Issues
Select Version
Vibhaṅga-aṭṭhakathā
  • 1. Khandhavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 1. Rūpakkhandhaniddeso
  • 2. Vedanākkhandhaniddeso
  • 3. Saññākkhandhaniddeso
  • 4. Saṅkhārakkhandhaniddeso
  • 5. Viññāṇakkhandhaniddeso
  • Pakiṇṇakakathā
  • Kamādivinicchayakathā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 2. Āyatanavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 3. Dhātuvibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 4. Saccavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 1. Dukkhasaccaniddesavaṇṇanā
  • Jātiniddeso
  • Jarāniddeso
  • Maraṇaniddeso
  • Sokaniddeso
  • Paridevaniddeso
  • Dukkhadomanassaniddeso
  • Upāyāsaniddeso
  • Appiyasampayoganiddeso
  • Piyavippayoganiddeso
  • Icchāniddeso
  • Upādānakkhandhaniddeso
  • 2. Samudayasaccaniddesavaṇṇanā
  • 3. Nirodhasaccaniddesavaṇṇanā
  • 4. Maggasaccaniddesavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 5. Indriyavibhaṅgo
  • 1. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 6. Paṭiccasamuppādavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyaṃ
  • uddesavāravaṇṇanā
  • Avijjāpadaniddeso
  • Saṅkhārapadaniddeso
  • Viññāṇapadaniddeso
  • Nāmarūpapadaniddeso
  • Saḷāyatanapadaniddeso
  • Phassapadaniddeso
  • Vedanāpadaniddeso
  • Taṇhāpadaniddeso
  • Upādānapadaniddeso
  • Bhavapadaniddeso
  • Jātijarāmaraṇādipadaniddeso
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 1. Paccayacatukkaṃ
  • 2. Hetucatukkaṃ
  • 3. Sampayuttacatukkaṃ
  • 4. Aññamaññacatukkaṃ
  • Saṅkhārādimūlakanayamātikā
  • Akusalaniddesavaṇṇanā
  • Kusalaniddesavaṇṇanā
  • Abyākataniddesavaṇṇanā
  • Avijjāmūlakakusalaniddesavaṇṇanā
  • Kusalamūlakavipākaniddesavaṇṇanā
  • 7. Satipaṭṭhānavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyaṃ
  • uddesavāravaṇṇanā
  • Kāyānupassanāuddesavaṇṇanā
  • Vedanānupassanādiuddesavaṇṇanā
  • Kāyānupassanāniddesavaṇṇanā
  • Vedanānupassanāniddesavaṇṇanā
  • Cittānupassanāniddesavaṇṇanā
  • Dhammānupassanāniddesavaṇṇanā
  • Nīvaraṇapabbavaṇṇanā
  • Bojjhaṅgapabbavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 8. Sammappadhānavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 9. Iddhipādavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 10. Bojjhaṅgavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 11. Maggaṅgavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 12. Jhānavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyaṃ
  • Mātikāvaṇṇanā
  • Niddesavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 13. Appamaññāvibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 14. Sikkhāpadavibhaṅgo
  • 1. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 15. Paṭisambhidāvibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyaṃ
  • 1. Saṅgahavāravaṇṇanā
  • 2. Saccavārādivaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 16. Ñāṇavibhaṅgo
  • 1. Ekakamātikādivaṇṇanā
  • 10. Dasakamātikāvaṇṇanā
  • (1.) Ekakaniddesavaṇṇanā
  • (2.) Dukaniddesavaṇṇanā
  • (3.) Tikaniddesavaṇṇanā
  • (4.) Catukkaniddesavaṇṇanā
  • (5.) Pañcakaniddesavaṇṇanā
  • (6.) Chakkaniddesavaṇṇanā
  • (7.) Sattakaniddesādivaṇṇanā
  • (10.) Dasakaniddesavaṇṇanā
  • Paṭhamabalaniddeso
  • Dutiyabalaniddeso
  • Tatiyabalaniddeso
  • Catutthabalaniddeso
  • Pañcamabalaniddeso
  • Chaṭṭhabalaniddeso
  • Sattamabalaniddeso
  • Aṭṭhamabalādiniddeso
  • Dasamabalaniddeso
  • 17. Khuddakavatthuvibhaṅgo
  • 1. Ekakamātikādivaṇṇanā
  • (1.) Ekakaniddesavaṇṇanā
  • (2.) Dukaniddesavaṇṇanā
  • (3.) Tikaniddesavaṇṇanā
  • (4.) Catukkaniddesavaṇṇanā
  • (5.) Pañcakaniddesavaṇṇanā
  • (6.) Chakkaniddesavaṇṇanā
  • (7.) Sattakaniddesavaṇṇanā
  • (8.) Aṭṭhakaniddesavaṇṇanā
  • (9.) Navakaniddesavaṇṇanā
  • (10.) Dasakaniddesavaṇṇanā
  • Taṇhāvicaritaniddesavaṇṇanā
  • Diṭṭhigataniddesavaṇṇanā
  • 18. Dhammahadayavibhaṅgo
  • 1. Sabbasaṅgāhikavāravaṇṇanā
  • 2. Uppattānuppattivāravaṇṇanā
  • 3. Pariyāpannāpariyāpannavāravaṇṇanā
  • 4. Dhammadassanavāravaṇṇanā
  • 6. Uppādakakammaāyuppamāṇavāravaṇṇanā
  • (1.) Uppādakakammaṃ
  • (2.) Āyuppamāṇaṃ
  • 7. Abhiññeyyādivāravaṇṇanā
  • Nigamanakathā
Vibhaṅga-aṭṭhakathā
  • 1. Khandhavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 1. Rūpakkhandhaniddeso
  • 2. Vedanākkhandhaniddeso
  • 3. Saññākkhandhaniddeso
  • 4. Saṅkhārakkhandhaniddeso
  • 5. Viññāṇakkhandhaniddeso
  • Pakiṇṇakakathā
  • Kamādivinicchayakathā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 2. Āyatanavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 3. Dhātuvibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 4. Saccavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 1. Dukkhasaccaniddesavaṇṇanā
  • Jātiniddeso
  • Jarāniddeso
  • Maraṇaniddeso
  • Sokaniddeso
  • Paridevaniddeso
  • Dukkhadomanassaniddeso
  • Upāyāsaniddeso
  • Appiyasampayoganiddeso
  • Piyavippayoganiddeso
  • Icchāniddeso
  • Upādānakkhandhaniddeso
  • 2. Samudayasaccaniddesavaṇṇanā
  • 3. Nirodhasaccaniddesavaṇṇanā
  • 4. Maggasaccaniddesavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 5. Indriyavibhaṅgo
  • 1. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 6. Paṭiccasamuppādavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyaṃ
  • uddesavāravaṇṇanā
  • Avijjāpadaniddeso
  • Saṅkhārapadaniddeso
  • Viññāṇapadaniddeso
  • Nāmarūpapadaniddeso
  • Saḷāyatanapadaniddeso
  • Phassapadaniddeso
  • Vedanāpadaniddeso
  • Taṇhāpadaniddeso
  • Upādānapadaniddeso
  • Bhavapadaniddeso
  • Jātijarāmaraṇādipadaniddeso
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 1. Paccayacatukkaṃ
  • 2. Hetucatukkaṃ
  • 3. Sampayuttacatukkaṃ
  • 4. Aññamaññacatukkaṃ
  • Saṅkhārādimūlakanayamātikā
  • Akusalaniddesavaṇṇanā
  • Kusalaniddesavaṇṇanā
  • Abyākataniddesavaṇṇanā
  • Avijjāmūlakakusalaniddesavaṇṇanā
  • Kusalamūlakavipākaniddesavaṇṇanā
  • 7. Satipaṭṭhānavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyaṃ
  • uddesavāravaṇṇanā
  • Kāyānupassanāuddesavaṇṇanā
  • Vedanānupassanādiuddesavaṇṇanā
  • Kāyānupassanāniddesavaṇṇanā
  • Vedanānupassanāniddesavaṇṇanā
  • Cittānupassanāniddesavaṇṇanā
  • Dhammānupassanāniddesavaṇṇanā
  • Nīvaraṇapabbavaṇṇanā
  • Bojjhaṅgapabbavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 8. Sammappadhānavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 9. Iddhipādavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 10. Bojjhaṅgavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 11. Maggaṅgavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 12. Jhānavibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyaṃ
  • Mātikāvaṇṇanā
  • Niddesavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 13. Appamaññāvibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyavaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 14. Sikkhāpadavibhaṅgo
  • 1. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 15. Paṭisambhidāvibhaṅgo
  • 1. Suttantabhājanīyaṃ
  • 1. Saṅgahavāravaṇṇanā
  • 2. Saccavārādivaṇṇanā
  • 2. Abhidhammabhājanīyavaṇṇanā
  • 3. Pañhāpucchakavaṇṇanā
  • 16. Ñāṇavibhaṅgo
  • 1. Ekakamātikādivaṇṇanā
  • 10. Dasakamātikāvaṇṇanā
  • (1.) Ekakaniddesavaṇṇanā
  • (2.) Dukaniddesavaṇṇanā
  • (3.) Tikaniddesavaṇṇanā
  • (4.) Catukkaniddesavaṇṇanā
  • (5.) Pañcakaniddesavaṇṇanā
  • (6.) Chakkaniddesavaṇṇanā
  • (7.) Sattakaniddesādivaṇṇanā
  • (10.) Dasakaniddesavaṇṇanā
  • Paṭhamabalaniddeso
  • Dutiyabalaniddeso
  • Tatiyabalaniddeso
  • Catutthabalaniddeso
  • Pañcamabalaniddeso
  • Chaṭṭhabalaniddeso
  • Sattamabalaniddeso
  • Aṭṭhamabalādiniddeso
  • Dasamabalaniddeso
  • 17. Khuddakavatthuvibhaṅgo
  • 1. Ekakamātikādivaṇṇanā
  • (1.) Ekakaniddesavaṇṇanā
  • (2.) Dukaniddesavaṇṇanā
  • (3.) Tikaniddesavaṇṇanā
  • (4.) Catukkaniddesavaṇṇanā
  • (5.) Pañcakaniddesavaṇṇanā
  • (6.) Chakkaniddesavaṇṇanā
  • (7.) Sattakaniddesavaṇṇanā
  • (8.) Aṭṭhakaniddesavaṇṇanā
  • (9.) Navakaniddesavaṇṇanā
  • (10.) Dasakaniddesavaṇṇanā
  • Taṇhāvicaritaniddesavaṇṇanā
  • Diṭṭhigataniddesavaṇṇanā
  • 18. Dhammahadayavibhaṅgo
  • 1. Sabbasaṅgāhikavāravaṇṇanā
  • 2. Uppattānuppattivāravaṇṇanā
  • 3. Pariyāpannāpariyāpannavāravaṇṇanā
  • 4. Dhammadassanavāravaṇṇanā
  • 6. Uppādakakammaāyuppamāṇavāravaṇṇanā
  • (1.) Uppādakakammaṃ
  • (2.) Āyuppamāṇaṃ
  • 7. Abhiññeyyādivāravaṇṇanā
  • Nigamanakathā

Niddesavaṇṇanā

Author: 注释—善巧 @ 小僧善巧

519. Āvaraṇīyehi cittaparisodhanabhāvanā jāgariyānuyogoti katvā āha ‘‘ bhāvanan ’’ ti .
Sīhaseyyan ti .Ettha sayanaṃ seyyā , sīhassa viya seyyā sīhaseyyā , taṃ sīhaseyyaṃ .Atha vā sīhaseyyan ti seṭṭhaseyyaṃ , yadidaṃ atthadvayaṃ parato āgamissati .
‘‘ Vāmena passena sentī ’’ ti evaṃ vuttā kāmabhogiseyyā , dakkhiṇapassena sayāno nāma natthi dakkhiṇahatthassa sarīraggahaṇādiyogakkhamato , purisavasena cetaṃ vuttaṃ .
EkenaV2.157 passena sayituṃ na sakkonti dukkhuppattito .
Ayaṃ sīhaseyyāti ayaṃ evaṃ vuttā sīhaseyyā .
‘‘ Tejussadattā ’’ ti iminā sīhassa abhīrubhāvaṃ dasseti .Bhīrukā hi sesamigā attano āsayaṃ pavisitvā santāsapubbakaṃ yathā tathā sayanti , sīho pana abhīrubhāvato satokārī bhikkhu viya satiṃ upaṭṭhāpetvāva sayati .Tenāha ‘‘ purimapāde ’’ tiādi .Dakkhiṇe purimapāde vāmassa purimapādassa ṭhapanavasena dve purimapāde ekasmiṃ ṭhāne ṭhapetvā .Pacchimapādeti dve pacchimapāde .Vuttanayeneva idhāpi ekasmiṃ ṭhāne pādaṭṭhapanaṃ veditabbaṃ , ṭhitokāsasallakkhaṇaṃ abhīrubhāveneva .
‘‘ Sīsaṃ pana ukkhipitvā ’’ tiādinā vuttā sīhakiriyā anutrāsapabujjhanaṃP2.226 viya abhīrubhāvasiddhā dhammatāvasenevāti veditabbā .
Sīhavijambhitavijambhanaṃ ativelaṃ ekākārena ṭhapitānaṃ sarīrāvayavānaṃ gamanādikiriyāsu yogyabhāvāpādanatthaṃ .Tikkhattuṃ sīhanādanadanaṃ appesakkhamigajātapariharaṇatthaṃ .
SetiM2.176 abyāvaṭabhāvena pavattati etthāti seyyā , catutthajjhānameva seyyā catutthajjhānaseyyā .Kiṃ pana taṃ catutthajjhānanti ?Ānāpānacatutthajjhānaṃ , tato hi vuṭṭhahitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā bhagavā anukkamena aggamaggaṃ adhigantvā tathāgato jātoti .‘‘ Tayidaṃ padaṭṭhānaṃ nāma , na seyyā , tathāpi yasmā ‘ catutthajjhānā vuṭṭhahitvā samanantarā bhagavā parinibbāyī ’ ti ( dī . ni .2.219) vakkhati , tasmā lokiyacatutthajjhānasamāpatti eva tathāgataseyyā ’’ ti keci , evaṃ sati parinibbānakālikāva tathāgataseyyāti āpajjati , na ca bhagavā lokiyacatutthajjhānasamāpajjanabahulo vihāsi .Aggaphalavasena pavattaṃ panettha catutthajjhānaṃ veditabbaṃ .Tattha yathā sattānaṃ niddupagamanalakkhaṇā seyyā bhavaṅgacittavasena hoti , sā ca nesaṃ paṭhamajātisamanvayā yebhuyyavuttikā , evaṃ bhagavato ariyajātisamanvayaṃ yebhuyyavuttikaṃ aggaphalabhūtaṃ catutthajjhānaṃ ‘‘ tathāgataseyyā ’’ ti veditabbaṃ .
Sīhaseyyā nāma seṭṭhaseyyāti āha ‘‘ uttamaseyyā ’’ ti .
Suppapariggāhakan ti ‘‘ suppapariggāhakaṃ nāma idaṃ ito pubbe ito parañca natthi , ayametassa paccayo ’’ tiādinā pariggāhakaṃ .