Issues
Select Version
Navakanipātapāḷi
Navakanipātapāḷi

Taṇhāmūlakasuttavaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

3. Taṇhāmūlakasuttavaṇṇanā

23. Tatiye taṇhaṃ paṭiccāti dve taṇhā esanataṇhā esitataṇhā ca . Yāya taṇhāya ajapathasaṅkupathādīni paṭipajjitvāP4.189 bhoge esati gavesati , ayaṃ esanataṇhā nāma . Yā tesu esitesu gavesitesu paṭiladdhesu taṇhā , ayaṃ esitataṇhā nāma . Idha pana esanataṇhā daṭṭhabbā . Pariyesanāti rūpādiārammaṇapariyesanā . Sā hi esanataṇhāya sati hoti . Lābhoti rūpādiārammaṇapaṭilābho . So hi pariyesanāya sati hoti . VinicchayoV3.272 pana ñāṇataṇhādiṭṭhivitakkavasena catubbidho . Tattha ‘‘ sukhavinicchayaṃ jaññā , sukhavinicchayaṃ ñatvā ajjhattaṃ sukhamanuyuñjeyyā ’’ ti ( ma . ni .3.323) ayaṃ ñāṇavinicchayoM3.274 . ‘‘ Vinicchayāti dve vinicchayā taṇhāvinicchayo ca diṭṭhivinicchayo cā ’’ ti ( mahāni .102) evaṃ āgatāni aṭṭhasatataṇhāvicaritāni taṇhāvinicchayo . Dvāsaṭṭhi diṭṭhiyo diṭṭhivinicchayo . ‘‘ Chando kho , devānaminda , vitakkanidāno ’’ ti ( dī . ni .2.358) imasmiṃ pana sutte idha vinicchayoti vutto vitakkoyeva āgato . Lābhaṃ labhitvā hi iṭṭhāniṭṭhaṃ sundarāsundaraṃ vitakkeneva vinicchinanti ‘‘ ettakaṃ me rūpārammaṇatthāya bhavissati , ettakaṃ saddhārammaṇatthāya , ettakaṃ mayhaṃ bhavissati , ettakaṃ parassa , ettakaṃ paribhuñjissāmi , ettakaṃ nidahissāmī ’’ ti . Tena vuttaṃ – lābhaṃ paṭicca vinicchayoti . ChandarāgotiP4.190 evaṃ akusalavitakkena vitakkite vatthusmiṃ dubbalarāgo ca balavarāgo ca uppajjati . Idañhi idha chandoti dubbalarāgassādhivacanaṃ . Ajjhosānan ti ahaṃ mamanti balavasanniṭṭhānaṃ . Pariggahoti taṇhādiṭṭhivasena pariggahakaraṇaṃ . Macchariyan ti parehi sādhāraṇabhāvassa asahanatā . Tenevassa porāṇā evaṃ vacanatthaṃ vadanti – ‘‘ idaṃ acchariyaṃ mayhameva hotu , mā aññassa acchariyaṃ hotūti pavattattā macchariyanti vuccatī ’’ ti . Ārakkhoti dvārapidahanamañjūsāgopanādivasena suṭṭhu rakkhanaṃ . Adhikarotīti adhikaraṇaṃ , kāraṇassetaṃ nāmaṃ . Ārakkhādhikaraṇan ti bhāvanapuṃsakaṃ , ārakkhāhetūti attho . Daṇḍādānā dīsu paranisedhanatthaṃ daṇḍassa ādānaṃ daṇḍādānaṃ . Ekato dhārādino satthassa ādānaṃ satthādānaṃ . Kalahoti kāyakalahopi vācākalahopi . Purimo viggaho , pacchimo vivādo ( dī . ni . aṭṭha .2.103). Tuvaṃtuvanti agāravavasena tuvaṃtuvaṃvacanaṃ .