanā
  • Pubbenivāsapaṭisaṃyuttakathā
  • Āyuparicchedavaṇṇanā
  • Bodhiparicchedavaṇṇanā
  • Sāvakayugaparicchedavaṇṇanā
  • Sāvakasannipātaparicchedavaṇṇanā
  • Upaṭṭhākaparicchedavaṇṇanā
  • Sambahulavārakathāvaṇṇanā
  • Sambahulaparicchedavaṇṇanā
  • Bodhisattadhammatāvaṇṇanā
  • Dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇavaṇṇanā
  • Vipassīsamaññāvaṇṇanā
  • Jiṇṇapurisavaṇṇanā
  • Byādhipurisavaṇṇanā
  • Kālaṅkatapurisavaṇṇanā
  • Pabbajitavaṇṇanā
  • Bodhisattapabbajjāvaṇṇanā
  • Mahājanakāyaanupabbajjāvaṇṇanā
  • Bodhisattaabhivesavaṇṇanā
  • Brahmayācanakathāvaṇṇanā
  • Aggasāvakayugavaṇṇanā
  • Mahājanakāyapabbajjāvaṇṇanā
  • Cārikāanujānanavaṇṇanā
  • Devatārocanavaṇṇanā
  • 2. Mahānidānasuttavaṇṇanā
  • Nidānavaṇṇanā
  • Ussādanāvaṇṇanā
  • Pubbūpanissayasampattikathā
  • Titthavāsādivaṇṇanā
  • Paṭiccasamuppādagambhīratā
  • Apasādanāvaṇṇanā
  • Paṭiccasamuppādavaṇṇanā
  • Attapaññattivaṇṇanā
  • Naattapaññattivaṇṇanā
  • Attasamanupassanāvaṇṇanā
  • Sattaviññāṇaṭṭhitivaṇṇanā
  • Aṭṭhavimokkhavaṇṇanā
  • 3. Mahāparinibbānasuttavaṇṇanā
  • Rājaaparihāniyadhammavaṇṇanā
  • Bhikkhuaparihāniyadhammavaṇṇanā
  • Dussīlaādīnavavaṇṇanā
  • Pāṭaliputtanagaramāpanavaṇṇanā
  • Ariyasaccakathāvaṇṇanā
  • Anāvattidhammasambodhiparāyaṇavaṇṇanā
  • Dhammādāsadhammapariyāyavaṇṇanā
  • Ambapālīgaṇikāvatthuvaṇṇanā
  • Veḷuvagāmavassūpagamanavaṇṇanā
  • Nimittobhāsakathāvaṇṇanā
  • Mārayācanakathāvaṇṇanā
  • Āyusaṅkhāraossajjanavaṇṇanā
  • Mahābhūmicālavaṇṇanā
  • Aṭṭhaparisavaṇṇanā
  • Aṭṭhaabhibhāyatanavaṇṇanā
  • Aṭṭhavimokkhavaṇṇanā
  • Ānandayācanakathā
  • Nāgāpalokitavaṇṇanā
  • Catumahāpadesavaṇṇanā
  • Kammāraputtacundavatthuvaṇṇanā
  • Pānīyāharaṇavaṇṇanā
  • Pukkusamallaputtavatthuvaṇṇanā
  • Yamakasālāvaṇṇanā
  • Upavāṇattheravaṇṇanā
  • Catusaṃvejanīyaṭhānavaṇṇanā
  • Ānandapucchākathāvaṇṇanā
  • Thūpārahapuggalavaṇṇanā
  • Ānandaacchariyadhammavaṇṇanā
  • Mahāsudassanasuttadesanāvaṇṇanā
  • Mallānaṃ vandanāvaṇṇanā
  • Subhaddaparibbājakavatthuvaṇṇanā
  • Tathāgatapacchimavācāvaṇṇanā
  • Parinibbutakathāvaṇṇanā
  • Buddhasarīrapūjāvaṇṇanā
  • Mahākassapattheravatthuvaṇṇanā
  • Sarīradhātuvibhajanavaṇṇanā
  • Dhātuthūpapūjāvaṇṇanā
  • 4. Mahāsudassanasuttavaṇṇanā
  • Kusāvatīrājadhānīvaṇṇanā
  • Cakkaratanavaṇṇanā
  • Hatthiratanavaṇṇanā
  • Assaratanavaṇṇanā
  • Maṇiratanavaṇṇanā
  • Itthiratanavaṇṇanā
  • Gahapatiratanavaṇṇanā
  • Pariṇāyakaratanavaṇṇanā
  • Catuiddhisamannāgatavaṇṇanā
  • Dhammapāsādapokkharaṇivaṇṇanā
  • Jhānasampattivaṇṇanā
  • Bodhisattapubbayogavaṇṇanā
  • Caturāsītinagarasahassādivaṇṇanā
  • Subhaddādeviupasaṅkamanavaṇṇanā
  • Brahmalokūpagamavaṇṇanā
  • 5. Janavasabhasuttavaṇṇanā
  • Nātikiyādibyākaraṇavaṇṇanā
  • Ānandaparikathāvaṇṇanā
  • Janavasabhayakkhavaṇṇanā
  • Devasabhāvaṇṇanā
  • Sanaṅkumārakathāvaṇṇanā
  • Bhāvitaiddhipādavaṇṇanā
  • Tividhaokāsādhigamavaṇṇanā
  • Catusatipaṭṭhānavaṇṇanā
  • Sattasamādhiparikkhāravaṇṇanā
  • 6. Mahāgovindasuttavaṇṇanā
  • Devasabhāvaṇṇanā
  • Aṭṭhayathābhuccavaṇṇanā
  • Sanaṅkumārakathāvaṇṇanā
  • Govindabrāhmaṇavatthuvaṇṇanā
  • Rajjasaṃvibhajanavaṇṇanā
  • Kittisaddaabbhuggamanavaṇṇanā
  • Brahmunāsākacchāvaṇṇanā
  • Reṇurājaāmantanāvaṇṇanā
  • Cha khattiyaāmantanāvaṇṇanā
  • Brāhmaṇamahāsālādīnaṃ āmantanāvaṇṇanā
  • Bhariyānaṃ āmantanāvaṇṇanā
  • Mahāgovindapabbajjāvaṇṇanā
  • 7. Mahāsamayasuttavaṇṇanā
  • Nidānavaṇṇanā
  • Devatāsannipātavaṇṇanā
  • 8. Sakkapañhasuttavaṇṇanā
  • Nidānavaṇṇanā
  • Pañcasikhagītagāthāvaṇṇanā
  • Sakkūpasaṅkamavaṇṇanā
  • Gopakavatthuvaṇṇanā
  • Maghamāṇavavatthu
  • Pañhaveyyākaraṇavaṇṇanā
  • Vedanākammaṭṭhānavaṇṇanā
  • Mahāsīvattheravatthu
  • Pātimokkhasaṃvaravaṇṇanā
  • Indriyasaṃvaravaṇṇanā
  • Somanassapaṭilābhakathāvaṇṇanā
  • 9. Mahāsatipaṭṭhānasuttavaṇṇanā
  • Uddesavārakathāvaṇṇanā
  • Kāyānupassanā ānāpānapabbavaṇṇanā
  • Iriyāpathapabbavaṇṇanā
  • Catusampajaññapabbavaṇṇanā
  • Paṭikūlamanasikārapabbavaṇṇanā
  • Dhātumanasikārapabbavaṇṇanā
  • Navasivathikapabbavaṇṇanā
  • Vedanānupassanāvaṇṇanā
  • Cittānupassanāvaṇṇanā
  • Dhammānupassanā nīvaraṇapabbavaṇṇanā
  • Khandhapabbavaṇṇanā
  • Āyatanapabbavaṇṇanā
  • Bojjhaṅgapabbavaṇṇanā
  • Catusaccapabbavaṇṇanā
  • Dukkhasaccaniddesavaṇṇanā
  • Samudayasaccaniddesavaṇṇanā
  • Nirodhasaccaniddesavaṇṇanā
  • Maggasaccaniddesavaṇṇanā
  • 10. Pāyāsirājaññasuttavaṇṇanā
  • Candimasūriyaupamāvaṇṇanā
  • Corādiupamāvaṇṇanā
  • Gūthabhārikādiupamāvaṇṇanā

Sattaviññāṇaṭṭhitivaṇṇanā

Author: 注释—善巧 @ 小僧善巧

127. GacchantoM2.114 gacchantoti samathapaṭipattiyaṃ suppatiṭṭhito hutvā vipassanāgamanena , maggagamanena ca gacchanto gacchanto .Ubhohi bhāgehi muccanato ubhatobhāgavimutto nāma hoti .
So ‘‘ evaṃ asamanupassanto ’’ ti vutto vipassanāyānikoti katvā ‘‘ yo ca na samanupassatīti vutto so yasmā gacchanto gacchanto paññāvimutto nāma hotī ’’ ti vuttaṃ .
Heṭṭhā vuttānan ti ‘‘ kittāvatā ca , ānanda , attānaṃ na paññapento na paññāpetī ’’ tiādinā ( dī . ni .2.119),‘‘ yato kho , ānanda , bhikkhu neva vedanaṃ attānaṃ samanupassatī ’’ tiādinā ( dī . ni .2.125 ādayo ) ca heṭṭhā pāḷiyaṃ āgatānaṃ dvinnaṃ puthujjana bhikkhūnaṃ .Nigamanan ti nissaraṇaṃ .Nāman ti paññāvimuttādināmaṃ .
Paṭisandhivasena vuttāti nānattakāyanānattasaññitāvisesavisiṭṭhapaṭisandhivasena vuttā satta viññāṇaṭṭhitiyo .Taṃtaṃsattanikāyaṃ pati nissayato hi nānattakāyāditā taṃpariyāpannapaṭisandhisamudāgatāti daṭṭhabbā tadabhinibbattakakammabhavassa tathā āyūhitattā .Catasso āgamissantīti rūpavedanāsaññāsaṅkhārakkhandhavasena catasso viññāṇaṭṭhitiyo āgamissanti ‘‘ rūpupāyaṃ vā āvuso viññāṇaṃ tiṭṭhamānaṃ tiṭṭhatī ’’ tiādinā ( dī . ni .3.311).
Viññāṇapatiṭṭhānassāti paṭisandhiviññāṇassa etarahiP2.149 patiṭṭhānakāraṇassa .Atthato vuttavisesavisiṭṭhā pañcavokāre rūpavedanāsaññāsaṅkhārakkhandhā , catuvokāre vedanādayo tayo khandhā veditabbā .
Sattāvāsabhāvaṃ upādāya ‘‘ dve ca āyatanānīti dve nivāsaṭṭhānānī ’’ ti vuttaṃ .Nivāsaṭṭhānapariyāyopi āyatanasaddo hoti yathā ‘‘ devāyatanadvayan ’’ ti .
Sabban ti viññāṇaṭṭhiti āyatanadvayanti sakalaṃ .
Tasmā gahitaṃ tattha ekameva aggahetvāti adhippāyo .Pariyādānaṃ anavasesaggahaṇaṃ na gacchati vaṭṭaṃ viññāṇaṭṭhitiāyatanadvayānaṃ aññamaññaantogadhattā .
Nidassanatthe nipāto , tasmā seyyathāpi manussāti yathā manussāti vuttaṃ hoti .
Viseso hotiyeva satipi bāhirassa kārakassa abhede ajjhattikassa bhinnattā .
Nānattaṃ kāye etesaṃ , nānattoV2.102 vā kāyo etesanti nānattakāyā , iminā nayena sesapadesupiM2.115 attho veditabbo .
Nesan ti manussānaṃ .Nānattā saññā etesaṃ atthīti nānattasaññino .
Sukhasamussayato vinipāto etesaṃ atthīti vinipātikā satipi devabhāve dibbasampattiyā abhāvato , apāyesu vā gato natthi nipāto etesanti vinipātikā .Tenāha ‘‘ catuapāyavinimuttā ’’ ti .
Dhammapadan ti satipaṭṭhānādidhammakoṭṭhāsaṃ .Vijāniyāti sutamayena tāva ñāṇena vijānitvā .Tadanusārena yonisomanasikāraṃ paribrūhanto sīlavisuddhiādikaṃ sammāpaṭipattiṃ api paṭipajjema .Sā ca paṭipatti hitāya diṭṭhadhammikādisakalahitāya amhākaṃ siyā .
Idāni tattha sīlapaṭipattiṃ tāva vibhāgena dassento ‘‘ pāṇesu cā ’’ ti gāthamāha .
Brahmakāye paṭhamajjhānanibbatte brahmasamūhe , brahmanikāye vā bhavāti brahmakāyikā .Mahābrahmuno parisāya bhavāti brahmapārisajjā tassa paricārakaṭṭhāne ṭhitattā .Mahābrahmuno purohitaṭṭhāne ṭhitāti brahmapurohitāP2.150 .Āyuvaṇṇādīhi mahanto brahmānoti mahābrahmuno .
Satipi tesaṃ tividhānampi paṭhamena jhānena abhinibbattabhāve jhānassa pana pavattibhedena ayaṃ visesoti dassetuṃ ‘‘ brahmapārisajjā panā ’’ tiādi vuttaṃ .Parittenāti hīnena , sā cassa hīnatā chandādīnaṃ hīnatāya veditabbā , paṭiladdhamattaṃ vā hīnaṃ .Kappassāti asaṅkhyeyyakappassa .
Hīnapaṇītānaṃ majjhe bhavattā majjhimena , sā cassa majjhimatā chandādīnaṃ majjhimatāya veditabbā , paṭilabhitvā nātisubhāvitaṃ vā majjhimaṃ .Upaḍḍhakappoti asaṅkhyeyyakappassa upaḍḍhakappo .Vipphārikataroti brahmapārisajjehi pamāṇato vipulataro , sabhāvato uḷārataro ca hoti .Sabhāvenapi hi uḷāratarova , taṃ panettha appamāṇaṃ .Tathā hi parittābhādīnaṃ , parittasubhādīnañca kāye satipi sabhāvavematte ekattavaseneva vavatthāpīyatīti ‘‘ ekattakāyā ’’ tveva vuccanti .
Paṇītenāti ukkaṭṭhena , sā cassa ukkaṭṭhatā chandādīnaṃ ukkaṭṭhatāya veditabbā , subhāvitaṃ vā sammadeva vasibhāvaṃ pāpitaṃ paṇītaṃ padhānabhāvaṃ nītanti katvā , idhāpi kappo asaṅkhyeyyakappavaseneva veditabbo paripuṇṇassa mahākappassa asambhavato .
Itīti evaṃ vuttappakārena .Teti ‘‘ brahmakāyikā ’’ ti vuttā tividhāpi brahmāno .Saññāya ekattāti tihetukabhāvena saññāya ekattasabhāvattāM2.116 .Na hi tassā sampayuttadhammavasena aññopi koci bhedo atthi .
Evan ti iminā nānattakāyaekattasaññinoti dasseti .
Daṇḍaukkāyāti daṇḍadīpikāya .Saratīti dhāvati viya .Vissaratīti vippakiṇṇā viya dhāvatiV2.103 .
Dve kappāti dve mahākappā .Ito paresupi eseva nayo .
Idhāti imasmiṃ sutte .Ukkaṭṭhaparicchedavasena ābhassaraggahaṇeneva sabbepi te parittābhā , appamāṇābhāpi gahitā .
Sobhanā pabhā subhā , subhāya kiṇṇā subhākiṇṇāti vattabbe ā-kārassa rassattaṃ , antima-ṇa-kārassa ha-kārañca katvā ‘‘ subhakiṇhā ’’ ti vuttā , aṭṭhakathāyaṃ pana niccalāya ekagghanāya pabhāya subhoti pariyāyavacanantiP2.151 ‘‘ subhena okiṇṇā vikiṇṇā ’’ ti attho vutto , etthāpi antima-ṇa-kārassa ha-kārakaraṇaṃ icchitabbameva .
Na chijjitvā chijjitvā pabhā gacchati ekagghanattā .
Catutthaviññāṇaṭṭhitimeva bhajanti kāyassa , saññāya ca ekarūpattā .Vipulasantasukhāyuvaṇṇādiphalattā vehapphalā .
Etthāti viññāṇaṭṭhitiyaṃ .
Vivaṭṭapakkhe ṭhitā napunarāvattanato .‘‘ Na sabbakālikā ’’ ti vatvā tameva asabbakālikattaṃ vibhāvetuṃ ‘‘ kappasatasahassampī ’’ tiādi vuttaṃ .Soḷasakappasahassaccayena uppannānaṃ suddhāvāsabrahmānaṃ parinibbāyanato , aññesañca tattha anuppajjanato buddhasuññe loke suññaṃ taṃ ṭhānaṃ hoti , tasmā suddhāvāsā na sabbakālikā , khandhāvāraṭṭhānasadisā honti suddhāvāsabhūmiyo .
Iminā suttena suddhāvāsānaṃ sattāvāsabhāvadīpaneneva viññāṇaṭṭhitibhāvo dīpito , tasmā suddhāvāsāpi sattasu viññāṇaṭṭhitīsu catutthaviññāṇaṭṭhitiṃ navasu sattāvāsesu catutthasattāvāsaṃyeva bhajanti .
Sukhumattāti saṅkhārāvasesasukhumabhāvappattattā .Paribyattaviññāṇakiccābhāvato neva viññāṇaṃ , sabbaso aviññāṇaṃ na hotīti nāviññāṇaṃ , tasmā paripphuṭaviññāṇakiccavantīsu viññāṇaṭṭhitīsu avatvā .
128. Tañca viññāṇaṭṭhitin ti paṭhamaṃ viññāṇaṭṭhitiṃ .Heṭṭhā vuttanayena sarūpato , manussādivibhāgato , saṅkhepato ,‘‘ nāmañca rūpañcā ’’ ti bhedatoM2.117 ca pajānāti .
Tassā samudayañcāti tassā paṭhamāya viññāṇaṭṭhitiyā pañcavīsatividhaṃ samudayañca pajānāti .
Atthaṅgame pi eseva nayo .
Assādetabbato , assādato ca assādaṃ .
Ayaṃ aniccādibhāvo ādīnavo .
Chandarāgo vinīyati etena , ettha vāti chandarāgavinayo , saha maggena nibbānaṃ .Chandarāgappahānan ti etthāpi eseva nayo .Mānadiṭṭhīnaṃ vasenāhanti vā , taṇhāvasena mamanti vā abhinandanāpi mānassa paritassanā viya daṭṭhabbā .
Sabbatthāti sabbesu sesesu aṭṭhasupi vāresuP2.152 .
Tatthāti upari tīsu viññāṇaṭṭhitīsu dutiyāyatanesu .Tattha hi rūpaṃ natthi .Puna tatthāti paṭhamāyatane .Tattha hi eko rūpakkhandhova .
EtthātiV2.104 ca tameva sandhāya vuttaṃ .Tattha hi rūpassa kammasamuṭṭhānattā āhāravasena yojanā na sambhavati .
Yato khoti ettha to -saddo dā-saddo viya kālavacano ‘‘ yato kho , sāriputta , bhikkhusaṅgho ’’ tiādīsu ( pārā .21) viyāti vuttaṃ ‘‘ yadā kho ’’ ti .
Aggahetvāti kañcipi saṅkhāraṃ ‘‘ etaṃ mamā ’’ tiādinā aggahetvā .
Paññāvimuttoti aṭṭhannaṃ vimokkhānaṃ anadhigatattā sātisayassa samādhibalassa abhāvato paññābaleneva vimutto .Tenāha ‘‘ aṭṭha vimokkhe asacchikatvā paññābalenevā ’’ tiādi .
Appavattin ti āyatiṃ appavattiṃ katvā .Pajānanto vimuttoti vā paññāvimutto , paṭhamajjhānaphassena vinā parijānanādippakārehi cattāri saccāni jānanto paṭivijjhanto tesaṃ kiccānaṃ matthakappattiyā niṭṭhitakiccatāya visesena muttoti vimutto .
So paññāvimutto .Sukkhavipassakoti samathabhāvanāsinehābhāvena sukkhā lūkhā , asiniddhā vā vipassanā etassāti sukkhavipassako .Ṭhatvāti pādakakaraṇavasena ṭhatvā .Aññatarasmin ti ca aññataraaññatarasmiṃ , ekekasminti attho .Evañhissa pañcavidhatā siyā .‘‘ Na heva kho aṭṭha vimokkhe kāyena phusitvā viharatī ’’ ti iminā sātisayassa samādhibalassa abhāvo dīpito .‘‘ Paññāya cassa disvā ’’ tiādinā sātisayassa paññābalassa bhāvo .
Paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā hontīti na āsavā paññāya passanti , dassanakāraṇā pana parikkhīṇā ‘‘ disvā parikkhīṇā ’’ ti vuttā .Dassanāyattaparikkhayattā eva hi dassanaṃ āsavānaṃ khayassa purimakiriyā hoti .