Dve parissayāti pākaṭāpākaṭavasena dve eva upaddavā , na ekaṃ , na tīṇi .
Te vibhāgato dassetuṃ ‘‘ katame pākaṭaparissayā ’’ tiādimāha .
Tattha kokāti kekā .
Ayameva vā pāṭho .
Corāti coriyakammehi yuttā .
Māṇavāti sāhasikakammehi yuttā .
Katakammāti sandhicchedādikatacorikakammā .
Akatakammāti taṃ kammaṃ kātuṃ nikkhantā .
Ettha assūti bhaveyyunti attho .
Cakkhurogoti cakkhusmiṃ uppannarogo , rujatīti rogo .
Cakkhurogotiādayo vatthuvasena veditabbā .
Nibbattitapasādānañhi rogo nāma natthi .
Kaṇṇarogoti bahikaṇṇarogo .
Mukharogoti mukhe uppannarogo .
Dantarogoti dantasūlaṃ .
Kāsoti khayarogo .
Sāsoti svāso uggārarogo .
Pināsoti bahināsikāya rogo .
Ḍāhoti abbhantare uppajjanako uṇho .
Mucchāti
P1.61 sativissajjanakā .
Pakkhandikāti lohitapakkhandikā atisāro .
Sūlāti āmasūlā kucchivāto .
Visūcikāti mahanto virecanako .
Kilāsoti sabalo .
Sosoti sukkhanako sosabyādhi .
Apamāroti amanussaggāho veriyakkhābādho .
Daddūti daddupīḷakā .
Kaṇḍūti khuddakapīḷakā .
Kacchūti mahākacchu .
Rakhasāti nakhehi vilikhitaṭṭhāne rogo .
‘‘ Nakhasā ’’ tipi pāḷi .
Vitacchikāti hatthatalapādatalesu hīraṃ hīraṃ katvā phālento uppajjanakarogo .
Lohitapittan ti soṇitapittaṃ , rattapittantiV0.47 vuttaṃ hoti .
Madhumehoti sarīrabbhantare ukkaṭṭharogo .
Vuttañhetaṃ ‘‘ api ca madhumeho ābādho ukkaṭṭho ’’ ti ( pāci .15).
Aṃsāti arisarogo .
Pīḷakāti lohitapīḷakā .
Bhagaṃ dālayatīti bhagandalā , vaccamaggaṃ phāletīti attho .
Pittasamuṭṭhānāti pittena samuṭṭhānaṃ uppatti etesanti pittasamuṭṭhānā .
Te kira dvattiṃsa honti .
Semhasamuṭṭhānā dīsupi eseva nayo .
Sannipātikāti vātapittasemhānaṃ sannipātenaM0.52 ekībhāvena uppannā .
Ābādhaṭṭhena ābādhā .
Utupariṇāmajāti utupariṇāmena .
Accuṇhāti sītena uppajjanakarogā .
Visamaparihārajāti atiṭṭhānanisajjādinā visamaparihārena jātā .
Opakkamikāti vadhabandhanādinā upakkamena jātā .
Kammavipākajāti balavakammavipākasambhūtā .
Sītaṃ uṇhaṃ … pe … samphassoti ime pākaṭā eva .
Iti vāti evaṃ vā .
Ime vuccantīti nigamento āha .Dve parissayāti pākaṭāpākaṭavasena dve eva upaddavā , na ekaṃ , na tīṇi .
Te vibhāgato dassetuṃ ‘‘ katame pākaṭaparissayā ’’ tiādimāha .
Tattha kokāti kekā .
Ayameva vā pāṭho .
Corāti coriyakammehi yuttā .
Māṇavāti sāhasikakammehi yuttā .
Katakammāti sandhicchedādikatacorikakammā .
Akatakammāti taṃ kammaṃ kātuṃ nikkhantā .
Ettha assūti bhaveyyunti attho .
Cakkhurogoti cakkhusmiṃ uppannarogo , rujatīti rogo .
Cakkhurogotiādayo vatthuvasena veditabbā .
Nibbattitapasādānañhi rogo nāma natthi .
Kaṇṇarogoti bahikaṇṇarogo .
Mukharogoti mukhe uppannarogo .
Dantarogoti dantasūlaṃ .
Kāsoti khayarogo .
Sāsoti svāso uggārarogo .
Pināsoti bahināsikāya rogo .
Ḍāhoti abbhantare uppajjanako uṇho .
Mucchāti
P1.61 sativissajjanakā .
Pakkhandikāti lohitapakkhandikā atisāro .
Sūlāti āmasūlā kucchivāto .
Visūcikāti mahanto virecanako .
Kilāsoti sabalo .
Sosoti sukkhanako sosabyādhi .
Apamāroti amanussaggāho veriyakkhābādho .
Daddūti daddupīḷakā .
Kaṇḍūti khuddakapīḷakā .
Kacchūti mahākacchu .
Rakhasāti nakhehi vilikhitaṭṭhāne rogo .
‘‘ Nakhasā ’’ tipi pāḷi .
Vitacchikāti hatthatalapādatalesu hīraṃ hīraṃ katvā phālento uppajjanakarogo .
Lohitapittan ti soṇitapittaṃ , rattapittantiV0.47 vuttaṃ hoti .
Madhumehoti sarīrabbhantare ukkaṭṭharogo .
Vuttañhetaṃ ‘‘ api ca madhumeho ābādho ukkaṭṭho ’’ ti ( pāci .15).
Aṃsāti arisarogo .
Pīḷakāti lohitapīḷakā .
Bhagaṃ dālayatīti bhagandalā , vaccamaggaṃ phāletīti attho .
Pittasamuṭṭhānāti pittena samuṭṭhānaṃ uppatti etesanti pittasamuṭṭhānā .
Te kira dvattiṃsa honti .
Semhasamuṭṭhānā dīsupi eseva nayo .
Sannipātikāti vātapittasemhānaṃ sannipātenaM0.52 ekībhāvena uppannā .
Ābādhaṭṭhena ābādhā .
Utupariṇāmajāti utupariṇāmena .
Accuṇhāti sītena uppajjanakarogā .
Visamaparihārajāti atiṭṭhānanisajjādinā visamaparihārena jātā .
Opakkamikāti vadhabandhanādinā upakkamena jātā .
Kammavipākajāti balavakammavipākasambhūtā .
Sītaṃ uṇhaṃ … pe … samphassoti ime pākaṭā eva .
Iti vāti evaṃ vā .
Ime vuccantīti nigamento āha .