Ādīsu
V2.378 kāraṇaṃ .‘‘ Tayo pattassa vaṇṇā ’’ tiādīsu ( pārā .602) pamāṇaṃ .‘‘ Kadā saññuḷhā pana te gahapati ime samaṇassa gotamassa vaṇṇā ’’ tiādīsu ( ma . ni .2.77) guṇo .‘‘ Vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsatī ’’ tiādīsu ( a . ni .4.3) pasaṃsā .Tasmā vuttaṃ ‘‘ tayo pattassa vaṇṇāti tīṇi pattassa pamāṇānī ’’ ti . 602. Tatiyavaggassa
V1.306 paṭhame aḍḍhaterasapalāti māgadhikāya mānatulāya aḍḍhaterasapalaparimitaṃ udakaṃ gaṇhantaṃ sandhāya vuttaṃ , tathāM1.348 parimitaṃ yavamāsādiṃ gaṇhantiṃ sandhāyāti keci .
Aḍḍhaterasapalā hotīti ettha ‘‘ māsānaṃ aḍḍhaterasapalāni gaṇhātī ’’ ti vadanti .‘‘ Magadhanāḷi nāma chapasatā nāḷī ’’ ti keci .‘‘ Aṭṭhapasatā ’’ ti apare .Tattha purimānaṃ matena tipasatāya nāḷiyā dve nāḷiyo ekā magadhanāḷi hoti , pacchimānaṃ catupasatāya nāḷiyā dve nāḷiyo ekā magadhanāḷi .
Ācariyadhammapālattherena pana ‘‘ pakatiyā catumuṭṭhikaṃ kuḍuvaṃ , catukuḍuvaṃ nāḷikaṃ , tāya nāḷiyā soḷasa nāḷiyo doṇaṃ , taṃ pana magadhanāḷiyā dvādasa nāḷiyo hontī ’’ ti vuttaṃ , tasmā tena nayena ‘‘ magadhanāḷi nāma pañca kuḍuvāni ekañca muṭṭhiṃ ekāya muṭṭhiyā tatiyañca bhāgaṃ gaṇhātī ’’ ti veditabbaṃ .Ācariyadhammapālattherena pana ‘‘ pakaticatumuṭṭhikaṃ kuḍuvaṃ , catukuḍuvaṃ nāḷi , tāya nāḷiyā soḷasa nāḷiyo doṇaṃ , taṃ pana magadhanāḷiyā dvādasa nāḷiyo hontīti vadantī ’’ ti vuttaṃ .Damiḷanāḷīti purāṇanāḷiṃ sandhāya vuttaṃ .Sā ca catumuṭṭhikehi kuḍuvehi aṭṭha kuḍuvā , tāya nāḷiyā dve nāḷiyo magadhanāḷiṃ gaṇhāti .Purāṇā pana ‘‘ sīhaḷanāḷi tisso nāḷiyo gaṇhātī ’’ ti vadanti , tesaṃ matena magadhanāḷi idāni pavattamānāya catukuḍuvāya damiḷanāḷiyā catunāḷikā hoti , tato magadhanāḷito upaḍḍhañca purāṇadamiḷanāḷisaṅkhātaṃ patthaṃ nāma hoti , etena ca ‘‘ omako nāma patto patthodanaṃ gaṇhātī ’’ ti pāḷivacanañca sameti , lokiyehipi –‘‘ Lokiyaṃ magadhañceti , patthadvayamudāhaṭaṃ ;Lokiyaṃ soḷasapalaṃ , māgadhaṃ diguṇaṃ matan ’’ ti .–Evaṃ loke nāḷiyā magadhanāḷi diguṇāti dassitā , evañca gayhamāne omakapattassa ca yāpanamattodanagāhikā ca siddhā hoti .Na hi sakkā aṭṭhakuḍuvato ūnodanagāhinā pattena athūpīkataṃ piṇḍapātaṃ pariyesitvā yāpetuṃ .Teneva verañjakaṇḍaṭṭhakathāyaṃ ‘‘ pattho nāma nāḷimattaṃ hoti ekassa purisassa alaṃ yāpanāya .Vuttampi hetaṃ ‘ patthodano nālamayaṃ duvinnan ’’’ ti ( jā .2.21.192) vuttaṃ ,‘‘ ekekassa dvinnaṃ tiṇṇaṃ pahotī ’’ ti ca āgahaṃ , tasmā idha vuttanayānusāreneva gahetabbaṃ .
602. Khādanan ti khādanīyaṃ sūpādi .‘‘ Byañjanassa mattā nāma odanato catuttho bhāgo ’’ ti ( ma . ni . aṭṭha .2.387) brahmāyusuttaṭṭhakathāyaṃ vuttattā ālopassa catutthabhāgaṃ byañjanaṃ anurūpanti gahetabbaṃ .‘‘ Bhikkhuniyā pattasannicayassa vāritattā tadanulomato bhikkhūnampi dutiyo vārito ’’ ti vuttaṃ , taṃ na yuttaṃ , pāḷiya ñhi ‘‘ sannicayaṃ kareyyāti anadhiṭṭhito avikappito ’’ ti ( pāci .735) vuttaṃ .So hi kathinakkhandhake ( mahāva .306 ādayo ) nicayasannidhi
V0.239 viya ekopi punadivase ‘‘ sannicayo ’’ ti vuccati .Anantarasikkhāpade pana ‘‘ dutiyo vāritoti adhiṭṭhānaṃ niyataṃ , tasmā dve patte adhiṭṭhātuṃ na labhati .Sace ekato adhiṭṭhāti , dvepi na adhiṭṭhitā honti .Visuṃ visuṃ adhiṭṭhāti , dutiyo anadhiṭṭhito ’’ ti vadanti .Vikappetuṃ pana bahūpi labhati .Sabbasambhārasaṅkhatoti jīrakādisabbasambhārehi saṅkhato .
Ālopassa
V1.307 anurūpan ti ettha ‘‘ byañjanassa mattā nāma odanato catutthabhāgo ’’ ti ( ma . ni . aṭṭha .2.387) brahmāyusuttaṭṭhakathāyaṃ vuttattā ālopassa catutthabhāgameva byañjanaṃ anurūpanti daṭṭhabbaṃ .Ālopassa ālopassa anurūpan ti ettha ‘‘ byañjanassa mattā nāma odanacatuttho bhāgo ’’ ti brahmāyusuttassa aṭṭhakathāyaṃ ( ma . ni . aṭṭha .2.387) vuttattā ālopassa catutthabhāgappamāṇaṃ byañjanaṃ ālopassa anurūpanti gahetabbaṃ .Idha pana sūpasseva odanacatutthabhāgappamāṇataṃM2.428 dassetvā etassa lakkhaṇe dassite itarassapi dassitameva hotīti byañjanassa tathā visesetvā pamāṇaṃ na dassitaṃ .Odanagatikānevāti odanassa anto eva pavisanasīlāni siyuṃ , attano okāsaṃ na gavesantīti attho .Magadhanāḷiyā upaḍḍhappamāṇo idha patthoti āha ‘‘ patthodananti magadhanāḷiyā upaḍḍhanāḷikodanan ’’ ti .Iminā ca ‘‘ patthadvayaṃ magadhanāḷī ’’ ti dassitaṃ hoti .Pattho ca ‘‘ catupalo kuḍuvo , catukuḍuvo pattho ’’ ti iminā lokiyavohārena veditabbo .
Nāmamatteti ‘‘ majjhimo patto majjhimomako ’’ tiādināmamatte .
Idāni vattabbaṃ sandhāya ‘‘ nāmamatte viseso ’’ ti vuttaṃ .Tattha nāman ti majjhimo majjhimomako majjhimukkaṭṭhotiādi .
Bhājanaparibhogenāti udakāharaṇādinā bhājanaparibhogena .