Paññattivāravaṇṇanā
Visuddhaparivārassāti
M3.455V3.415 sabbaso parisuddhakhīṇāsavaparivārassa .Dhammakkhandhasarīrassāti sīlasamādhipaññāvimuttivimuttiñāṇadassanasaṅkhātadhammakkhandhasarīrassa sāsaneti sambandho .
Tassāti ‘‘ parivāro ’’ ti yo saṅgahaṃ āruḷho , tassa .
Pubbāgataṃ nayan ti pubbe āgataṃ vinicchayaṃ .
1. Pakatatthapaṭiniddeso ta-saddoti tassa ‘‘ bhagavatā ’’ tiādīhi padehi samānādhikaraṇabhāvena vuttatthassa yāya vinayapaññattiyā bhagavā pakato adhikato supākaṭo ca , taṃ vinayapaññattiṃ
V3.416 saddhiṃ yācanāya atthabhāvena dassento ‘‘ yo so … pe … vinayapaññattiṃ paññapesī ’’ ti āha .Tattha vinayapaññattin ti vinayabhūtaṃ paññattiṃ .
‘‘ Jānatā passatā ’’ ti imesaṃ padānaṃ vinayassa adhikatattā tattha vuttanayena tāva atthaṃ yojetvā idāni suttantanayena dassento satipi ñāṇadassana-saddānaṃ paññāvevacanabhāve tena tena visesena tesaṃ visayavisesapavattidassanatthaṃ vijjattayavasena abhiññānāvaraṇañāṇavasena sabbaññutaññāṇamaṃsacakkhuvasena paṭivedhadesanāñāṇavasena ca atthaṃ yojetvā dassento ‘‘ apicā ’’ tiādimāha .
Tattha pubbenivāsādīhīti pubbenivāsāsavakkhayañāṇehi .
Paṭivedhapaññāyāti ariyamaggapaññāya .
Desanāpaññāya passatāti desetabbadhammānaṃ desetabbappakāraṃ bodhaneyyapuggalānañca āsayānusayacaritādhimuttiādibhedaṃ dhammaṃ desanāpaññāya yāthāvato passatā .
Arahatāti arīnaṃ , arānañca hatattā , paccayādīnañca arahattā arahatā .
Sammāsambuddhenāti sammā sāmañca saccānaṃ buddhattā sammāsambuddhena .
Atha vā antarāyikadhamme
M3.456 jānatā , niyyānikadhamme passatā , kilesārīnaṃ hatattā arahatā , sammā sāmaṃ sabbadhammānaṃ buddhattā sammāsambuddhenāti evaṃ catuvesārajjavasenapettha yojanā veditabbā .Apica ṭhānāṭṭhānādivibhāgaṃ jānatā , yathākammūpage satte passatā , savāsanaāsavānaṃ chinnattā arahatā , abhiññeyyādibhede dhamme abhiññeyyādito aviparītāvabodhato sammāsambuddhena .
Atha vā tīsu kālesu appaṭihatañāṇatāya jānatā , kāyakammādivasena tiṇṇampi kammānaṃ ñāṇānuparivattito sammā kāritāya passatā , davādīnaṃ abhāvasādhikāya pahānasampadāya arahatā , chandādīnaṃ ahānihetubhūtāya akkhayapaṭibhānasādhikāya sabbaññutāya sammāsambuddhenāti evaṃ dasabalaaṭṭhārasāveṇikabuddhadhammavasenapi yojanā kātabbā .
2. Pucchāvissajjaneti pucchāya vissajjane .
Etthāti etasmiṃ pucchāvissajjane .
Majjhimadeseyeva paññattīti tasmiṃyeva dese yathāvuttavatthuvītikkame āpattisambhavato .
Vinītakathāti vinītavatthukathā , ayameva vā pāṭho .
Kāyena pana āpattiṃ āpajjatīti pubbabhāge sevanacittaṃ aṅgaṃ katvā kāyadvārasaṅkhātaviññattiṃ janayitvā pavattacittuppādasaṅkhātaṃ āpattiṃ āpajjati .
Kiñcāpi hi cittena samuṭṭhāpitā viññatti , tathāpi cittena adhippetassa atthassa kāyaviññattiyā sādhitattā
V3.417 ‘‘ kāyadvārena āpattiṃ āpajjatī ’’ ti vuccati .Imamatthaṃ sandhāyāti āpannāya āpattiyā anāpattibhāvāpādanassa asakkuṇeyyatāsaṅkhātamatthaṃ sandhāya , na bhaṇḍanādivūpasamaṃ .
3. Porāṇakehi mahātherehīti sīhaḷadīpavāsīhi mahātherehi .
Ṭhapitāti potthakasaṅgahārohanakāle ṭhapitā .
Catutthasaṅgītisadisā hi potthakārohasaṅgīti .
Ubhatovibhaṅge dvattiṃsa vārā suviññeyyāva .